Wynalazek niniejszy dotyczy przyrzadu pomiarowego, w którym ruchoma wskazów¬ ka, pozostajac pod wplywem poddawanej pomiarowi sily, obciazona jest poza tern sprezyna o napieciu, zmienianem zapomoca dzwigni, uruchomianej tarcza ksiukowa lub ukladem podobnym. Wynalazek zdaza do tego, aby mozna bylo z jednej strony zmie¬ niac zakres pomiaru, z drugiej zas zachowy¬ wac okreslony stosunek podzialek np. roz¬ mieszczona jednostajnie podzialke cisnien lub jednostajnie rozmieszczona podzialke wysokosci przy zmianie zakresu pomiarów.W tym celu stosuje sie wedlug wynalazku równolegle do osi obrotu tarczy ksiukowej ramie dzwigni, przeznaczone do regulowania napiecia sprezyny przeciwdzialajacej, przy- czem ramie to przyciskane dzialaniem na¬ piecia sprezyny do obwodu tarczy mimo- srodowej albo tez polaczone z tym obwodem nawinieta na tenze gietka tasma dopuszcza regulowanie jej dlugosci, dzieki czemu przy zmianie (stosunku) przekladni w gre wchodza nowe czesci tarczy mimosrodowej, gdyz przy zmianie dlugosci ramienia dzwi¬ gni punkt zetkniecia tejze z tarcza mimo- srodowa przesuwa sie równolegle do two¬ rzacej tej tarczy. Tworzace powierzchnie mimosrodowe mozna tak uksztaltowac wzglednie tak nachylic, aby pozadany sto¬ sunek podzialek pozostawal zawsze ten sam przy zmianie zakresu pomiarów.Na rysunku uwidoczniono trzy rózne od¬ miany wykonania wynalazku. Fig. 1 przed¬ stawia przekrój barometru sprezynowego wedlug wynalazku, fig. 2 — odpowiedniprzekrój manometru, ulozonego w podob¬ ny sposób, fig. 3 — pewna odmiane uksztal¬ towania wedlug fig. 1, fig."4 —szczegól wy¬ konania.W barometrze sprezynowym (fig. 1) « wolna powierzchnia przepony z uMadtf skrzynki 1 polaczona jest posrodku z dzwi& gnia 2, zawieszona w ramce jednym koncem zapomoca plaskiej sprezyny 3, a drugim koncem polaczona z dolnym koncem spirali nej sprezyny 4, której górny koniec jest przyczepiony do ramienia 6, osadzonego na czopie 5 ramki. Ramie 6 stanowi wraz z wkrecona wen prostopadle srubka 7 dzwi¬ gnie kolankowa, zabezpieczona, nakretka 8 i podtrzymujaca krazek 9, toczacy sie po ob¬ wodzie mimosrodowej tarczy 10. Tarcza ta przymocowana jest do dolnego konca trzpie¬ nia 11, obracanego w ramce i zakonczonego u góry raczka 12 oraz wskazówka 13, prze¬ suwana ponad stala podzialka 14. Ruch ob¬ rotowy tarczy ksiukowej ogranicza srubka 15, o która opiera sie prozek 16 tarczy, gdy osiaga ona polozenie skrajne.Miedzy wolnym koncem dzwigni 2 i ram¬ ka jest rozpieta gietka tasma 17, a miedzy jej srodkiem i sprezyna, zaczepiona w ram¬ ce, jest rozpieta tasma 18, okrecona naokolo trzpienia wskazówki kierunkowej 19, prze¬ suwanej nad podzialka.Gdy przyrzad jest ustawiony na zero, t. j. gdy przepony zajmuja polozenie srod¬ kowe, wskazówka kierunkowa 19 jest usta¬ wiona na zerze podzialki. Wskazówka 13, polaczona z raczka 12, wskazuje wtedy na podzialce 14 wartosc cisnienia powietrza, panujacego w danym czasie. Jezeli teraz ci¬ snienie powietrza wzrasta, dzwignia 2 opa¬ da, a tasma 17 nieco sie prostuje, odchyla¬ jac wtedy wskazówke kierunkowa 19 wpra¬ wo. Aby ustawic przyrzad na zerze w celti ponownego odczytywania, przesuwa sie raczke 12 w takim kierunku, aby dzwignia 6, 7 zostala obrócona zapomóca tarczy 10 w kierunku wskazówki zegarowej, wskutek czego napiecie sprezyny 4 wzrasta i wska¬ zówka kierunkowa 19 powraca do polozenia zerowego. Wielkosc obrotu raczki, potrzeb¬ na do nastawienia w polozenie zerowe wskazówki kierunkowej 19, stanowi miare zmiany cisnienia powietrza od ostatniego u- % stawienia. Gdy cisnienie powietrza opada, ustawienie na zero odbywa sie przez obrót raczki 12 w kierunku przeciwnym.Dlugosc ramienia dzwigni, opierajacego V«ie o tarcze 10, mozna zmieniac, przesuwa¬ jac srubke 7 wzgledem ramienia 6 po od¬ kreceniu nakretki 8. W ten sposób mozna zmieniac podzialke pomiarowa przyrzadu w sposób matematycznie dokladnie sprawdzo¬ ny, co posiada wieksze znaczenie podczas wytwarzania, poniewaz przyrzad mozna tak ustawic, aby wskazywal wlasciwie w o- bu skrajnych polozeniach podzialki.Przez nadanie odpowiedniego ksztaltu tarczy 10 mozna uzgodnic dzialanie przy¬ rzadu z jednostajnie podzielona podzialka cisnienia w zastosowaniu, jako barometr, lub z jednostajnie podzielona podzialka wy¬ sokosci w zastosowaniu, jako przyrzad do pomiaru wysokosci.W manometrze wedlug fig. 2 skrzynki przeponowe sa polaczone zapomoca rurki 20 ze zbiornikiem, w którym ma sie odby¬ wac pomiar preznosci. Poza tern taki przy¬ rzad rózni sie od poprzedniego tern, ze ruch raczki 12 przenosi sie zapomoca kólek ze¬ batych 22 na tarcze 10, osadzona na od¬ dzielnym trzpieniu IV. Na trzpieniu IV umieszczona jest wskazówka 13', przesuwa¬ na nad podzialka, podzielona np. tak, ze kazda jej czesc odpowiada róznicy cisnie¬ nia jednej atmosfery albo cisnieniu, odpo¬ wiadajacemu jednemu metrowi slupa plynu, a wiec calkowity obrót wskazówki 13, bez¬ posrednio polaczonej z raczka obrotowa, odpowiada tej samej róznicy cisnienia.W manometrze sprezynowym pomiaro¬ wa podzialke mozna latwo zmienic z ze¬ wnatrz zapomoca raczki obrotowej 24, u- mieszczonej nazewnatrz i zaopatrzonej we wskazówke 23, polaczona ze srubka 7 zapo- — 2 —moca gietkiego lacznika 25, przyczem srub¬ ka nie posiada nakretki 8. Wskazówka 23 pokazuje wtedy na osobnej podzialce zmia¬ ne, zachodzaca w podzialce pomiarowej.Jezeli przyrzad wedlug fig. 2 jest do¬ stosowany do mierzenia ilosci plynu w zbiornikach takiego ksztaltu, ze ich zawar¬ tosc jest proporcjonalna do poziomu plynu i do ciezaru wlasciwego plynu, przyrzad mozna nastawiac zapomoca raczki obroto¬ wej 24 tak, aby bylo mozliwe uzycie go do mierzenia plynów o róznych ciezarach wla¬ sciwych.Raczka 24 z gietkim lacznikiem 25 na¬ daje sie równiez do innych przyrzadów, np. do przyrzadów do pomiaru wysokosci i do przyrzadów, regulujacych temperature, fo- dzialka wskazówki 23 moze posiadac takie stopniowanie temperatury, ze przyrzad mozna natychmiast nastawic^ zgodnie z pa¬ nujaca temperatura powietrzna. Po odczy¬ taniu polozenia glównej wskazówki przy¬ rzadu w dwu róznych punktach, mozna na¬ tychmiast otrzymac róznice wysokosci njie- dzy temi punktami bez potrzeby obliczania poprawek wskutek róznicy temperatury po¬ wietrza, co dotychczas bylo niezbedne.W przykladzie wykonania wedlug fig. 3 dzwignia kolankowa jest polaczona z racz¬ ka 12 zapomoca gietkiego ciegna 26, przy¬ mocowanego jednym koncem do srubki 7, a przeciwnym czesciowo nawinietego na kra¬ zek 27, osadzony na trzpieniu 11 raczki 12.W celu zmiany skali pomiarowej przyrza¬ du srubke 7 lub krazek 27 mozna przesuwac pionowo, badz tez obie te czesci wykonane sa do nastawiania.Uklad mozna zmieniac w rozmaity spo¬ sób. Dzwignie kolankowa 6, 7 mozna zasta¬ pic dzwignia prosta. Tarcze 10 (fig. 1, 2) mozna uksztaltowac w ten sposób, ze to¬ czenie krazka 9 podczas obrotu tarczy be¬ dzie odbywalo sie osiowo zamiast promie¬ niowo, przyczem tarcza ta moze posiadac obwód okragly lub stozkowy i t. d.Wedlug fig. 4 tarcza 10 jest otoczona na obwodzie tasma stalowa, przyczemoba kon¬ ce tej tasmy sa przymocowane srubka 28 do tarczy. Taka powloka z tasmy pozyteczna jest wtenczas, gdy tarcza 10 wykonana jest z glinu lub innego metalu lekkiego. Bez powloki tej obwód tarczy bylby znieksztal¬ cony zapomoca krazka 9 i przyrzad stra¬ cilby na dokladnosci. Umieszczenie tasmy 31 na tarczy 10 i przymocowanie jej w jed- nem miejscu, ma znaczenie w pewnych ra¬ zach, a zwlaszcza, gdy zachodzi potrzeba wyrównania obrysia tarczy. Sprawdzanie przyrzadu, t. j. porównywanie go z przy¬ rzadem wzorcowym, mozna uskuteczniac w sposób nastepujacy. W tych miejscach obwodu tarczy, w których przyrzad wska¬ zuje blednie, po zwolnieniu srubki 28 pod¬ klada sie pod tasme stalowa 31 kawalki bla¬ szek 29, 30 odpowiedniej grubosci i dlugo¬ sci, poczem zaciska sie zpowrotem srubke 28. Jezeli podzialka pomiarowa przyrzadu zmieni sie znacznie z powodu podlozonej blaszki, mozna ja ponownie poprawic, prze¬ suwajac krazek 9 wgóre lub ku dolowi. PL