Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia do kontrolowania czynnosci lub biegu wszelkich maszyn stalych lub ruchomych, pracujacych na ladzie, na morzu lub w po¬ wietrzu, i przedstawia specjalny uklad z trzema grupami kól zebatych i przekladni do napedzania rejestratora i wskaznika szybkosci; rejestrowanie szybkosci odbywa sie zapomoca przyrzadu piszacego i sciera¬ jacego samoczynnie zapisy po uplywie pewnego czasu, co daje moznosc wielo¬ krotnej zmiany zapisów. Poza tern, jezeli urzadzenie kontrolujace lub jego mecha¬ nizm sa uszkodzone i przestaja dzialac, to przyrzad scierajacy samoczynnie wyciera zapisy w dalszym ciagu, jezeli tylko kon¬ trolowana maszyna dziala nadal, wskazu¬ jac w ten sposób okres jej dzialania z u- szkodzonem urzadzeniem kontrolnem. Aby wskazania byly widoczne i w ciemnosci, za¬ stosowana jest w urzadzeniu lampka elek¬ tryczna. Wreszcie lacznie z mechanizmem rejestrujacym oraz wymienionym wskazni¬ kiem szybkosci urzadzenie kontrolujace zaopatrzone jest w specjalny uklad kólek zebatych, który daje moznosc odczytywania wykonanej pracy lub przebytej drogi, prizy- czem uklad ten moze byc zpowrotem na¬ stawiony na zero.Fig. 1 przedstawia schemat urzadzenia do zapisywania szybkosci, fig. 2 — widok boczny, czesciowo w przekroju, czesci urza¬ dzenia, zawierajacego ruchoma powierzch¬ nie do zapisywania z podzialka, fig. 3 — czesc tej powierzchni, fig. 4 — powiekszony przekrój przyrzadu do scierania zapisów;fig. 5 przedstawia schematycznie naped t przyrzadu scierajacego, kiedy urzadzenie lub'jego mechanizm sa uszkodzone, a ma¬ szyna kontrolowana pracuje w dalszym cia¬ gu, fig. 6 — przekrój lampy oswietlajacej, fig. 7 — przekrój mechanizmu sumujacego, którego czesci sa przedstawione na fig. 8— 10.Na fig. 1 uwidocznione jest kolo zebate 1, poruszane kontrolowana maszyna zapo¬ moca odpowiedniej przekladni. Kolo 1 o- sadzone jest na dz^rigiii 2, wahajacej sie na nieruchomej osi 3 i podnoszonej okresowo zapomoca ksiuka 4, osadzonego na osi 5.Podnoszenie to ma na celu dkresowfe zaze¬ bianie sie kola 1 z kolem 6, z którem moze stykac sie zapadka 7, wahajaca sie na osi 3; zapadka ta napedzana jest zapomoca ksiuka 9, zaklinowanego na osi 5. Wahajaca sie zapadka 10, prowadzona przez ksiuk 11, osadzona jest na osi 3. Zapadka 10 styka sie z kolem 12.Kolo zebate 6 osadzone jest na piascie 13, swobodnie obracajacej sie na osi 14, która uruchomia wskazówke 15, poruszaja¬ ca sie przed tarcza podzialowa 17.Zebate kolo 6 podlega dzialaniu sprezy¬ ny 18, polaczonej z jednej strony z kolem zebatem 6, z drugiej zas strony przymoco¬ wanej do nieruchomego punktu 19.Na obu powierzchniach kola 6 umocowa¬ ne sa dwa zderzaki 20 i 21. Zderzak 20 s/po¬ tyka sie z nieruchomym zderzakiem 22, na¬ tomiast zderzak 21 moze spotykac sie ze zderzakiem 23, umocowanym na kole zeba¬ tem 12, które osadzone jest na piascie 24% swobodnie obracajacej sie na osi 14; piasta ta znajduje sie pdd dzialkniem sprezyny 25.Kolo zebate 12 zaopatrzone jest fr drugi zderzak 26, umieszczony w ten sposób, iz moze spotykac sie ze zderzakiem 27, umo¬ cowanym na dzwigni 28, osadzonej na pia¬ scie 29, zaklinowanej tik osi 14, która znaj¬ duje Sie pod dzialaniem sprezyny 30; jeden kdniec tej sprezyny umbcdwany jest w nie¬ ruchomym punkcie 31, drugi zas jej koniec przymocowany jest do kola 32, zaklinowa¬ nego na osi 14.Kolo 32 polaczone jest z hamulcem po¬ wietrznym 33 lub z jakimkolwiek innym hamulcem zapomoca szeregu przekladni ze¬ batych 32*, 32" z zapadkami 34, 35.Z powyzszego wynika, ze urzadzenie ni¬ niejsze sklada sie zasadniczo z trzech grup: pierwsza grupa sklada sie z kola zebatego 6, zapadki 7 oraz czesci do nich naleza¬ cych; druga grupa sklada sie z kola zeba¬ tego 12, la.lk&ki i0 órSz cz%sci pomocni¬ czych; trzecia grupa sklada sie z dzwigni 28 i nalezacych do niej czesci. Ós 5 wj^rawiafid jfet w ruch zapomoca mechanizmu zegarowego, lub przy pomocy jakiegokolwiek innego ukladu odpowiednie¬ go. Os 5, zaopatrzona w regulator 39, jest sztywno polaczona z bebnem 36, na który nawinieta jest sprezyna 37, której drugi ko¬ niec przymocowany jest do bebna 38, otrzy¬ mujacego ruch od kontrolowanej maszyny.Ksiuki 4, 9 i 11 sa urzadzone w ten spo¬ sób, ze powoduja nastepujace polaczenia. a) W okresie pierwszym ksiuk 4 pod¬ stawia pod dzwignie 2 wykrój, wskutek cze¬ go dzwignia ta opada, co w nastepstwie pociaga za soba zazebienie kola 1 z kolem 6. Ksiuki 9 i 11 podprowadzaja wykroje pod zapadki 7 i 10, dzieki czemu zapadki te sczepiaja sie z kolami 6 i 12. b) W okresie drugim pod dzwignie 2 podchodzi wystep ksiuka 4, dzwignia unosi sie, rozlaczajac kola / i 6; pod zapadka 7 pozostaje wciaz wykrój, przyczem zapad¬ ka ta zazebia sie z kolem 6. Zapadka 10 styka sie wówczas z wystepem ksiuka 11, co wylacza ja z kola 12. c) W okresie trzecim dzwignia 2 slizga sie jeszcze po wystepie ksiuka 4, wobec czego kola 1 i 6 sa rozlaczone. Zapadka 7 slizga sie po wystepie ksiuka 9, jest przeto wylaczona z kola 6. Wreszcife pod zapadka 10 znajduje sie wykrój ksiuka 11, wobec czego zapadka ta zaczepia o kolo 12.Kolo 32 zazebia sie z zebatka 40, na któ- — 2 —re?j (Ufnopoufany jjest olówek w oprawie 41, kreslacy krzywa szybkosci 44 (fig. 3J sia tauczy z podzialka 43, rumieszczonej na puszce 45 (fig. 2), otoczonej szklem 48 i zaopatrzonej na obwodzie w wieniec ze¬ baty 46, który ja poimsza.Kiedy powierzchnia 43 wykona calkowi- ty obrót, Ao przyrzad scierajacy 47, uzywa¬ ny powszechnie, sciera kolejmo .zapis, pozo¬ stawiajac widoczny tylko ostatni okres dzialania maszyny luib pojazdu.Jedna z charakterystycznych cech wy¬ nalazku niniejszego polega na zaopatrzeniu urzadzenia kontrolujacego w -mechaniczny, elektryczny k& jakikolwidc inny itóad, któ¬ ry zaczyna dzialac podczas biegu maszyny lulb pojazdu i sciera w dalszym ciagu za¬ pisy poprzednie, jezeli urzadzenie kontrolne lub jego mechanizm sa uszkodzone. W ten sposób okises, podczas którego maszyna lub pojstzd dzialaly -z urzadzaniem #iszkodzo- nem, jest zaznaczony.Przyklad takiego urzadzeapia wskazany jest na fig. 5; wahadlo 49, wahajace sie na osi 50, porusza zapadke 51, napedzajaca kolo zapadkowe 52; os 53 tego kola porusza powierzchnie do zapisywania zapomoca wienca zebatego 46. Wahadlo 49 posiada czopek 5s:, przesuwajacy sie przed dzwi¬ gnia 55, zaopatrzona w odpowiedni wi?eb 56. Dzwignia 55, wahajaca sie na osi 57, zaop&trzofna jest w sprezyne 59, przyczep -wspólnie z wystepem 58 izebatki 60 obraca¬ jacej 'kolo zebate 32 na $si 14 unieruchomia waltedlo 49..Dzialanie urzadzenia wedlug wynalaz¬ ku jest nastepujace.Kiedy urzadzenie kontrolujace i jego mechanizm dzialaja, to ruch maszyny kon¬ trolowanej lub pojazdu obraca kólko zeba¬ te 32, wskutek czego obniza sie zebatka 60.Pod dzialaniem sprezyny 59 dzwignia 55 podnosi sie i powoduje opuszczenie czopka 54 do wrebu 56; wahadlo 49 bedzie wów¬ czas unieruchomione.Jezeli zas mechanizm urzadzenia kon- tralujacego nie bedzie dsrialac, do wskazów¬ ka 15 wskaznika szybkosci pozostalaby na zerze, a wskutek tego wysiep 58 zebatki nfi podnióslby ramie dzwigni zatrzaskowej 55 i czop 54 nie móglfcy opuscic iSi# de wrebu 56. Jezeli zas maszyna kontrolowana lub pojazd dziala w dalszym /ciagu, icy rkh rzeaia. luj) drgala iwpr&wiaja w jruchwaha¬ dlo 49, co pociag za soba ^hra^cftine^ielcfie zapadkowego 52, a wskutek tege inast^w* obrót powierzchni do s^pteyroania i Awtft- nin napisów popi$fed»iph.Zamiast wahadla 49 m«mft zastowtfae poruszajaca $ie ^*ka tmase, zxewr!WmQ' na zapowpa spijesyoy.W celu tmi^wAwm adcxy$&mr&* wskazan urzadz**^ -mwet przewLdziann £est l&ppa ^lefrtrysz** 4} (fig. 6).Obok urzadz^Ma do zapisywania ora^: wskaznika szybkosci moze byc w&HGB mechanizm sumujacy przy jednej lub wie¬ cej gruptóliak, iw^kcypt^i^y-iWk^y te kólka wstawiona jest tarcza 66 (fig. 9) z otworem 67, zapomoca którego |est unie¬ ruchamiana. Posiada ona równiez twjwecic, w aktorem umocowane jest kólko czebftte &§, wirujace w wykroju taorczy i vwyk(W«*£ tek, aby moglo zazebiac sie z pew^ia Uczba we¬ wnetrznych zebów 69, (oretz z wbwfti 7A znajdujacemi sie wewiuatrz pftzytleglego kólka, notujacego cyfry. Sfoswask m&hs zebami 69 i 70 jeeA tfcaki, ze pczy fewfou kj£r dego obrotu kóttca, ^otujacfigo cyfry, ksftfiP zebate 6B zazebia sie z. zebami 49, podczas gdy jest ono zazebione z zebami #0 przyle¬ glego kólka, i pociaga :z# na odleglosc równa jednossl Kólko izebate <6$ w&em<^vm. sfee^y- kle zapooKwa apttezjyny 7X, \unwwowa»ej $& taitczy 66.W celu sprowadzenia powyzszych kó¬ lek, notujacych cyfry, do zera, os 72 jest zaopatrzona w wystepy lub rowki podluzne, lub tez w wykroje 73 z pochylonym brze¬ giem, w które to wykroje wpadaja zapadki — 3 —74, naciskane sprezynami i umocowane przegubowo na kólkach. W zwyklem polo¬ zeniu osi 72 wykroje 73 nie leza na drodze zapadek 74, moga byc jednak one wprowa¬ dzone na te droge, kiedy trzeba sprowadzic kólka do zera, przesuwajac os 72 w kierun¬ ku podluznym. Os 72 zaopatrzona jest w czop 77, który przy normalnem polozeniu osi 72 znajduje sie w szczelinie 78, równo¬ leglej do kierunku osi 72; szczelina ta znaj - duje sie w stalym kolnierzu 79. Jezeli os 72 przesuwana jest w kierunku podluznym i wygina sprezyne 76, to czop 77 zwalnia sie i opiera sie o brzeg kolnierza 79, a wówczas wykroje 73 staja na drodze zapadki 74. Os 72 moze byc wówczas obrócona, aby kólka, notujace cyfry, sprowadzic do polozenia zerowego. W tej samej chwili przy sprowa¬ dzonej do polozenia normalnego osi 72, sprezyna 76 wpycha zpowrotem czop 77 do szczeliny 78. PL