Do nastawiania kata podniesienia (ele- chomych celów, bowiem cel musi byc za- wacji) lufy dziala sluzy urzadzenie, które wsze scigany, a kat podniesienia nastawia- sklada sie z uzebionego luku polaczonego ny z mozliwa szybkoscia, na stale z kolyska dziala, z którym sczepia Tym wymaganiom odpowiada urzadze- sie recznie lub mechanicznie uruchomiane nie do nastawiania kata podniesienia we- kólko zebate, osadzone na lozu dziala. Ze dlug wynalazku, zapomoca którego kat wzgledu na znaczny ciezar lufy z kolyska podniesienia nadaje sie zupelnie niezalez- urzadzenie do nastawiania kata podniesie- nie od polozenia lufy, wzglednie kolyski, nia posiada zwalniajaca przekladnie, wsku- które dopiero po nastawieniu kata podnie- tek czego nastawianie lufy w odpowiednie sienia wprowadza sie w odpowiednie po- polozenie wymaga duzo czasu. Po kazdem lozenie, w którem lufa, wzglednie kolyska, strzale lufa musi byc wprowadzana w po- zostaje zabezpieczona podczas strzalu, lozenie do ladowania, a nastepnie w polo- Na rysunkach dla przykladu przedsta- zenie do strzalu, które nadaje sie zapomo- wiono schematycznie urzadzenie wedlug ca urzadzenia do nastawiania kata podnie- wynalazku. sienia. Te czynnosci przeszkadzaja celu- W przykladzie wykonania wedlug fig. 1 jacemu zwlaszcza przy ostrzeliwaniu ru- luk uzebiony 2, dajacy sie nastawiac nie-zaleznie od kolyski /, jest osadzony na prowadnicy 3, ktqra jest umocowana na scianie 4 loza, dzialowego wspólsrodkowo do czopa 5 kolyski /. Z lukiem uzebionym 2 sczepione jest kolo zebate 6 walu 7, któ¬ ry jest osadzony w scianie 4 loza i zosta¬ je uruchomiany zapomoca napedu reczne¬ go 8 lub napedu mechanicznego przez przekladnie stozkowych kól zebatych 9 i przekladnie slimakowa 10 (fig. 2). Luk u- zebiony 2 jest zakonczony zgóry plaska powierzchnia 11, do której przylega odpo¬ wiedni wystep 12, znajdujacy sie na koly¬ sce /. Gdy wystep 12 przylega do pod¬ pórki 11, to kat podniesienia kolyski 1 z lufa 13 odpowiada katowi nastawionemu na luku 2. Przy nastawianiu kata podnie¬ sienia moze sie przesuwac tylko luk 2 po prowadnicy 3, podczas gdy kolyska Iz lu¬ fa 13 jest podniesiona w polozenie do la¬ dowania. Do nastawienia lufy w polozenie do ladowania sluzy uzebiony luk 14 osa¬ dzony wspólsrodkowo z lukiem uzebionym 2; luk 14 jest polaczony na stale z koly¬ ska 1 i sczepiony z kolem zebatem 15 (fig. 3), uruchomianem zapomoca recznego kola 16 (fig. 1) za posrednictwem przekladni stozkowych kól zebatych 18, 19 i walu 17, z których przekladnia 19 jest osadzona w lozysku 20, umocowanem na luku uzebio¬ nym 2 (fig, 3). Opisane urzadzenie sluzy jednoczesnie do zabezpieczania wzajem¬ nego polozenia kolyski 1 i luku uzebionego 2 po naladowaniu lufy, gdy ona przez ob¬ rót kola recznego 16 zostanie wspólnie z kolyska 1 opuszczona, a wystep 12 oprze sie na podpórce 11. Po oparciu sie wystepu 12 na podpórce 11 zapobiega sie dalszemu obrotowi kola zebatego 15, wskutek czego przy dalszym obrocie kola recznego 16 w tym samym kierunku, obraca sie tylko przekladnia 19, przyczem czop 21 jednego z kól zebatych przekladni 19, który jest o- sadzony zapomoca gwintu 22 w piascie ko¬ la zebatego 15, wykreca sie z tego kola, a drugi jego koniec 23 wsuwa sie w odpo¬ wiedni otwór 24 w uzebionym luku 14 ko¬ lyski 1 i zabezpiecza w ten sposób wza¬ jemne polozenie kolyski 1 i luku uzebio¬ nego 2. To polaczenie nie przeszkadza, o- czywiscie, dowolnemu obrotowi kolyski 1 zapomoca kola zebatego 6 i to polaczenie moze byc rozlaczone przez zwrotny obrót kola recznego 16. Ruch obrotowy zostaje przenoszony na przekladnie 19, przyczem czop 21, zaopatrzony w gwint 22, wkreca sie w kolo zebate 15, a jego koniec wysu¬ wa sie z otworu 24 uzebionego luku 14, wskutek czego polaczenie zostaje przerwa¬ ne, przyczem pierscien 25 czopa 21 przy¬ lega do powierzchni czolowej kola zebate¬ go 15; w ten sposób zapobiega sie dalsze¬ mu obrotowi czopa, wskutek czego naste¬ puje obrót kola zebatego na uzebionym lu¬ ku 14, czyli podnoszenie kolyski 1 z lufa 13 niezaleznie od urzadzenia do nastawia¬ nia kata podniesienia.Podobne urzadzenie jest przedstawione na fig. 5; róznica w porównaniu z po- przedniem urzadzeniem polega na tern, ze zabezpieczenie polozenia kolyski 1 i luku 26 do nastawiania kata podniesienia po o- parciu sie wystepu 12 na podpórce 11 o- siaga sie przez zwykle zabezpieczenie na¬ pedu 29* lufy przeciw obrotowi w poloze¬ niu do ladowania. Uzebiony luk 26 jest przymocowany do kolyski 1.W podobny sposób zostaje zabezpie¬ czone wzajemne polozenie kolyski 1 i luku uzebionego 27 w przykladzie wykonania wedlug fig. 4 i 6. W tych przypadkach sa luki 27, 27', uruchomiane zapomoca kola zebatego 6, osadzone obrotowo na czopie 5 kolyski 1. Uzebiony luk 28, wzglednie 28', sluzacy do obracania kolyski z lufa w po¬ lozenie do ladowania, jest wedlug fig. 4 polaczony z lukiem 27, a odpowiedni na¬ ped 29 znajduje sie na kolysce 1, natomiast wedlug fig. 6 naped 30 jest osadzony na lu¬ ku 27', a uzebiony luk 28' na kolysce L To wykonanie nadaje sie zwlaszcza do mniej¬ szych dzial. — 2 —Urzadzenie wedlug fig. 7 i 8 jest prze¬ znaczone do dzial z lufa zupelnie zrówno¬ wazona i rózni sie od poprzednich tern, ze nachylanie lufy z kolyska w polozenie do ladowania zostaje osiagniete przez nacisk na tylna czesc lufy. Luk uzebiony 31 jest ó- sadzony, podobnie jak na fig. 1, na pro¬ wadnicy 32, która jest umocowana na lozu 4 wspólsrodkowo do czopa 5 kolyski /. Za¬ bezpieczenie wzajemnego polozenia koly¬ ski i luku 31 osiaga sie, po oparciu sie wy¬ stepu 33 kolyski / na pod|pórce 34 luku 31, zapomoca haka 35, który zachodzi w uze¬ biony luk 31 pod1 wlasnym ciezarem lub zo¬ staje naciskany przez sprezyne 36. Gdy, w celu nastawienia lufy w polozenie do lado¬ wania, podnosi sie dzwignie 37, obracaja¬ ca sie na czopie 38 osadzonym w lozysku 39 przymocowanem do kolyski 1, to drazek 40 podnosi hak 35, który laczyl kolyske z lufa. Aby przy nachylaniu kolyski wyla¬ czony hak nie tarl o prowadnice 32, jest on zaopatrzony w ruchomy krazek 41.Dzwignia 37 do wylaczania haka 35 wedlug fig. 7 moze byc takze osadzona na lufie, podobnie jak dzwignia 42 wedlug fig. 9. W tym przypadku drazek 43 daje sie przesuwac w lozysku 44 kolyski 1 i jest zaopatrzony w ucho 45, w którem znajduje sie krótsze ramie dzwigni 42. To luzne po¬ laczenie drazka 43 z dzwignia 42 jest po¬ trzebne ze wzgledu na odrzut lufy po wy¬ strzale.Inne urzadzenie zabezpieczajace jest przedstawione na fig. 10, lOa i lOb. W tym przypadku zostaje przy obrocie dzwigni 46, a wiec takze kola zebatego 47, przesu¬ niety drazek 48, który zachodzi w kolo 49 na wale 50, osadzonym w lozyskach na lu¬ fie, na którego drugim koncu znajduje sie ramie 57. To ramie jest zaopatrzone w zde¬ rzak 51 (fig. lOa), który styka sie ze zde¬ rzakiem 52 ramienia 53, umocowanego na wale 54, osadzonym na kolysce /. Na dru¬ gim koncu walu 54 znajduje sie ramie 55, zapomoca którego steruje sie czop zabez¬ pieczajacy 56 (fig. lOb), zachodzacy w wy¬ ciecie luku 58.Fig. 11 przedstawia szczegól zawiesze¬ nia luków 27, w wykonaniu wedlug fig. 4« na czopach 5 kolyski /.Oczywiscie, celujacy moze, bez wzgle¬ du na jakiekolwiek czynnosci przy lado¬ waniu, nastawiac kat podniesienia dziala odpowiednio do chwilowego polozenia ru¬ chomego celu, wskutek czego szybkosc strzelania zostaje znacznie powiekszona. PL