PL19087B1 - Smiglo o zmiennym skoku. - Google Patents

Description

Wynalazek niniejszy dotyczy smigiel, w szczególnosci zas smigiel o zmiennym sko¬ ku linji srubowej, ozyli zmiennem nachyle¬ niu smig. Wynalazek jest opisany ponizej glównie w zastosowaniu do samolotów lub innych statków powietrznych, aczkolwiek jest jasne, ze wynalazek daje sie zastoso¬ wac równie dobrze do smigiel lub srub, u- zywanych w rozmaitych innych okoliczno¬ sciach.Wielkie zalety i pozytecznosc stosowa¬ nia smigiel o zmiennym skoku na samolo¬ tach lub balonach typu Zeppelin'a sa do¬ brze znane i nie wymagaja dalszych wywo¬ dów.Wystarczy powiedziec, ze przy poslugi¬ waniu sie takiem smiglem jego skok umniej¬ sza sie w celu ulatwienia podnoszenia si§ samolotu do góry, a zwieksza sie w czasie lotu z ustalona juz wielka szybkoscia lub w czasie lotu na wiekszych wysokosciach, w celu umozliwienia pewniejszego lotu w roz- rzedzonem powietrzu.W tych celach sctnigom nadaje sie na¬ chylenie naprzód, czyli dodatnie, aczkol¬ wiek smiglo moze byc przestawiane w po¬ lozenie nachylenia wstecz, w którem smi¬ glo dziala jako hamulec podczas dalszego lotu naprzód.Przedmiot niniejszego wynalazku sta¬ nowi mechanizm, sluzacy do zmiany na¬ chylenia smig i zbudowany tak, ze nachyle¬ nie smig moze byc zmieniane i regulowane w sposób prosty i niezawodny przy bardzo dokladnym stopniu tej regulacji.Ponadto celem wynalazku niniejszego)est utworzenie prostego mechanizmu, za¬ sluguj acego t na ]zaufanie;i J posiadajacego nieliczne tylko czesci zuzywajace sie, oraz bezpiecznego i niezawodnego W pracy.Cecha znamienna wynalazku niniejsze¬ go jest to, ze ruch obrotowy smigla sam jest zródlem energji potrzebnej do zmiany na¬ chylenia smig.Do tego celu sluzy nastawcize kolo ze¬ bate, nie dajace sie obracac wzgledem pia¬ sty smigla; kolo to moze byc zezepione z kolem zebatem osadzonem na piascie smi¬ gla i obracajacem sie wraz z nia, przyczem to drugie kolo zebate jest sprzezone z pod¬ stawa smigi, osadzonej w piascie tak, aby ja mozna bylo nastawiac przez przekreca¬ nie dookola jej osi podluznej. Ruch obroto¬ wy piasty powoduje obracanie sie kola ze¬ batego, osadzonego na niej i zazebiajacego sie z nastawezem kolem zebatem, wskutek czego smiga zmifenia swe nachylenie, przy¬ czem wzmiankowane kola zehate zostaja rozlaczone, gdy smiga osiagnie pozadane nachylenie. Ponadto wynalazek niniejszy obejmuje równiez urzadzenie, wskazujace nachylenie smig, w celu ulatwienia lotniko¬ wi nastawiania ich, oraz urzadzenie, które przy uruchomianiu mechanizmu, sluzacego do zmiany nachylenia smig, zostaje samo¬ czynnie sprzezone zapomoca tego mecha¬ nizmu z urzadzeniem, wskazujacem nachy¬ lenie smig w celu umozliwienia odczytywa¬ nia danych, dotyczacych nachylenia smig podlczas zmiany tego nachylenia, oraz rów¬ niez samoczynnie zostaje wylaczone zapo¬ moca wzmiankowanego mechanizmu, gdv mechanizm ten zostaje zestawiony zpowro- tem w polozenie nieczynne.Na rysunkach dla t?rzvkladu przedsta¬ wiono kilka form wykonania wynalazku.Fig. 1 przedstawia przekrój pionowy przez srodek smigla wedlug wynalazku: fig, 2— poziomy przekrój poprzeczny wzdluz linji 2 — 2 na fig. 1, uwidoczniajacy smigi w po¬ lozeniu zerowem czyli obojetnem; fig. 2a— dzwignie sluzaca do uruchomiania mecha¬ nizmu do nastawiania smig; fig. 3 — prze¬ krój, podobny do uwidocznionego na fig. 2, lecz mechanizm prziestawiony jest w polo¬ zenie, w którem jest mozliwe nastawianie smig w kierunku zwiekszania skoku, czyli nachylenia ich naprzód; fig. 4 — przekrój podobny do przedstawionego na fig. 3, lecz uwidoczniajacy mechanizm do nastawiania smig, przestawiony w polozenie odpowia¬ dajace zwiekszaniu nachylenia smig wstecz; fig. 5 — pionowy przekrój poprzeczny wzdluz linji 5 — 5 na fig. 1; fig. 6 — pio¬ nowy przekrój poprzeczny wzdluz linji 6— 6 na fig. 1; fig. 7 — widok czesci urzadze¬ nia nieco odmiennie wykonanego; fig. 8 — przekrój poprzeczny wzdluz linji 8 — 8 na fig. 7; fig. 9 — widok, podobny do podane¬ go na fig. 7, lecz przedstawiajacy urzadze¬ nie to w polozeniu odpowiadajacem zmia¬ nie nachylenia smiig w jednym kierunku, a fig. 10 — widok tegoz urzadzenia, lecz w polozeniu odpowiadajacem zmianie nachy¬ lenia smig w kierunku odwrotnym do po¬ przedniego; fig. 11 — przekrój poziomy in¬ nej odmiany wykonania wynalazku; fig. 12 — pionowy przekrój poprzeczny wzdluz linji 12 — 12 na fig. 11; fig. 13 — przekrój jednego ze szczególów, uwidocznionych na fig. 1, a fig. 14 przedstawia schematycznie urzadzenie, wskazujace nachylenie smig.Na rysunku liczba 10 oznaczono wal sil¬ nika, na którym jest osadzone smiglo; licz¬ ba 12 oznaczono piaste smigla umocowana na wale zapomoca klina 13 i ustawiona we wlasciwe polozenie zapomoca nakretki 14.Piasta 12 jest uksztaltowana tak, iz posia¬ da dwie nasady, rozmieszczone srednicowo przeciwlegle i tworzace dwa gniazda 16, w których umieszczone sa podstawy 17 smig 18. Na rysunku uwidocznione sa tylko dwie smigi, aczkolwiek jest jasne, ze wynalazek da sie zastosowac do smigiel posiadajacych dowolna liczbe smig. Cylindryczne podsta¬ wy 17 smig obracaja sie w odpowiednich lozyskach, umieszczonych w gniazdach 16; na rysunku uwidocznione sa np. lozyska 19, — 2 —-J przejmujace nacisk podstaw w kierunku promieni. Podstawy smig posiadaja odsady 20 o stozkowych powierzchniach zewnetrz¬ nych 21, slizgajace sie po stozkowych wal¬ kach lozyska 22. Piasta 12 jest przecieta wzdluz osi gniazd 16, przyczem calosc ze¬ spolu czesci smigla sklada sie w ten sposób, iz naklada sie obie czesci piasty na podsta¬ wy smig i skreca sie te polowy ze soba sru¬ bami 24.Wstawiany w piaste koniec kazdej pod¬ stawy 17 smigi siega do wydrazenia 23, wy¬ konanego w piascie, i jest zaopatrzony w slimacznice 26, z 'kazda zas slimacznica zcziepiony jest odpowiedni slimak 27. Sli¬ maki 27 sa osadzone na walkach 28, daja¬ cych sie obracac w odpowiednio uksztalto¬ wanych lozyskach w piascie. Obydwa wal¬ ki 28 sa równolegle wzgledem siebie i u- mieszczone po jednej stronie walu 10 smi¬ gla. Zastosowanie konstrukcji tej moze spo¬ wodowac koniecznosc zastosowania prze¬ ciwciezarów (nieuwidocznionych na rysun¬ kach), umieszczonych po drugiej stronie wa¬ lu 10 smigla.Na tylnych koncach walków 28 umoco¬ wane sa slimacznice 29 zczepione ze slima¬ kami 30, osadzonemi na przeciwleglych so¬ bie koncach poprzecznego walka 31, daja¬ cego sie obracac w lozyskach 32a w scian¬ kach piasty (fig. 5). Na walku 31 umie¬ szczone jest pomiedzy slimakami 30 kolo zebate 32 do napedzania tego walka, któ¬ ry zapomoca dwóch przekladni 30, 29 i 27, 26 obracia jednoczesnie w odwrotnych kie¬ runkach obydwie smigi dookola ich osi, po¬ dluznych, dzieki czemu zmienia sie skok smigla, czyli nachylenie jego smig.W celu umozliwienia wlasciwego pokre¬ cania obydwóch smig i zmiany ich nachyle¬ nia w odpowiednich kierunkach, jeden ze slimaków 30 posiada gwint lewy, drugi zas — prawy, przyczem pozostale czesci skladowe obydwóch przekladni posiadaja odpowiednio skierowane gwinty, wskutek czego obracanie kola zebatego 32 wprawia w ruch obydwie smigi w odwrotnych kie¬ runkach dookola ich wspólnej osi podluz¬ nej; nalezy jednak zaznaczyc, ze zabieg ten jest równoznaczny ze zmiana nachylenia kazdej smigi w tymze kierunku.Smigi sa, oczywiscie, tak sprzezone ze soba zapomoca opisanych powyzej prze¬ kladni, iz ustawilaja sie jednoczesnie w po¬ lozenie zerowe (fig. 2); z tego polozenia sa one pokrecane tak, iz zwieksz^ sie ich na¬ chylenie naprzód lub wstecz,vw zaleznosci od kierunku, w jakim jest obradane kolo ze¬ bate 32. W ten sposób nachylenie smig mo¬ ze byc zwiekszane lub zmniejszane w obu kierunkach naprzód i wstecz przez pokre¬ canie kola zebatego 32 we wlasciwym kie¬ runku.Poniizej opisany jest mechanizm, nape¬ dzajacy kolo zebate 32 w powyzszy sposób.Z oslony silnika 11 wystaje nieobracajaca sie tuleja 36, otaczajaca wal 10 smigla i stanowiaca lozysko poslizgowe tulei 37, przesuwanej w kierunku osiowym, lecz nie obracajacej sie wzgledem tej tuM.Tuleja 37 jest zaopatrzona w gwinty na swej zewnetrznej powierzchni, mianowicie w odcinki prawego i lewego gwintu 38 i 39.Kazdy z tych gwintów przez przesuwanie tulei 37 w kierunku osiowym moze byc zcze- piony z kolem ztebatem 32, nastawiajacem smigi.Poniewaz kolo zebate 32 musi; byc przy¬ stosowane do zczepienia sie zarówno z le¬ wym jak i prawym gwintem slimakowym tulei 37, zeby tego kola sa naciete prosto¬ padle do bocznych powierzchni! tego kola, czyli ze kolo to jest zwyklem czolowem ko¬ lem zebatem.Szczególowy opis dzialania tych wza¬ jemnie sprzezonych przekladni jest podany nieco ponizej, aczkolwiek mozna tu zazna¬ czyc, ze gdy jeden z odcinków gwintu 38 lub 39, czyli slimaków, jest zczepiony z ko¬ lem zebatem 32 (fig. 3 lub 4), to obracanie sie piasty smigla dookola glównej osi (osi slimakowi 38 i 39) powoduje, wskutek tego, — 3 —ze tuleja 37 pozostaje w tym czasie nieru¬ choma, obracanie sie kola zebatego 32, a wraz z iuiem i walka 31, co zkolei powoduje zapomoca opisanych powyzej przekladni obracanie sie smig dookola ich osi podluz¬ nych. Gdy jednak tuleja 37 jest ustawiona w polozenie obojetne, czyli zerowe, przy którem zaden ze slimaków 38 i 39 nie zczepia sie z kolem zebatem 32 (fig. 2), to kolo zebate 32 me obraca sie i smigi zacho¬ wuja nadane im polozenia, W celta umozliwienia poruszania w ten sposób tulei 37, do tylnego jej konca przy¬ mocowane jest prziegubowo ramie 40 (fig. 2), które moze byc zawieszone zapomoca przegubu w punkcie znajdujacym sie po^ miedzy jego koncami na stojaku 41, wysta¬ jacym do góry z oslony silnika; z przeciw¬ leglym koncem tego ramienia polaczony jest lacznik 42. Lacznik 42 ciagnie sie ku tylowi, jak to przedstawiono na fig. 2a, i moze byc polaczony z dajaca sie obracac dzwignia nastawnicza 44.Dzwignia 44, uwidoczniona na rysunku, jest zaopatrzona w kulke 45, która znajdu¬ je sie pod dzialaniem sprezyny i moze za¬ skakiwac we wreby, rozmieszczone w pew¬ nych odstepach na obwodzie wycinka kolo¬ wego 48, w celti umozliwienia dokladnego ustawiania tej dzwigni w jedno z trzech po¬ lozen, odpowiadajacych trzem polozeniom tulei 37, uwidocznionym na fig. 2, 3 i 4.Gdy dzwignia 44 jest ustawiona na srod¬ kowy wtab (fig. 2a), to tuleja 37 znajduje sie w polozeniu zerowem (fig. 2), a kolo ze¬ bate 32 znajduje sie posrodku pomiedzy slimakami 38 i 39. Gdy przytem wal smigla i piasta obracaja sie, to jest jasne, ze kolo zebate 32 obraca sie dookola tulei- 37 po¬ miedzy gliniakami 38 i 39, umieszczonemi na niej, przyczem kolo zebate 32 nie obra¬ ca sie dookiola swej osi.Przekladnie, sprzegajace kolo zebate 32 ze smiglami, pozostaja nieczynne, a Wsku¬ tek tego i smigi zachowaja nadane im polo¬ zenie. Smigi zachowuja nadane im poloze¬ nia, poniewaz przekladnie, sprzegajace ko¬ lo zebate 32 ze smigami, sa samoczynnie hamowane.Na fig. 2 przedstawiono smigi ustawione w polozenie zerowe, lecz jest jasne, ze smi¬ gi te, ,gdy tuleja 37, zaopatrzona w slimaki 38, 39, zostanie ustawiona w polozenie ze¬ rowe wzgledem kola zebatego 32, niekoniecz¬ nie maja równiez znajdowac sie w polozeniu zerowem, lecz beda znajdowac sie w polo¬ zeniu, w którem zostaly uprzednio ustawio¬ ne, to jest moga posiadac dowolne nachy¬ lenie. W celu uproszczenia opisu ponizej przyjeto zalozenie, ze smigi ustawiono naj¬ pierw w polozenie zerowe, uwidocznione na fig. 2. W celu zwiekszenia nastepnie ich na¬ chylenia w kierunku dodatnim, to jest na¬ przód (jezeli wal smigla i piasta obracaja sie nieprzerwanie), przestawia sie wtyl dzwignie 44, przyczem dzwignia ta przesu¬ wa tuleje 37 ku przodowi, wskutek czego slimak 39, posiadajacy gwint prawy, zcze¬ pia sie z kolem zebatem 32 (fig. 3). Gdy slimak 39 jest zczepiony z kolem zebatem 32, to kolo zebate 32 i walek 31 obracaja sie dookola swej wspólnej geometrycznej osi podczas przesuwania slimaka 39 ku przodowi wzgledem kola zebatego 32, przy¬ czem przebieg wspóldzialania ze soba tych czesci bedzie jasny, jezeli slimak 39 upo¬ dobnic do zebatki, przesuwanej w kierunku podluznym i zezepionej z kolem zebatem 32.Po calkowitem zazebieniu slimaka 39 z kolem zebatem 32 slimak ten zofetaje przy¬ trzymany w tern polozeniu nieruchomo i ko¬ lo zebate 32 oraz walek 31, obracajac sie dookola niego wraz z obracajaca sie piasta smigja, sa zmuszone do obracania sie w kie¬ runku ruchu wskazówki zegara (w prawo), jak to oznaczono na fig. 3, i wskutek tego przekazuja swój ruch obrotowy przeklad¬ niom 30,29, 27, 26, sprzegajacym je ze smi¬ gami', przyczem smigi obracaja sie dookola swych osi podluznych w sposób opisany po¬ wyzej. — 4 —Skoro zostanie stwierdzone, ze smigi o- siagnely pozadany kat nachylenia, to dzwi¬ gnie 44 nastawia sie zpowrotem równiez w polozenie zerowe, uwidocznione na fig, 2, przyczem kolo zebate 32 ponownie przeta¬ cza sie po slimaku 39. Smigi zostana przy- tem ustawione w polozenie uwidocznione na fig. 3, podczas gdy kola zebate 32 i sli¬ mak 39 znajda sie ponownie w polozeniu ze- rowem, przedstawionem na fig, 2, Stosunek przekladni pomiedzy slimaka¬ mi 38 i 39 i smigami powinien byc w tym przypadku tak maly, by smigom moglo byc nadane pozadane nachylenie z dosc wielka dokladnoscia nawet wtedy, gdy wal smiala obraca sie ze znaczna szybkoscia.W przykladzie wykonania wynalazku, przedstawionym na rysunku, stosunek prze¬ kladni pomiedzy walem a smiglem wynosi w przyblizeniu 14000 : 1, lecz wielkosc te¬ go stosunku moze ulegac zmianom. Jest jednak konieczne, aby wielkosc tego sto¬ sunku byla dosc duza dla zapewnienia na¬ lezytego zmniejszenia liczby obrotów, co umozliwi powolna zmiane nachylenia smig nawet podczas obracania sie smigla. Zasto¬ sowanie wiekszej ilosci slimaków (dwóch lub kilku) na kazda smige zapewnia nie¬ zbedne zmniejszenie szybkosci obrotowej i czyni urzadzenie praktycznem i niezawod- nem w dzialaniu. Urzadzenie to sluzy rów¬ niez do ryglowania smig i zabezpieczania ich przed ruchem samoistnym. Gdy smigom zostanie juz nadane pozadane nachylenie, to kolo zebate 32 po odlaczeniu go od sli¬ maków 38 i 39 moze byc przekrecone nieco w dalszym ciagu, lecz w przypadku zastoso¬ wania wzmiankowanego stosunku przeklad¬ ni dodatkowe to pokrecenie smig jest bez znaczenia. Doswiadczenie wykazalo jed¬ nak, ze slimaki moga byc odlaczane od ko¬ la zebatego 32 bez nadawania mu impulsu do dalszego obracania sie, przyczem slima¬ ki sa przesuwane w tym celu scisle z taka szybkoscia, która umozliwia kolu zebatemu 32 odlaczenie sie od slimaka 38 lub 39.Z drugiej strony, jezeli potrzeba prze¬ stawic smigi z polozenia zerowego (fig. 2) i nadac im nachylenie w kierunku wstecz (fig. 4), to dzwignie 44 posuwa sie ku przo¬ dowi w celu przesuniecia tulei 37 ku tylo¬ wi i zczepienia kola zebatego 32 ze slima¬ kiem 38, posiadajacym lewy gwint.W tym przypadku kolo zebate 32 jest obracane w lewo (fig. 4), wskutek czego smigom nadaje sie nachylenie wstecz, przedstawione na fig. 4. Skoro smigi osia¬ gna pozadane nachylenie w kierunku wstecz, to dzwignie 44 nalezy, oczywiscie, przestawic zpowrotem w polozenie zerowe.Gdy smigi posiadaja juz pewne nachy¬ lenie w kierunku naprzód, jak to uwidocz¬ niono na fig. 3, a potrzeba jeszcze zwiek¬ szyc nachylenie, to dzwignie 44 przestawia sie tak, aby slimak 39 zczepil sie z kolem zebatem 32 i spowodowal obrót smig az do osiagniecia pozadanego ich nachylenia.Jezeli potrzeba zmniejszyc nachylenie w kierunku naprzód, nadane uprzednio smi¬ gom, to dzwignie 44 nasitawia sie tak, aby z kolem zebatem 32 zczepic slimak 38, posia¬ dajacy lewy gwint, wskutek czego prze¬ kladnie zostana wprawione w ruch w kie¬ runku odwrotnym do poprzedniego i smi¬ gi zostana przekrecone wstecz, przyczem zmniejszy sie ich nachylenie w kierunku naprzód.Podobniez, gdy smigom zostalo nadane nachylenie wstecz, jak na fig. 4, to dzwi¬ gnia 44 moze byc przestawiania tak, aby sprzegnac badz slimak 38, badz tez slimak 39 z kolem zebatem 32, w celu zwiekszenia lub tez zmniejszenia nachylenia smig.Gdy przekladnie sa ustawione w polo¬ zeniu zerowem i sa nieczynne, to slimak 38, posiadajacy lewy gfwint, znajduje sie przed kolem zebatem 32, a slimak 39, po¬ siadajacy prawy \gwint, ztylu tego kola; wskutek zas takiego rozmieszczenia tych czesci, gdy kolo zebate 32 zostanie sprze¬ zone ze slimakiem 38 lub tez ze slimakiem 39, a chodzi o utrzymanie smig w dowol- — 5 —nem nadanem im polozeaiu, np, przez za.- kleszczamie sie wzajemnie zazebiajacych sie czesci przekladni, to slimak 38 lub 39 bedzie wykrecal sie z kola zebatego 32 i sprowadzi czesci przekladni slimakowej zpowrotem w polozenie zerowe, czyli nie¬ czynne.Nalezy przyjac równiez pod uwage, ze sprzeganie kól zebatych ze slimakami jest uskuteczniane przymusowo, co jest bardzo wazna rzecza dla dobrego dzialania urza¬ dzenia, poniewaz dzialanie urzadzenia do nastawiania nachylenia smig musi byc uza¬ leznione od woli pilota. W urzadzeniu przedstawionem na rysunku nie zastoso¬ wano wcale zadnych przekladni lub sprze¬ giel ciernych, lecz odwrotnie, poruszanie narzadów sluzacych do nastawiania smig jest uskuteczniane zapomoca narzadów sprzeganych ze soba przymusowo.Na fig. 7 — 10 przedstawiona jest nieco odmienna forma wykonania mechanizmu do poruszania kola zebatego 32, przyczem u- widocznione jest tylko kolo zebate 32 i cze¬ sci mechanizmu, skojarzone z niem, ponie¬ waz inne czesci moga byc podobne do opi¬ sanych poprzednio.Ta forma wykonania mechanizmu moze miec zastosowanie w tych przypadkach, w których wal smigla nie jest dostatecznie dlugi, aby na nim mozna bylo umiescic po¬ przednio opisany mechanizm. W danym przypadku na wale 10 równiez umieszczo¬ na jest tuleja 36r otaczajaca ten wal. Na tu¬ ki 36 osadzona jest dajaca sie przesuwac w kierunku podluznym tuleja 50, na której naciety jest slimak 38 o lewym gwincie, podczas gdy slimak 39 o prawym gwincie jest wykonany na tulci 51, dajacej sie prze¬ suwac na tulei 50 na podobienstwo lunety.Tuleje 50 i 51 sa zaopatrzone w podluz¬ ne szczeliny 54 i 55, przez które przechodzi trzpien prowadniczy 56, osadzony w tulei 36. Dlugosc kazdej szczeliny jest dobrana tak, iz umozliwiony jest przesuiw tulei 50 i 51, wystarczajacy do nalezytego sprzeze¬ nia slimaka 38 lub 39 z kolem zebatern 32.Jest jasne, ze przesuwajac tuleje 50 ku ty¬ lowi z polozenia wedlug fig. 7 w polozenie wedluig fig. 9, mozna sprzegnac z kolem ze- batem 32 slimak 38, przyczem tuleja 51 po¬ zostaje nieruchoma, podczas gdy przez przesuwanie tulei 51 ku przodowi z poloze¬ nia wedlug fig. 7 w polozenie wedlug fig. 10 z kolem zebatem 32 moze byc sprzezony slimak 39, a tuleja 50 pozostaje przytem nieruchoma. Oczywiscie, przez polaczenie ze soba na podobienstwo teleskopu narza¬ dów, na których naciete sa slimaki, osiaga sie znaczna oszczednosc miejsca w kierun¬ ku podluznym. Do poruszania tulei 50 151 moze byc zastosowane nastepujace urza¬ dzenie. Tuleje 51 otacza dajacy sie obracac pierscien 57, zaopatrzony w ramie nastaw- cze 58 oraz w dwa umieszczone srednicowo przeciwlegle trzpienie 59, skierowane ku wewnatrz i posuwajace sie w szczelinach 60 i 61 wycietych w tulejach 51 i 50 i pola¬ czonych swemi koncami z pierscieniowym rowkiem prowadniczym 63, wykonanym na powierzchni tulei 36. Kazda szczelina prowadnicza 60 zewnetrznej tulei 51 po¬ siada odgalezienie 60a, biegnace wzdluz ob¬ wodu tulei, oraz nachylone ku tylowi pód katem odgalezienie 606, laczace sie z od¬ galezieniem 60a.Gdy czesci tego mechanizmu znajduja sie w polozeniu zerowem wedlug fig. 7 i 8, to obracanie pierscienia 57 w prawo (fig. 8) powoduje przesuwanie sie trzpienia wdól wzdluz odgalezienia 60a, przyczem tuleja zewnetrzna 51 nie zostaje wprawiona w ruch. Obracanie jednak pierscienia 57 w le¬ wo powoduje przesuw trzpienia do góry wzdluz odgalezienia 606, a w zwiazku z tern — przesuwanie sie tulei zewnetrznej 51 w lewo, wskutek czego slimak 39 zosta¬ nie zczepiony z kolem zebatem 32 wtedy, gdy trzpien dosunie sie do zewnetrznego konca odgalezienia 606, jak to uwidocznio¬ no na fig. 10.Kazda szczelina prowadnicza 61 tulei — 6 -Wewnetrznej 50 posiada odgalezienie 61a, biegnace wydluz obwodu tulei naprzeciw odpowiadajacego mu odgalezienia obwodo¬ wego 60a tulei zewnetrznej 51, oraz odga¬ lezienia 61b, nachylone pod katem ku przo¬ dowi i laczace sie z odgalezieniem 61a, jak to wyraznie przedstawiono na rysunku.Jezeli czesci mechanizmu sa ustawione w polozenie wedlug fig, 7, to jest jas,nel ze przekrecanie pierscienia 57 w prawo (fig. 8) f które nie przesuwa zewnetrznej tulei 51, powoduje przesuwanie sie trzpienia 59 wdól wzdluz nachylonego pod katem odga¬ lezienia 61b tulei wewnetrznej 50, a w zwiazku z tern — przesuw tulei 50 ku ty lowi w polozenie wedlug fig. 9, przyczem przy koncu tego ruchu slimak 38 calkowi¬ cie zazebia sie z kolem zebatern 32, gdy trzpien 59 dosiegnie, zewnetrznego konca odgalezienia 6Ib. Przekrecanie zas pier¬ scienia 57 w lewo, które powoduje przesu¬ wanie sie tulei zewnetrznej 51 w lewo (fig. 10), powoduje równiez przesuwanie sie trzpienia 59 do góry wzdluz odgalezienia obwodowego 61a szczeliny tulei 50, a wsku¬ tek tego nie wprawia w ruch tulei 50.Obracanie wiec pierscienia 57 z po¬ lozenia zerowego w jednym kierunku po¬ woduje ziczepienie sie z kolem zebatem 32 jednego ze slimaków, podczas gdy drugi slimak pozostaje nieruchomy; obracanie zas tego pierscienia w kierunku odwrotnym powoduje zczepienie sie z kolem zebatem 32 drugiego slimaka, przyczem pierwszy slimak pozostaje nieruchomy.Na fig. 11 i 12 uwidocznione sa odmien¬ ne formy wykonania wynalazku, majace na celu równiez umozliwienie zaoszczedzenia miejsca w kierunku podluznym, gdy wal smigla nie posiada dlugosci, wystarczaja¬ cej do dogodnego rozmieszczenia czesci mechanizmu pierwszej z opisanych odmian wykonania wynalazku.W tej odmianie zastosowano równiez kolo zebate 32, walek 31 oraz slimaki 30.W ctólu umozliwienia dogodnego rozmie¬ szczenia pewnych czesci skladowych tego mechanizmu, opisanych ponizej, slimaczni¬ ca 29a, z która zczepia sie slimak 30, jest umieszczona nazewnatrz walka 31, przy¬ czem walek 2lsa, na którym osadzona jest slimacznica 29a, jest ustawiony pod pew¬ nym katem w stosunku do slimaka 27 i sli¬ macznicy 26, jak to przedstawiono na fig. 11. Odmiana ta posiada równiez tuleje 3b, wystajaca z oslony silnika i otaczajaca wal smigla, oraz tuleje 37, dajaca sie przesuwac w kierunku podluznym na tulei 36, jak i w pierwszej z opisanych odmian wykonania wynalazku.W odmianie tej jednak slimaki 38 i 39 sa zastapione spiralnemi zebami 38a i 39a, wykonanemi na zwróconych ku sobie po¬ wierzchniach tarcz 70 i 71, wystajacych z tulei 37 po obu stronach kola zebatego 32, jak to przedstawiono na fig. 11 i 12. Sposób dzialania tej odmiany mechanizmu jest ja¬ sny, przyczem jedyna róznica pomiedzy pierwsza odmiana a odmiana wedlug fig. 11 * i 12 polega na odmiennej postaci narzadów zczepiajacych sie z kolem zebatem 32, mia¬ nowicie ina spiralnym ksztalcie zebów 38a i 39a. Znaczna oszczednosc na miejscu w kierunku podluznym oraz dogodnosc takie¬ go urzadzenia dla poslugujacego sie niem sa oczlywiste.W celu umozliwienia poslugujacemu sie tern urzadzeniem odczytywania nachylenia smig zastosowane sa srodki nastepujace.Podstawa 17 kazdej smigi posiada mimo- srodowa odsade 80, po której slizga sie ko¬ niec drazka 81, dajacego sie przesuwac w lozyskowej tulei 82, siegajacej do wnetrza piasty i wystajacej z plaskiego pierscienia 83, przymocowanego do tylnej powierzchni piasty, jak to przedstawiono na fig. L Tu- leije 82 otacza sprezyna 84, wywierajaca nacisk na pierscien 81a, osadzony na draz^ ku 81, i docskajaca stale koniec tego draz¬ ka do mimosrodlowej odsady 80. Obracanie sie mimosrodowej odsady 80 podczas na¬ stawiania smigi powoduje przesuwanie sie — 7 —drazka &/ w kierunku podluznym, dzieki czemu polozenie tego drazka odpowiada nachyleniu smigL Przyrzad /, wskazujacy nastawienie czyli nachylenie smig, jest uwidoczniony na fig. 14. Przyrzad ten posiada wskazówke 87, dajaca sie obracac i polaczona z kól¬ kiem zebatern 88, opasanem lancuszkiem 89, przymocowanym jednym koncem do sprezyny 90, a drugim —? do linki 91 przy¬ laczonej posrednio do konców drazków 81.Do polaczenia przyrzadu / z drazkiem 81 sluzy nastepujace urzadzenie, Linka 91 jest prowadzona w rurce 93 i przymocowana do tloczka 94 (fig. 1 i 13), który jest zaopa¬ trzony na swym zewnetrznym koncu w kra¬ zek 95, przetaczajacy sie, w razie ustawie¬ nia tloczka w odpowiednie polozenie, po zewnetrznym obwodzie pierscienia 96, przymocowanego do drazków 81. Tloczek 94 przesuwa sie w kierunku podluznym w tulejce 97 przylaczonej do rurki 93, przy- • czem w tulejce za tloczkiem umieszczona jest sprezyna 98, wyciskajaca ten tloczek nazewnatrz, jak to wynika jasno z fig. 13.Tulejka 97 jest umocowana na ramieniu 99, osadzonem wahliwie na slupku 100, wysta¬ jacym z oslony silnika. Na tulei 37 za wol¬ no zwisajacym koncem ramienia 99 znajdu¬ je sie wystep 101, do którego ramie to jest normalnie dociskane zapomoca sprezyny 102 umieszczonej pomiedzy ramieniem a oslona silnika.Gdy czesci mechanizmu smigla sa usta¬ wione w polozenie zerowe, uwidocznione na fig.l, to tulejka 97 i tloczek 94 sa utrzymy¬ wane zapomoca ramienia 99 w takiem polo¬ zeniu, ze krazek 95 jest odsuniety od obra¬ cajacego sie pierscienia 96 i linka 91 jest nastawiona tak, ze w tern polozeniu czesci mechanizmu sprezyna 98, mocniejsza od sprezyny 90 przyrzadu wskazuj aoego /, pociaga linke z taka sila, iz wskazówka u- stawia sie poza obrebem skali przyrzadu, jak to wskazano linja przerywana na fig. 14. Gdy jednak tuleja 37 zostanie przesu¬ nieta ku przodowi tak, iz slimak 39 feczepi sie z kolem zebatem 32, to wystep 101 tulei 37 posuwa ramie 99 ku przodowi w poloze¬ nie, zaznaczone na fig. 1 linja przerywana, a krazek 95 tloczka 94 zostanie dosuniety do pierscienia 96, którego polozenie jest rozrzadzane mimosrodami 80, czyli jest za¬ lezne od kata nachylenia smig, jak to wy¬ jasniono powyzej.Gdy tuleja 37 zostanie przesunieta w takie polozenie, ze slimak 38 calkowicie zczepi sie z kolem zebatem 32, to tuleja ta jest utrzymywana w tem polozeniu zapor moca np. kulki osadzonej w dzwigni 44 i dociskanej sprezyna, poniewaz kulka ta za¬ skakuje w odpowiedni wrab wycinka kolo¬ wego 48.Ramie 99, do którego przymocowany jest tloczek, jest wskutek powyzszego za¬ wsze ustawiane w scisle okreslone poloze¬ nie wtedy, gdy tuleja 37 zostaje przesunie¬ ta ku przodowi w celu polaczenia slimaka 39 z kolem zebatem 32, przyczem sprezyna 98 umozliwia ustawienie sie tloczka w takie polozenie, w którem krazek 95 tloczka jest docisniety do pierscienia 96, niezaleznie od polozenia tego pierscienia.Gdy tloczek 94 jest przesuwany w tulej¬ ce 97 ku tylowi wskutek jego wspóldziala¬ nia z pierscieniem 96, to linka 91 moze byc pociagana ku tylowi zapomoca sprezyny 90, przyczem wskazówka posuwa sie po skali przyrzadu w kierunku odwrotnym do kierunku ruchu wskazówki zegara, przy¬ czem wskazówka ustawia sie posrodku ska¬ li, gdy smigi znajduja sie w polozeniu zero- wem. Podczas nastawiania smig sprezyna 98 zmusza tloczek 94 do posuwania sie od¬ powiednio do polozenia pierscienia 96, któ¬ ry jest zkolei zmuszany sprezynami 84 doi ustawiania sie odpowiednio do polozenia mimosrodów 80. Przesuw tloczka 94, wyni¬ kajacy z powyzszego, zostaje przekazany za posrednictwem linki 91 przyrzadowi /, nacechowanemu tak, aby wskazywal kat nachylenia smig* — 8 -, Gdy tuleja 37 ^ostaje przesunieta wtyl w celu odlaczenia slimaka 39 od kola zeba¬ tego 32, to sprezyna 702 zmusza ramie 99, zawieszone wahliwie, do posuwania sie w slad za wystepem 101 wtyl w polozenie ze¬ rowe, oznaczone na fig. 1 ilinja pelna.Z drugiej zas strony, gdy tuleja 37 zo¬ stanie przesunieta wtyl w celu polaczenia slimaka 38 z kolem zebatem 32, to wystep 101 popycha górne ramie dwuramiennej dzwigni 106, umocowanej wahliwie na wsporniku 107, wystajacym z oslony silni¬ ka. Dolne ramie dzwigni 106 jest ustawione tak, iz styka sie z ramieniem 99 wlasnie wtedy, gdy ramie 99 znajduje sie -w poloze¬ niu zerowem, oznaczonem na fig. 1 linja pelna.Gdy górne ramie dzwigni 106 jest popy¬ chane wystepem 101 ku tylowi w poloze¬ nie, oznaczone linja przerywana, to dolne ramie tej dzwigni naciska na ramie 99 tak, iz przesuwa je ku przodowi w to samo po¬ lozenie czynne, jak poprzednio (polozenie to jest oznaczone linja przerywana na ry¬ sunku), wskutek czego tloczek 94 i krazek 95 zostaja ponownie sprzezone z pierscie¬ niem 96. Gdy zas tuleja 37 zostanie nastep¬ nie przesunieta ponownie w polozenie ze¬ rowe, to dzwignia 106 zostaje zwolniona od nacisku wystepu 101 i zwallnia zkolei ra¬ mie 99, które powraca nastepnie w swe po¬ lozenie zerowe pod dzialaniem sprezyny 102, przyczem wywiera nacisk na dolne ra¬ mie dzWigni 106 w celu ustawienia tej dzwir gni równiez w polozenie zerowe. A wiec sprzeganie badz slimaka 38, badz tez slima¬ ka 39 z kolem zebatem 32, dokonywane w celu zmiany nachylenia smig, powoduje u~ stawianie sie przyrzadu wskazujacego na¬ chylenie smig oraz mechanizmu posrednie¬ go w polozenie czynne, w którem przyrzad ten wskazuje kazdorazowe zmiany w na¬ chyleniu smig, w miare uskuteczniania zmia¬ ny tego nachylenia. Przyrzad wskazujacy nachylenie smig oraz; mechanizm do nasta¬ wiania ich sa czynne, wzglednie wskazuja nachylenie smig,: tylko podczas dokonywa¬ nia zmian w tem nachyleniu* winnych zas okresach czasu tsa nieczynne.Aczkolwiek powyzej zostaly opisane i przedstawione na rysunkach pewae srodki, umozliwiajace zastosowanie wynalazku w praktyce, to jest oczywiste^ ie rozmaite zmiany w uksztaltowaniu, budowie i roz¬ mieszczeniu czesci skladowych wynalazku moga byc dokonywane bez oddalania sie od mysli przewodniej i wlasciwego przedmio¬ tu Wynalazku. PL

Claims (1)

Zastrzezenia patentowe. 1. Smiglo o zmiennym skoku, posiada¬ jace smigi dajace sie obracac oraz mecha¬ nizm do obracania tych smig dookola ich osi podluznych w celu zmiany ich skoku podczas obracania sie smigla, znamienne tem, ze wzmiankowany mechanizm zawiera zespól przekladni slimakowych, umieszczo¬ ny w piascie smigla, sprzezony ze smigami i przeznaczony do obracania tych smig doo¬ kola ich osi podluznych, oraz tuleje (37) z nacietemi slimakami, umieszczona tak, iz nie obraca sie wzgledem osi piasty smigla, lecz daje sie przesuwac zapomoca zespolu dzwigniowego wzdluz piasty w celu sprze¬ gania slimaków ze wzmiankowanemi prze¬ kladniami slimakowemi i wprawiania tych przekladni w ruch oraz uskuteczniania po¬ zadanego nastawienia smigla. 2. Smiglo wedlug zastrz. 1 o dwóch smigach, znamienne tem, ze podstawy smig sa zaopatrzone w slimacznice (26) zczepio- ne ze slimakami (27) osadzonemi na rów¬ noleglych walkach (28), znajdujacych sie po jednej stronie walu (10) silnika, na któ¬ rych tylnych koncach znajduja sie slimacz* nice (29) zczepione ze slimakami (30) osa¬ dzonemi na przeciwleglych koncach, po¬ przecznego w stosunku do walu silnika, walka (31), dajacego sie obracac w lozy¬ skach w sciankach piasty smigla, który to walek (31) otrzymuje naped od walu sil- — 9nika zapomoca kola zebatego (32), sprze¬ ganego naprzemian ze slimakami nacietemi na nieruchomej wzgledem piasty, lecz da¬ jacej sie przesuwac wzdluz walu silnika tulei (37). 3. Smiglo wedlug zastrz. 1 i 2, zna¬ mienne tern, ze kazdy ze slimaków (38, 39) posiada uzebienie srubowe. 4. Smiglo wedlug zastrz. 1 — 3, zao¬ patrzone w przyrzad wskazujacy nastawie¬ nie smigla, znamienne tern, ze wzmianko¬ wany zespól slimaków (38, 39) posiada u- rzadzenie do samoczynnego laczenia smig z przyrzadem wskazujacym ich nastawie¬ nie lub odlaczanie ich od tego przyrzadu. The Smith Engineering Company, Zastepca: I. Myszczynski, rzecznik patentowy.Do opisu patentowego Nr 19087. Ark. 1.Do opisu patentowego Nr 19087. Ark. 2.Do opisu patentowego Nr 19087. Ark. 3.Do opisu patentowego Nr 19087. Ark 4. Fig 6 24' ,(,Do opisu patentowego Nr 19087. Ark. 5- Fi#. 7 Ark. 6 Fi0lJ F&1Z ftyJ3 sr, m<* Druk

1. Boguslawskiego i Ski, Warszawa. PL