Znane sa wirniki lopatkowe do promie¬ niowych turbin parowych lub gazowych, skladajace sie z dwóch pierscieni z za- mocowanemi miedzy niemi lopatkami, któ¬ rych konce, w ksztalcie ogona jaskólczego, sa wprowadzane w oddzielone od siebie zlobki wykonane w pierscieniach.Wynalazek niniejszy dotyczy udosko¬ nalenia podobnego wirnika lopatkowego pod wzgledem uksztaltowania zlobków w pierscieniach i polega w zasadzie na tern, ze zlobki te biegna wpoprzek pierscieni i wykonane sa w materjale jedynie po zwró¬ conych do srodka lopatki stronach pierscie¬ ni. Najkorzystniej mozna wykonac urza¬ dzenie w taki sposób, by osie zlobków mia¬ ly kierunek od wewnetrznych do zewnetrz¬ nych powierzchni pierscieniowych w kie¬ runku promieniowym. Lopatki sa przytem wykonane kazda oddzielnie i na obydwóch koncach posiadaja czesci uksztaltowane w postaci jaskólczego ogona lub w inny sposób, przyczem kazda z tych czesci wy¬ pelnia calkowicie lub prawie calkowicie zlobek w pierscieniach przy zastosowaniu rozwalcowania lub nitowania.Rysunek przedstawia kilka odmian wy¬ konania wirnika lopatkowego w mysl wy¬ nalazku. Fig. 1 przedstawia przekrój wir¬ nika lopatkowego, fig. 2 — czesc pierscie¬ nia w wiekszej skali, fig. 3 — widok zgóry na czesc pierscienia wykonanego wedlug fig. 2, fig. 4 — przekrój wirnika lopatko¬ wego wzdluz linji A—A na fig. 1, fig. 5 -—I^iiók ^gnty Hfc rpi^ctefi 4«Jrtftkwy przed- v sfay/fany jna fi£ A, fig. 6, 7 i 8 — trzy odmiany wykonania rowków w \piet&cie- niach, fig. 9 — przekrój wirnik* lopatko¬ wego w innem wykonaniu,tfij. 10 — prze¬ krój wirnika lopatkowego wzdluz linji #*—- B na fig. 9, fig. 11 — widok zgóry na ptetf* scien lopatkowy przedstawiony na fig* I®, a fig. 12, 13, 14, 15, 16 i 17 — szesc gl¬ inian pierscienia przedstawionego na fig, 10.Na rysilaku (fig 13 Japatka f0ipdJacfca- na jest na koncach z pierscieniami i5, wzglednie 16. Liczba £1 ezaacsa -c«esc tar¬ czy turbinowej, a liofeba^2S ---„gtidrsoianle¬ czacy wirnikowy pierscien 16 z ta tarcza.Na fig. 2 i 3 pierscien 15 i lopatka 10 przedstawiono sa W wiekszej podzialce. Lo¬ patki posiadaja odpowiednio uksztaltowa¬ ne konce 13 dostosowane do poprzecznych zlobków 14 wykonanych w pierscieniach.Powierzchnie ograniczajace konce 13 lo¬ patek (fig. 1) sa do siebie równolegle. W *tt»yifóllttriu'^ pier¬ scien 15 posiada w niektórych zlobkach za¬ mocowane lopatki 10 inne zas zlobki sa wol¬ ne od lopatek. Zlobki te posiadaja taki ksztalt w stosunku do konców 13 lopatek (fig. 5), ze przesuw lopatki w kierunku tfc^otegtytii €oH»ilpierstóefeia #5 fest nie- WózfiWy. Natómfetót lopatki ffitfga sie poru- s*at? Wz^tedem tfdk ffrerCob&A równolegle fló 'siekte, % znaray wfctSuz #$bfc#w pod 'Wplywam Mdly, wysteiteffcajacej do p<*ktna- fcte. 'tetfeia 'miedzy jpb^^rsschttktoi fconfców }hyptftók i seiatofc&hii bobków. Aby zw&ek- fóyfc tar&fc tniettey 4t kami zlobków, toctófcfe te fo wprowad&gniu idh tfo -Zlóbków fttftezy 'poddac rozwalco- Wtuiiii lub nfttwatriti, ttby ^w^citeily ^feki ei4kiovrfcrie lub ptasie calkowicie, a tern sa- Iftgrti byly silnie docisniete do ^ciaaek, R^^wal^owanie to nalezy uskuteczniac pod fcisnfeniefti tak silnem, by przekraczalo panice plynnosci materjahi, z fikiego sa ^Wykottaiiekonde tepa*ek. W t^Sjposób tfo- staje osiagnieta ta zaleta, ze kiedy pierscie¬ nie 15 podczas obrotu turbiny sa rozciaga¬ ni pod "dzialaniem sily odsrodkowej, wsku¬ tek czeg© zlobki powiekszaja sie nieco, po¬ wiekszaja sie równiez konce lopatek dzie¬ wki sprezystosci Aaterjalu i, naciskajac na scktttki zlobka, zawsze go jeszcze wypel- TDla pewniejszego zamocowania lopa¬ tek, aby konce ich przy ruchu wzdluz zlob¬ ków nie mogly wyjsc z kadlubów pierscie- fck#y£h, rknfliuVy te molnfc zaopatrzyc w skosne krawedzie 19 (fig. 2 i 3), nad któ- cemi *vystaj* kfawgdz 18 lopatki do zagi¬ nania podozars nilowjfnia lub rozwalcowy- wania. Pierscien 15 posiada w czesci gór¬ nej odpowiednie ukosne sciecie 19 (fig. 2), a koniec lopatki wystajaca krawedz 18 przed wykonaniem zakladki, zas w dolnej czesci figury przedstawiona jest zamoco¬ wana lopatka z zagieta krawedzia 18.W odmianie wykonania (fig. 6) zlobki 14 posiadaja w pierscieniach 15 kierunek ¦skosny, c& -zaleo* sie storawac wówocas, ,gdy katy pochylenia lopatek na wlocie i wylocie warunkuja taki ich ksztalt, iz u- mozliwia te zaoszczedzenie materjalu, sko¬ ro konce lopatek maja kierunek promie¬ niowy.W innej odmianie wykonania (fig. 7) zlobki 14 pogadaja kg2talt klinów, co daje *ckojmi$ipfc*mego zamocowania lopatek /O w pierscieniach 15 4ez p&ddawania nawet konców lopatek coawailcowatwu hib nitowa- ftifc.W odmiaii^ i^koimnia, pTzedstawioircj klinów z ukos^em pochyleniem bocznych powierzchni zlobków, Fig. 9 przedstawia craekrój wirnika lo¬ patkowego, w któryan para znacrare sie rozpreza podczas przeplywu carsez lopatki, co powoduje, ze przekrój wtetowy do pory na wejscdu jest ffittfejszy, niz przy wylocie.Krancowe powferzdhnie konców 13 lopatki 10 sa zatem pochylom wzgledem siebie, ©fl- — 2 -dalajac sie od siebie w kierunku przeply¬ wu pary lub gazu. Aby zaoszczedzic na ma- terjale i skrócic pierscien lopatkowy w kierunku osiowym, pierscienie 15 posiada¬ ja na krawedziach zwróconych ku lopat¬ kom plaszczyzny, które nie sa wzgledem siebie równolegle, jak poprzednio, lecz roz¬ chodza sie nazewnatrz. Wieniec z podobne- mi pierscieniami mozna wykonac jedynie pod warunkiem, by wszystkie lopatki byly wprowadzane jednoczesnie w zlobki obu pierscieni, które wówczas nalezy poruszac ku sobie lub od siebie. Montaz podobnego wienca lopatkowego uskutecznia sie naj- praktyczniej w ten sposób, ze kazda lopat¬ ke z osobna wprowadza sie koncami w od¬ dzielne zlobki jednego tylko pierscienia, np. 16, polaczonego ruchomym pierscie¬ niem 22 z turbinowa tarcza 21, drugie zas konce lopatek laczy sie w inny sposób z drugim pierscieniem 15 o zlobkach wiek¬ szych od czesci laczacych konców lopatek, wobec czego czesci te mozna wprowadzac w zlobki pierscienia w ten sposób, ze lo- pailki prowadzi sie w kierunku podluznym, fak to szczególowie) bedzie opisane poni- ze].Fig. 10 przedstawia pierscien 15 zaopa¬ trzony w zlobki 14 wieksze od konca 13 lo¬ patki 10. W przestrzeni miedzy koncem 13 lopatki i bocznemi sciankami zlobków wprowadza sie po jednej stronie zlobka klin 30, który wraz z koncem 13 lopatki wypelnia calkowicie zlobek 14, stwarzajac zamocowanie konca lopatki w ksztalcie ja¬ skólczego ogona.Fig. 11 przedstawia te sama konstruk¬ cje w widoku zgóry. Lopatka 10 wstawiona fest w zlobek 14, wypelniajac go czesciowo koncem 13 lopatki, czesciowo zas klinem 30.W odmianie wykonania (fig. 12) klin 30 wsuwa sie w zlobek pierscienia 15 od do¬ lu, przyczem równiez i konce lopatek po¬ siadaja ksztalt klinów.Fig. 13 przedstawia pierscien 15 ze zlobkami o powierzchniach klinowych 14, w którym to wypadku klin 30 moze posia¬ dac jednakowa grubosc, by wraz z koncem 13 lopatki skutecznie mocowal lopatke. , W wykonaniu wedlug fig. 14 pierscien 15 zaopatrzony jest w ukosne zlobki, do których klin 30 wbijany jest od góry.W wykonaniu wedlug fig. 15 klin 30 wbijany jest od dolu, podczas gdy w wy¬ konaniu wedlug fig. 16 pierscien 15 wypo¬ sazony jest w zlobki klinowe 14 wypelnia¬ ne koncem 13 lopatki i klinem 30, wprowa¬ dzonym do zlobka zgóry.W odmianie wykonania, przedstawionej na fig. 17, klinowy zlobek 14 posiada u gó¬ ry otwór wiekszy, niz u dolu. Ale i w tym równiez przypadku lopatke mozna zamo¬ cowac w zlobku zapomoca klina 30. Zlobek 14 pierscienia 15 moze byc stopniowany lub tez posiadac jakikolwiek inny ksztalt, jaki zapobiegalby przesuwaniu sie konca lopat¬ ki wzdluz zlobka od jednej do drugiej jego krawedzi Opisane powyzej kliny uksztaltowane sa w ten sposób, ze wraz z czescia konca 13 lopatki uzyskuja ksztalt jaskólczego o- gona lub temu podobny, który wypelnia zlobek calkowicie lub prawie calkowicie; wskutek tego klin ten mozna uwazac jako ruchoma czesc konca lopatki. Równiez i w tym przypadku mozna skuteczniej jeszcze zamocowac lopatki w pierscieniu przez poddanie konców lopatki zabiegowi rozwal- cowania lub nitowania po wprowadzeniu ich w odnosne zlobki. Rozwalcowanie to lub nitowanie mozna uskuteczniac jedno¬ czesnie wraz z dopasowaniem klina 30. Ja- snem jest, ze w pewnych przypadkach do zamocowywania kazdej lopatki w jej zlob¬ ku mozna zastosowac dwa lub kilka klinów.Zlobki pierscieni moga posiadac krawedzie ukosne, tak ze koniec lopatki w ksztalcie jaskólczego ogona z klinem lub bez niego moze zachodzic na pierscien. Rozumie sie samo przez sie, ze konce tej samej lopatki mozna w ten sposób zamocowac zarówno — 3 —w pierscieniu 16, jak i w pierscieniu 15.Sposób umocowania mozna równiez stoso¬ wac i w tych przypadkach, kiedy para nie podlega rozprezaniu podczas przeplywu przez wieniec lopatkowy.Dzieki niniejszemu wynalazkowi, we¬ dlug którego zlobek biegnie wpoprzek pier¬ scienia, uzyskuje sie pierscien lepiej zabez¬ pieczony od pekania i osiaga znaczna o- szczednosc na materjale przy wyrobie wienców lopatkowych, przyczem konce lo¬ patek wyrabia sie na gryzarkach jednolicie z lopatkami, dzieki czemu lopatki nie wy¬ magaja takiej dokladnosci w obróbce, jak to ma miejsce przy wiencach lopatkowych, w których konce lopatek wzajemnie sie dotykaja i rozszerzanie sie ich w kierunku obwodowym orgraniczone jest przez od¬ step miedzy lopatkami. PL