Wynalazek dotyczy silnika wybuchowe¬ go o wirowej sprezarce; nadaje sie on szczególnie do wielocylindrowych silników dwusuwowych, mozna go jednak zastoso¬ wac takze do silników czterosuwowych, a sluzy do sprezania powietrza i mieszaniny wybuchowej, celem przedmuchiwania cy¬ lindra roboczego, jako tez do wprowadzania i rozpylania paliwa w tymze cylindrze. W mysl wynalazku sprezarka wirowa jest za¬ opatrzona w znany sposób w pewna ilosc lopatek, z których kazda wyprzedza o o- kreslony kat odpowiednia korbe cylindro¬ wa; dla trzech cylindrów roboczych beda zatem trzy lopatki, które wzgledem siebie nie sa przestawione o te same katy, lecz o katy rózne, w ten sposób, ze kat zmienia sie ze wzrastajaca odlegloscia cylindra od wirowej sprezarki. Tu liczono sie z tern, ze cisnienie w przewodach, doprowadzaja¬ cych do poszczególnych cylindrów robo¬ czych, idzie falami, kat wiec wyprzedzenia lopatki musi byc tak obrany, aby fala ci¬ snienia osiagala swój wierzcholek (cisnie¬ nie najwyzsze) bezposrednio przy wejsciu do przynaleznego cylindra. W ten sposób kazda lopatka dostarcza powietrza, po¬ trzebnego do przedmuchiwania cylindra, w wystarczajacej ilosci i pod dostatecznem cisnieniem.Wynalazek charakteryzuje sie dalej u- rzadzeniem nastawnem, które moze byc u- ksztaltowane, naprzyklad, jako tuleja obro¬ towa, zapomoca którego, przy zmiennej ilo¬ sci dostarczanego paliwa, mozna otrzymacw cylindrze stale koncowe cisnienie spre¬ zenia.Dalsze zmiany w wykonaniu wynalazku dotycza stawidla, które umozliwia uzycie sprezarki jako rozrusznika silnika.Przedmiot wynalazku jest przedstawio¬ ny na rysunku w kilku wykonaniach; Fig. 1 przedstawia pionowy przekrój trójcylindrowego silnika dwusuwowego na ciezkie paliwa z dwustopniowa sprezarka; fig. 2—4 (ostatnia w zmniejszonej skali) przedstawiaja przekroje wedlug linji A-A, B-B, C-C na fig. 1; fig. 5 daje wykres ci¬ snien w cylindrze roboczym, a fig. 6 odpo¬ wiednie polozenia lopatek sprezarki; fig. 7 przedstawia w przekroju sposób wykonania sprezarki do silników o zmiennem napelnie¬ niu, np. do silników samolotowych z obro¬ towa tuleja regulacyjna; fig. 8 schematycz¬ nie przedstawia odpowiednie napelnienia cylindra V1( V2, V3; fig. 9 przedstawia cze¬ sciowo w przekroju sposób wykonania spre¬ zarki do puszczania w ruch r hamowania silnika; fig. 10 i 11 sa powiekszonemi prze¬ krojami wzdluz linji /—/ i //—// na fig. 12, a fig. 12 przedstawia w przekroju spo¬ sób wykonania sprezarki dla nawrotnych silników, np. okretowych.W wykonaniu wedlug fig. 1—6, cyfra 1 oznacza zamknieta oslone korbowa, na któ¬ rej umocowany jest kadlub cylindrowy 2 z cylindrami 3, 4 i 5. Tloki cylindrów 3, 4 i $ lacza sie zapomoca tloczysk z przesta- wionemi o 120° wzgledem siebie korbami walu 6. Na wale korbowym 6, zewnatrz oslony 7, osadzony jest pierscien 8 (I spre¬ zarka), dzialajacy jednoczesnie jak kolo zamachowe. W pierscieniu 8, umieszczo- . nym w oslonie 14, urzadzone sa promienio¬ wo przesuwalne i osadzone w obrotowych czopach 9 trzy lopatki 10. Kazda lopatka 10 posiada slizgacz 11, wodzony w kolistym zlobku 12 oslony 14. Srodek zlobka 12 le¬ zy poza osia walu korbowego, tak, ze przy obrocie pierscienia 8 lopatki 10 przesuwaja sie w pierscieniu 8 promieniowo ku ze¬ wnatrz i wewnatrz. Lopatki 10, które sliz¬ gaja sie po sciankach oslony 14 sprezarki, dostarczaja do cylindrów powietrze prze- dmuchowe. Do oslony 14 prowadzi prze¬ wód powietrzny 16, majacy wylot w prze¬ strzeni zasilkowej 17. Przestrzen ta obej¬ muje pewna czesc obwodu oslony 14 spre¬ zarki. Z oslona ta laczy sie wylotowy prze¬ wód powietrzny 18, przez który sprezone powietrze przechodzi do poszczególnych cylindrów 3, 4 i 5. W tym celu kazdy cy¬ linder posiada kanal przelotowy 19 dla po¬ wietrza (fig. 4) z wylotem do wnetrza cy¬ lindra, sterowanym zapomoca tloka. W przedstawionym przykladzie na pierscieniu 8 jest jeszcze sztywno umocowany drugi pierscien 20 (II sprezarka), poruszajacy sie w oslonie 21. Pierscien 20 jest równiez za¬ opatrzony w trzy lopatki 22 (fig. 3), rów¬ niez promieniowo przesuwalne, osadzone w obrotowych czopach 23 pierscienia 20 i wchodzace wodzikami 24 w zlobki prowad¬ nicze 25. Zlobek 25 biegnie po kole, które¬ go srodek lezy poza osia walu korbowego, tak, ze równiez i lopatki 22, przy ruchu pierscienia 20, przesuwaja sie promieniowo ku wewnatrz i zewnatrz. Oslona 21 posia¬ da wpust powietrza 21\ który jest polaczo¬ ny z tlocznym przewodem 18 sprezarki, o- raz wylot powietrza 28, od którego prowa¬ dzi przewód 29 do paliwowych przyrzadów wtryskowych 30 cylindrów 3, 4 i 5. Prze¬ wód 29 jest zaopatrzony w kurek trójdro¬ gowy 31, zapomoca którego nastawia sie nietylko przeplyw powietrza z oslony 21 do przewodu 29, lecz takze laczy sie prze¬ wód 29 z przewodem 18.W wykonaniu wedlug fig. 9 w oslonie sprezarki jest urzadzony trój drogowy ku¬ rek 31, który otwiera wzgl. zamyka tloczny przewód 33, prowadzacy do cylindrów, oraz przewód, który prowadzi do zbiornika po¬ wietrza sprezonego 50.W oslonie 14 sprezarki jest urzadzony jeszcze drugi kurek trój drogowy 35, który moze laczyc ssaca strone sprezarki ze zbiór-nikiem powietrza sprezonego 50 lub tez z powietrzem atmosferycznem. Jezeli pod¬ czas bezruchu silnika strone ssaca sprezar¬ ki polaczyc przy pomocy trój drogowego kurka 35 ze zbiornikiem sprezonego powie- # trza 50, to sprezone powietrze ze zbiornika dziala na lopatki 10, i sprezarka sluzy jako rozrusznik silnika.Fig. 7 dotyczy silników z karburatorem, przy których sprezarka zasysa powietrze przez karburator. W oslonie sprezarki jest urzadzona obrotowa tuleja X, która mozna ustawiac i w ustalonem polozeniu zamoco- wywac. Tulejata jest zaopatrzona w wpu¬ stowe i wypustowe otwory xx i x2 róznej wielkosci. To urzadzenie umozliwia do¬ wolne zmienianie napelnienia cylindra, co uskutecznia sie przez dlawienie w czesci wpustowej w ten sposób, ze, pomimo zdla¬ wienia objetosci wsysanej, koncowe cisnie¬ nie mieszanki pozostaje stale. Jak wiado¬ mo, silniki czterosuwowe sa zaopatrzone przy karburatorach w przepustnice, które- mi reguluje sie objetosc wsysana, a miano¬ wicie od najmniejszej, potrzebnej do zapa¬ lenia az do najwiekszej, stosownie do obje¬ tosciowej sprawnosci, która okreslaja ka¬ naly, zawory i t. d. W najlepszych jednak warunkach teoretyczne objetosci cylindro¬ we nie moga byc osiagniete i istnieja straty 6—10% objetosci cylindra. Prz^ mniej¬ szej ilosci obrotów, która osiaga sie, jak wiadomo, przez dlawienie karburatora, objetosc cylindrowa dostaje sie do cylindra z tern wieksza niedopreznoscia, im wieksza jest chyzosc ssania, to znaczy im wieksze zdlawienie, tak, ze objetosc ssana znacznie spada. Poniewaz w poprzednim okresie wydmuchowym cala objetosc cylindrowa spalonych gazów ulega wyrzuceniu, a w cy¬ lindrze pozostaje stale tylko objetosc, od¬ powiadajaca przestrzeni sprezania, wiec zawartosc cylindra miesza sie z objetoscia swiezego gazu, tak, ze kazdorazowa obje¬ tosc calkowita na poczatku sprezania jest zmienna wskutek zmiennosci objetosci wsy¬ sanej, a tern samem zmienne jest sprezenie, to znaczy przy mniejszej ilosci obrotów silnik czterosuwowy ma nizsze cisnienie sprezenia, wiec takze nizsze cisnienie wy¬ buchu, oraz wykazuje mniejsza sprawnosc, która, jak wiadomo, bardzo szybko spada wraz z iloscia obrotów. Wedlug wynalaz¬ ku, zapomoca tulei udaje sie u silników dwu- i czterosuwowyeh te zmienna obje¬ tosc napelnienia tak uskuteczniac, ze kon¬ cowe cisnienie sprezenia jest stale, a regu¬ lowanie mocy zalezy jedynie od stopnia na¬ pelnienia cylindra swieza mieszanka.Zmiennosc objetosci napelnienia jest tak u- zupelniona, ze istnieje moznosc jej powiek¬ szania i zmniejszania od najmniejszej obje¬ tosci palnej mieszaniny az do pelnej obje¬ tosci cylindra, a nawet az do objetosci, od¬ powiadajacej przestrzeni sprezania, co da¬ je sie wykonac z latwoscia i bez stopni po¬ srednich. Równiez przy mniejszej ilosci obrotów i mniejszem napelnieniu cisnienie sprezenia pozostaje jednakowem, a wiec i przy mniejszych obciazeniach stopien sprawnosci pozostaje stosunkowo wysoki, co szczególnie pozadanem jest u silników dla wozów ciezarowych oraz dla instalacyj stalych. Z innej strony mozliwem jest przy tern urzadzeniu podwyzszenie napelnienia cylindra ponad znana norme dla czterosu- wu przy jednoczesnem przeczyszczeniu cy¬ lindra od gazów spalinowych, co jest ko¬ nieczne np. u silników wozów ciezarowych na silnem wzniesieniu. Przez przekrecenie tulei X mozna przestawic otwór ssawny X, tak, ze ilosc powietrza, zawartego miedzy dwoma lopatkami, moze sie w szerokich granicach zmieniac; a ze okres sprezania, stosownie do kazdorazowej objetosci ssa¬ nej, takoz sie zmienia, koncowe wiec ci¬ snienie utrzymuje na stalej wysokosci.Na fig. 7—8 oznaczenia V1( V2, V3 okre¬ slaja trzy rózne napelnienia cylindrów, np. 33%, 66% i 100%. Oznaczenia katów aó at i t. d. na fig. 7 wskazuja polozenia katowe — 3 —tulci, odpowiadajace róznym napelnie¬ niom.Urzadzenie, przedstawione na fig. 10— 12, nalezy do silników nawrotnych. Urza¬ dzenie posiada kurek rozdzielczy 40, który jest wbudowany w przewód 41, doprowa¬ dzajacy swieze powietrze lub mieszanine od karburatora. Kurek 40 sluzy dla dwóch przewodów 42, 43 w oslonie sprezarki, roz¬ mieszczonych pod katem 90° wzgledem sie¬ bie, Kurek ten posiada kanal przelotowy 44, laczacy sie z doplywem 41, oraz dwa wyloty 45 i 46, przestawione o 180° wzgle¬ dem siebie, które lacza oslone sprezarki z cylindrami. Do przestawiania kurka 40 mo¬ ze sluzyc jedno ze znanych urzadzen, nie przedstawionych na rysunku. Jezeli kurek 40 przyjmie polozenie jak na fig. 12, to doplywajace powietrze zostaje wsysane przez szczeliny 37 tulei rozdzielczej 36, a szczeliny te sa tak urzadzone, ze najwyz¬ szy stopien napelnienia objetosci, zawartej miedzy dwoma lopatkami, moze byc osia¬ gniety. Ten kat, zawarty miedzy dwoma lopatkami, jest oznaczony przez a. Szcze¬ liny wylotowe 38 po tlocznej stronie tulei 36 moga byc otwarte dopiero wtedy, gdy sprezenie wewnatrz osiagnelo pozadane ci¬ snienie, co w tym wypadku wtedy nastepu¬ je, gdy sprezajaca lopatka osiagnie polo¬ zenie, oznaczone przez kat (3. Gdy potrzeb¬ ne cisnienie zostalo osiagniete, to powietrze przedmuchowe przechodzi przez szczeliny wylotowe 38 i przez otwór 46 w kurku roz¬ dzielczym 40 do cylindra roboczego, jezeli lopatki wiruja w kierunku strzalki, wska¬ zanej na fig. 12. Dla nawrócenia biegu na¬ lezy przekrecic kurek rozdzielczy 40 o 90°, tak, aby otwór 44 schodzil sie z kanalem 43, a tuleje rozdzielcza 36 nalezy przekrecic o kat a — fi w kierunku obrotu, który ma byc osiagniety, to znaczy z polozenia /// do polozenia IV. Strony ssawna i tloczna zmieniaja sie wzajemnie. Powietrze prze¬ dmuchowe przejdzie do cylindrów robo¬ czych przez drugi otwór 45 w kurku roz¬ dzielczym 40. Przy takiem urzadzeniu sprezarka wirowa pracuje tak samo spraw¬ nie przy ruchu naprzód jak i przy ruchu wstecz. Obydwie dzwignie, kurka roz¬ dzielczego 40 i tulei 36, moga byc polaczo¬ ne tak, ze moga byc przestawiane jednym uchwytem dzwigni. Przy przekrecaniu kur¬ ka z polozenia / do polozenia // dlawi sie przejsciowo sprezarke, tak, ze sprezarka dziala jak hamulec silnika. W tym wy¬ padku ilosc obrotów silnika zmniejsza sie samoczynnie do tej ilosci, która jest ko¬ nieczna do nawrócenia.Urzadzenie wedlug fig. 1—6 pracuje w nastepujacy sposób.W czasie biegu silnika pierscienie 8 i 20 równiez wiruja z walem 6. Lopatki 10 i 22 dostarczaja powietrza w nastepujacy spo¬ sób: kazda lopatka 10, których w niniej¬ szym przykladzie, odpowiednio do ilosci cylindrów, jest trzy, dostarcza potrzebna ilosc powietrza do jednego z cylindrów 3, 4 i 5. Poniewaz odleglosci cylindrów 3, 4 i 5 od sprezarki wirowej, a zatem i opory przewodów i t. d., sa rózne, lopatki 10 wiec sa wzgledem siebie tak przestawione, ze nawet najbardziej odlegly cylinder 3 otrzy¬ muje ilosc powietrza, potrzebna do zupelne¬ go przedmuchania; lopatki wiec sa rozmie¬ szczone nie o 180° od siebie, lecz rozmaicie, zaleznie "od odleglosci sprezarki od przy¬ naleznego cylindra. Aby zas powietrze wchodzilo do cylindra w odpowiedniej chwili, bezposrednio po otwarciu kanalu przedmuchowego i to pod najwyzszem ci¬ snieniem, lopatka jest ustawiona z okreslo¬ nym katem wyprzedzenia wzgledem korby odnosnego cylindra, tak, ze wchodzace po¬ wietrze przedmuchowe posiada stale pewna dokladnie oznaczona nadwyzke cisnienia nad uchodzacemi gazami. Przebieg, odby¬ wajacy sie w cylindrze w czasie wydmuchu, jest przedstawiony na wykresie wedlug fig. 5 i 6. Gdy wydmuch sie otwiera i korba znajduje sie w polozeniu a, to cisnienie spa¬ da od b (fig. 5). Powietrze przedmuchowewchodzi, gdy korba znajduje sie w poloze¬ niu c. W tej chwili wychodzace gazy wy¬ dmuchowe posiadaja cisnienie odpowiada¬ jace rzednej d, e. Wchodzace powietrze posiada jednak cisnienie, odpowiadajace rzednej /, e. Cisnienie powietrza jest zatem o pewna wielkosc, odpowiadajaca róznicy rzednych d, /, wieksze od cisnienia uchodzacych gazów wydmuchowych. Ta róznica pozostaje w przyblizeniu stala pod¬ czas calego okresu wydmuchu. Wyzyskuje sie tu pomyslowo sposób pracy, wlasciwy wirowej sprezarce, mianowicie, wytwarza¬ nie fal cisnienia powietrza, w ten sposób, ze najwyzsze cisnienie fali dosiega cylindra wlasnie tuz po otwarciu kanalu wpustowe¬ go i powietrze z najwyzszem cisnieniem wchodzi do cylindra, gdzie odbywa sie roz¬ prezanie. Przytern wyzyskuje sie takze szybkosc wylotowa powietrza ze sprezarki; powietrze plynie do cylindra bez strat pra¬ cy, jakie zwykle wystepuja wskutek podno¬ szenia zaworów, wskutek zbiorników do wy¬ równania cisnienia i t. d.Jezeli sprezarka sluzy do dostarczania czystego powietrza przedmuchowego do po¬ szczególnych cylindrów, to powietrze to wtlacza ona do cylindrów jako fale powie¬ trza w czasie, dokladnie odpowiadajacym przebiegowi pracy w cylindrze. Wierzcholki fal cisnienia leza przytem bezposrednio u wstepu do kazdego cylindra, tak, ze wyzy¬ skuje sie dla przedmuchiwania i rozpylania najwyzsze cisnienie.Przy silnikach dla olejów ciezkich, pra¬ cujacych z rozpylaniem, do wprowadzania paliwa do cylindrów potrzebne jest przy¬ najmniej w przyblizeniu stale cisnienie po¬ wietrza. Aby takie cisnienie otrzymac, wprowadza sie powietrze, sprezone w pier¬ wszej sprezarce, do drugiej sprezarki 20, 21, która wchodzace pod zmiennem cisnie¬ niem powietrze spreza w dalszym ciagu, a mianowicie zapomoca lopatek 22, które w stosunku do lopatek 19 sa ustawione od¬ powiednio do pozadanego, wyzszego stop¬ nia sprezenia. Wysokosc cisnienia i ilosc powietrza sprezonego, która ma byc uzyta do wprowadzenia paliwa i rozpylenia go, mozna zmieniac przez nastawienie kurka 31 (fig. 3).Aby nowy silnik mozna bylo uzyc z ko¬ rzyscia, jako silnik dla samolotów, na wiekszych wysokosciach, daje sie sprezar- xe takie wymiary, aby przy najwyzszej wy¬ sokosci lotu, w silnie rozrzedzonem po¬ wietrzu, dostarczala ona cylindrom ilosc powietrza albo par benzyny, potrzebna do normalnej pracy. Wskutek tego napelnie¬ nie cylindrów przy nizszym locie jest za wielkie, ale daje sie to latwo wyrównac przez uzycie nadmiaru powietrza do in¬ nych celów (np. gromadzenia energji do hamowania), albo przez przeprowadzanie tego nadmiaru na ssaca strone sprezarki.Jezeli np. silnik samolotowy ma miec na¬ pelnienie cylindra, wynoszace 1 litr, to objetosc przesuwana miedzy dwoma lo¬ patkami sprezarki powinna wynosic okolo 3 litrów. Przy normalnym wiec locie, nisko nad ziemia, doprowadza sie do cy¬ lindra przez kanal obiegowy 1/3, wiec 1 litr, podczas gdy 2/s ilosci wsysanego po¬ wietrza wzgl. gazu przeprowadza sie na ssaca strone sprezarki, aby tam przez roz¬ prezanie z najmniejsza strata oddac zno¬ wu jej energje lopatkom. W wyzszej sfe¬ rze lotu dzieli sie objetosc powietrza wzgl. gazu, dostarczana przez sprezarke, sto¬ sownie do wysokosci w taki sposób, aby silnik zawsze pracowal pelna moca, jak na ziemi, pomimo nawet takiego rozrzedzenia powietrza, przy którem nalezy wprowa¬ dzac do cylindrów roboczych cala obje¬ tosc, dostarczana przez sprezarke.Wykonanie sprezarki jest przytem w zasadzie takie samo, jak sprezarki do pu¬ szczania w ruch i hamowania silnika (fig- 9), tylko z wylaczeniem zbiornika cisnie¬ nia 50, znajdujacego sie miedzy kurkami 35 i 31. — 5 - PL