Wynalazek dotyczy urzadzen do obslu¬ giwania z odleglosci pewnych przyrzadów, zwlaszcza zas aparatów radjowych.Znane sa rózne sposoby obslugiwania przyrzadu na odleglosc. Proponowano np. napedzac synchronicznie kondensatory od¬ biornika zapomoca urzadzenia obslugujace¬ go, oddalonego od tego odbiornika. Propo¬ nowano równiez zaopatrzyc urzadzenie od¬ biorcze w pewna liczbe dostrojonych na stale obwodów, które moglyby byc dowol¬ nie wlaczane zapomoca przekaznika z pew¬ nej odleglosci. Pierwszy sposób posiada te wade, ze jest skomplikowany i drogi, nato¬ miast przy drugim sposobie strojenie mo¬ ze byc uskuteczniane tylko do ograniczonej liczby okreslonych czestotliwosci.Wynalazek ma na celu podanie sposobu strojenia z odleglosci przyrzadu radjowego bez stosowania mechanicznych polaczen miedzy przyrzadem a miejscem, z którego obslugiwanie to jest uskuteczniane, przy- czem obslugiwanie uzyskuje sie calkowicie na drodze elektrycznej.Urzadzenie wedlug wynalazku nadaje sie do zastosowania w przyrzadach, strojo¬ nych zapomoca zmiany czestotliwosci oscy¬ latora miejscowego. Miejscowy oscylator zawiera pewna liczbe lamp, przylaczonych do tak zwanego „multiwibratora". Czesto¬ tliwosc jest przytern okreslona w sposób znany zapomoca opornosci i poj&amosei.Multiwibrator posiada te wlasnosc, ze po* wstajace drgania sa bogate w harmoniczne!przyczcrii niezaleznie ód tego czestotliwosc jest bardzo stala.Okazalo sie, ze przy zmianie jednego z oporników lub kondensatorów, sprzegaja¬ cych lampy multiwibratora, zmienia sie równiez i czestotliwosc wytwarzanych drgan. Wedlug wynalazku przyrzad jest dostrajany wskutek nastawiania z odleglo- sci wartosci opornosci jednego z oporników odbiornika, okreslaj acego czestotliwosc miejscowego oscylatora. Wedlug wynalaz¬ ku do tego eeki mozna stosowac jedna lam¬ pe elektronowa. Lampe te przy pewnej szczególnej postaci wykonania wlacza sie równolegle do jednego z oporników, nato¬ miast opornosc wewnetrzna tej lampy regu¬ luje sie zapomoca zmiany jej napiecia siat¬ kowego.Przedmiot wynalazku jest blizej wyja¬ sniony przy pomocy rysunku, na którym fig. 1 przedstawia uklad polaczen radjood- biornika superheterodynowego, do którego zostal zastosowany przedmiot niniejszego wynalazku, fig. 2 zas przedstawia odmien¬ na postac wykonania generatora miejsco¬ wego.Na fig. 1 cyfra 1 oznaczono stopien de¬ tekcyjny, zawierajacy lampy 3 i 5 z siatka¬ mi oslonnemi. Lampy te pracuja w ukladzie przeciwsobnym i posiadaja wspólny, nie- strojony obwód wejsciowy, sprzezony z te¬ tni lampami przy pomocy cjwek 7 oraz ob¬ wód wyjsciowy, sprzezony ze stopniem na¬ stepnym przy pomocy cewek 8. Uklad po¬ laczen jest zaopatrzony ponadto w pewna liczbe lamp wzmacniajacych 9, 11, 13 po¬ sredniej czestotliwosci. Liczba 15 jest ozna¬ czona druga lampa detekcyjna, liczba zas 17 oznaczono ostatni stopien wzmocnienia, zawierajacy dwie przeciwsobnie polaczone ze soba lampy 19 i 21.Cewka wejsciowa pierwszego stopnia detekcyjnego jest sprzezona z antena 23 zapomoca filtru 25, którego jedna konców¬ ka wyjsciowa jest polaczona z jednym ipttnktem eewki, druga zas koncówka po¬ przez kondensator 27 jest polaczona z prze¬ wodem 29, prowadzacym do katod lamp 3 i 5.Oscylator miejscowy zawiera pewna liczbe lamp 31 i 33, polaczonych ze soba zapomoca kondensatorów sprzegajacych 35 i 37. Siatki tych lamp sa polaczone z ka¬ todami poprzez oporniki siatkowe 39 i 41.Prad anodowy jest doprowadzany poprzez oporniki 42. Calosc stanowi tak zwany mul- tiwibrator, zapomoca którego sa wytwarza¬ ne drgania, bogate w harmoniczne. Wielko¬ sci kondensatorów i oporników mozna do¬ brac w taki sposób, azeby czestotliwosc za¬ sadnicza byla stosunkowo mala, natomiast jako czestotliwosc heterodyny mozna uzyc jedna z harmonicznych, np. ósma harmo¬ niczna. Azeby zapobiec powstawaniu nie¬ pozadanych harmonicznych w obwodzie wejsciowym pierwszego detektora 1, wla¬ czono filtr wstegowy 43. Stale filtru dobie¬ ra sie w taki sposób, aby przepuszczal on np. tylko czestotliwosci, zawarte miedzy 11500 a 12500 okresami. W ukladzie wszyst¬ kie lampy, z wyjatkiem lamp stopnia kon¬ cowego, najkorzystniej jest zastosowac z posrednio nagrzewanemi katodami. Napie¬ cie anodowe i napiecia siatkowe moga byc pobierane z opornika 45, przylaczonego równolegle do zródla pradu stalego, nie- przedstawionego na rysunku.W celu regulowania natezenia dzwieku, siatke sterujaca obu pierwszych lamp 9 i 11 wzmacniacza posredniej czestotliwosci la¬ czy sie z ruchomym kontaktem 46 poten- cjomierza 47. Potencjomierz ten jest we¬ dlug rysunku przylaczony równolegle do czesci opornika 45, mianowicie do jego punktów o napieciu minus 3 wolty i minus 50 woltów. Potencjomierz do regulowania natezenia dzwieku moze równiez stanowic czesc urzadzenia obslugujacego, umie¬ szczonego w pewnej odleglosci od aparatu, a przedstawionego na rysunku w postaci prostokata kreskowanego. Jak wspomniano powyzej, zmiane drgan, wytwarzanych w — 2 —multiwibratorze, mozna, osiagac zapomoca nastawiania jednego z kondensatorów sprzegajacych lub tez jednego z oporników.Okazalo sie, ze uzyskany w ten sposób za¬ kres regulacji wystarcza do dostrajania a- paratu do wszystkich czestotliwosci, leza¬ cych w granicach widma radjowego. Stwier¬ dzono nastepnie, ze do tego celu moze slu¬ zyc doskonale lampa katodowa, przylaczo¬ na równolegle do jednego z oporników. Ta równolegle wlaczona lampa jest oznaczo¬ na na rysunku liczba 51. Anoda tej lampy jest polaczona z siatka lampy 33 poprzez kondensator sprzegajacy 53, latwo przepu¬ szczajacy prady wielkiej czestotliwosci. W ukladzie stosuje sie jeszcze baterje 55 na¬ piecia siatkowego, staly opornik 56 oraz zmienny opornik 57. Napiecie siatkowe lam¬ py 51 moze byc zmieniane przy pomocy wspomnianych oporników, wskutek czego mozna równiez regulowac opornosc we¬ wnetrzna tej lampy. Aparat mozna dostra¬ jac zatem zapomoca opornika 57. Urzadze¬ nie obslugujace 49 polaczono z odbiorni¬ kiem zapomoca tylko pieciu przewodów e- lektrycznych 59, 61, 62, 63 i 65, które moga posiadac dowolna dlugosc.Dzialanie ukladu jest nastepujace: nad¬ chodzace sygnaly, mieszczace sie w grani¬ cach widma radjowego o czestotliwosci np. od 550 do 1500 kilookresów, sa uwalniane od czestotliwosci zaklócajacych zapomoca filtru wstegowego 25. Napiecie wielkiej cze¬ stotliwosci Jest doprowadzane do siatek lamp 3 i 5 z ta sama faza. Lampy te posia¬ daja wspólna cewke wyjsciowa 8, zaopa¬ trzona w odprowadzenie bd srodka, po¬ przez które doprowadzany zostaje prad a- nodowy.Jezeli oscylator miejscowy nie pracuje, wówczas prady wyjsciowe wielkiej czesto¬ tliwosci kompensuja sie wzajemnie, wsku¬ tek czego zaden sygnal nie zostaje przeka¬ zywany do wzmacniacza posredniej czesto¬ tliwosci, nastrojonego np. na czestotliwosc 11000 kilookresów i przepuszczajacego pa¬ smo o szerokosci okolo 10 kilookresów/ Je¬ zeli jednak miejscowe drgania zostaja do¬ prowadzane w przeciwnej fazie do siatek lamp detekcyjnych, wówczas powstaje cze¬ stotliwosc kombinowana, która moduluje sie odpowiednio do sygnalu. Poniewaz stopnie wzmacniacza sredniej czestotliwo¬ sci sa nastrojone na okreslona czestotli¬ wosc, przeto, zmieniajac czestotliwosc drgan miejscowych, mozna zmieniac takze i dostrojenie aparatu. Azeby zatem dostroic aparat, nalezy zmienic jedynie opornosc opornika zmiennego 57, wskutek czego zmienia sie prad, plynacy poprzez staly o- pornik 56, co znowu powoduje takze zmia¬ ne napiecia na siatce lampy 51. Poniewaz opornosc wewnetrzna lampy 51 zalezy od napiecia siatkowego, przeto wszelka zmia¬ na napiecia siatkowego powoduje zmiane opornosci wewnetrznej lampy, przylaczo¬ nej równolegle do opornika 41. Wartosci oporników 39 i 41 okreslaja czestotliwosc wytwarzanych drgan. W opisanem urzadze¬ niu nie stosuje sie zupelnie narzadów me¬ chanicznych, wskutek czego jest ono tansze od znanych urzadzen tego typu. Oprócz te¬ go jest mozliwe zastosowanie w miejscu, z którego jest uskuteczniane obslugiwanie, dosc dokladnej podzialki skalowej.Jest zrozumiale, ze lampa katodowa nie jest koniecznie potrzebna. Zamiast niej mozna zastosowac pewna liczbe kolejno przelaczanych oporników 71, 72, 73, 45, 77, przedstawionych na fig. 2, z posród których jeden moze byc wlaczony miedzy siatke a katode lampy 33. Do tego celu mozna uzyc np. selektora z elektromagnesem 79 i ru¬ choma kotwica 81, stosowanego w samo¬ czynnych urzadzeniach telefonicznych.Elektromagnes ten moze byc obslugiwany zapomoca tarczy numerowej 83, umieszczo¬ nej w miejscu, z którego jest dokonywane obslugiwanie aparatu.Wartosc kazdego z tych oporników od¬ powiada okreslonej czestotliwosci oscyla¬ tora, aparat zas moze byc dostrajany na — 3 —pewna liczbe zgóry okreslonych stacyj na¬ dawczych zapomoca wlaczania odpowied¬ niego opornika. Mozna równiez „odwrócic" lampe regulacyjna 51, to jest zamiast ano¬ dy polaczyc siatke z kondensatorem, anode zas polaczyc z baterja 55, przyczem moze byc uzyty takze potencjomierz. Mozna na¬ stepnie zastosowac druga lampe regulacyj¬ na, w celu zmieniania wartosci opornosci siatkowej lampy oscylacyjnej 31. Ta ostat¬ nia lampa oraz lampa 51 moga byc uzywa¬ ne do regulowania czestotliwosci jednocze¬ snie lub tez kazda z osobna. PL