Wynalazek niniejszy podaje nowe za¬ stosowanie praw hydrostatyki.Znamionuje go przyrzad, skladajacy sie z naczynia odpowiedniej formy, zawieraja¬ cego plyn lub kilka plynów o róznej gesto¬ sci i zaopatrzonego w plywak lub dzwon.Naczynie to polaczone jest z rura lub zbior¬ nikiem, zawierajacym równiez plyn, które¬ go wysokosc poziomu, mierzona skala sta¬ la, zwiazana jest równaniem matematycz- nem z obciazeniem, jakiemu podlega ply¬ wak lub dzwon: zaleznosc matematyczna moze byc wykorzystana, badz do wyzna¬ czania z odczytanej wysokosci poziomu ob¬ ciazenia, jakiemu podlega plywak lub dzwon, badz odwrotnie — do wyznaczania wysokosci slupa plynu z wiadomego obcia¬ zenia plywaka lub dzwonu.Wynalazek ten mozna zrealizowac w rozmaity sposób. Zalaczony rysunek sche¬ matyczny ma tylko na celu ulatwienie zro¬ zumienia istoty wynalazku.Fig. 1 przedstawia schemat samej zasa¬ dy, zas fig. 2 do 6 wyobrazaja schematycz¬ nie kilka sposobów urzeczywistnienia tejze.Skoro do naczynia A, napelnionego ply¬ nem o znanej gestosci d do poziomu N, spuscimy plywak F o ciezarze P, to zwier¬ ciadlo plynu podniesie sie o pewna wyso¬ kosc h. Rachunek i rozumowanie wykazu¬ ja, ze wysokosc h nie zalezy od formy i wy¬ miarów plywaka, lecz tylko od jego ciezaru i gestosci plynu; jezeli przekrój naczynia jest jednostajny i równy S to mozna wyra¬ zic to zapomoca wzoru h = -A- • Wogóle, jezeli do naczynia zawierajacego plyn,wprowadfci \. sie plywak o ciezarze P, to po¬ ziom wzniesie sie o tylez, o ileby to nasta¬ pilo przez dolanie do tegoz naczynia tego samego ciezaru P plynu, jaki naczynie za¬ wieralo pierwej, i zmiany wysokosci zwier¬ ciadla beda proporcjonalne do ciezaru do¬ danego plynu, byle przekrój naczynia byl stalym na calej iago wysokosci.Na mocy $i i^sa^Y wynalazek mozna zrealizowal najprosciej w postaci urzadze¬ nia, wedlug fig. 2. W naczyniu o niezmien¬ nym przekroju TV miesci sie plywak F, od¬ powiednio obciazony u dolu (aby zachowy¬ wal pozycje pionowa) i zaopatrzony u gó~, ry w szalke G. Dla zapobiezenia przysta¬ wania plywaka do scian naczynia, otaczaja go (plywajace) kulki, odpowiedniej gesto¬ sci. Zboku przymocowana jest rurka — wskaznik poziomu 6, majaca odpowiednie podzialki. Urzadzenie podobne stanowi wa^ ge o bardzo prostej budowie. Zamiast klasc ciezar bezposrednio na plywaku, mozna nan oddzialywac zapomoca strzemienia T (fig,. 3) za posrednictwem dzwigni C, posiadaja¬ cej trzy noze i trzymajacej w nalezytym punkcie szalke G, badz to bezposrednio po¬ wieszona na dzwigni, jak to wyobraza fig. 3, badz tez zwiazana z nia równoleglobokiem przegubowym typu stosowanego w wagach Roberval'a, jak to wskazuje fig. 5. Wybie¬ rajac odpowiednio punkt oparcia, mozna latwo zwiekszac lub zmniejszac dowolnie dzialanie1 jakie pewien okreslony ciezar po¬ winien wywierac na plywak, zeby wywo¬ lac pozadana zmiane poziomu. Mozna na¬ wet korzystac z tego samego naczynia do wazenia rózniacych sie ciezarów, zmieniajac tylko skale i odleglosci miedzy ostrzami no- zów. W wagach bardzo scislych mozna wy¬ równywac zaklócenia, powstajace wskutek zmian w gestosci plynu pod wplywem tem¬ peratury, przez zastosowanie dzwigni o o- strzach nozy, ustawiajacych sie samoczyn¬ nie na rozmaitej odleglosci od siebie przez dzialanie znanych przyrzadów, ulegajacych wplywowi zmian temperatury.Ta droga mozna osiagnac, ze wartosc odczytana na podzialce scisle odpowie cie¬ zarowi raturze.Mozna znacznie powiekszyc wysokosc skali do odczytywania t. j. amplitude plynu, który zmienia swe polozenie w rurce, wska¬ zniku, poziomu 6, przez zastosowanie dwu plynów znaczaie rózniacych sie gestoscia, z których jednym bedzie, np. rtec, a drugi nalezy tak dobrac, aby regulacja przyrzadu nie ulegala zmianie pod wplywem tempera¬ tury, wobec czego drugi plyn nie powinien sie. ulatniac w stopniu dajacym sie odczuc.Ciezkie oleje skalne najlepiej odpowiadaja temu warunkowi. Najpraktyczniejszym jest olej wazelinowy zabarwiony.W celu obnizenia ilosci rteci, umieszcza sie ja w naczyniu o przekroju w postaci pierscienia (fig. 4), gdzie szalka w przy¬ rzadzie stanowi zarazem dzwon F, naciska¬ jacy na zabarwiony olej wazelinowy, któ¬ ry podnosi sie w rurce wskazniku 6t do znacz¬ nej wysokosci przy slabem obnizeniu sie poziomu rteci wewnatrz i zewnatrz dzwonu F. Nalezy podkreslic, ze w przyrzadzie tym, jak równiez w przedstawionym na fig. 3, podstawa c aparatu spoczywa na srubach d, doprowadzajacych ja do poziomu i ze ciezarek B pozwala sprawdzic, czy przy¬ rzad ustawiony jest scisle poziomo.Figf 5 przedstawia schematycznie wage o dwu plynach, analogiczna do wagi o jed¬ nym plynie, wedlug fig. 3. W tym wypadku na dzwon F za posrednictwem strzemienia T, dziala ostrze noza e umieszczone na koncu dzwigni L, a w odpowiednio obranem miejscu tej dzwigni spoczywa rama K, zla¬ czona z rama przegubowa M. Szalka G spoczywa na ramie K* W przykladach przytoczonych przekro¬ je naczyn pozostaja jednakowe na calej wysokosci. Mozna je jednak czynic zmien- nemi i w tych wypadkach podzialki skali nie beda jednakowe przy jednakowych cie¬ zarach. Sposobem tym mozna osiagnac sci*slfeseAeraa wieksza im*oiezar bedzie mniej - szy* W" zastosowaniu. praktycznem skala b moze skladac sie ze slupa plynu, zawartego miedzy jednem lub dwoma zwierciadelkami i odmierzanego odpowiednio nacietemi po¬ dpalkami; Wypada zaznaczyc, ze skale b mozna umiescic w jakimkolwiek punkcie i na jakimkolwiek poziomie dodatnim lub u- jemnym wzgledem zwierciadla rteci, przy- czem ta ostatnia moze stac nizej, albo wy¬ zej od poziomu rteci wewnatrz dzwonu (gdy wysokosc poziomu rteci jest ujemna, to oczywiscie istnieje pewna granica okre¬ slona przez wysokosc cisnienia atmosferycz¬ nego).Plyn lekki skali 6 spoczywa albo bez¬ posrednio na rteci, jak to mialo miejsce w przykladach opisanych powyzej, albo wy¬ wiera dzialanie za posrednictwem jakiego- kolwiekbadz plynu przekazujacego dalej to cisnienie (fig* 6). W podobnem urzadze¬ niu naczynie A i dzwon F, sa takie same, jak na fig. 5. Na dzwon dziala dzwignia (beleczka) f, zakonczona wskazówka i, któ¬ ra nalezy doprowadzic do przeciwstawie¬ nia sie ze wskazówka-wskaznikiem i przez dodawanie lub ujmowanie ciezaru na szal¬ ce G. Jezeli przyjac, ze wnetrze dzwona F laczy sie z rurka t, zanurzona w wannie V, zawierajacej plyn o gestosci wiadomej, którego poziom trzeba wymierzyc, naten¬ czas wystarczy sprezanie powietrza w przewodzie zapomoca malej recznej pomp¬ ki v, zanim nie zacznie ono Uchodzic przez zanurzona rurke. W momencie tym cisnie¬ nie w przewodzie bedzie odpowiadac wy¬ sokosci poziomu plynu w wannie V i wy¬ starczy zrównowazyc dzwon, doprowadza¬ jac do zetkniecia wskazówki iii*. Ciezar, jaki wypadnie polozyc na talerzu wago¬ wym G dla osiagniecia tego rezultatu, znaj¬ duje sie w prostej zaleznosci od wysokosci poziomu w wannie V i pozwala na scisle o- znaczenie tej wysokosci. Jezeli wymia¬ ry naczynia V sa*znane, to znajac wyso- koic* poziomu, mozna ad$re»li& ciezar za* wartegoi plymt? przy, kauzdejni doswiadcze¬ niu.Oczywiscie przyrzad: powyzej* opisany: przytoczona jest jedynie jako,przyklad wy¬ konania(irmoza on ulegac róznym zmianom c w szczególach, majacym na celu ulatwienie w uzyciu. Mozna np. w odpowiednich punktach_ustawic srubyiJy_JJak_to przed¬ stawiono na jij^ Slyktnrp moga^jEanurzac sie mniej lub wiecej w plyn, aby tym spo¬ sobem"zmieniac objetosc naczynia i: po¬ ziom plynu w^momencie regulowania. Na przykladzie przedstawionym na fig. 6 moz¬ na szalke G zastapic jakimkolwiek innym przyrzadem, pozwalajacym okreslic cie¬ zar, obciazajacy dzwon w momencie rów¬ nowagi. PL