urzadzenie Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu i urzadzenia do rozszczepiania olejów we¬ glowodorowych celem otrzymania produk¬ tów, nadajacych sie jako srodki napedne do silników spalinowych. Wedlug niniej¬ szego sposobu pary rozszczepianego oleju weglowodorowego miesza sie w komorze reakcyjnej, nieogrzewanej z zewnatrz, z o- grzanym gazem, skladajacym sie zasadni¬ czo z weglowodorów, sluzacym jako prze- nosnik ciepla, ogrzewanie którego odbywa sie w znanych ogrzewaczach regeneracyj¬ nych, przyczem gazy te posiadaja dosta¬ tecznie wysoka temperature, aby spowodo¬ wac przemiane w komorze reakcyjnej bez ogrzewania tejze z zewnatrz, Wynalazek dotyczy równiez urzadzenia do ogrzewania gazu przenosnikowego. Przy dotychczasowych sposobach, gazy przeno¬ snikowe ogrzewano zapomoca grzejników rurowych, mimo, iz taki sposób ogrzewania jest odpowiedni tylko przy krótkotrwalym ruchu, okazalo sie, ze takie urzadzenie do ogrzewania szybko przestaje dzialac po¬ niewaz trudno jest uniknac zanieczyszcze¬ nia weglem.W mysl wynalazku uzywa sie do po¬ wyzszego celu regeneracyjnych przyrza¬ dów do ogrzewania, np. pieców, których dotychczas nie stosowano do rozszczepiania (krakowania) olejów. Jasnem jest, ze tam gdzie potrzebne sa duze ilosci gazów,szczególnie gazów weglowodorowych, przy temperaturze powyzej 760°C, dostarczanie takich gazów jest waznem zadaniem, które zostaje skutecznie rozwiazane w mysl wy¬ nalazku przez uzycie regeneracyjnych grzejników. Wedlug niniejszego sposobu wytwarza sie strumien gazu weglowodoro¬ wego, jako przenosnik ciepla, o równomier¬ nej temperaturze wskutek tego, iz goracy gaz, plynacy bezposrednio z pieca, miesza sie z stosunkowo chlodnym gazem. W ten sposób mozna bardzo starannie badac tem¬ peratury w komorze reakcyjnej i stosowac wyzsze temperatury w pewnych okresach czasu, dzieki czemu otrzymuje sie paliwo silnikowe wyrózniajace sie duza sila wybu¬ chowa.Wedlug dotychczas znanych sposobów usilowano plynny olej laczyc w cienkich warstwach bezposrednio z ogrzanemi gaza¬ mi przenosnikowemi, przyczem zapomoca zewnetrznych przyrzadów, np. zapomoca kompresora, zamierzano utrzymac cisnie¬ nie niezaleznie od warunków cieplnych.W przeciwienstwie do tego wedlug ni¬ niejszego wynalazku wyparowuje sie olej przy mozliwie nieznacznym rozkladzie, a nastepnie miesza sie pare oleju z goracym gazem przenoszacym cieplo, celem wywo¬ lania reakcji przemiany. Sposób powyzszy posiada te zalete, iz wyklucza w zupelnosci faze ciekla, dzieki czemu mozna stosowac dowolne cisnienie; ma on jeszcze te zalete, ze podlegajacy przemianie olej i gaz mie¬ szaja sie z soba prawie momentalnie.Wynalazek dotyczy ponadto lepszego rozdzielenia ciepla w produktach, zawar¬ tych w komorze reakcyjnej; stwierdzono bowiem, ze przy dotychczasowych sposo¬ bach za malo ciepla przenosilo sie na pro¬ dukty doprowadzane do komory reakcyj¬ nej, a zwlaszcza na gazy przenosnikowe.Wedlug niniejszego sposobu przemiany olejów, uzywa sie glówna czesc ciepla, za¬ warta w produktach komory reakcyjnej, do podwyzszenia temperatury gazów przeno¬ snikowych przed wejsciem do przyrzadu o- grzewajacego.Wynalazek dotyczy równiez sposobu u- suwania wegla z produktów reakcji w urza¬ dzeniu, zapomoca np. plókania wysoko- wrzacym olejem w plóczce. W ten sposób uwalnia sie produkty reakcji od zawartosci wegla, zanim one zostana przepuszczone przez jakakolwiek aparature, któraby sie mogla zatkac weglem, poczem przeplókane materjaly sprowadza sie bezposrednio do kolumn rektyfikacyjnych i skraplajacych.Mimo, ze juz proponowano usuwanie wegla z produktów w postaci par zapomoca pló¬ kania, stosuje sie jednak wedlug niniejsze¬ go wynalazku czynnik plóczacy nietylko do usuwania wegla z par i gazów, lecz równiez do odbierania odpowiedniej ilosci ciepla z nich, które pobieraja gazy przenosnikowe przed wlotem do odpowiedniego przyrzadu ogrzewajacego. W ten sposób przy posred- niem ogrzewaniu zapomoca wymiany cie¬ pla pomiedzy ciecza i gazem osiaga sie znacznie skuteczniejsze dzialanie, niz przy wymianie ciepla pomiedzy gazami.Dalsza cecha wynalazku polega na tern, ze proces plókania moze byc wykorzystany do usuwania lzejszych frakcyj wyparowa¬ nego oleju albo do usuwania z oleju pló- czacego lekkich skladników, w którym to przypadku odparowane skladniki dodaje sie do par, zawierajacych zadany produkt.W praktyce okazalo sie szczególnie ko¬ rzystnem frakcjonowac caly olej lub czesc oleju w wspomniany sposób, poniewaz oka¬ zalo sie, ze otrzymany produkt ma mniej¬ sze sklonnosci do wywolywania trzasków, niz produkt otrzymany przez zwykle frak¬ cjonowanie oleju.Wynalazek dotyczy stosowania pary, która sie miesza z gazem przenosnikowym, przenoszacym cieplo przed jego wlotem do przyrzadu do ogrzewania. Obecnosc pary jest z tego powodu korzystna, iz zapobiega w duzej mierze wydzielaniu sie wegla w grzejnikach regeneratorowych oraz powo- - 2 —duje zmniejszenie sie objetosci niedajacycli sie skroplic gazów, po przejsciu mieszaniny produktów z komory reakcyjnej przez przy¬ rzad skraplajacy, wskutek czego ulatwione jest oddzielanie pozostalych lekkich par.Na rysunku fig. 1 uwidocznia urzadze¬ nie wedlug niniejszego wynalazku czescio¬ wo w przekroju; fig. 2 — urzadzenie do o- grzewania gazów przenosnikowych w po¬ wiekszeniu w widoku zboku i czesciowo w przekroju, a fig. 3 — przekrój wzdluz linji /// — /// fig. 2.W wykonaniu wedlug fig. 1 wprowadza sie nafte, olej mineralny lub inne plynne, poddawane krakowaniu, weglowodory, pod • grzane w wymieniaczu ciepla 25 przez ru¬ re 11 do wyparnika 10, przyczem pompa zasilajaca 12 spreza przeplywajacy olej na¬ dajac mu cisnienie, jakie utrzymuje sie w wyparniku 10, które celowo jest nieco wyz¬ sze od cisnienia w pozostalej czesci urza¬ dzenia. W wyparniku olej zostaje tak o- grzany, ze wyparowuje bez istotnego roz¬ szczepiania, przyczem para lub obojetny gaz, lub celowo gaz i para zostaja uzyte ja¬ ko srodek pomocniczy przy procesie paro¬ wania.Para olejowa wychodzi z parownika 10 przez rure 13 do komory reakcyjnej 14, gdzie rozszczepia sie pod dzialaniem gora¬ cych gazowych czynników, doprowadza¬ nych z pieców 15 do wspomnianych komór zapomoca rury 15a. Piece 15 tworza ba- terje i sa ponizej dokladnie opisane. Gazy, wchodzace do komory reakcyjnej i stano¬ wiace przenosnik ciepla, skladaja sie w glównej czesci z gazów, otrzymywanych w procesie rozszczepiania, chociaz moga byc równiez uzyte inne obojetne gazy, np. gaz ziemny. Powyzszy gaz miesza sie z zadana iloscia pary zwyklej. Najlepiej jest stoso¬ wac gazy weglowodorowe, skladajace sie glównie z wodoru i metanu.Pary olejowe rozszczepione w komorze reakcyjnej 14, wprowadza sie rura 15b do plóczki 16, gdzie produkty gazowe i paro¬ we zostaja uwolnione od zawieszonego w nich wegla. Jako czynnik plóczacy stosuje sie przewaznie olej ciezki, przyczem w plóczce utrzymuje sie dostatecznie wysoka temperature, celem zapobiezenia skrople¬ niu sie frakcyj produktów, które usuwa sie w nastepnych okresach.Widoczne jest, iz wskutek dokladnego zetkniecia sie cieczy plóczacej z gazami i parami, co pozadane jest celem usuniecia wegla, ciecz ta moze byc równoczesnie uzy¬ ta jako skuteczny srodek do przenoszenia ciepla przy odpowiedniej regulacji tempe¬ ratury poczatkowej oraz objetosci cieczy.Czynnik plóczacy, wychodzacy z plócz¬ ki 16, przeplywa przez rure 20 do wymie¬ niacza ciepla 23, w którym czesc swego cie¬ pla oddaje gazowi, znajdujacemu sie w drodze do grzejnika, w którym ma byc pod¬ grzany. Z wymieniacza 23 przechodzi czyn¬ nik plóczacy przez rure 24 do drugiego wy¬ mieniacza 25, gdzie jego temperatura dalej sie obniza, mianowicie wskutek ogrzewania oleju, plynacego z kolumny rektyfikacyjnej (opisanej ponizej), która jest wlaczona przed wyparnikiem 10.Z wymieniacza 25 czynnik plóczacy przeplywa rura 26 do zapasowego zbiorni¬ ka 27, zaopatrzonego w przewód 28 z za¬ worem, oraz przewód odciagajacy 28a i rure powrotna 28b, przez która olej zapo¬ moca pompy 28c zostaje pompowany po¬ wtórnie do plóczki 16. W zbiorniku 27 o- siada wegiel i zostaje bez przerwy odciaga¬ ny rura 28a do zbiornika 28d.Mozna równiez plóczke 16 uzyc do u- suwania lzejszych frakcyj jakiegokolwiek oleju, w którytn to przypadku wyparowane frakcje dodaje sie do produkjtów gazowych lub parowych. Z powyzszego wynika, ze srodek plóczacy krazy w obiegu kolowym z plóczki 16 przez wlaczone szeregowo wy¬ mieniacze ciepla 23 i 25, rure 26, zbiornik 27 i pompe 28c. Celem dostarczenia do o- biegu srodka plóczacego olej, zbiornik 27 zaopatrzony jest w rure doplywowa 29, - 3 -Produkty z olejów z komory reakcyjnej 14, które przeplynely przez plóczke 16 i zo¬ staly uwolnione od pochlonietego przez nie wegla i malych ilosci innych skladników, jak np. bardzo ciezkich produktów konco¬ wych, które moga byc skroplone, przeply¬ waja rura 33 do kolumny rektyfikacyjnej 34, w której produkty ciezsze od pozadane¬ go produktu zostaja skroplone zapomoca o- leju wprowadzanego do urzadzenia przez rure 34a. Z kolumny 34 przeplywaja trakto¬ wane pary i gazy rura 35 do skraplacza 36, po wyjsciu z którego rozszczepiony produkt zbiera sie w zbiorniku 37. Pozostaly gaz nieskroplony, skladajacy sie z pierwotnie uzytych gazów, przenoszacych cieplo, i ja¬ kiegokolwiek trwalego gazu, który moze byc wytworzony przy reakcji, przechodzi przez pompe 39a i rure 39 do pochlaniacza 40, gdzie zostaje uwolniony od pozostalej gazoliny i innych lekkich par zapomoca od¬ powiedniego srodka pochlaniajacego, Z pochlaniacza 40 przeplywaja gazy rura 41 do pieca 15, jednak, jak wspomniano, przez wymieniacz 23, gdzie ich temperatura zo¬ staje podwyzszona. Do nagromadzenia nad¬ miaru gazu sluzy zbiornik 41a polaczony z rura 41 zapomoca przewodu zaworem reakcyjnym 4Ib. Zapomoca pompy 42 gaz w zbiorniku 41a znajduje sie pod cisnieniem odpowiadajacem cisnieniu w urzadzeniu.Uzyty w kolumnie 34 plynny czynnik stanowi olej, który po opuszczeniu wspo¬ mnianej kolumny i pochlonieciu produk¬ tów skroplonych, przeplywa przez wymie¬ niacz ciepla 25, gdzie jego temperatura pod¬ wyzsza sie zapomoca ciepla, otrzymanego z przeplókanych produktów reakcji, jak to juz wyzej opisano. Z wymieniacza 25 prze¬ chodzi olej, który posiada swa najwyzsza temperature przed wejsciem do wyparnika 10 przez rure 46, pompe zasilajaca 12 i ru¬ re 11. Wplywajacy olej krazy w nastepu¬ jacym obiegu kolowym. Olej ten naplywa rura 34a do urzadzenia, przeplywa przez pompe 34b do kolumny 34, a stamtad do wyparnika 10. Konstrukcja uzytych pieców do ogrzewania przedstawiona jest doklad¬ nie na fig. 2. Kazdy piec 15 jest w swem wykonaniu jednym z znanych pieców dwu- przelotowych i posiada otwór 47 dla wpro¬ wadzania paliwa, a w dolnej czesci komo¬ re spalania 48, polaczona z srodkowym ka¬ nalem 53, przez który gazy spalinowe ply¬ na do ladunku wypelniajacego 53a, z ognio¬ trwalego i odpornego materjalu, a stad przez zawór 52 (fig. 3) do nieoznaczonego na rysunku komina. Gdy piec osiagnie za¬ pomoca paliwa w komorze spalania 48 wy¬ magana temperature, przerywa sie doplyw paliwa (i powietrza), a pozostale produk¬ ty spalania usuwa sie z pieca najlepiej za¬ pomoca pary wodnej, wprowadzanej do pieca zapomoca nieuwidocznionego na ry¬ sunku przewodu. Piec mozna ponownie o- grzewac, lecz zanim zostanie do niego wpuszczony gaz przenoszacy cieplo, wska- zanem jest, zrównac panujace w nim cisnie¬ nie z cisnieniem panujacem w urzadzeniu przez wprowadzenie malej ilosci oleju do pieca, który przemienia sie natychmiast w gaz i w ten sposób wyrównywa cisnienie.Gaz, przenoszacy cieplo, wprowadza sie do pieca zapomoca przewodu 45, w który wlaczone sa zawory 49, a wypuszcza z pie¬ ca przez rure 51, zaopatrzona w zawory 50, gdy juz gaz zostal ogrzany. Gaz ten przeplywa w kierunku strzalek do góry przez ladunek wypelniajacy 53a, natomiast wdól przez srodkowy kanal 53 do rury 51.Pozadanem jest utrzymywanie gazów do¬ prowadzanych do komory reakcyjnej w równej temperaturze i w tym celu wlaczo¬ na jest rura 58 pomiedzy glównym przewo¬ dem 45 dla przeplywu zimnego gazu, a glównym przewodem 51 dla przeplywu ga¬ zu ogrzanego. Stala temperature utrzymuje sie zapomoca samoczynnie dzialajacego srodka pomocniczego z pirometrem, który reguluje zawór 59 z napedem silnikowym wspomnianej rury posredniej 58.Gdy jeden z pieców posiada teniperatu- - 4 -re nizsza od zadanej, zostaje on wylaczony z obiegu, a swiezo nagrzany piec wlaczony.Poniewaz czas nagrzewania pieca trwa dluzej niz okres roboczy, nalezy stosowac co najmniej trzy piece tak, aby ogrzany gaz przenoszacy cieplo mógl byc doprowadzony bez przerwy.Gdy podlegajacy przemianie olej zawie¬ ra znaczne ilosci produktów lekkich, to taki olej moze byc czesciowo wprowadzany do urzadzenia przez plóczke 16, celem jego rozfrakcjonowania, jak to powyzej wspo¬ mniano. Rozumie sie, iz, mimo, ze frakcjo¬ nowanie oleju odbywa sie równiez w ko¬ lumnie 34, panujace tam temperatury sa jednak znacznie nizsze, niz w plóczce 16.Gdy wprowadza sie olej do plókania w o- biegu kolowym, to produkty ulatniajace sie powyzej 400°C doprowadza sie do produk¬ tów parowych, które wychodza z plóczki, a skladniki tych par skroplone w kolumnie rektyfikacyjnej 34 doprowadza sie do wy- parnika 10 rurami 46 i 11.Przy stosowaniu pary wodnej w charak¬ terze gazu przenoszacego cieplo, zostaje ona wprowadzana do pieca od góry.Stwierdzono, ze panujace w komorze 16 warunki nadaja sie znakomicie do wy¬ twarzania asfaltów z produktów, zawie¬ rajacych asfalt. Gdy zatem pozadany jest równoczesnie z prowadzeniem rozszczepia¬ nia oleju takze wyrób asfaltu, olej, uzyty jako srodek plóczacy w plóczce, sklada sie z oleju zawierajacego asfalt, wskutek cze¬ go po kilkakrotnem plókaniu oleju w obiegu kolowym, otrzymuje sie pozostalosc, zawie¬ rajaca asfalt, zawarty pierwotnie w uzytym oleju. Zapomoca dotychczas znanych spo¬ sobów rozszczepiania olejów próbowano u- zyskiwac asfalt przez rozszczepianie zawie¬ rajacych go olejów, lecz okazalo sie, ze otrzymany asfalt posiadal mala wartosc wskutek warunków krakowania, jakim pod¬ legaly materjaly, zawierajace asfalt.Wedlug niniejszego sposobu otrzymuje sie natomiast asfalt, który co do jakosci równa sie asfaltowi, otrzymanemu zapomo¬ ca destylacji w prózni. Przy zastosowaniu sposobu tego do wyrobu asfaltu nalezy o- czywiscie, celem otrzymania pozostalosci, zawierajacej asfalt o zadanej gestosci, od¬ dzielic w dowolny sposób, przez osadzanie lub przesaczanie, wegiel znajdujacy sie w zawiesinie wspomnianego oleju. Otrzy¬ many asfalt moze byc uzyty do celów, do których nadaje sie dmuchany asfalt, lub tez w celu wytworzenia dmuchanego asfaltu, mozna olej przeprowadzac bezposrednio do destylacji z przewietrzaniem.Gdy pozostalosc asfaltowa zawiera frakcje, nadajace sie do przemiany na pa¬ liwo silnikowe, to frakcje te wyparowuje sie i dodaje do otrzymywanych produktów parowych, wchodzacych do kolumny 34 i tam je frakcjonuje, przyczem ciezsze sklad¬ niki przeprowadza sie rura 46 do wyparni- ka 10 i wprowadza w obieg procesu roz¬ szczepiania.Zamiast usuwac wegiel z srodka pló- czacego przez osadzanie, mozna go usunac zapomoca odsaczania, mimo, iz w prakty¬ ce okazalo sie, ze zawieszony w plynnym czynniku wegiel mozna w zadowalniajacy sposób usuwac przez osadzanie.W plóczce 16 i kolumnie 34 stosuje sie znany materjal wypelniajacy 70, np. pier¬ scienie Raschi'a, aby olej byl rozdzielony na mozliwie duzej powierzchni. Szczegól¬ nie ze wzgledu na usuwanie zawieszone¬ go wegla okazal sie materjal wypelniajacy bardzo skuteczny i umozliwia skuteczne plókanie produktów reakcji zapomoca da¬ nego plynnego srodka. Oczywiscie mozna poczynic wiele zmian w opisanym i uwi¬ docznionym na rysunku przykladzie wyko¬ nania wynalazku bez wykroczenia poza je¬ go ramy. Mozna zwlaszcza stosowac rózne przyrzady do wyrównywania ciepla. Tak np. wyplywajacy olej, moze byc wprowa¬ dzany zamiast bezposrednio do kolumny 34, najpierw przez wymieniacz ciepla 25, a nastepnie do wspomnianej kolumny, a - 5 —stamtad do wyparnika 10. Wprowadzany olej moze równiez dowolnie plynac przez pierwszy wymieniacz ciepla 23, zamiast przez wymienacz 25 -w którym to przypad¬ ku gaz przenosnikowy plynie przez wymie¬ niacz 25. PL