Wynalazek dotyczy sposobu okreslania oraz regulowania lepkosci cieczy i wyróznia sie w porównaniu do znanych sposobów i u- rzadzen, stosowanych dotychczas do wy¬ znaczania lub regulowania gestosci lub lep¬ kosci cieczy. W jednym ze sposobów, naj¬ wiecej dotychczas rozpowszechnionych, stosuje sie przyrzady, sluzace do okresla¬ nia oporu, z jakim ciecz przeplywa np. przez rurki.W innych sposobach stosuje sie obra¬ canie mieszadel najrozmaitszego rodzaju w lepkich cieczach i wyznaczaniu ich lep¬ kosci przy uzyciu przyrzadów, dajacych moznosc obliczenia energji, niezbednej do napedu tych mieszadel. Sposoby obu powyzszych rodzajów oraz stosowane przy nich przyrzady sa mniej lub wiecej nieza¬ dowalajace ze wzgledu na to, ze wraz z lepkoscia cieczy okreslony byl ich ciezar wlasciwy 1 j. badanie cieczy o znaczniej¬ szym ciezarze wlasciwym oraz malej lep¬ kosci moze dawac tez same wyniki co i ba¬ danie ciecfcy o malym ciezarze wlasciwym i wiekszej lepkosci.Przyczyne tego, ze mieszadlo, porusza¬ jace sie swemi ramionami lub lopatkami w lepkiej cieczy, powoduje wyznaczanie lep¬ kosci zapomoca odpowiednich przyrzadów badanej ciecfcy oraz nieodlacznie od lepko¬ sci i ciezaru wlasciwego tej cieczy stanowi ta okolicznosc, ze mieszadlo wprawia w ruch czastki cieczy, które znajdowaly sie poprzednio w stanie spoczynku i które bedattii^tfwfcly sie ptinowaie w slanie spoczyn¬ ku po zaprzestaniu oddzialywania miesza¬ dla na te czastki. Czastkom tym nadatie zostanie pewne przyspieszenie, a energja, która nalezy pokonac w ©fcltt hadania tego przyspieszenia czastkom Cieczy, jest pro¬ porcjonalna do ciezaru wlasciwego tej cieczy.W wiskozimetrze rurkowym, czyli ptfzy* rzadzie, w którym lepkosc cieczy wyfcttA* cza sie przez jej przepuszczanie w rurce, sila czynna jefcl Ibi^lar bidaiiej cidczy» ob fe koniecznosci powoduje otrzymywanie wy¬ ników zmiennych, zaleznych od róznic w ciezarach wlasciwych ctfcdtfyy nllWet W tytn przypadku, gdy ciecze te posiadaja jedna¬ kowa lfpkflSC.Przedmiot wyjaalazku niniejszego sta- noWi spósóo regulowania lepkosci cieczy oraz sposób wyznaczania zmiAtt ltpkdsci O1- raz przyrzady, sftiiaee *fe tego «ltiu Ponad to wynalazek obejmuje sposób wyznaczania czyli okreslania lepkosci da¬ nej cieczy oraz urzateefife stfc&tWattfc db tego celu.Na rysunku jest uwidoczniony przyklad wykonania wynalazku. Fig. 1 przedstawia przekrój pionowy urzadzenia do regulo¬ wania lepkosci cieczy, fig. 2 — widok zboku tego urzadzenia, przylaczonego do prze¬ wodu luib zbiornika, zawierajacego lepka ciecz oraz wyposazanego w zawór, nasta* wiany zapomoca silnika i umozliwiajacy rozcienczanie tej cieczy, fig. 3 — schemat polaczen obwodów elektrycznych, stoso- wanyck lacznie z przyrzadem do regulowa¬ nia lepkosci w celu miarkowania doplywu cieczy rozcienczajacej do badanej cieczy lepkiej. Walec 1, w którym umocowany jest walek 2, jest przepuszczony przez dlaWnice 3, umieszczona w otworze scianki zbiornika 4, zawierajacego badana ciecz lepka.Dlawnica 3 jest wyposazona w kanal, umozliwiajacy wprowadzanie do zbiornika 4 cieczy rozcienczajacej z przewodu 5.Przeplyw tej cieczy przez dlawnice zapo¬ biega gromadzeniu sie wszelkich czastek cUtl stalych, zawieszonych w badanej cie¬ czy lekkiej, dookola walka 2 w miejscu je¬ go wysuniecia z dlawnicy, a przez to od¬ dzialywaniu szkodliwemu wzglednie utrud- fii&aiu przez te czastki obracania sie tego waSka.Walek 2 jest przepuszczony nastepnie przez tuleje 6, w której moze sie obracac.Tuleja 6 jest obracana w nieruchomym WLporfeifcu 7 w lozyskach kulkowych 8, umieszczonych miedzy powierzchnia ze¬ wnetrzna tulei 6 i sciankami wspornika, baz zbednego tarcia. Oliwiarka 9, polaczo¬ na z komora wewnetrzna wspornika 7 do¬ prowadza odpowiednia ilosc smaru w celu nalezytego smarowania wspóldzialajacych ze soba powierzchni walka, tulei, wsporni¬ ka Wkz lozysk kulkowych.Tuleja 6 jest przymocowana np. zapo- moca srub do wahliwej plyty 10, na której umieszczony jest silnik 11, obracajacy sie zfe StalA &zyWko§da. Walek silnika jest wy- pfosBtohy W k£lko zebate 12, zazebiajace sie z kolem zebatem 13, osadzonem na wal¬ ku 2, przez co umozliwione jest obracanie walca 1. Tuleja 6, plyta 10 oraz silnik 11 sa sztywno polaczone ze soba w jedna ca¬ losc, która moze wykonywac ruch waha¬ dlowy w granicach pewnego kata. Na giet- kiem pasmie stalowem 14, przymocowanem do najwyzszego punktu obwodu kolnierza plyty 10 i «wisajacem ku dolowi zboku ply¬ ty, zawieszony jest ciezar 15, który moze byc zmieniany stosownie do warunków.Ciezar ten dziala jako dzwignia o stalem ramieniu, równem promieniowi kolnierza plyty, i sluzy do nalezytego równowazenia zespolu, skladajacego sie z tulei, plyty i silnika.Zespól ten, dazy, zgodnie z prawem Newton*a, wedlug którego kazdemu dzia¬ laniu odpowiada takiez przeciwdzialanie, lecz skierowane w kierunku przeciwnym, do obracania sie w lozyskach 8 w kierunku 2 —odwrotnym do kierunku obracania sie wal* ca 1, przyczem dazy z sila równa sile skla¬ dowej momentu obrotowego, niezbednego do obracania walca w danej cieczy lepkiej.Ruch wahadlowy tego zespolu jest o- graniczony zapomoca zderzaka 16, przy¬ mocowanego do plyty 10 i umieszczonego miedzy oporkami 17, umocowanemi w nie¬ ruchomym wsporniku 7. Do dolnej po¬ wierzchni plyty 10 podwieszony jest cie¬ zar 18, umieszczony wzgledem boków plyty 10 tak, iz wspóldziala równiez w nalezy- tern zrównowazeniu powyzszego zespolu.Silnik 11 jest umieszczony w plycie 10 tak; aby srodek ciezkosci silnika znajdowal sie powyzej osi geometrycznej walka 2, wsku¬ tek czego moment obrotowy, obracajacy walec 1, dazy do przechylenia plyty na- bok. Daznosc ta równowazy ciezar 18, któ¬ ry utrzymuje silnik, plyte i tuleje we wla- sctwem polozeniu równowagi, gdy silnik nie obraca sie.W oslonie 19, umocowanej w plycie 10, Umieszczone sa dwa wylaczniki rteciowe 20, polaczone z gietkieani, owiaieJtemi prze¬ wodami elektrycznemt 21, przylaczonemi do zródla energji elektrycznej, lamp sygna¬ lowych 22 oraz przyrzadu 23, napedzanego zapomoca silnika i sluzacego do nastawia¬ nia zaworu 24, regulujacego doplyw cieczy rozcienczajacej do zbiornika L Elektrycz¬ ne przewody zwisaja, tworzac petle, przy¬ czem strzalka ugiecia zwisajacych przewo¬ dów jest prawie równa odleglosci plyty od miejsca, w którem te przewody sa umoco¬ wane. Zwisanie przewodów zapobiega ich przeszkadzaniu wahaniom sie zespolu, skla¬ dajacego sie z tulei, plyty i silnika. Wy¬ laczniki rteciowe moga byc polaczone z na¬ pedem pompy lub innym przyrzadem, do¬ prowadzajacym odpowiednie ilosci cieczy do zbiornika 4 w celu regulowania i utrzy¬ mywania pozadanej gestosci cieczy, zawar¬ tej w tym zbiorniku. Wylaczniki te moga byc polaczone równiez z przyrzadem sy¬ gnalowym, który wskazuje, czy lepka cie znajdujaca sie w zbiorniku 4, posiada po¬ zadana gestosc. Obwody elektryczne, przy¬ laczone do wylaczników rteciowych W przyrzadu 23, napedzanego zapomoca «U- nika, lamp sygnalowych 22 oraz zródla e- nergji, sa zwyklego rodzaju. Zmiana polo¬ zenia silnika 11 i plyty 10 powoduje zapo¬ moca rteci w wylacznikach 20 zamykanie lub otwieranie obwodów, rozrzadzajacych dzialanie przyrzadu 23, 'przez co powodu¬ je zkolei zamykanie sie lub otwieranie za¬ woru 24 w celu regulowania doplywu cie¬ czy rozcienczajacej do zbiornika 4.Skoro lepkosc cieczy w zbiorniku zo¬ stala doprowadzona do pozadanej warto¬ sci, to ciezar 15 przeciwdziala momento¬ wi, niezbednemu do obracania walca / w cieczy w taki sposób, ze plyta i silnik sa utrzymywane we wlasciwem potozesaki równowagi wzgledem plaszczyzny piono¬ wej. Waga ciezaru 15 moze byc dobierana dowolnie tak, aby silnik i plyta ustawialy sie zawsze w polozenie równowagi, przyj¬ mujac oczywiscie pod uwa£e wartosc lek¬ kosci cieczy w zbiorniku 4.Jezeli nip. lepkosc cieczy w zbiorniku wzrosnie z tego lub innego powodu, wsku¬ tek czego moment obrotowy walca prze¬ waza moment, wytwarzany zapognoca cie¬ zaru 15, to zespól, skladajacy eie z sil¬ nika, plyty i tulei* pokreca sie o pewien niewielki kat, az zderzak 16 nie zetknie «e z oporkiem 17. Obracanie sie tego zespolu w kierunku odwrotnym zachodzi wtedy, gdy lepkosc cieczy w zbiorniku4 £timtefsjE& sie. Jezeli pokrecanie sie zespieltu, JSNfimr rajacego silnik 11 i plyte 109 zostanie spo¬ wodowane przez wzrost lepkosci cieczy ba- danej, to rtec w jednym z wylaczników 20 potoczy sie w taki sposób, ze zamknie ob¬ wód przyrzadu 23, wskutek czego zawór 24 otwiera sie i umozliwia doplyw do 'zbior¬ nika cieczy rozcienczajacej oraz mieszanie sie jej z ciecza badana. Skoro tylko lep¬ kosc badanej cieczy zmniejszy sie odpo- waedoao, to opór, Mory przeciwstawia ciecz — 3 —obracaniu sie walca 1, zmniejsza sie i sil¬ nik oraz plyta ustawiaja sie ponownie w swe normalne polozenie Wzgledem pla¬ szczyzny pionowej, przez co wylaczniki rteciowe 20 przerywaja obwody, rozrza¬ dzajace przyrzad 23 i zawór 24.Rtieh zespolu, zawierajacego silnik, ply¬ te i tuleje, powodowany zmianami lepkosci cieczy w zbiorniku 4, umozliwia dokladne i samoczynne regulowanie gestosci i lepko¬ sci badanej cieczy.Nadanie walcowi 1 gladkiej powierzch¬ ni zewnetrznej umozliwia obracanie tego walca bez powodowania zbednych ruchów wsród czastek lepkiej cieczy, otaczajacej Walec/ Ta swoista poslac walca o gladkiej powierzchni zewnetrznej umozliwia do¬ kladne regulowanie lepkosci cieczy w celu zmniejszenia pracy pompy odsrodkowej.Doswiadczenie wykazalo, ze urzadze¬ nie niniejsze moze byc stosowane przy o- kreslanlu lub kontrolowaniu odsetki cial stalych, zawartych w dieczy, przez takie nastawienie ciezaru 15, aby zespól zacho¬ wywal wlasciwa równowage podczas obra¬ cania sie walka 1 w cieczy.Przyczyne tegOj ze odsetki cial stalych moga byc mierzone w ten sposób, stanowi ta okolicznosc, ze zawiesiny rozdrobnio¬ nych cial stalych w cieczy zachowuja sie tak, jak gdyby posiadaly specjalna lepkosc swoista.Urzadzenie niniejsze moze byc rów¬ niez stosowane z pomyslnym wynikiem w celu notowania zmian w gestosci cieczy lub jej lepkosci.Walec takiego urzadzenia do regulo¬ wania lepkosci moze byc równiez ustawio¬ ny pionowo w badanej cieczy i urzadzenie bedzie dzialalo z takimze pomyslnym wy¬ nikiem jak i przy poziomem ustawieniu tego walca. PL