W dzwignicach, maszynach wyciago¬ wych, kolejkach linowych lub im podob¬ nych, obracanych osobnym walem zapomo- ca kól zebatych, w razie przeszkód w tych pedniach nalezy zatrzymac beben linowy.Przy podobnych zaklóceniach powstaje zmiana przekladni (stosunku predkosci) pomiedzy walami napedzajacym i napedza¬ nym np. z tego powodu, iz wal bebna lino¬ wego ustawicznie ulega przyspieszaniu w kierunku obrotu jednostronnego obciaze¬ nia, wywolujac obawe spadku ciezaru.Taka zmiana róznic ruchu pomiedzy dwiema obrotowemi czesciami maszyny zo¬ staje zuzytkowana do uruchomienia przy¬ rzadu zatrzymujacego. Do ustalenia zmia¬ ny predkosci sluzy swoista przekladnia róznicowa, wykonana w ten sposób, ze jest unieruchomiona dopóki stosunek ilosci ob¬ rotów walów napedzajacego i napedzane¬ go nie ulegnie zmianie; w razie zas zmiany ilosci obrotów-jednego z walów, ta prze¬ kladnia porusza sie i uruchomia wechwyt lub hamulec, oddzialywajacy na naped lub beben. Najwlasciwiej byloby, aby wechwyt lub hamulec zatrzymywal drugi wal elek¬ trycznie lub mechanicznie.W ten sposób mozna porównac ruch jakiejkolwiek czesci urzadzenia wyciago¬ wego, np. walu lub klatki wyciagowej z ru¬ chem przyrzadu, wskazujacego polozenie klatek, zabezpieczajacego lub regulujacego iprzy powstaniu ruchu wzglednego miedzy Obu temi czesciami mozna zwalniac pred- 1 4co££ napgdii s^lnlha lub dzialac na hamu- lefc. Porównywanie dozorowanych ruchów najkorzystniej uskutecznia sie w ten spo¬ sób, ze miedzy obie czesci urzadzenia wy¬ ciagowego wlacza sie pednie róznicowa, której trzecie ogniwo podczas prawidlo¬ wego dzialania przyrzadu pozostaje w miejscu, natomiast przy powstaniu ruchu wzglednego wykonywa odpowiedni ruch i wyswobad^k jeden z przyrzadów zabezpie¬ czajacych. Zamiast ustawicznego porówny¬ wania predkosci wystarcza w pewnych warunkach dokonywac to porównanie tyl¬ ko w okreslonych miejscach, np. za kaz- dyM obrotem walu glównego. Mozna to u- skuiecznic w ten sposób, ze zarówno zapo- moca walu glównego urzadzenia wyciago¬ wego, jak i zapomoca walu, korbowodu lub innej czesci przy zgodnosci ruchów jedno¬ czesnie zostaja zamkniete lub otwarte dwa styki na wskazniku polozenia klatek, przy¬ rzadzie zabezpieczajacym lub samoczyn¬ nymi regulatorze, gdy tyniczasem przy nie¬ prawidlowosciach otwarcie lub zamkniecie styków nie nastepuje jednoczesnie. W ra¬ zie np. zaciecia sie ruchomej nakretki na wskazniku styk zostaje wlaczony zapomo¬ ca obracajacego sie dalej walu maszyny wyciagowej, podczas gdy wlaczenie styku zapomoca wskaznika nie nastapi. W ce¬ lu zapobiezenia nieprawidlowosciom, np. przez zatrzymanie sie wskaznika polozenia klatek w chwili zetkniecia sie styków, przy¬ rzad mozna Wykonac w ten sposób, ze oba wspólpracujace styki rozrzadzaja wechwy- tern, wrazliwym na pewne tylko impulsy i dopiero jednoczesne nastapienie dwóch im¬ pulsów zapobiega wylaczeniu przyrzadu za¬ bezpieczajacego. Poza tern mozna usunac wskazana wyzej wade przez zastosowanie nietylko wlaczenia lecz i wylaczenia sty¬ ków do sterowania przyrzadem zabezpie¬ czajacym Jezeli np. wskaznik polozenia klatek zatrzyma sie na tym styku, naten¬ czas tenze utrzymuje przeplyw pradu, gdy tymczasem wal maszyny wyciagowej prze- ryWa obwód pradu. Przyrzad, wykazujacy podobua róznice, sklada sie z dwu np. u- mieszczonych obok siebie zastawek, dziala¬ jacych w kierunkach przeciwnych i pola¬ czonych ze soba drazkami. Przy dzialaniu prawidlowem Uklad drazków obraca sie okolo nieruchomego punktu; o ile dziala tylko jedna zastawka, drazki obracaja sie okolo punktu zaczepienia na drugiej za¬ stawce i moga przytem wylaczyc jakikol¬ wiek przyrzad zabezpieczajacy.Na rysunku uwidoczniono wynalazek w dwóch postaciach 'wykonania. Fig. 1 i 2 przedstawiaja beben wyciagu, zatrzymany odpowiednim wechwytem w razie powsta¬ lej przeszkody w pedni, fig. 3 i 4 — po¬ dobny beben, zatrzymywany hamulcem/ fig. 5 — wal maszyny wyciagowej.Wal glówny Wlf zaopatrzony w hamu¬ lec B z kólkiem zebatern Rlt zazebiajacem sie z kolem zebatem R2 na wale W2, obra¬ ca beben linowy T, na którym wisza cie¬ zary Oi i #2' Pomiedzy walem napedzaja¬ cym Wx i napedzanym W2 wlaczona jest zebata pednia róznicowa D, której czopy W3 i W4 maja jednakowa ilosc obrotów.Wal W51 polaczony z pednia róznicowa, wprawia w ruch zapomoca walu W6 za.- padki zatrzymujace S lub S19 odpowied¬ nio do kierunku obrotu bebna.W razie zlamania zeba lub innej prze¬ szkody, powstalej w kolach zebatych Rt i R2, wal W2 bebna otrzymuje przyspiesze¬ nie w kierunku obrotu jednostronnego ob¬ ciazenia, wskutek czego nastapi zmiana stosunku obrotów pomiedzy walami Wx i W2, która nastepnie zebata pednia rózni¬ cowa D i wal W5 przekaza walowi W6.Wal W8 uruchomi wechwyt zebaty, wywo¬ lujac zazebienie, zaleznie od kierunku ob¬ rotu walu W2f badzto zapadki S^ z wlasci¬ wym wiencem uzebionym Kla badz zapadki S z wiencem uzebionym K. Dzieki przypie¬ raniu tych zapadek jednoczesnie hamulecB zatrzymuje wal napedzajacy W1 i wy¬ lacza silnik, wskutek czego ten wal zatrzy¬ muje sie.W razie zastosowania hamulca (fig. 3 i 4) obrót walu WQ wywoluje wylaczenie dzwigni H2, która z jednej strony opiera sie na ramieniu H1% umocowanem na wale W6, a z drugiej strony obciazona jest dzwi¬ gnia zapadkowa //3. Wylaczenie dzwigni H2 uruchomi ciezar G i hamulce zostaja docisniete, albo beda wlaczone inne przy¬ rzady hamujace lub wlaczniki elektrycz¬ nych przyrzadów hamujacych.Do.posredniego lub bezposredniego uru¬ chomiania przyrzadów zatrzymujacych, za¬ miast zebatej pedni róznicowej mozna u- zyc elektryczne, hydrauliczne lub pneuma¬ tyczne przyrzady rozrzadcze.Na fig. 5 przedstawiony jest napedzaja¬ cy wal W1 maszyny wyciagowej, na któ¬ rym osadzona jest tarcza N, której kciuk Ni przy kazdym obrocie walu otwiera kon¬ takt P. Tenze wal W1 obraca regulator jazdy F zapomoca przekladni stozkowych kól zebatych Zx i Z2, jak równiez obraca przy pomocy kól zebatych Z3 i Z4 wylacz¬ nika wielokrotnego Af. Uzwojenie E elek¬ tromagnesu wylacznika M podczas prawi¬ dlowego dzialania jest utrzymywane pod napieciem naprzemian poprzez kontakt P i kontakty wielokrotnego wylacznika Af i utrzymuje ciezar hamulca bezpieczenstwa B w odpowiedniem polozeniu zwolnienia.Jezeli jednak obrót walu W± maszyny wy¬ ciagowej nie odpowiada obrotowi regula¬ tora jazdy F, to wzbudzanie elektromagne¬ su L przerywa sie, wskutek czego ciezar hamulca bezpieczenstwa B opada i ma¬ szyna wyciagowa zostaje zatrzymana za¬ pomoca tego hamulca.Zamiast porównywania walu W± ma¬ szyny wyciagowej z regulatorem jazdy F mozna umiescic takze miedzy tym 'walem z jednej strony oraz przyrzadem wskazu¬ jacym lub zabezpieczajacym z drugiej strony wylaczniki, które sluzylyby do od¬ dzialywania na znane srodki przy powsta¬ niu róznicy miedzy ruchami poszczegól¬ nych czesci. PL