Znane sa uklady automatycznej prze¬ kaznikowej centrali telefonicznej sieci za¬ miejscowych, posiadajace tylko jeden ob¬ wód dwuprzewodowy, zwany linja omni¬ busowa, prowadzacy do centrali recznej, oraz jeden obwód dwuprzewodowy, odcho¬ dzacy do nastepnej centrali zamiejscowej.Otóz praktyka wykazala, ze uklad z jednym obwodem przychodzacym i jed¬ nym obwodem odchodzacym jest niewy¬ starczajacy do zapewnienia centrali duzej sprawnosci dzialania przy normalnem na¬ tezeniu ruchu, nalezy bowiem rozporza¬ dzac w kazdej centrali zamiejscowej do¬ stateczna liczba linij przychodzacych i od¬ chodzacych.Przedmiot niniejszego wynalazku doty¬ czy nowego ukladu przekaznikowej tele- fonji automatycznej, tak pomyslanego, aby zapomoca tego ukladu mozna bylo obslugi¬ wac siec, posiadajaca dowolna liczbe cen¬ tral zamiejscowych, przylaczonych do cen¬ trali recznej i przystosowanych do dowol¬ nej liczby obwodów dwuprzewodowych, przyczem centrale zamiejscowe moga po¬ siadac dowolna liczbe abonentów wla¬ snych.Na rysunku przedstawiono schematycz¬ nie przyklad wykonania automatycznej centrali zamiejscowej wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia schematycznie przy¬ klad sieci zamiejscowej, która, mimo zejest bardzo zawila, moze byc obslugiwana dzieki ukladowi wedlug wynalazku; fig. 2 przedstawia schematycznie ogólny uklad obwodów przychodzacych, obwodów od¬ chodzacych i obwodów abonentów miejsco¬ wych automatycznej centrali zamiejsco¬ wej nowego ukladu; fig. 3 podaje ogólny schemat automatycznej centrali zamiejsco¬ wej, która jest przedstawiona bardziej szczególowo na fig. 4 -i- 12; fig. 4 przed¬ stawia czesc IV wedlug fig. 3; fig. 5—czesc V wedlug fig. 3; fig. 6 czesc VI wedlug fig. 3; fig. 7 — czesc VII wedlug fig. 3; fig. 8, 9 i 10 przedstawiaja indywidualne wy¬ bieraki linji omnibusowej; fig. 11 uwidocz¬ nia urzadzenie do rozdzielania zgloszen z linij wydzwaniajacych; fig. 12 przedstawia szafke, przylaczona do jedne) z linij omni¬ busowych, idacej od centrali recznej do pierwszej automatycznej centrali zamiej¬ scowej; wreszcie fig. 13 uwidocznia glówne narzady centrali recznej, obslugujacej cen¬ trale automatyczne sieci zamiejscowych.Wlasciwie fig. 4 -¦- 13 stanowia jedna figure, do której odnosza sie poszczególne zastrzezenia, a wiec mozna byloby je ponu¬ merowac odpowiednio 4a, 4b i t. d., jednak¬ ze ze wzgledu na latwiejsze sledzenie prze¬ biegu polaczen ponumerowano je kolejno.Ponizszy opis dotyczy urzadzenia do¬ wolnej zamiejscowej centrali automatycz¬ nej CR wedlug fig. 1, przyczem NA ozna¬ cza centrale reczna, natomiast CR, CR1, CR2, CR3, CR4, CRa oznaczaja automa¬ tyczne centrale zamiejscowe sieci, obslugi¬ wanej przez wymieniona centrale reczna, literami zas AB oznaczono aparaty abo¬ nentów, przylaczonych do poszczególnych central zamiejscowych. Centrale CR sa polaczone ze soba i z centrala MA zapomo- ca dowolnej liczby linij dwuprzewodo¬ wych LO.Kazda samoczynna centrala zamiejsco¬ wa CR jest tak ustawiona, aby linje, od¬ chodzace od niej do centrali recznej MA lub do poprzedzajacej centrali zamiejsco¬ wej, krzyzowaly sie najpierw z linjami, od- chodzacemi do nastepnych central zamiej¬ scowych, a potem dopiero, po przejsciu po¬ przez przenosniki, z linjami abonentów.Taki uklad, uwidoczniony na fig. 3, be¬ dacej zestawieniem fig. 4, 5, 6, 7, jest przed¬ stawiony bardziej szczególowo na fig. 2, gdzie LO oznacza linje, odchodzace do cen¬ trali recznej MA lub do poprzedzajacej centrali zamiejscowej oraz do jednej lub kilku central zamiejscowych CR, natomiast Tr oznaczaja przenosniki, wlaczone do li¬ nij, wiodacych do centrali MA; wreszcie li¬ terami LA oznaczono linje abonentów.Na fig. 4 — 12 przedstawiono bardziej szczególowo przyklad wykonania centrali zamiejscowej, której niektóre przylaczenia obwodów sa oznaczone cyframi rzymskie- mi, odnoszacemi sie do figur, i cyframi a- rabskiemi, obwiedzionemi kólkami, ozna- czajacemi przewody, np. oznaczenie VIII, umieszczone przed kólkami z cyframi, o- znaczajacemi konce przewodów, wyjasnia, ze przewody te nalezy przylaczyc do od¬ nosnych przewodów, posiadajacych te sa¬ me oznaczenia na fig. 8. Cyfry arabskie, nieobwiedzione kólkami, ulatwiaja utozsa¬ mianie róznych obwodów.W nowym ukladzie, którego ogólny o- pis jest podany nizej, a dzialanie jego be¬ dzie rozpatrzone pózniej jednoczesnie ze szczególami obwodów, kazdy abonent po¬ siada w centrali zamiejscowej przekaznik wywolawczy D, przekaznik rozmów miej¬ scowych A i tyle przekazników polaczenio¬ wych C, ile jest linij omnibusowych LO, odchodzacych do centrali recznej MA (fig. 6). Kazdy aparat abonenta, nieuwidocznio- ny na rysunku, posiada w tym przypadku kondensator linjowy i induktor wywolaw¬ czy.Kazda z linij LO, wiodacych do centrali recznej, które sa tak urzadzone, iz kazda z tych linij moze byc zajeta w danej chwili tylko przez jeden aparat, posiada w tej centrali przekaznik próbny J, przekaznik — 2 —na rozmowe K, przekaznik wywolawczy L (fig, 6, 7) i tyle zespolów przekazników M iN (Ux< Nlt M\, M2, N2, M'2, N'2 i t. d.), ile jest linij, odchodzacych od danej cen¬ trali zamiejscowej do nastepnych central zamiejscowych (fig. 4 i 5).Kazda linja omnibusowa LO, znajduja¬ ca sie pomiedzy centrala reczna MA a pierwsza centrala zamiejscowa CR (po¬ czynajac od centrali recznej), moze byc w razie potrzeby zaopatrzona w szafke lacz¬ nikowa (fig. 12).Kazda linja omnibusowa posiada w centrali zamiejscowej wybierak indywi¬ dualny (fig. 8, 9 i 10), skladajacy sie z o- smiu przekazników nastawczych (fig. 8), a mianowicie: z przekaznika linjowego a, przekaznika powtarzajacego b, przekazni¬ ka numeracji parzystej c, przekaznika nu¬ meracji nieparzystej d, przekaznika o- chronnego e, przekaznika polaczen dzie¬ sietnych /, przekaznika oznaczen jednost¬ kowych g i z przekaznika oznaczen dzie¬ sietnych h. Wybierak indywidualny posia¬ da jeszcze tyle przekazników dziesiatko¬ wych s (fig. 9), ile dziesiatków abonentów jest przylaczonych do lacznicy, a oprócz tego dziesiec przekazników jednostkowych u j, k, l, m, n, o, p, q, r (fig. 10).Wyposazenie kazdej linji omnibusowej LO, odchodzacej od centrali zamiejscowej do nastepnych central zamiejscowych skla¬ da sie z osmiu przekazników, a mianowi¬ cie: z przekaznika polaczen miejscowych O, przekaznika ochronnego P, przekaznika przylaczen do obwodu zajetosci 0, prze¬ kaznika przylaczen do obwodu podslucho¬ wego polaczen miejscowych R, przekazni¬ ka zwolnienia S, przekaznika przelaczen obwodu ochronnego T, przekaznika wla¬ czania do obwodu miejscowego U i z prze¬ kaznika przyzewowego V (fig. 4).Poza tern kazda centrala zamiejscowa posiada rozdzielacz linij wzywajacych (fig. 11), wspólny dla wszystkich linij omnibu- sowychr odchodzacych do centrali recznej, którego zadaniem jest kolejne wlaczanie zglaszajacych sie abonentów do wolnych linij omnibusowych, prowadzacych do cen¬ trali recznej.Rozdzielacz linij wzywajacych sklada sie z dwóch przekazników nastawczych Zx i Z2 i z tylu przekazników polaczeniowych Y (Ylf Y2, YB i t. d.), ile jest aparatów a- bonentów i linij omnibusowych, odchodza¬ cych do zamiejscowych central nastep¬ nych.Kazda automatyczna centrala zamiej¬ scowa, posiadajaca wlasna baterje miej¬ scowa (baterja ta moze byc ladowana z centrali recznej), jest zaopatrzona równiez w jeden lub kilka obwodów polaczen miej¬ scowych, które to obwody zawieraja piec przekazników E, F, G (fig. 7), W, X (fig. 4) i tyle przekazników do polaczen miej¬ scowych H (fig. 6 i 7), ile jest linij omni¬ busowych LO, odchodzacych od danej cen¬ trali do centrali recznej.Wszystkie te narzady sa polaczone ze soba w sposób, uwidoczniony na rysunku.Automatyczne centrale zamiejscowe, rozmieszczone wzdluz linji omnibusowej lub tez w sieci kilku takich linij, sa jedna¬ kowe, przyczem urzadzenie ich umozliwia dokonywanie nastepujacych czynnosci.W celu wywolania centrali recznej MA, aby otrzymac polaczenie telefoniczne, abo¬ nent miejscowy centrali zamiejscowej CR1 uruchomia np. induktor przyzewowy bez zdejmowania mikrotelefonu, poczem ocze¬ kuje wezwania. Jezeli w tym czasie wszyst¬ kie linje omnibusowe, prowadzace do cen¬ trali recznej sa zajete, wówczas narzad przyzewowy tego abonenta ustawia sie w polozeniu ,,zadania polaczenia". W razie, gdy jedna z linij omnibusowych nie jest za¬ jeta zostaje uruchomiony rozdzielacz linji wzywajacych, który zaczyna samoczynnie wyszukiwac aparaty abonentów w poloze¬ niu „zadania polaczenia" i przylacza je ko¬ lejno wedlug numerów do linij omnibuso¬ wych, wiodacych do centrali recznej. - 3. —Rozdzielacz linji wzywajacych jest tak urzadzony, iz powraca do numeru / dopie¬ ro po przeszukaniu wszystkich innych nu¬ merów danej centrali zamiejscowej, wsku¬ tek czego zaden abonent nie jest uprzywi¬ lejowany kosztem innego abonenta, Z chwila, gdy abonent wzywajacy zo¬ stanie przylaczony do linji omnibusowej, wiodacej do centrali recznej, przed tele¬ fonistka zapala sie lampka przyzewowa, przynalezna do danej linji omnibusowej* Od tej chwili dana linja omnibusowa pozo¬ staje zajeta, czyli zaden inny abonent nie moze do niej przylaczyc sie.Gdyby wymieniony abonent wzywajacy nalezal do centrali zamiejscowej CR4, wówczas przedewszystkiem wlaczylby sie do linji omnibusowej, prowadzacej do cen¬ trali CRZ, a potem do linji omnibusowej, wychodzacej z centrali CRS do centrali CR2, skad zostalby przylaczony do linji, prowadzacej do CR± i wreszcie do której¬ kolwiek linji omnibusowej, idacej od cen¬ trali CR! do centrali MA, przyczem przy¬ laczenia te zostaja dokonywane w miare zwalniania sie odpowiednich linij omnibu¬ sowych danych odcinków.Telefonistka, zawiadomiona zapomoca sygnalu swietlnego, wklada wtyczke do gniazdka danej linji omnibusowej i zapo¬ moca przetwornika wysyla do niej prad przyzewowy.Prad przyzewowy zostaje skierowany wprost do dzwonka abonenta, który zadal polaczenia, gdyz tylko jego dzwonek jest przylaczony do danej linji omnibusowej, prowadzacej do centrali recznej. Abonent moze wówczas zdjac swój mikrotelefon i podac zadany numer. Gdy ten zada¬ ny numer nalezy do abonenta tej sa¬ mej centrali zamiejscowej, wówczas te¬ lefonistka moze zapomoca przycisku przy- zewowego przylaczyc abonenta wzywa¬ jacego do obwodu miejscowego tejze cen¬ trali zamiejscowej, poczem nastawia nu¬ mer abonenta zadanego i dzwoni. Z chwi¬ la gdy zadany abonent zdejmie sluchaw¬ ke, zostaje on tern samem przylaczony samoczynnie do obwodu miejscowego tej¬ ze centrali i rozmowa moze byc pro¬ wadzona pod kontrola telefonistki. Z chwi¬ lki gdy telefonistka stwierdzi, ze rozmowa zostala zagajona, wyciaga swoja wtyczke, zwalniajac wskutek tego obwód, wychodza¬ cy z centrali zamiejscowej do centrali recz¬ nej ; obwód ten moze wiec byc uzyty do in¬ nego polaczenia. Zwalnianie zatem obwo¬ dów linij omnibusowych jest dokonywane wylacznie przez telefonistke.Ponizej nastepuje szczególowy opis po¬ szczególnych obwodów ukladu wedlug wy¬ nalazku, jednoczesnie zas wyjasnia sie dzialania tego ukladu w róznych przypad¬ kach, które moga miec miejsce, a mianowi¬ cie: 1. Wzywanie telefonistki centrali recz¬ nej MA przez abonenta centrali zamiejsco¬ wej CRX. 2. Wywolywanie tegoz abonenta przez telefonistke centrali recznej i ,,wlaczanie" go w obwód miejscowy. 3. Wybieranie abonenta centrali za¬ miejscowej przez telefonistke centrali recz¬ nej. 4. Wywolywanie telefonistki centrali recznej przez abonenta centrali zamiejsco¬ wej CR2. 5. Przywolywanie tegoz abonenta przez telefonistke. 6. Uskutecznianie polaczenia pomie¬ dzy abonentem centrali zamiejscowej CR2 a abonentem centrali zamiejscowej C/?1. 7. Uskutecznianie polaczenia pomie¬ dzy abonentem centrali zamiejscowej CRr a abonentem dowolnej centrali zamiejsco¬ wej, znajdujacej sie w innym odcinku, przylaczonym do centrali recznej.Nalezy zauwazyc, ze jak to okaze sie pózniej, gdy linja omnibusowa jest zajeta, wówczas zaczyna dzialac przekaznik J lub którykolwiek z przekazników M tej linji (fig. 5 i 7). Przypuszcza sie, ze zglasza sie - 4 -abonent Nr 24, który w dalszym ciagu be¬ dzie nazywany abonentem drugim. Abo¬ nent ten uruchomia induktor, a wiec po li- nji 50 (fig. 6) wysyla prad do swego prze¬ kaznika Z), który zaczyna dzialac, to jest przyciaga kotwiczke 51 i wlacza linje 52 (linja ta jest wielokrotna dla wszystkich abonentów jednej stacji) oraz wzbudza przekaznik B.Gdy zostanie wzbudzony którykolwiek z przekazników C19 C2 albo C3 (fig. 6) dru¬ giego abonenta, wówczas przekaznik D rozmagnesowuje sie. Wzbudzony przekaz¬ nik B powoduje wysylanie pradu, przyla¬ czajacego biegun dodatni baterji bezpo¬ srednio do przewodu 27 i posrednio do przewodu 26. Prad doplywa do przewodu 26 z linji 23, która jest wielokrotnie powtó¬ rzona w poszczególnych linjach omnibuso¬ wych L0lf L02, LOs i t. d., i jest przyla¬ czona wprost do centrali recznej. Gdy jed¬ na z tych linij, np. linja L02, jest wolna, wtedy przekaznik J2 oraz przekazniki M2 i N2, nalezace do tej linji, sa rozmagneso¬ wane, wobec czego linja 53 jest polaczona z biegunem dodatnim baterji poprzez kon¬ takt spoczynkowy przekaznika J29 linje 54, kontakt spoczynkowy przekaznika M'2, li¬ nje 55, kontakt spoczynkowy przekaznika Af2, linje 56 i do bieguna dodatniego.Dzieki temu biegun dodatni zostaje po¬ laczony z obydwoma przewodami 26 i 27.W przypadku, gdy zadna z linij, idacych do centrali, nie jest wolna, przewód 26 jest od¬ izolowany.Ponizsze rozwazanie jest przeprowa¬ dzone w zalozeniu, ze linja L01 jest za¬ jeta.Prad, plynacy po przewodach 26 i 27, zostanie uzyty do uruchomiania wybieraka linji wzywajacej, uwidocznionego na fig. 11, który dziala w sposób nastepujacy.Wybierak sklada sie z dwóch przekaz¬ ników Z1i Z2\ z pewnej liczby przekazni¬ ków Y, odpowiadajacych poszczególnym abonentom centrali zamiejscowej, przy- czem np. przekaznik Y\ nalezy do pierwsze¬ go abonenta, przekaznik Y2 — do drugiego i t. d., oraz z wybieraków W, odpowiada¬ jacych linjom, przychodzacym z innych central zamiejscowych CR2 do danej cen¬ trali CR.Obydwa przekazniki Z1 i Z2 dzialaja kolejno w sposób nastepujacy.Prad, plynacy po linji 26, wzbudza przekaznik Zr Przekaznik Zx przyciaga swa kotwice i wzbudza przekaznik Z2. Prze¬ kaznik Z2 przerywa obwód przekaznika Z19 wskutek czego przekaznik ten rozmagne¬ sowuje sie. Przekaznik Zlf rozmagnesowu- jac sie, przerywa obwód przekaznika Z2. który wlacza zkolei obwód przekaznika Z±.Przekaznik Z1 znów wzbudza sie pradem z linji 26. Cykl powtarza sie ponownie i t. d.Oznaczajac litera t polozenie robocze, a litera r — polozenie spoczynkowe obu przekazników, t. j., np. Zx — / ma oznaczac przekaznik Z1 w stanie wzbudzonym, a Z2—r — przekaznik Z2 w stanie spoczyn¬ ku, otrzymuje sie cztery nastepujace kom¬ binacje, które wystepuja kolejno z chwila, gdy prad zostanie wyslany po linji 26: 1. okres Zx — / przy Z2— r 2. okres Z1 — l przy Z2 — t 3. okres Zx — r przy Z2 — t 4. okres Zx^r przy Z2 — r poczem obieg powtarza sie.W okresie drugim przewód dodatni 26 zostaje laczony poprzez przewód 57 z przekaznikiem Y19 gdy pozostale przekaz¬ niki Y nie sa wzbudzone. Jezeli natomiast którykolwiek z tych przekazników, np. przekaznik Y6, jest juz wzbudzony, wów¬ czas przewód dodatni 26 zostalby polaczo¬ ny z biegunem ujemnym poprzez uzwoje¬ nie przekaznika Y7.Zaklada sie, ze wszystkie przekazniki Y nie sa wzbudzone, a zatem przewód do¬ datni 26 zostanie polaczony z biegunem u- jemnym przekaznika Y19 który wzbudza sie wówczas, laczac na swej kotwicy przewód — 5 —57 z przewodem 58, który jest polaczony z przewodem 27. Przewód dodatni 27 laczy sie z biegunem ujemnym przekaznika Y1 poprzez uzwojenie tego ostatniego. Gdyby byl wzbudzony przekaznik Y7, wówczas przekaznik ten dzialalby w sposób, opisany przy omawianiu przekaznika Yx.Wzbudzony przekaznik K1 przylacza biegun ujemny do swych kontaktów robo¬ czych Cj, c2, c3, które sa przylaczone do kontaktów 59, 60, 61 przekaznika D (fig. 6) pierwszego abonenta (Nr 23), a poniewaz przekaznik D nie jest wzbudzony, przeto nie sa dokonane przy tern zadne polacze¬ nia. Przekaznik Y1 polaczyl takze na swym kontakcie 62 przekaznik Y2 z linja 63, wskutek czego przekaznik ten wzbudzil sie.W trzecim okresie przekaznik Yx po¬ zostaje w stanie wzbudzonym.W okresie czwartym linja 63 zostaje przylaczona do linji 26, przekaznik zas F2, bedac wzbudzony, przerywa nowy obwód 58 wzbudzenia przekaznika Y^, przylacza¬ jac jednoczesnie biegun ujemny do swych kontaktów roboczych c1$ c2, c3, które sa równiez polaczone z odpowiedniemi kon¬ taktami 59, 60, 61 przekaznika D drugiego abonenta Nr 24 fig. 6.Poniewaz w tym czasie przekaznik D zajmuje swe polozenie robocze, przeto prad, plynacy poprzez kontakty c19 c2, c3 z Y2, powoduje uruchomienie, jak to be¬ dzie okazano nizej, przekaznika C2, odpo¬ wiadajacego linji L02, która nie jest zaje¬ ta, przyczem przekaznik C2 przerywa prad wzbudzajacy przekaznika D. Poniewaz ten prad wzbudzil przekaznik B, zatem prze¬ kaznik ten powraca do stanu spoczynkowe¬ go, przerywajac linje 26 i 27, a wiec unie¬ ruchomiajac wybierak wedlug fig. 11.Wybierak przylaczyl wiec do bieguna ujemnego kontakty 59, 60, 61 przekaznika D zglaszajacego sie abonenta. Z drugiej strony wiadomo, ze linja jest wolna, wy¬ bierak bowiem linjowy, nie otrzymawszy pradu 26, nie zostal wzbudzony; zreszta tytulem przykladu zaklada sie, ze linja L01 jest zajeta, natomiast linja L02 jest wolna.Latwo zauwazyc, ze w tym przypadku, przekaznik C1 bedzie nieczynny i naodwrót bedzie czynny przekaznik C2.Aby przekaznik Cx mógl wzbudzic sie, do jego uzwojenia winna byc dolaczona do¬ datnia linja 64, która jest wielokrotna wzgledem wszystkich przekazników C,, przyczem linja ta jest przylaczona do li¬ nji 24 (fig. 8) na kontakcie spoczynkowym przekaznika o, nalezacego do linji L0lt i na kontakcie 22 (fig. 6) przekaznika Jt.Jezeli linja L01 jest zajeta przez abo¬ nenta danej centrali zamiejscowej, wów¬ czas przekaznik J1 jest wzbudzony, jak to bedzie objasnione nastepnie, a zatem obwód jest przerwany. Odwrotnie, jezeli L01 jest zajeta przez abonenta innej centrali za¬ miejscowej, wówczas, jak to bedzie wyja¬ sniono nizej, beda wzbudzone przekazniki jednej z grup przekazników MN tej linji L0lt przyczem w tym przypadku rozwaza¬ ny obwód, bedac przedluzony zapomoca linij 65, jest przerwany na kontaktach jed¬ nego z przekazników M1 lub M\ i nie mo¬ ze byc przylaczony do przewodu dodatnie¬ go 66.Poczawszy od punktu 24 (fig. 4) pra¬ dy znajduja inna droge poprzez kotwicz¬ ki i kontakty przekaznika M, lecz droga ta jest badz przerwana na kontaktach któregokolwiek z tych przekazników, badz tez prowadzi do kontaktów odizolowa¬ nych.Nalezy zauwazyc, ze wzbudzenie sie przekaznika M linji LOj powoduje przy¬ laczenie sie dodatniego bieguna 66 do li¬ nji 67, która prowadzi do kotwiczki 68 przekaznika M21 spelniajacej wzgledem li¬ nji L02 takie samo zadanie, jakie spelnia odnosna kotwiczka przekaznika Mv a za¬ tem, jezeli linja L02 jest zajeta, wtedy biegun dodatni zostaje polaczony z linja LO% i t. d. Przekaznik C1 nie moze byc — 6 —wiec polaczony z biegunem dodatnim, a zatem pozostaje w stanie rozmagnesowa¬ nym.Odwrotnie przekaznik C2 zapomoca takiego samego obwodu (odnosnie linji L02) zostaje polaczony z biegunem dodat¬ nim, który zostal przylaczony do linji 68, a zatem przekaznik ten wzbudza sie, przy- czem uskutecznia nastepujace czynno¬ sci: 1. Przerywa obwody przekazników D i B, które rozmagnesowuja sie. 2. Pozostaje wzbudzony, bedac przy¬ laczony do pobliskiego bieguna ujemnego 69 i do bieguna dodatniego, to jest tworzy sie obwód, przebiegajacy poprzez sprezyn¬ ke 71, linje 72, uzwojenie przekaznika J2, przewód 23 (fig. 7 i 8), kontakt spoczynkom wy przekaznika o, przewód 23, 74, kontakt spoczynkowy przekaznika f i biegun do¬ datni 75.Wzbudzony przekaznik J2 chroni linje L02, gdyz przekaznik cn abonenta nie mo¬ ze byc uruchomiony, jezeli przekaznik J n znajduje sie w spoczynku, co bylo wyja¬ snione przy omawianiu przekaznika Cr 3. Laczy bezposrednio linje 50 drugie¬ go) abonenta z przenosnikiem linji L02 Wzbudzony przekaznik J2 polaczyl przekaznik L2 z przewodami 54 i 55, a za¬ tem z dodatnim biegunem 56. Przekaznik L2 wzbudza sie i laczy przewód 76 linji L02 z przewodem 28 (fig. 7 i 8), a zatem z biegunem ujemnym, gdyz przekaznik e jest rozmagnesowany.Powracajac do fig. 13, która przedsta¬ wia schemat centrali recznej, latwo zauwa¬ zyc, ze przylaczenie ujemnego bieguna do przewodu 76 powoduje! zapalenie sie lamp¬ ki przyzewowej 77 zapomoca przekazni¬ ka/.Telefonistka wklada wówczas wtyczke do gniazdka, wskutek czego zapala sie lampka ostrzegawcza. Obwód tej lampki przebiega poprzez dodatni przewód 78, tu¬ lejke gniazdka i optawke wtyczki.Telefonistka przestawia wówczas prze¬ lacznik przyzewowy, który poprzez prze¬ nosnik linji L02 uruchomia dzwonek abo: nenta wzywajacego.Abonent zdejmuje swój mikrotelefon.Wskutek tej czynnosci zostaje zamknie¬ ty obwód, którego czescia jest linja 50, wo¬ bec czego przekaznik K2 moze byc wzbu¬ dzony; przekaznik ten zwiera kondensator 79, laczac tern samem ze soba obydwa przewody linji L02.Czynnosc ta powoduje wzbudzenie sie w centrali recznej przekaznika z podwój- nem uzwojeniem SPlf który gasi lampke nadzorcza. Znak ten zawiadamia telefonist¬ ke, ze abonent zdjal sluchawke i ze moze z nia rozmawiac. Telefonistka naciska prze¬ lacznik podsluchowy, przyczem zglaszajacy sie abonent moze jej podac numer abonen¬ ta, z którym chce rozmawiac.Ponizej nastepuje opis czynnosci, które umozliwiaja dokonanie takiego polaczenia.Rozumowanie przeprowadzone jest naj¬ pierw w zalozeniu, ze abonent zadany jest przylaczony do tej samej centrali zamiej¬ scowej, do której jest przylaczony abonent wzywajacy.Telefonistka dokonywa kolejno dwóch czynnosci.Przylacza abonenta, zadajacego pola¬ czenia do linji miejscowej 134 swojej lacz¬ nicy (linja ta jest zaznaczona na fig. 4, 5, 6 i 7 linja przerywana). W tym celu tele¬ fonistka wlacza sie do linji L02 zapomoca swego przelacznika podsluchowego i nasta¬ wia numer jedenasty, który w obecnym u- kladzie odnosi sie do polaczen pomiedzy abonentami tej samej centrali zamiejsco¬ wej, poczem nastawia numer abonenta za¬ danego, którego wlacza równiez do linji miejscowej 134. Obydwaj abonenci moga wówczas rozmawiac ze soba.Czynnosc wlaczania abonenta wzywaja¬ cego do linji miejscowej jest uskuteczniana zapomoca urzadzen, przedstawionych na fig. 8, 9 i 10. Poniewaz dzialanie przekazni- - 7 —ków wedlug fig. 8 jest dosc zawile, przeto nalezy wiec wyjasnic je szczególowo.Przekazniki a i & sa nastawiane kolejno i zaczynaja dzialac z chwila, gdy biegun u- jemny zostanie przylaczony do przewodu 25. Stosujac skrócone oznaczenia, podane wyzej, otrzymuje sie przebieg nastepu¬ jacy: przekaznik c zaczyna dzialac przy na¬ stepujacym stanie przekazników b, d i e: b-t, d-r i e-t; przekaznik c wzbudza sie przy nastepu¬ jacym stanie przekazników b i e: b-r, e-t; przekaznik c rozmagnesowuje sie przy nastepujacym stanie przekazników: /-/ i b-t; przekaznik d zaczyna dzialac przy na¬ stepujacym stanie przekazników: b-r i c-t (to zn. gdy c jest wzbudzony); przekaznik d wzbudza sie przy nastepu¬ jacym stanie przekazników: b-r i d-t; przekaznik e zaczyna dzialac przy na¬ stepujacym stanie przekazników: b-t; przekaznik e wzbudza sie; przekaznik e rozmagnesowuje sie przy nastepujacym stanie przekazników: b-r, gdyz zostaje wówczas zwarty.Przekaznik e dziala z opóznieniem, przyczem bardzo krótkie przerwy pradu, powstajace przy nastawianiu numeru, nie zmieniaja stanu tego przekaznika.Przekaznik / zaczyna dzialac przy na¬ stepujacym stanie przekazników: d-t i b-r; przekaznik / wzbudza sie; przekaznik / rozmagnesowuje sie przy nastepujacym stanie przekazników: e-r al¬ bo b-r, poniewaz zostaje on wówczas zwarty; przekaznik g zaczyna dzialac przy na¬ stepujacym stanie przekazników: e-t, h-r if-t; przekaznik g wzbudza sie przy nastepu¬ jacym stanie przekaznika: f-r; przekaznik g rozmagnesowuje sie przy nastepujacym stanie przekazników: f-t ih-t.Wyniki dzialan tych przekazników moz¬ na latwo sprawdzic wedlug fig. 11.Gdy telefonistka po wlozeniu wtyczki do gniazdka naciska przelacznik podslu¬ chowy, wówczas biegun ujemny z przewo¬ du 81 (fig. 13) zostaje przylaczony poprzez kontakty CN i przewód 82 do przewodu 76 linji L021 a stad dzieki zwarciu, wytworzo¬ nemu zapomoca przekaznika K2, do prze¬ wodu 25 (fig. 7 i 8), wskutek czego zaczy¬ naja dzialac przekazniki a i 6, a nastepnie przekazniki e i c, poniewaz wszystkie inne przekazniki sa rozmagnesowane.Wybierak linji L02 jest wówczas przy¬ gotowany do przyjecia sygnalów z centrali recznej.Przesylanie tych sygnalów odbywa sie w sposób nastepujacy.Gdy telefonistka nacisnie przycisk BL, wówczas biegun dodatni 83 zostanie pola¬ czony zapomoca przewodu 365 z uzwoje¬ niem przekaznika RC. Przekaznik ten wzbudza sie, przyczem kontakt 84 przery¬ wa polaczenie miedzy przewodami 335 i 82, powodujac natomiast polaczenie bieguna dodatniego 85 z przekaznikiem RR, który zostaje wówczas wzbudzony, dzieki czemu nastepuje ponowne polaczenie sie bieguna ujemnego 81 z przewodem 82 zapomoca kontaktu 84, przewodu 366 oraz kotwiczki przekaznika RR. Z drugiej strony przekaz¬ nik ten powoduje polaczenie sie dodatnie¬ go bieguna 86 z przekaznikiem RC, który przyciaga wówczas swa kotwiczke (fig. 13), oraz przylacza w tym czasie przekaznik RR do bieguna dodatniego 85, przekaznik zas RR laczy ponownie przewód 82 z biegunem ujemnym 81. Wzbudzony przekaznik RR powoduje wzbudzenie sie przekaznika RC, laczac go z biegunem dodatnim 86.Poniewaz obydwa przekazniki RC i RR dzialaja z opóznieniem i niejednoczesnie, zatem przerwa pradu, powstajaca pomiedzy obydwoma polaczeniami bieguna ujemnego z przewodem 82 jest zbyt krótka, aby mo¬ gla spowodowac wzbudzenie sie przekazni- — 8 —ków e i /, dzialajacych z opóznieniem, na¬ tomiast przerwa ta wystarcza do wzbudze¬ nia sie innych przekazników.Gdy telefonistka zwolni przycisk BL, który powraca do swego polozenia poczat¬ kowego, pokazanego na fig. 13, wówczas dodatni biegun 83 zwiera przekaznik RR, który rozmagnesowuje sie, powodujac roz¬ magnesowanie sie przekaznika RC, który na kontakcie 84 przylacza biegun 81 do przewodu 82.Latwo wiec zauwazyc, ze kazdy ruch przycisku BL powoduje krótkotrwale od¬ laczenie sie przewodu 82.W celu wlaczenia abonenta w miejsco¬ wy obwód pradu, telefonistka naciska przycisk BL, zwalniajac go w krótkim cza¬ sie, wskutek czego zostaja wytworzone dwie kolejne przerwy pradu, przedzielone odstepem czasu, wystarczajacym do wzbu¬ dzenia sie przekazników e i /, dzialajacych z opóznieniem.Gdy telefonistka wlozy wtyczke do gniazdka, wówczas biegun ujemny 81 zo¬ staje przylaczony do przewodu 76 poprzez przewód 82, a takze do przewodu 25, dzie¬ ki zwarciu, wytworzonemu zapomoca prze¬ kaznika K2 (fig. 7), który zostal wzbudzo¬ ny* S^y abonent wzywajacy zdjal sluchaw¬ ke ze swego aparatu, wobec czego ten bie¬ gun ujemny zostanie równiez przylaczony do przekaznika a wedlug fig. 8. Przekaznik ten bedzie dzialal normalnie, rozmagnesó- wujac sie w czasie kazdej przerwy pradu, powodowanej czynosciami w centrali recz¬ nej.Teraz juz jest stosunkowo latwo prze¬ sledzic czynnosci nastepne, poslugujac sie streszczonym wyzej opisem dzialania i fi¬ gurami 8, 9 i 10. Jak powiedziano najprzód zostaja wzbudzone przekazniki a, b, c, e.Podczas pierwszej przerwy przekazniki a i b rozmagnesowuja sie, a poniewaz przerwa ta trwa krótko, przeto przekaznik e dziala nadal, wobec czego otrzymuje sie nastepu¬ jacy stan przekazników: a—r b—r c—/ pozostaje w stanie wzbudzonym d—t f—/ wzbudza sie s-t Wzbudzony przekaznik d przylacza dodatni biegun 86 do przewodu 87, a zatem poprzez przewody 1 (fig. 10) i 89 do prze¬ kaznika i (fig. 10), który wzbudza sie, za¬ mykajac nastepujacy obwód pradu: kon¬ takt 90, przewód 9/, przewód 3 wedlug fig. 8, przewód 3 wedlug fig. 9, kotwica 92 przekaznika S1, który jest rozmagnesowa¬ ny w tym czasie, przewód 93, kotwica prze¬ kaznika S2, przewód 94, kotwica przekaz¬ nika S3, przewód 95, przewód 6 wedlug fig. 8, przewód 96 i biegun dodatni 97 poprzez kotwice wzbudzonego przekaznika e.Po nadaniu nastepnego impulsów pradu przekazniki aib znów wzbudzaja sie, przy- czem przekaznik c rozmagnesowuje sie* przekaznik zas / rozmagnesowuje sie nieco pózniej, gdyz dziala z opóznieniem, wsku- ^ tek czego zostaje wzbudzony przekaznik g.Z drugiej strony, wobec polozen a—l, b—l, c—r, f—r, g—/, które zajely przekaz¬ niki a, b, c, f i g biegun ujemny 98 zostaje przylaczony z jednej strony do przewodu 4 (fig. 10), z drugiej zas strony do konca u- zwojenia przekaznika h, który wzbudza sie.Biegun ujemny 98 (fig. 8) zostaje przyla¬ czony do przewodu 8 (fig. 9) poprzez ko¬ twiczke przekaznika a w polozeniu wzbu¬ dzenia, kotwice 105, przewód 4 (fig. 8), przewód 99, kotwiczke wzbudzonego prze¬ kaznika i oraz przewód 101 (fig. 10). Stad tenze biegun zostaje przylaczony do konca uzwojenia przekaznika S19 który wzbudza sie i na kotwicy 102 wlacza sie w nastepu¬ jacy obwód pradu: plus baterji, uzwojenie przekaznika S19 kotwica 102, przewód 7 (fig. 8), zamknieta kotwica przekaznika h i bie¬ gun ujemny 103. Wzbudzony przekaznik Sx wylacza przekaznik i (fig. 10).Telefonistka, zwalniajac przycisk BL, — 9 —powoduje tern samem nowa przerwe w przeplywaniu pradu, wskutek czego po¬ szczególne przekazniki zajmuja polozenia nastepujace: a—r, b—r, e—t (ze wzgledu na opóznio¬ ne dzialanie przekaznika), c — t (przekaz¬ nik ten pozostaje w stanie wzbudzonym) d—t, f—t i g—r.Przekaznik d, wzbudzajac sie, laczy znów biegun dodatni 86 z przekaznikiem i, który wzbudza sie w nastepujacym obwo¬ dzie pradu: przewody 90, 91, 3 (fig. 8) ko¬ twica 104 wzbudzonego przekaznika h i biegun dodatni 75.Po nadejsciu nowego impulsu pradu przekaznik / rozmagnesowuje sie po pew¬ nym czasie. Biegun ujemny 98 zostaje wów¬ czas przylaczony do przekaznika H2 (fig. 7), który wlacza abonenta w miejscowy ob¬ wód pradu.Przekaznik H2 wzbudza sie w obwodzie nastepujacym: biegun ujemny 98, kotwica 105 w polozeniu f — r, kotwica 106 w polo¬ zeniu g — r, przewód 5 (fig. 10), przewód 106, kotwica 107 w polozeniu i — t, prze¬ wód // (fig. 9), przewód 108, kotwica 109 w polozeniu S1 — t, przewód 11 (fig. 6), przewód 111 i przekaznik H2. Przekaznik H2 jest utrzymywany w stanie wzbudzo¬ nym w obwodzie, zawierajacym kontakt 112, przewód 113, 21 (fig. 8), przewód 113, biegun ujemny 114 oraz kotwiczke wzbu¬ dzonego przekaznika e.W krótkim czasie po rozmagnesowaniu sie przekaznika / nastepuje zkolei rozma¬ gnesowanie sie przekaznika h, kotwica 115 bowiem przekaznika / powraca do poloze¬ nia spoczynkowego, powodujac polaczenie sie ujemnego bieguna przekaznika h z u- jemnym biegunem przekaznika / poprzez kotwice 115, przewód 116, kotwice prze¬ kaznika g i kotwice 118 przekaznika h.Przekaznik h zostaje zostaje zatem zwarty, a wiec rozmagnesowuje sie. Przekaznik d równiez rozmagnesowuje sie, natomiast przekaznik c zaczyna dzialac ponownie. W ten sposób otrzymuje sie stan poprzedni, który istnial, zanim telefonistka nacisnela przycisk BL.W tym czasie wzbudzony przekaznik H2 wzbudzil przekaznik A abonenta wzy¬ wajacego wedlug obwodu: biegun ujemny 119, przylaczony zapomoca przekaznika K2, przewód 121, kotwica 122 przekaznika H2, przewody 123, 124, 125 (fig. 6) kotwica 126 wzbudzonego przekaznika C2, przewód 127 i przekaznik A. Przekaznik ten jest u- trzymywany w stanie wzbudzonym w ob¬ wodzie, zawierajacym przewód 128, kotwi¬ ce 129, 131 i 132 przekazników E, F, G i biegun ujemny 133.Przekaznik A przylacza wówczas prze¬ wody linji 54 do przewodów 134 rozmów miejscowych, do których zostala równiez przylaczona telefonistka poprzez linje L02, przewody 135, 135* oraz wzbudzony prze¬ kaznik H2.Opisane teraz bedzie wzywanie abonen¬ ta Nr. 23 przez telefonistke. Telefonistka nastawia zadany numer zapomoca dowol¬ nego urzadzenia, np. zapomoca tarczy przy- zewowej, która ma za zadanie przerywac w okreslonych odstepach czasu ciaglosc pradu, doplywajacego do bieguna ujemnego 81 (fig. 13) poprzez przekaznik a (fig. 8) i to tyle razy, ile tego wymaga nastawiany numer. Np. przy wywolywaniu abonenta 23 ruch tarczy przyzewowej powoduje dwie bardzo krótkie przerwy, przedzielone pra¬ dem, trwajacym w ciagu okreslonego czasu w zaleznosci od szybkosci obrotowej tar¬ czy przyzewowej. Przerwy te odpowiadaja cyfrze dziesiatków, w tym przypadku cy¬ frze dwa. Potem nastepuje nieco dluzszy o- kres czasu, podczas którego prad zostaje wlaczony do przekaznika a. Podczas tego okresu telefonistka nastawia tarcze w takie polozenie, z którego po zwolnieniu sie tar¬ czy zostaja dokonane trzy krótkie przerwy, przedzielone dwoma odpowiednio dlugiemi impulsami pradu.Pierwsza przerwa powoduje wytworze- — 10 -nie dokladnie takiego samego stanu, jaki byl opisany wyzej odnosnie do ,,umiejsco- wiania" abonenta, to znaczy, ze przy koncu tej przerwy stan przekazników jest naste¬ pujacy (fig, 8): a — r, b — r, c — t wzbudzane, d — t, / — / wzbudzaja sie, g — /, a oprócz tego (fig. 9 i 10) i — / wzbudza sie. Nalezy pamietac, ze ze wzgle¬ du na swe powolne dzialanie przekazniki / i / pozostaja wzbudzone w polozeniu robo- czem w czasie nastawiania cyfry dziesiat¬ ków i ze przekazniki te pozostaja równiez wzbudzone podczas nastawiania cyfry jed¬ nostek.Podczas pierwszego wlaczania pradu o- trzymuje sie stan nastepujacy: a—/, b—l, c—r, d—l, e—l, f—/.Z chwila powtórnego przerwania pradu otrzymuje sie: a—r, b—r, c—r, d—r.Przy rozmagnesowaniu sie przekaznika d przekaznik ten laczy biegun dodatni 86 z punktem 2 (fig. 10) poprzez kotwice rozma¬ gnesowanego przekaznika c. Prad przeply¬ wa wówczas poprzez przewód 136, kotwice przekaznika i i wzbudza przekaznik /, któ¬ ry przerywa obwód wzbudzenia przekazni¬ ka i, który wskutek tego zwalnia swa ko¬ twice. Jak widac w czasie drugiej przerwy, podczas której zostaje wzbudzony przekaz¬ nik /, istnieje zjawisko odmienne od tego, które powstawalo podczas ,,umiejscowia- nia", kiedy to przekaznik i pozostawal wzbudzony. Objasnia sie to tern, ze powsta¬ nie pradu, przedzielajacego dwie przerwy trwalo krócej niz podczas ,,umiejscowia- nia", uniemozliwiajac rozmagnesowanie sie powoli reagujacego przekaznika /.Gdy prad powstaje ponownie, przekaz¬ niki a i 6 zostaja uruchomione, lecz tym ra¬ zem powstawanie pradu trwa stosunkowo dlugo w porównaniu z trwaniem pradu, któ¬ ry przedzielal obydwie przerwy podczas „umiejscowiania". W rzeczy samej uplywa czas potrzebny, aby telefonistka wlozyla palec do odpowiedniego otworu w tarczy i obrócila te tarcze. Ten czas trwania pradu wystarcza do rozmagnesowania sie prze¬ kaznika /.A zatem biegun ujemny 98 zostaje przy¬ laczony zapomoca przekazników /—r i g—r do uzwojenia przekaznika h, który przybie¬ ra polozenie robocze i wzbudza sie, oraz r— do przewodu 4 (fig. 10), poczem poprzez przewody 99, 137 i przekaznik j — t do przewodu 9 (fig. 9), a nastepnie poprzez przewód 138 do przekaznika S2, który wzbudza sie, utrzymujac nadal swój stan wzbudzenia w taki sam sposób, jak prze¬ kaznik Sx podczas „umiejscowiania".Gdyby cyfra dziesiatków bylo 3 zamiast 2, wówczas trzy przerwy, sluzace do na¬ stawiania uruchomilyby przekaznik K za¬ miast przekaznika /, a zatem zapomoca przewodu 20 uruchomilyby przekaznik S3 (fig. 9) zamiast przekaznika S2.Z chwila, gdy telefonistka zwalnia tar¬ cze, w celu nadania cyfr jednostek, to jest w tym przypadku cyfry 3, wówczas zostaja powtórzone czynnosci, opisane poprzednio, to znaczy trzy pierwsze przekazniki i, j, k wedlug fig. 10 zostaja kolejno uruchomione, nastawiajac w koncu przekazniki S2 i K w ich polozenie robocze.Podczas uskuteczniania tej czynnosci powstawanie pradu trwa dosc dlugo, prze¬ kaznik / powraca do stanu spoczynkowego, a biegun ujemny przewodu 98 zostaje przy¬ laczony do jednego konca uzwojenia prze¬ kaznika C2 abonenta wzywanego. Polacze¬ nie to przebiega poprzez 105 (f—r), 106 (g—r), 5 (fig. 10), przewód 106, sprezynke przekaznika K—t, przewód 13 (fig. 9), prze¬ wód 141, sprezynke przekaznika S2—t i 23 (fig. 6), przewód 142 i sprezynke przekaz¬ nika C2 — r.Druga koncówka przekaznika C2 abo¬ nenta wzywanego (pierwszego abonenta wedlug fig. 6) zostaje przylaczona do bie¬ guna dodatniego poprzesz przewód 140 (fig. 6, 7 i 5) i 24 (fig. 8), poczem poprzez spre- — 11 —zynke przekaznika b-l, przewód 143, spre¬ zynke przekaznika h-l, przewód 144, prze¬ wód 74, sprezynke l-r i przewód dodatni 75.Obwód ten zostaje po krótkim czasie przerwany zapomoca powoli reagujacego przekaznika h, który powraca do stanu spo¬ czynkowego zaraz po rozmagnesowaniu sie przekaznika /, gdyz zostaje zwarty poprzez przewody 117 i 115.Przekaznik C2 abonenta 23 wzbudza sie wówczas w obwodzie, przebiegajacym po¬ przez przewód 72, przekaznik J2, przewód 23 (fig. 8), sprezynke przekaznika e-t i przewód dodatni 97. Przekaznik ten pozo¬ staje wiec w polozeniu roboczem.Telefonistka uruchomia wówczas prze¬ lacznik przyzewowy, uruchomiajac tym spo¬ sobem dzwonek zadanego abonenta Nr 23, który zdejmuje sluchawke, wobec czego przekaznik K2 zostaje ponownie wzbudzo¬ ny, uruchomiajac przytem, jak bylo wyja¬ snione wyzej odnosnie do abonenta wzy¬ wajacego, przekaznik A abonenta wezwane¬ go 23 zapomoca uruchomionego przekazni¬ ka C2, wskutek czego obydwaj abonenci moga rozpoczac rozmowe.Telefonistka wyciaga po podsluchaniu wtyczke z gniazdka i zwalnia wskutek tego wszystkie narzady danej lacznicy okrego¬ wej z wyjatkiem przekazników A oby¬ dwóch rozmawiajacych ze soba abonentów.Poprzednio nadmieniono, ze przekaznik A abonenta wzywajacego, a zatem takze ta- kiz przekaznik abonenta wezwanego sa u- trzymywane w stanie wzbudzonym pradem, plynacym poprzez sprezynki przekazników E, F, G (fig. 7).Z chwila, gdy którykolwiek z abonentów zdejmie swa sluchawke, zostaje tem samem uskutecznione polaczenie poprzez czesc me¬ talowa pomiedzy obydwoma przewodami miejscowemi, przyczem zostaje uruchomio¬ ny przekaznik F, który zamienia biegun u- )emny 145 na biegun ujemny 133, aby u- trzymac stan wzbudzenia przekazników A.Gdy jeden z abonentów zawiesi slu¬ chawke, przekaznik F powraca do stanu spoczynkowego, wobec czego takze prze¬ kazniki A zostaja rozmagnesowane.Gdy podczas rozmowy telefonistka za¬ mierza podsluchiwac, wówczas wklada wtyczke do gniazdka i nastawia numer 11, który sluzy do uruchomienia przekaznika H i do polaczenia sie z abonentem wzywa¬ jacym.Jezeli telefonistka uzna, ze nalezy prze¬ rwac polaczenie pomiedzy dwoma abonen¬ tami, wówczas moze uruchomic przekaznik E (fig- 7), nastawiajac odpowiedni numer, np. Nr 12, który spowoduje wzbudzenie sie tego przekaznika, podobnie jak numer 11 powoduje wzbudzenie sie przekaznika H. Przekazniki A obydwóch abonentów roz- magnesowuja sie wówczas, po wyciagnie¬ ciu zas wtyczki przez telefonistke wszystkie narzady lacznicy okregowej powracfa dc poczatkowego polozenia spoczynkowego.Jezeli podczas rozmowy miejscowej w rodzaju np. opisanej telefonistka zamierza przelaczyc jednego z abonentów, np. abo¬ nenta Nr 23, na taka rozmowe, która ma pierwszenstwo przed rozmowami miejsco¬ wemi, wówczas nastawia numer 23, co po¬ woduje jak wiadomo przylaczenie sie tego abonenta do wtórnego uzwojenia przeno¬ snika linji zbiorczej, uzywanej przez tele¬ fonistke, która, slyszac wówczas prowa¬ dzona rozmowe, nastawia numer 12, w celu przerwania tej rozmowy, wskutek czego po¬ zostaje polaczona tylko z abonentem Nr 23, drugi natomiast rozmówca zostaje odizo¬ lowany i juz nic nie moze slyszec.Nalezy zbadac co sie stanie, gdy laczni¬ ca reczna jest wezwana przez abonenta o- kregowej lacznicy CR2, polaczonej z lacz¬ nica reczna poprzez lacznice okregowa CRV Zaklada sie, ze lacznica CR2 jest przy¬ laczona do lacznicy CR1 zapomoca linji L014, której odpowiadaja, na linjach LOv L02 i t. d., przekazniki Mx Nlf M2 N2, które maja to samo znaczenie dla L014, co prze- — 12 —kazniki Clf C2, C3 i t. d. dla, abonentów lacznicy CRV Lacznica CR2 jest urzadzona tak samo, jak lacznica CRlf a wiec abonent lacznicy CR2, uruchomiajac induktor, przylacza sie do linji L014, co powoduje wzbudzenie sie w lacznicy CR2 przekaznika L, przynalez¬ nego do linji L014, a zatem przylaczenie bieguna ujemnego do przewodu 151, który spelnia tu takie samo zadanie, jakie spelnia przewód 76 podczas wzywania lacznicy recznej przez abonenta lacznicy C/?r Skoro tylko polaczenie to zostalo doko¬ nane, przekaznik V wzbudza sie wedlug ob¬ wodu: biegun ujemny 151, przewód 152, sprezynka w przekazniku T (w spoczynku), przewód 153, sprezynka przekaznika w R-r, przewód 154, sprezynka 155, uzwojenie przekaznika V, przewód 156, kotwica 157 niewzbudzonego przekaznika Mlf przewód 158 (fig. 4 i 5), kotwice i kontakty spoczyn¬ kowe przekazników H2 i Af;{, przewód 15$ (fig. 5 i 7), uzwojenie przekaznika B i bie¬ gun dodatni. Przekaznik V zostaje zatem wzbudzony, jak to widac z fig. 4.Przekaznik B (fig. 7) zostaje wiec uru¬ chomiony jak poprzednio, uruchomiajac szukacz linij wzywajacych (fig. 11) i wresz¬ cie z chwila, gdy przekaznik Y, przynalez¬ ny do linji L01A (w znaczeniu abonenta cen¬ trali CR^) zostal uruchomiony, przylacza biegun ujemny do przewodów 161, 162, 163, wiodacych do sprezynek przekaznika Vv które maja to samo znaczenie, co opisane poprzednio sprezynki 59, 60 i 61 przekazni¬ ka Z).W zalozeniu, ze linia zbiorcza LO^ jest wolna, biegun ujemny, który jest polaczony z kotwica 163 przekaznika V, zostaje przy¬ laczony za posrednictwem przewodu 164 do uzwojenia przekaznika N,, nastepnie po¬ przez przewód 165 i kotwice niewzbudzone¬ go przekaznika M1 do punktu 24 i wreszcie do bieguna dodatniego zapomoca Dolaczen, wyszczególnionych wyzei przy wyjasnianiu dzialania przekazników C19 C2 i t. d.Przekaznik Nv bedac uruchomiony, przylacza sie do bieguna dodatniego 167 po¬ przez przekaznik M19 który zaczyna wów¬ czas dzialac, przelaczajac biegun dodatni 66 na linje 402, jak to bylo wyjasnione po¬ przednio, przyczem obwód LOA zostaje za¬ jety.Biegun ujemny zostaje wówczas zapo¬ moca przekaznika N-^-t przelaczony z prze¬ wodu 151 do przewodu 168 LO^ co powo¬ duje, podobnie jak wyzej, zapalenie sie lampki przyzewowej w lacznicy recznej.Nalezy zaznaczyc, ze przekaznik Nx u- skutecznil ciagle polaczenie poprzez metal pomiedzy obydwoma przewodami linji L04 i przewodami linji L0lf wskutek czego te¬ lefonistka jest bezposrednio polaczona z lacznica CR2.Z chwila, gdy telefonistka wlozy wtycz¬ ke do gniazdka, biegun ujemny lacznicy zostaje przylaczony do przewodu 169 dwu¬ przewodowej linji L0lf a zatem i do prze¬ wodu 171 linji L014, wskutek czego urucho¬ mia sie przekaznik P poprzez przewód 172, przekaznik zas P przelacza biegun ujemny 173 poprzez przewód 174 do przekaznika S. który zaczyna dzialac, przylaczajac biegun ujemny 175 do przekaznika T, który wzbu¬ dza sie wówczas. Ma to na celu utrzymanie przekaznika N, w stanie wzbudzonym w in¬ nym obwodzie, przebiegajacym poprzez przewody 176, 177, sprezynke przekaznika S-l, przewód 178 i biegun ujemny 179. Za- tern przekaznik N^ pozostaje wzbudzony mimo usuniecia ujemnego bieguna z prze¬ wodu 164.Telefonistka uruchomia wówczas prze¬ lacznik przyzewowy i odpowiada abonento¬ wi, który zdejmuje wówczas sluchawke.Po zdjeciu sluchawki, jak wyjasniono wy¬ zej, gasnie lampka nadzorcza, wskutek cze¬ go telefonistka zostaje zawiadomiona, ze a bonent wlaczyl sie do linji, wobec czego te¬ lefonistka, naciskajac przelacznik podslu¬ chowy, moze zapytac o zadany numer i u- skutecznic odpowiednie polaczenie. Z chwi- — 13 —la* Z^y polaczenie to zostanie dokonane, telefonistka wyciaga wtyczke z gniazdka, wobec czego przekaznik P, nie otrzymujac pradu z lacznicy recznej, powraca do stanu spoczynkowego, zwierajac przekaznik S po¬ przez biegun ujemny, przewody 173, 179 i sprezynke przekaznika S. Przekaznik S reaguje powoli, a zatem, powracajac do stanu spoczynkowego z pewnym opóznie¬ niem, zwiera zkolei przekaznik I poprzez biegun ujemny, kontakt 180, przewód 181, sprezynke niewzbudzonego przekaznika S i przewód 182. Przekaznik T, równiez po woli dzialajacy, wymaga pewnego czasu do powrotu 3o swego stanu spoczynkowego.Czas ten wystarcza, aby przekazniki M1 i M1 zostaly rozmagnesowane wskutek po¬ wrotu przekaznika S do swego stanu spo¬ czynkowego. Powrót kotwicy przekaznika S do stanu spoczynkowego powoduje odlacze¬ nie sie przewodu 171\ idacego od przekazni¬ ków M1 i N19 od przewodu 178, na którego koncu znajduje sie biegun ujemny 179. Po¬ niewaz dzialanie przekaznika T jest opóz¬ nione, przeto przerwa ta nastepuje przed powrotem dolnej kotwicy 180 tego prze¬ kaznika do stanu spoczynkowego, czyli przed momentem, w którym przewód 177 móglby polaczyc sie z biegunem ujemnym 180, a wiec utrzymac przekazniki Afn i Nx w stanie wzbudzonym.W celu dokonania polaczenia, telefo¬ nistka moze potrzebowac wywolac abo¬ nenta, np. Nr 25, przylaczonego do laczni¬ cy Ci?2, przyczem tytulem przykladu za¬ klada sie, ze linja, laczaca lacznice CR2 z lacznica CRlf posiada w tej ostatniej nu¬ mer 15. Telefonistka zacznie wiec nasta¬ wiac tarcze przyzewowa na numer 15, co spowoduje przylaczenie sie jej do odcinka linji zbiorczej, laczacej ze soba lacznice CRX i CR2. W tym czasie wybierak w lacz¬ nicy CRX powraca do stanu spoczynkowego, czynnosci zas telefonistki spowoduja bezpo¬ srednie uruchomienie wybieraka w lacznicy CR9 wobec wzbudzenia sie przekaznika N± w linji 141. Telefonistka nastawi wiec nu¬ mer 25 abonenta wzywanego i zostanie z nim polaczona.Inny przypadek, który nalezy rozpa¬ trzyc, zachodzi wtedy, gdy telefonistka chce uskutecznic polaczenie pomiedzy abo¬ nentem lacznicy CR± a abonentem lacznicy CR2. W tym celu przylacza ona do obwo¬ du miejscowego lacznicy C/?1 najpierw a- bonenta, nalezacego do tej lacznicy w spo¬ sób, opisany poprzednio, poczem przylacza do tegoz obwodu miejscowego abonenta lacznicy CR2 wskutek nastepujacych czyn¬ nosci.Zaklada sie, ze zostaly uzyte linje LO{ i!014.Z chwila, gdy abonent lacznicy Ci?2f wezwany przez telefonistke, zdejmie slu¬ chawke, uruchomi on tern samem przekaz¬ nik K2 w swojej centrali, a zatem zewrze kondensator 79 przenosnika.Biegun ujemny lacznicy recznej zostaje wskutek tego polaczony z przewodem 151, uruchomiajac przekaznik U poprzez spre¬ zynke przekaznika T w polozeniu roboczem i poprzez przewód 185. Wzbudzony prze¬ kaznik U uruchomia przekaznik O w spo¬ sób nastepujacy: przekaznik O zostaje przy¬ laczony do bieguna ujemnego 186, znajdu¬ jacego sie wpoblizu przekaznika H1 (fig. 6) poprzez obwód nastepujacy: kotwice wzbu^ dzonego przekaznika H3, przewody 187, 188, sprezynke przekaznika R w polozeniu spo- czynkowem, przewód 191, sprezynke prze¬ kaznika U w polozeniu roboczem, przewód 192 i przekaznik O. Wzbudzony przekaznik O utrzymuje nadal swój stan wzbudzenia w obwodzie: przewód 193, przewód 128, spre¬ zynka przekaznika E, którego uzwojenie jest polaczone na stale z biegunem dodatnim (fig. 7). Przekazniki F i E beda nastepnie uzyte do przerywania pradu, jak to wyja¬ sniono poprzednio.Uruchomienie przekaznika O powoduje uruchomienie przekaznika Q, który zostaje przylaczony do bieguna dodatniego 194. - 14 —Przekaznik O odlacza równiez przewód ujemny 179, co powoduje sprowadzenie do stanu spoczynkowego przekazników M1 i Nr Przekaznik N19 powracajac do stanu spo¬ czynkowego, przerywa obwód przekaznika P, który zkolei powraca do stanu spoczyn¬ kowego, sprowadzajac do tegoz stanu prze¬ kazniki SiT w sposób, wyjasniony po¬ przednio.Wreszcie przekaznik O, zajmujac po¬ lozenie robocze, uruchomia równiez prze¬ kaznik R, przylaczajac go do bieguna u- jemnego 179.Stan przekazników jest wówczas naste pujacy: Ot, Q-t, R-t, U-t, P-r, S-r, T-r.Przekaznik R, gdy jest w spoczynku, przylacza przekaznik N1 poprzez przewód 195 do numeru 14, polaczonego z numerem 14 przekaznika S1 (fig. 9) wybieraka, przy¬ naleznego do linji LOt. W ten sam sposób przekaznik ten przylacza przekazniki N2 i N3 do numerów 14 wybieraków, przynalez¬ nych do linji L02 i LO.v Polaczenie to, jak byla o tern mowa, powoduje uruchomienie sie przekazników N.W stanie obecnie rozpatrywanym prze¬ kaznik R1 znajduje sie w polozeniu robo- czem i przylacza kotwice N ,,14" przekaz¬ nika Sx (wybierak linji LO}) do przekazni¬ ka Hx poprzez przewód 196, sprezynke przekaznika Q w polozeniu roboczem, prze¬ wód 197, sprezynke przekaznika //3 w polo¬ zeniu spoczynkowem i uzwojenie przekazni¬ ka Hlf który zaczyna dzialac, umozliwiajac, jak wspomniano, telefonistce podsluchiwac nie rozmowy.Dokonanie polaczenia pomiedzy abo¬ nentem lacznicy okregowej CRt a abonen¬ tem dowolnej lacznicy okregowej, przyna¬ leznej do innego odcinka (np. w lacznicy okregowej CRJ, obslugiwanej przez lacz¬ nice MA, nie przedstawia zadnych trud¬ nosci, gdyz polaczenie obydwóch linij zbiorczych, przylaczonych odpowiednio do dwóch danych lacznic okregowych (linje zbiorcze, do których sa przylaczeni oby¬ dwaj abonenci), odbywa sie w lacznicy recznej zapomoca zwyklych sznurów po¬ dwójnych.Jak zaznaczono na wstepie opisu, do li¬ nji zbiorczej, prowadzacej z lacznicy recz¬ nej do pierwszej lacznicy okregowej, moz¬ na przylaczyc szafke dolaczna (fig. 12).W celu wywolania lacznicy okregowej z szafki dolacznej, nalezy najpierw upewnic sie, czy wskaznik zajetosci pozostaje w spoczynku, poczem nalezy uruchomic in- duktor. Wówczas w sygnalizatorze pomoc¬ niczym AS lacznicy recznej opada klapka wskaznikowa.Przy zglaszaniu sie telefonistka wlacza odpowiedni obwód i naciska przycisk przy- zewowy, w celu wyslania pradu przyzewo- wego do jednego z przewodów linji i do ziemi. Prad przebiega zatem poprzez ¦sy¬ gnalizator przyzewowy AA szafki dolacz¬ nej i zwalnia klape tego sygnalizatora, któ¬ ry laczy aparat odbiorczy szafki z linja zbiorcza, prowadzaca do lacznicy recznej.Polaczenie jest juz wówczas dokonane.Nalezy zaznaczyc, ze z chwila wlaczenia li¬ nji zbiorczej, przekazniki a i b lacznicy o- kregowej (umieszczone tuz za szafka do¬ laczna) zostaja uruchomione (w sposób wyzej wyjasniony), w celu spowodowania stanu zajetosci tej lacznicy w linji zbior¬ czej, prowadzacej do lacznicy recznej tak, aby podczas calej rozmowy, prowadzonej pomiedzy lacznica reczna a szafka do¬ laczna, linja zbiorcza, odpowiadajaca tej szafce nie mogla byc uzyta przez którakol¬ wiek inna lacznice okregowa.Sygnalizator przyzewowy AA posiada taki ustrój, iz jego klapka nie moze opasc, gdy przez jego uzwojenie przeplywa wy¬ wolawczy prad zmienny, przyczem klapka ta odstawia sie samoczynnie po zawiesze¬ niu mikrotelefonu.Wskaznik zajetosci (fig. 12) jest zaopa¬ trzony w kontakt spoczynkowy Cr, którego zadaniem jest odlaczac induktor przyze- — 15 —wowy szafki dolacznej w razie zajecia linji przez lacznice okregowa, umieszczona da- lej.Induktor posiada równiez kontakt spo¬ czynkowy CM, który odlacza sygnalizator przyzewowy AA podczas wysylania pradu wywolawczego z szafki dolacznej do lacz¬ nicy recznej.Nowe urzadzenie jest uzupelnione sy- gnalowem urzadzeniem pomocniczem, tak skonstruowanem, iz jezeli którakolwiek lacznica okregowa jest uszkodzona, wów¬ czas lacznica ta moze jeszcze przywolac lacznice reczna lub tez byc wywolana z tej lacznicy. W tym przypadku sygnaly laczni¬ cy okregowej sa przyjmowane w lacznicy recznej przez sygnalizator pomocniczy AS, sygnaly zas lacznicy recznej dochodza w centrali okregowej do specjalnej „stacji po¬ mocniczej" PS. Stacja ta jest przylaczona równolegle do obydwóch przewodów linji, bedac od niej odizolowana podczas dzia¬ lania przekazników K i L. Wynika stad, ze gdyby przekazniki te nie mogly dzialac (badz z powodu zlego stanu baterji, badz tez z powodu uszkodzenia poszczególnych narzadów nastawczych) f to jednak sygnal, wysylany przez telefonistke (po dokonaniu zwyklych czynnosci), bedzie dochodzil bezposrednio do stacji pomocniczej. W ten sposób lacznice okregowe nigdy nie beda pozbawione polaczenia telefonicznego.Wreszcie nowy uklad telefonji automa tycznej jest tak urzadzony, ze umozliwia ladowanie z odleglosci bateryj akumulato¬ rowych wszystkich automatycznych lacznic okregowych zapomoca pradnicy, ustawio¬ nej w lacznicy recznej. W tym celu w lacz¬ nicy recznej jest umieszczony przycisk u, który pozwala wlaczac do przewodu linji, odpowiadajacej koncówce wtyczki, wolto¬ mierz pomiarowy w lacznicy recznej (w chwili zapalenia sie lampki przyzewowej), mierzac napiecie baterji lacznicy okrego¬ wej, do której jest przylaczony zglaszaja¬ cy sie abonent.Jezeli telefonistka uzna, ze napiecie to jest niedostateczne, wówczas po uskutecz¬ nieniu polaczenia, zadanego przez abonen¬ ta, wlacza baterje danej lacznicy okrego¬ wej na ladowanie, nastawiajac najpierw numer 13, który oznacza w tym przypadku ladowanie baterji. Nastawienie numeru ma na celu spowodowanie wzbudzenia sie prze¬ kaznika V, który, bedac uruchomiony, przylacza poprzez przewody 201 i 202 prze¬ kaznik X do przewodu 169, polaczonego w lacznicy recznej z biegunem ujemnym.Drugi koniec uzwojenia przekaznika X jest przylaczony do dodatniego bieguna ba¬ terji danej lacznicy okregowej. Z chwila wiec, gdy przekaznik ten zajmie polozenie robocze, laczy sie on bezposrednio z prze¬ wodem 169 poprzez przewody 203 i 201 tak, iz, przyciagajac swoja druga kotwicz¬ ke, zwiera przekaznik V, który powraca do stanu spoczynkowego.Zastepujac wtyczke, która sluzyla do numerowania, specjalna wtyczka do lado¬ wania z odleglosci, telefonistka lacznicy recznej wysyla po przewodzie linji prad, potrzebny do ladowania baterji lacznicy o- kregowej.Specjalna wtyczka do ladowania posia¬ da taka budowe, ze po wlozeniu jej do gniazdka zostaje odlaczony tylko jej kor¬ pus od kontaktu spoczynkowego, natomiast kontakt glówki pozostaje w normalnem po¬ lozeniu. W ukladzie tym zatem sygnaly, przychodzace z róznych lacznic okrego¬ wych, przylaczonych do tej samej linji zbiorczej, zostaja przekazywane lacznicy recznej zapomoca przekaznika l nawet podczas ladowania z odleglosci baterji lacznicy okregowej. Odpowiadajac, tele¬ fonistka winna wyjac wtyczke ladowania, która zostaje zastapiona wtyczka polacze¬ niowa, przyczem dalsze czynnosci pozosta¬ ja bez zmiany, to jest sa takie, jak to opi¬ sano wyzej/Nalezy zauwazyc, ze niezalez¬ nie od liczby lacznic, przylaczonych do tej samej linji zbiorczej (lub do kilku linij — 16 -zbiorczych) i niezaleznie od figury geome trycznej, utworzonej z sieci zespolu lacz¬ nic okregowych, narzady wszystkich lacz¬ nic i ich dzialania sa dokladnie jednako¬ we.Poszczególne linje zbiorcze, przychodza¬ ce do lacznicy recznej moga byc powtórzo¬ ne wielokrotnie w wielu tablicach poszcze¬ gólnych telefonistek, które maja moznosc obslugiwac siec jednoczesnie dzieki urza¬ dzeniu zajetosci, w które jest zaopatrzona kazda linja zbiorcza poszczególnych lacznic okregowych.Urzadzenie zajetosci jest tak wykona¬ ne, iz przesyla telefonistce lacznicy recz¬ nej sygnal dzwiekowy za kazdym razem, gdy telefonistka nastawia w lacznicy okre¬ gowej numer linji zbiorczej, prowadzacej do lacznicy nastepnej, w czasie, gdy wy¬ mieniona linja zbiorcza jest juz zajeta przez inna telefonistke lacznicy recznej za- pomoca innej linji zbiorczej, odchodzacej od tej lacznicy recznej.Nowy uklad przekaznikowej telefonji automatycznej moze skladac sie z dowolnej liczby automatycznych lacznic okregowych, wlaczonych do dowolnej liczby linij zbior¬ czych i lacznic okregowych, posiadajacych dowolna liczbe abonentów.Jest oczywiste, ze uklad, opisany i wyo¬ brazony na rysunku, podany jest tylko ty¬ tulem przykladu i nie ogranicza wynalaz¬ ku oraz ze szczególy ukladu przekazniko¬ wej telefonji automatycznej, bedacego przedmiotem niniejszego wynalazku, moga ulegac dowolnym zmianom bez naruszenia istoty wynalazku. PL