W dotychczas stosowanych na skale techniczna procesach i urzadzeniach do ka¬ talitycznego spalania mieszanin gazowych, zawierajacych amonjak i tlen, które, jak wiadomo, przy wyzszej zawartosci amo¬ njaku sa palne lub wybuchowe, linjowa szybkosc przeplywu mieszaniny gazowej podczas przeplywu gazów przez strefe kon¬ taktowa jest stosunkowo mala w porówna¬ niu z linjowa szybkoscia spalania lub wy¬ buchu tych mieszanin. Linjowa szybkosc przeplywu z reguly nie dosiega 1 m/sek na¬ wet w urzadzeniach o stosunkowo duzej grubosci warstwy1 kontaktowej, skladajacej sie np. z kilku, a nawet z duzej ilosci umie¬ szczonych jedna na drugieji siatek platyno¬ wych albo z krazków ze zwinietych tasm platynowych. Natomiast linjowa szybkosc spalania lub wybuchu palnej mieszaniny a- monjaku z powietrzem lub z tlenem, t. j. mieszaniny, zawierajacej co najmniej 15% objetosciowych amonjaku, dosiega 100 m/sek, zaleznie od zawartosci amonjaku w mieszaninie gazowej oraz zaleznie od warunków cisnienia i temperatury.Nalezy zaznaczyc, ze w niniejszym opi¬ sie dane dotyczace szybkosci nie odpowia¬ daja istotnej szybkosci panujacej we wla¬ sciwej strefie kontaktowej, t. j. wewnatrz samego kontaktu. Pojecie „strefa kontakto¬ wa" w sensie uzytym w niniejszym opisie obejmuje laczna przestrzen zajmowana przez sam kontakt oraz warstwy gazowe o tym samym przekroju, lezace bezposred¬ nio przed i za kontaktem.Dlatego tez podczas obliczania szybko-sci me fcicfze sie pod uwage zwiekszenia szybkosci wewnatrz samego kontaktu, spo¬ wodowanej zmniejszeniem wolnej prze¬ strzeni dla gazu albo przez zmiany objeto¬ sci uwarunkowane zmianami temperatury, zaleznej od reakcji.Katalityczne spalanie palnych lulb wy¬ buchowych mieszanin amonjakalnych w u- rzadzeniach spalajacych o budowie po¬ wszechnie uzywanej napotykalo dotych¬ czas trudnosci prawie niepokonalne, spo¬ wodowane przez niebezpieczenstwo wybu¬ chu.Obecnie wykryto, ze przyczyna tych niedogodnosci w praktyce dotychczasowej jest okolicznosc, iz z1 reguly stosowano we¬ wnatrz wyzej okreslonej strefy kontakto¬ wej tylko linjowe szybkosci przeplywu mie¬ szaniny gazowej, nie dosiegajace nigdy li- njowej szybkosci spalania ltib wybuchu danej mieszaniny gazowej.Stwierdzono, ze mozna technicznie bez¬ posrednio uskuteczniac katalityczne spala¬ nie równiez i takich mieszanin gazowych o wyzszej zawartosci amonjaku bez niebez¬ pieczenstwa wybuchu, jesli, w przeciwien¬ stwie do dotychczasowego sposobu pracy, przepuszczac mieszanine gazowa przez strefe kontaktowa z linjowa szybkoscia przeplywu, przewyzszajaca linjowa szyb¬ kosc spalania, wzglednie wybuchu, tej mie¬ szaniny. Nalezy tylko dbac o to, aby ka¬ talizator odpowiadal wyzszemu obciazeniu mechanicznemu i wykazywal taka gestosc, wzglednie tak duza katalitycznie czynna powierzchnie, zeby przy bardzo duzej szybkosci przeplywu praktycznie nie otrzy¬ mywac strat azotu. Jako katalizatory sto¬ suje sie przedewszystkiem siatki lub skosy ze stopu platyno-rodowego.Zbyt wysoka temperature reakcyjna na¬ lezy w odpowiedni sposób obnizac zapomo- ca wlasciwego chlodzenia.Pracujac w opisany sposób, w urzadze¬ niu spalajacem ze srednica kontaktu za¬ ledwie 300 mm mozna spalac bez wybuchu na godzine okolo 1000 m3 mieszaniny amo- njaku z tlenem, zawierajacej 25% objeto¬ sciowych amonjaku, praktycznie bez strat azotu. Jako kontakt sluzy przytem stop platyny z 10% rodu, wazacy 600 g, umie¬ szczony dla unikniecia przegrzania pod warstwa cieczy zlozonej z wody albo kwa¬ su azotowego.Chociaz dzieki opisanemu sposobowi niebezpieczenstwo wybuchu zredukowane zostaje do minimum, zaleca sie jednak wprowadzanie mieszaniny gazowej do ko¬ mory kontaktowej przez pewna ilosc bar¬ dzo waskich otworków wylotowych dla ga¬ zu, aby zapewnic bezpieczenstwo procesu na wszelki przypadek, a wiec nawet pod¬ czas jakichkolwiek przerw w ruchu. Dzieki temu strumien gazu wplywa do komory kontaktowej z jeszcze znacznie wieksza szybkoscia, niz podczas przeplywu przez strefe kontaktowa. Przy stosowanych bar¬ dzo wysokich szybkosciach wyplywu, np. powyzej 100 m/sek, wylaczone zostaja calkowicie mozliwosci wybuchu w warun¬ kach panujacych w komorze kontaktowej.Dalej okazala sie celowa zmiana kie¬ runku przeplywu strumienia gazowego przez komore kontaktowa, poniewaz dzieki temu osiaga sie korzysci konstrukcyjne i bardzo równomierne rozprowadzenie stru¬ mienia gazowego na calej powierzchni kon¬ taktu. Otwory wylotowe dla gazu umie¬ szcza sie wiec w postaci podluznych szcze¬ lin w ten sposób, ze wloty ich do komory kontaktowej nie leza w jej kierunku osio¬ wym.Na zalaczonych rysunkach przedsta¬ wiono schematycznie urzadzenia do tech¬ nicznego wykonania opisanego sposobu w przekroju podluznym.Urzadzenie wedlug fig. 1 sklada sie z dwóch czesci zaopatrzonych w kolnierze, z których czesc dolna 1 sluzy jako doplyw dobrze zmieszanego gazu swiezego z do¬ wolnego mieszalnika, górna czesc 2— jako odplyw dla gazów reakcyjnych lub jed- — 2 —noczesnie jako zbiornik dla ewentualnej cieczy chlodzacej, np. wody albo kwasu azotowego. Miedzy obydwoma kolnierzami tych czesci umieszczona jest hermetycznie plytka rozdzielcza 3 dla gazów, która w pewnym odstepie od obwodu zaopatrzona jest wiencem kolistych otworów 4 albo podluznych wykrojów. Ponad ta plytka rozdzielcza znajduje sie druga plytka 5 polaczona hermetycznie z plytka 3 zapo- moca trzpieni pionowych oraz pierscienia uszczelnia jacego, umieszczonego naze- wnatrz od wspomnianego wienca otworów.Plytka ta posiada w srodku otwór przelo¬ towy o odpowiedniej srednicy, na którym naciagniety jest katalizator w postaci tka¬ niny platynowej 6 przy pomocy pierscienia dociagajacego 7. Miedzy plytkami 3 i 5 po¬ wstaje w ten sposób waska przestrzen 8, przez która doprowadza sie w kierunku promieniowym mieszanine gazowa do ko¬ mory kontaktowej z bardzo duza szybko¬ scia, zalezna od grubosci pierscienia u- szczelniajacego, jak to zaznaczono strzal¬ kami na rysunku. Calkowite urzadzenie ma zatem ksztalt szczeliny pierscieniowej, z której w kierunku promieniowym uchodzi mieszanina gazowa z bardzo duza sizybko- scia, a nastepnie po zmianie kierunku prze¬ plywa strefe kontaktowa w kierunku osio¬ wym z mniejsza szybkoscia, która jednak jeszcze przewyzsza szybkosc spalania mie¬ szaniny gazowej.Fig. 2 wyobraza inna postac wykonania urzadzenia wedlug wynalazku. Urzadzenie to, specjalnie odpowiednie przy duzym przerobie, sklada sie równiez z obu czesci / i 2, miedzy któremi umieszczona jest her¬ metycznie kolista plytka 3. Do spodu tej plytki przymocowane jest zapomoca trzpieni pionowych kilka plytek pierscie¬ niowych, a jako zamkniecie — plytka pel¬ na w taki sposób, ze miedzy poszczególne- mi plytkami znajduja sie waskie szczeliny 6, przez które mieszanina gazowa dostaje sie z zewnatrz do wewnatrz z duza szyb¬ koscia. W srodku kolistej plytki 3 nacia¬ gnieta jest mocno tkanina platynowa 4 za¬ pomoca pierscienia dociagajacego 5. Kie¬ runek przeplywu gazu jest zupelnie taki sam, jak w urzadzeniu opisanem poprzed¬ nio, i zgodny ze strzalkami na fig. 2.Zapomoca opisanych albo podobnie zbudowanych urzadzen mozliwem sie sta¬ je zupelnie bezpieczne spalanie wybucho¬ wej mieszaniny amonjaku z tlenem bez stosowania jakichkolwiek srodków roz¬ cienczajacych. PL