Znane sa loza na kolach o dajacych sie rozstawiac ogonach, które mozna przy po¬ mocy jednego lub kilku pomocniczych ogo¬ nów szybko przeksztalcic na sprzet prze¬ ciwlotniczy. Ten sprzet przy strzelaniu na kolach posiada ostrzal w kierunku pozio¬ mym ograniczony do kata, który tworza rozstawione ogony, i duzy ostrzal pionowy wskutek pozostawionej wolnej przestrzeni pomiedzy dwoma rozstawionemi ogonami.Przeksztalcony do strzelania przeciwlot¬ niczego zapomoca opuszczenia rozstawio¬ nych ogonów i usuniecia kól lub zestawu kolowego, oraz przez dolaczenie jednego lub kilku ogonów pomocniczych, sprzet ten daje moznosc ostrzalu poziomego w grani¬ cach 360° i nadawania znacznych katów podniesienia lufie dzialowej.Przy tern przeksztalcaniu loza oba ogo¬ ny dajace sie rozstawiac mozna ustawiac, oddzialywujac na kazdy oddzielnie albo na obydwa razem, albo w polozenie o glo¬ wicy podniesionej, w którem zespól tych ogonów jest ulozony do jazdy na kolach lub do strzelania z kól, albo w polozenie o glowicy opuszczonej, w którem wahajaca sie masa moze, gdy male loze przesunie sie na swem siodelku, przechodzic powyzej u- kladu ogonów, bez wzgledu na wielkosc kata podniesienia lufy dzialowej.• Niniejszy, wynalazek ma na celu prze¬ ksztalcanie do strzelania przeciwlotnicze¬ go, oparte na wyzej podanej zasadzie, sprzetu na kolach typu jednoogonowego pod warunkiem, ma sie rozumiec, ze dp wlasciwego ogona, zaopatrzonego wr nor¬ malny lemiesz i ewentualnie w normalna tuleje do zaprzegu, beda dodane w odpo¬ wiedniej ilosci zastrzaly lub ogony pomoc¬ nicze.Na rysunkach dla przykladu przedsta¬ wiono rozmaite postacie wykonania sprze¬ tu jednoogonowego, dajacego sie prze¬ ksztalcac, zgodnie z wynalazkiem, na sprzet przeciwlotniczy.Fig. 1 przedstawia w widoku zboku i przekroju podluznym dajacy sie prze¬ ksztalcac sprzet o jednym ogonie, posiada¬ jacy poza normalnym ogonem do strzela¬ nia na kolach i do zaprzegu dwa pomocni¬ cze ogony do przeksztalconego juz sprzetu.Na rysunku tym jeden z pomocniczych o- gonów i ogon normalny w polozeniu prze- ksztalconem sa oznaczone linjami przery- wanemi, podczas gdy jedyny ogon do nor¬ malnego strzelania z kól jest przedstawio¬ ny linjami ciaglemi. Fig. 2 przedstawia od¬ powiedni rzut poziomy.Fig. 3 przedstawia przekrój wedlug li- nji ///—/// na fig. 2; fig. 4—przekrój we¬ dlug linji IV—IV na fig. 3, fig. 5—widok zboku odmiany loza wedlug wynalazku, w polozeniu do strzelania na kolach, przy¬ czem ogon glówny jest zakotwiczony w gruncie, dwa zas ogony pomocnicze, które nie sa wtedy w uzyciu, sa przystawione do glównego ogona; fig. 6 — odpowiadajacy fig. 5 rzut poziomy, przyczem przypuszcza sie, ze male loze i wahajaca sie masa zo¬ staly zdjete; fig. 7—przedstawia w widoku Lacznym sprzet juz przeksztalcony i usta¬ wiony w polozenie bojowe do strzelania przeciwlotniczego, przyczem zestaw kolo¬ wy jest przedstawiony linjami przerywa¬ nymi; fig. 8—przekrój wedlug linji YIII— VIII na fig. 7; fig. 9 —=¦ przekrój wedlug li¬ nji IX — IX na fig. 7; fig. 10 —r- przekrój wedlug linji X — X na fig. 8; fig. 11 — przekrój wedlug linji XI — XI na fig. 8.Fig. 12 i 13 przedstawiaja w widoku zboku i rzucie poziomym odmiane glowi¬ cy glównego ogona, fig. 14 — 18 przedsta¬ wiaja inna odmiane loza wedlug wynalaz¬ ku; fig. 14 — widok zboku dajacego sie przeksztalcac sprzetu w polozeniu do strzelania na kolach; fig. 15 odpowiedni czesciowy rzut poziomy, przyczem waha¬ jaca sie masa i loze male sa zdjete; fig. 16 — widok zboku sprzetu juz przeksztal¬ conego do strzelania przeciwlotniczego; fig. 17 — przekrój wedlug linji XVII — XVII na fig. 16; fig. 18 — przekrój wedlug linji XVIII — XVIII na fig. 16; fig. 19 — 21 przedstawiaja odmiane urzadzenia sprzegajacego glowice glównego ogona, który mozna opuszczac z siodelkiem osa- dzonem na osi, przyczem fig. 19 — widok boczny i czesciowy przekrój sprzetu prze¬ ksztalconego i ustawionego w polozenie bojowe, podczas gdy fig. 20 i 21 przedsta¬ wiaja odpowiednio przekroje wedlug linij XX — XX i XXI — XXI na fig. 19.Sprzet jednoogonowy no kolach wedlug wynalazku posiada znany zestaw kolowy (os a i kola 6, b), na którego osi a jest osa¬ dzona glowica loza, która stanowia ramio¬ na a1. W ramionach tych jest osadzone sio¬ delko d, sluzace za gniazdo dla malego lo¬ za c, w którem na czopach e1 jest osadzona kolyska dzialowa e* W celu przeksztalca¬ nia sprzetu ramiona a1 i siodelko d daja sie rozlaczac. Polaczenie tych ramion i siodelka zapewnione jest normalnie np. zapomoca zasuw d1, przechodzacych przez otwory ramion a1 i wchodzacych w wy¬ drazenia wykonane w siodelku d. Glów¬ ny normalny ogon g jest wykonany tak, iz mozna go przesuwac w stosunku do siodelka d w celu ustawiania go na zmiane w polozenie podniesione do strzelania na kolach lub do przetaczania i W polozenie niskie, w celu przeksztalcenia — 2 —sprzetu na kolach na sprzet do strzelania przeciwlotniczego.''Rozmaite postacie wykonania przed¬ stawione na rysunkach, róznia sie od siebie przewaznie sposobem polaczenia dajacego sie opuszczac ogona z siodelkiem, w któ- rem sie obraca male loze. Te postacie wy¬ konania róznia sie jeszcze sposobem dosto¬ sowania ogonów pomocniczych, niezbed¬ nych dla sprzetu juz przeksztalconego przy strzelaniu do celów powietrznych.W przykladzie przedstawionym na fig. 1 — 4, ogon glówny g, czyli ogon wlasciwy, posiada glowice g1, na której jest osadzony czop g2, wchodzacy w odpowiednie gniazdo w siodelku d. Geometryczna os tego czopa przypada na geometrycznej osi krzyzulca gs, który moze sie pokrecac w stosunku do kadluba ogona g. Glowica ogona g1 posia¬ da z drugiej strony ucho g4, które w gór¬ nem normalnem polozeniu ogona zostaje polaczone z odpowiedniem uchem d2 w sio¬ delku d, przyczem polaczenie to moze byc wykonane zapomoca dajacego sie wyjmo¬ wac sworznia h.Sprzet w ten sposób utworzony moze sluzyc do strzelania na kolach i ustawiania w polozenie bojowe tak, jak to wskazano linjami ciaglemi na fig. 1; zakotwiczenie ogona moze byc dokonane np. zapomoca zwyklego lemiesza g5 lub zapomoca slizga¬ jacego sie lemiesza g6, niezbednego zwla¬ szcza przy strzelaniu przeciwlotniczem.W celu przeksztalcenia sprzetu, opu¬ szcza sie ogon, przestawiajac go zapomoca pokrecania z polozenia / oznaczonego linja¬ mi ciaglemi w polozenie 2 oznaczone linja¬ mi przerywanemi na tej samej figurze. W tym celu nalezy wyciagnac sworzen h, któ¬ ry mozna przymocowac w dowolnem miej¬ scu, np. na glowicy ogona, zapomoca lan¬ cuszka. Gdy ogon g zostanie doprowadzo¬ ny do polozenia 2, wtedy ustawia sie na miejsce zastrzaly lub ogony pomocnicze i, które moga byc polaczone w miejscach i1 przegubowo ze wspólna glowica /. Ta ostat¬ nia ma lapki lub ucha y1, ;2 w celu pola¬ czenia jej z siodelkiem d i z glowica ogona g1 odpowiednio zapomoca sworzni k i h.Zastrzaly f, które byly dla przewozu zsuniete jeden do drugiego (polozenie I fig. 2) zostaja wówczas rozstawione (polo¬ zenie II) i polaczone zapomoca rozporek i2 z glowica / ustawiona na miejsce, jak to przedstawiono linjami ciaglemi na fig. 4 i linjami przerywanemi na fig. 2; Pozostaje teraz tylko usunac zestaw kolowy, który odtacza sie po wyciagnieciu rygli d1, przy¬ czem kola przechodza ponad zastrzalami i.W ten sposób sprzet zostaje przygotowany do strzelania do celów powietrznych. Jak widac z fig. 1, masa wahajaca sie moze, przy celowaniu w kierunku poziomym w granicach 360° przejsc ponad ogonem glównym g i ogonami pomocniczemi albo zastrzalami i. ¦ Aby przeniesc ten sprzet, wykonywa sie czynnosci odwrotne do tylko co opisa¬ nych. Ustawia sie na miejsce zestaw kolo¬ wy, przysuwa sie jeden do drugiego ogony pomocnicze i, odkladajac na nie zastrzaly i2, odlacza sie glowice / po wyciagnieciu sworzni k i h, wreszcie podnosi sie i obra¬ ca ogon glówny g uiiiieszczajac zpowrotem sworzen h w polozenie, przedstawione na fig. 1 linjami ciaglemi.Ma sie rozumiec, ze podczas podnosze¬ nia ogona g tak samo, jak to bylo konieczne przy opuszczaniu, trzeba utrzymywac sprzet w równowadze, opuszczajac wylot dziala lub przednia czesc kolyski.Ogony pomocnicze tak samo, jak i ogon glówny, moga byc zakotwiczone zapomoca slizgajacych sie lemieszy, przyczem gnia¬ zda dla tych ostatnich sa wykonane w spo¬ sób zwykly w dzwignicach, jak to przed¬ stawiaja fig. 1 i 2. Zespól ogonów pomocni¬ czych i i glowicy / jest przewozony od¬ dzielnie.W postaci wykonania, przedstawionej na fig. 5 — 11, ogon glówny posiada glowi¬ ce g1 o przekroju w ksztalcie litery C, po- — 3 —ruszajaca sie po prowadnicach d] siodelka d. Prowadnice te oraz wodzidlo glówki o- gona sa uksztaltowane jako luk kola, któ¬ rego srodek znajduje sie wpoblizu stopy o- gona (fig. 5), w polozeniu do strzelania na kolach, to jest przy Wysokiem polozeniu glowicy g\ w którem glowica ta zostaje u- nieruchomiona na siodelku d zapomoca sworznia h wchodzacego w odpowiednie wydrazenie tego siodelka, wykonane w wy¬ stepie d4.Dla opuszczenia ogona g przy prze¬ ksztalceniu loza wyciaga sie sworzen h, pozwala sie glowicy g] zeslizgnac sie po prowadnicach lub zeberkach d'\ poczem u- nieruchomia sie ogon g zapomoca tego sa¬ mego sworznia h, który wstawia sie w dru-, gie wyciecie cP przewidziane w dolnej cze¬ sci- siodelka d (fig. 7).Ta postac wykonania rózni sie ponadto od poprzedniej, sposobem wykonania ogo¬ nów pomocniczych lub glowicy g'.Jak to przedstawiono na rysunku, w danym wypadku sa trzy ogony pomocni¬ cze, z których dwa sa stale umocowane na ogonie glównym. Kazdy z tych ogonów po¬ siada kadlub /, którego koniec jest pola¬ czony przegubowo z wodzidlem r o ksztal¬ cie luku kola, poruszajacem sie w jarzmie odpowiedniego ksztaltu, wykonanem w glo¬ wicy g1 ogona glównego g. Ruchomosc cze¬ sci ogona i\ ma na celu umozliwienie re¬ gulowania na mniej lub wiecej nierównym gruncie oparcia na tym gruncie tylnego kon¬ ca lemiesza. Przesuniecie wodzika rl w celu tego regulowania moze byc uskutecznione zapomoca nakretki z4 (fig. 8, 10 i 11), stano¬ wiacej calosc z wodzidlem i'\ która sie po¬ suwa naprzód lub cofa, obracajac nagwin¬ towany trzpien g~, osadzony w glowicy o- gona gl. Do przewozu ogony i — i zostaja wskutek obrotu okolo ich przegubu przysu¬ niete do glównego ogona g, jak to przed¬ stawiono na fig. 5. Do strzelania przeciw¬ lotniczego dolne loze jest uzupelniane przez ogon pomocniczy, umieszczony na przedlu¬ zeniu ogona glównego g i zaopatrzony w glowice /, która sie przymocowywa do sio¬ delka zapomoca sworznia k i do ogona glównego g zapomoca sworznia hx (fig. 7 i 8).Fig. 12 i 13 przedstawiaja odmiane tyl¬ ko co opisanej postaci wykonania, w któ¬ rej opuszczanie ogona glównego g zostaje uskutecznione zapomoca zebnika g6 osa¬ dzonego na czopach w jego glowicy, zcze- pionego z zebnica c/G o ksztalcie luku kola, wykonana na wystepie siodelka d. Zebnik g8 jest wprawiany w ruch zapomoca pokre¬ tla g10. Co sie tyczy reszty szczególów, to ta postac wykonania jest identyczna z po¬ stacia przedstawiona na fig. 5 — 11.Loze wedlug fig. 14 — 19 jest odmiana loza, przedstawionego na fig. 1 — 4.W tej postaci wykonania przesuwanie sie glównego ogona g podczas jego ruchów przy opuszczaniu i podnoszeniu uskutecznia sie zapomoca narzadu sprzegajacego glowi¬ ce ogona z siodelkiem, przyczem narzad ten jest osadzony przegubowo na stale na siodelku i na glowicy ogona, stanowiac do pewnego stopnia wodzik pomiedzy temi czesciami. W przedstawionej postaci wy¬ konania, ten narzad sprzegajacy sklada sie z dwóch scianek m osadzonych na osi d', umieszczonej w siodelku, i na osi g° osa¬ dzonej w glowicy ogona g[ (fig. 17). Zespól scianek m moze byc ustawiany w poloze¬ nia, które one zajmuja na fig. 14 i 15 z jed¬ nej strony i na fig. 16 i 17 z drugiej strony.W polozeniu wedlug fig. 14 i 15, odpo¬ wiadaj acem normalnemu strzelaniu na ko¬ lach, scianki m sa unieruchomione na ogo¬ nie g zapomoca sworznia m\ przyczem o- gon g jest zaczepiony na siodelku zapomo¬ ca sworzni a?11.W celu opuszczenia ogona, wyjmuje sie sworznie c/n i sworzen ml. Wtedy mozna poruszac ogonem g, przyczem scianki m beda sie obracac okolo przegubów d1 i g{) i mozna je doprowadzic do polozenia, .— 4 —przedstawionego na fig. 16 i 17. W tern po¬ lozeniu scianki te sa unieruchomione na siodelku d zapomoca sworznia m2, wcho¬ dzacego w wydrazenia m3 w sciankach i w odpowiednie otwory d8 siodelka. Sworzen m1, który przedtem zostal wyjety, sluzy do unieruchomienia scianek na ogonie g, wchodzac w otwory m4 w sciankach m i przechodzac przez odpowiedni kanal w glówce g1 ogona.Polaczenie pomocniczych ogonów i z glowica / wykonywa sie tak samo, jak w przykladzie przedstawionym na fig. 1 — 5.Fig. 19 — 21 przedstawiaja inna od¬ miane loza.W przykladzie tym, glówka g1 glówne¬ go ogona moze sie przesuwac w celu pod¬ niesienia lub opuszczenia ogona po dwóch uzebionych prowadnicach d3 srednicowo przeciwleglych i wykonanych na bocznych wystepach siodelka d. Przesuniecie to od¬ bywa sie zapomoca dwóch zebników, osa¬ dzonych na czopach w glowicy g1 ogona i wprawianych w ruch albo przez dwie re- kojescie g10, poruszane jednoczesnie, jak to przedstawiono na fig. 20, albo przez wspólny naped i przekladnie, dzialajaca na obydwa zebniki. Polaczenie ogonów po¬ mocniczych i z glowica / wykonywa sie tak samo, jak w przykladzie przedstawionym na fig. 1 — 5.Nalezy zauwazyc, ze przy wszystkich tych ukladach jest normalnem strzelanie przy jednym ogonie, niezaleznie od tego czy ten ogon bedzie w polozeniu wysokiem, czy tez niskiem, przyczem pierwsze polo¬ zenie pozwala na predsze rozpoczecie ognia, a drugie daje lepsze pole ostrzalu pionowego. PL