Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia smarowniczego do silników spalino¬ wych i polega na wyposazeniu tych ostat¬ nich w poziomo umieszczony w górnej cze¬ sci skrzynki korbowej zbiornik smarowy, od którego prowadzi pewna liczba kana¬ lów do poszczególnych lozysk, podlegaja¬ cych smarowaniu. W szczególnosci w pla¬ szczu tego rodzaju silnika, bezposrednio pod komora zaworowa, znajduje sie pozio¬ my zlobek, który dzieki umocowanej do tej komory pokrywie, zamykajacej komore za¬ worowa, tworzy pozioma smarownice, cia¬ gnaca sie wzdluz calego kadluba silnika.Poza tern zbiornik do smaru jest rów¬ niez zaopatrzony w jednym jego koncu w wylotowy otwór dlawiacy, przez który wy¬ cieka nadmiar smaru. Ten otwór dlawiacy posiada tak dobrane wymiary^ ze w przy¬ padku gdy smar jest gesty podczas uru¬ chomiania silnika, cisnienie w zbiorniku wzrasta, potegujac w ten sposób intensyw¬ nosc smarowania lozysk, gdy zas po pew¬ nym czasie, po rozgrzaniu silnika, smar stal sie bardziej cieklym, wówczas cisnienie w zbiorniku zmniejsza sie samoczynnie dzie¬ ki latwiejszemu przenikaniu smaru przez otwór dlawiacy. Ta wlasnosc urzadzenia smarowniczego zapewnia prawidlowe sma¬ rowanie lozysk podczas uruchomiania sil¬ nika, a usuwa jednoczesnie niedogodnosc utrzymywania zbyt wysokiego cisnienia podczas normalnej pracy silnika spalino¬ wego.Nastepnie wszystkie przewody, prowa¬ dzace ze zbiornika smarowego do lozysk, aawywiercone w sciankach kadluba silnika* wskutek czego odpada potrzeba stosowa¬ nia wszelkich polaczen lub rurek, wkreca¬ nych do urzadzenia smarowniczego, lub tez przewodów, odlewanych wraz z kadlubem cylindrów silnika, co znacznie upraszcza odlew. Wykonanie zas zbiornika smarowe¬ go wzdluz jednej strony bloku cylindrów w postaci zlobka, na którym umieszczona jest pokrywa komory zaworowej, tworzac w ten sposób zamknieta komore, umozliwia szybkie oczyszczenie tego zbiornika, które mozna latwo uskutecznic po zdjeciu jedy¬ nie wspomnianej pokrywy.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania wynalazku. Fig. 1 przedstawia widok zboku silnika spalinowego z czescio¬ wo odjeta pokrywa komory zaworowej, fig. 2 — pionowy przekrój przez dolna czesc silnika, prostopadle do osi walów korbowego i rozrzadczego, fig. 3 — prze¬ krój wzdluz linji 3—3 na fig. 2, fig. 4 — przekrój wzdluz linji 4—4 na fig. 1.Liczba 10 (fig. 1) oznacza blok cylin¬ drowy zwyklego czterocylindrowego, czte- rosuwowego silnika spalinowego. Do gór¬ nej czesci bloku jest przymocowana glo¬ wica cylindrowa 11, zaopatrzona w pom¬ pe wodna 12, której wal napedowy 13 jest wyposazony w wentylator 14, przymoco¬ wany do jego przedniego konca i napedza¬ ny zapomoca pasa 15, osadzonego na kole pasowem 16 walu korbowego.Silnik powyzszy jest wyposazony w ko¬ more zaworowa 17 (fig. 2), w której umie¬ szczone sa zawory oraz kolnierze i spre¬ zyny zaworowe. Komora zaworowa 17 jest umieszczona wzdluz bloku cylindrowego^ pomiedzy skrzynka korbowa 19, stanowia¬ ca jedna calosc z dolna czescia bloku, i górna czescia bloku cylindrowego, dzieki czemu istnieje latwy dostep do zaworów i sprezyn zaworowych. Do spodu skrzynki korbowej 19 jest przymocowana miska 20 do smaru, w której jest osadzony obrotowo w lozyskach wal korbowy 21. Wal korbo¬ wy 21, (fig. 3) jest wyposazony tylko w trzy glówne lozyska, po jednem na kazdym koncu walu i w jedno lozysko posrodku.Oczywiscie urzadzenie smarownicze we¬ dlug wynalazku niniejszego moze byc za¬ stosowane równiez i do walów korbowych, zaopatrzonych w wieksza liczbe lozysk.W skrzynce korbowej 19 jest osadzony obrotowo, równolegle do walu korbowego 21, walek rozrzadczy 22 o trzech lozy¬ skach. Do jednego z konców tego walka jest przymocowane kolo zebate 23, zaze¬ biajace sie z kolem zebatem 24 walu kor¬ bowego, od którego napedzany jest walek rozrzadczy. Do srodkowej czesci miski 20 jest przymocowana rynienka maznicza 25 o takich wymiarach, ze dolne konce lbów 26 korbowodów czerpia z niej smar, w celu oliwienia panewek lozyskowych tych lbów.Czesc miski, znajdujaca sie ponizej rynien¬ ki 25, tworzy zbiornik, do którego scieka smar po przejsciu przez lozyska.Srodkowe lozysko walka rozrzadczego 22 jest zaopatrzone w srubowy wieniec ze¬ baty 27, zazebiajacy sie z takim samym wiencem zebatym 28, osadzonym na walku 29, którego os ma kierunek pionowy. Sru¬ bowy wieniec zebaty 28 stanowi nieroz- dzielna calosc z koncem walka 29, osadzo¬ nego obrotowo w lozysku 30. Lozysko 30 jest osadzone przesuwnie w pionowym ka¬ nale 31, ciagnacym sie od szczytu do pod¬ stawy przez srodkowa czesc bloku cylin¬ drowego i skrzynki korbowej. Srubowa sprezyna 32 utrzymuje sprezyscie lozysko 30 w czesci kanalu 31, znajdujacej sie u spodu komory zaworowej 17, wskutek cze¬ go srubowe kola zebate 27 i 28 sa stale za¬ zebione. W górnej czesci kanalu 31 jest o- sadzony obrotowo wal rozdzielczy 33, sprzegniety z górnym koncem walka 29.Walek ten napedza rozdzielacz 34, osadzo¬ ny na glowicy cylindrowej 11.Urzadzenie wyposazone jest w zespól pompy smarowmiczej, skladajacy sie z pio¬ nowej tulei 35 w ksztalcie rury, której gór- — 2 —ny koniec jest sterowany w dolnym koncu kanalu 31, dolny zas koniec której tworzy plaszcz 36 pompy smarowniczej, W pla¬ szczu 36 znajduje sie para zazebiajacych sie kól zebatych 37, osadzonych w nim ob¬ rotowo, przyczem jedno z tych kól jest bez¬ posrednio sprzegniete z walkiem 38 pom¬ py, wystajacym swym górnym koncem z tu- lei 35, którym jest sprzegniety z dolna cze¬ scia srubowego kola zebatego 28. Plaszcz 36 jest umieszczony w dolnej czesci miski mazniczej 20 i jest zanurzony w smarze, przyczem utrzymywany jest na wlasciwem miejscu zapomoca srubowej sprezyny 39, której sila napiecia stale utrzymuje górny koniec tulei 35 w kanale 31.Z powyzszego wynika, ze walek 33 roz¬ dzielacza 34 i walek napedowy 38 pompy smarowniczej 35 — 37, sa napedzane syn¬ chronicznie z walkiem rozrzadczym 22.Pomiedzy walkiem 38 i tuleja 35 znaj¬ duje sie dosc znaczna wolna przestrzen czyli luz, sluzacy jako przewód do smaru.Wylot pompy 35 — 37 doprowadza smar do dolnej czesci tej przestrzeni, skad nad¬ miar jego zmuszany jest do podnoszenia sie w kanale 31. Srubowe kola zebate 27 i 28, pracujace w tym kanale, sa wskutek tego stale zatopione w smarze, w celu zapew¬ nienia im niezawodnego smarowania.W skrzynce korbowej 19 jest wykona¬ ny poziomy kanal 40, umieszczony bezpo¬ srednio pod komora zaworowa 17 i ciagna¬ cy sie na calej dlugosci tej komory. Do komory zaworowej 17 i do kanalu 40 jest przymocowana zapomoca srub 42 pokrywa 41 komory zaworowej, wskutek czego ka¬ nal 40 wraz z dolna czescia tej pokrywy 41 tworzy poziomy przewód, ciagnacy sie wzdluz bloku cylindrowego; W dnie kana¬ lu 40 jest wywiercony otwór 43, prowadza¬ cy do pionowego kanalu 31, wskutek czego znajdujacy sie w tym kanale pod cisnie¬ niem smar moze swobodnie doplywac do kanalu 40.Na fig. 2 i 3 przedstawiono przewody, doprowadzajace smar z kanalu 40 do wszystkich lozysk walka rozrzadczego 22 i walu korbowego 21. W sciance skrzynki korbowej 19 sa wywiercone otwory 44, pro¬ wadzace z kazdego konca kanalu 40 do przyleglego lozyska walka rozrzadczego 22, dzieki czemu smar pod cisnieniem, pa- nujacem w tym kanale, doplywa do tych lozysk, srodkowe zas lozysko walka roz¬ rzadczego 22 jest stale zatopione w sma¬ rze, doplywajacym z kanalu 31, Obwody kazdego z czopów walka rozrzadczego, o- sadzonych w trzech lozyskach, sa zaopa¬ trzone w pierscieniowe zlobki 45, umie¬ szczone na jednej linji z osiami otworów 44, otwór zas 43 prowadzi do kanalu 31, naprzeciw którego wykonany jest zlobek 45 srodkowego czopa walka rozrzadczego, wskutek czego smar moze swobodnie do¬ plywac do tych lozysk.Urzadzenie, sluzace do doprowadzania smaru do glównych lozysk walu korbowe¬ go 21, sklada sie z kanalów 46, wywierco¬ nych w górnej polówce kazdego lozyska glównego i prowadzacych od czopów glów¬ nych lozysk walu korbowego 21 i do lo¬ zysk walka rozrzadczego 22, przyczem ka¬ naly te sa wyprowadzone w jednej linji ze zlobkami 45, wykonanemi na obwodzie wal¬ ka rozrzadczego 22. Dzieki takiemu urza¬ dzeniu smar z kanalu 40 jest doprowadza¬ ny najpierw do lozysk walka rozrzadczego 22, nastepnie zas — do glównych lozysk walu korbowego 21.Na fig, 4 uwidoczniono maly otwór 47, umieszczony w scianie, stanowiacej przed¬ nie zakonczenie kanalu 40. Pnzez otwór ten wyplywa nadmiar smaru na kolo zebate 23, osadzone na koncu walka rozrzadcze¬ go 22 (przedstawione na rysunku przery¬ wanemu linjami). Otwór ten posiada tak dobrany przeswit, ze gdy smar jest jeszcze chlodny i gesty, wówczas przeplyw smaru przez ten otwór jest ograniczony do sto¬ sunkowo niewielkiego wydatku, który za¬ pewnia wytworzenie dostatecznie duzego — 3 —cisnienia w kanale 40 oraz w kanalach 44 i 46, zapewniajacego niezawodnosc smaro¬ wania lozysk walu korbowego 21 i walka rozrzadczego 22. Gdy jednak smar zosta¬ nie ogrzany, a wskutek tego zrobi sie bar¬ dziej ciekly, wówczas wydatek jego przez otwór 47 bedzie znaczniejszy, w wyniku czego samoczynnie zmniejszy sie cisnienie smaru w obiegu smarowniczym. W ten spo¬ sób podczas uruchomiania silnika mozli- wem jest doprowadzanie do lozysk chlod¬ nego smaru pod duzem cisnieniem, oraz zmniejszanie tego cisnienia po rozgrzaniu silnika, gdy dla doprowadzenia smaru do lozysk potrzebne jest stosunkowo male ci¬ snienie.W opisanem powyzej urzadzeniu sma- rowniczem mozna poczynic pewne zmiany, a mianowicie kanal 40 moze byc wykona¬ ny w sciance pokrywy 41; w tym przypad¬ ku blok cylindrowy wystarczy wyposazyc w plaska powierzchnie, która w polaczeniu z pokrywa utworzy zbiornik do smaru* Po¬ za tern mozna stosowac oddzielne plyty, które wespól z blokiem cylindrowym utwo¬ rza komore smarowa, niezaleznie od po¬ krywy komory zaworowej. To ostatnie wy¬ konanie nadaje sie w szczególnosci do sil¬ ników spalinowych z górnemi zaworami. PL