Znane zbiorniki do gazu z uszczelnieniem suchem skladaja sie z pionowego plaszcza o kolistym lub wielobocznym przekroju poprzecznym, w którym porusza sie tarcza zamykajaca. W zbiorniku wedlug wyna¬ lazku jest zastosowane nieruchome dno, którego obwód jest objety slizgajacym sie w kierunku pionowym i odpowiednio u- szczelnionym dzwonem; dzwon ten podno¬ si sie i opada w zaleznosci od zwiekszania wzglednie zmniejszania sie ilosci gazu.Uszczelnienie moze byc dowolne, badz cal¬ kowicie suche, badz tez moga znalezc za¬ stosowanie tego rodzaju materjaly uszczel¬ niajace, jak ciecze, tluszcze o gestszej lub rzadszej konsystencji oraz gazy.W porównaniu ze znanemi zbiornikami z ruchoma tarcza zamykajaca, jak równiez z ostatnio projektowanemi zbiornikami te- leskopowemi z uszczelnieniem slizgowem, urzadzenie wedlug wynalazku posiada szereg bardzo powaznych zalet.Szczególna wada zbiorników teleskopo¬ wych z uszczelnieniem slizgowem, jak rów¬ niez z tarcza zamykajaca jest to, ze miejsce uszczelnienia jest zmienne.W zbiornikach z ruchoma tarcza zamy¬ kajaca jest ono ponadto trudno dostepne, poniewaz w celu dostania sie doi niego trze¬ ba najpierw podniesc sie od zewnatrz wzdluz calej scianki zbiornika, a nastepnie po stronie wewnetrznej zbiornika zejscwdól na tarcze. Wedlug niniejszego vty* ;nalazku uszczelnienie znajduje sie na brze¬ gu dna i pozofetajfc stale na tern samem miejscu, ponadto jest ono, zarówno jak krazki kierownicze wzglednie szczeki sli¬ zgowe, latwo dostepne.Inna zaleta, zwlaszcza w porównaniu ze zbiornikami o ruchomej tarczy zamyka¬ jacej, polega na tern, ze niema tu zamknie¬ tych przestrzeni, w których w razie nie¬ szczelnosci scianki blaszanej moglyby sie tworzyc mieszaniny wybuchowe.Bardzo wazna zaleta przedmiotu wy¬ nalazku jest to, ze sily, wystepujace w sciance zbiornika, sa znacznie mniejsze i wobec tego scianka dzwonu moze byc znacznie lzejsza, niz w dotychczasowych urzadzeniach.Przekrój poziomy zbiornika wedlug wy¬ nalazku moze posiadac ksztalt kola lub wieloboku.Przedmiot wynalazku jest przedstawio¬ ny na rysunku w kilku postaciach wykona¬ nia. Litera a oznacza dno, podtrzymywa¬ ne przez odpowiednie rusztowanie b. Dno a moze byc zaopatrzone w zamykany otwór do spuszczania z wnetrza zbiornika wody opadowej. Otwór ten znajduje sie wpobli- zu brzegu dna, a naokolo niego moze byc umieszczone urzadzenie ogrzewcze, które podczas mrozu topi lód, osadzajacy sie na plaszczu. Celem zapobiezenia tworzeniu sie lodu na wewnetrznej stronie plaszcza moz¬ na zastosowac urzadzenie do zraszania q (fig. 4), rozprowadzajace olej dziegcio¬ wy po obwodzie plaszcza. Ponad dnem znajduje sie dzwon zbiornika c, który w miejscach d w znany sposób jest uszczel¬ niony wzgledem obwodu dna a. Dno a po¬ siada w srodku stale z niem polaczona rure kierownicza /, wzdluz której prowadzona jest górna czesc dzwonu. Dzwon c jest zao¬ patrzony w miejscu zetkniecia z rura kie¬ rownicza / równiez w urzadzenie uszczel¬ niajace.Urzadzenie uszczelniaj ace pozostaje, jak widac z rysunku (fig. 1), stale na tent samem miejscu d i, jezeli jest odpowiednio wykonane, daje sie od wewnetrznej strony rusztowania bez trudu dosiegnac.Druga glówna zaleta zbiornika wedlug wynalazku, a mianowicie brak przestrzeni, w których moglyby sie tworzyc mieszaniny wybuchowe, uzyskuje sie w ten sposób, ze rusztowanie b mozna wykonac jako otwar¬ te, a poza tem rura kierownicza / u góry i u dolu jest otwarta, dzieki czemu samo¬ czynnie wywoluje energiczne przewietrza¬ nie przestrzeni pod dnem a.To przewietrzanie pozwala równiez na calkowite lub czesciowe zamkniecie prze¬ strzeni, znajdujacej sie pod dnem a, i na zuzytkowanie jej do dowolnych celów.Trzeba tylko pozostawic w sciance, otacza¬ jacej rusztowanie, dostateczna ilosc otwo¬ rów i w ten sposób zabezpieczyc ssace dzia¬ lanie rury /.Trzecia glówna zaleta zbiornika wedlug wynalazku wynika z porównania przykla¬ dów wykonania zbiornika, przedstawionego na fig. 1 i 2. Na fig. 2 przedstawiony jest znanego typu zbiornik z ruchoma tarcza zamykajaca, Do prowadzenia tarczy za¬ mykajacej tego zbiornika sluza krazki, oznaczone litera h. Moment, przeciwdzia¬ lajacy odchyleniu tarczy, posiada w tym przypadku stosunkowo niewielkie ramie i, czego wynikiem sa stosunkowo znaczne ci¬ snienia, wywierane przez krazki. Odpo¬ wiednio do tych cisnien musi byc wzmocnio¬ na zarówno konstrukcja tarczy zamykaja¬ cej, jak i grubosc otaczajacego plaszcza.W przeciwienstwie do tego dzwon zamy¬ kajacy w zbiorniku wedlug wynalazku jest prowadzony z jednej strony zapomoca krazków m, które osadzone sa na dolnym jego koncu i poruszaja sie po rusztowaniu b, z drugiej zas strony przy pomocy kraz¬ ków, znajdujacych sie w poblizu górnego u- szczelnienia g. Moment, przeciwdzialajacy odchyleniu dzwonu, ma w zbiorniku we¬ dlug fig. 1 ramie k, bedace wielokrotnoscia _ 2 -ramienia przy prowadzaniu tarczy dawniej¬ szej konstrukcji. Dzieki temu wystepuja w miejscach oparcia sie krazków kierowni¬ czych w obrebie prowadnic odpowiednie mniejsze cisnienia. Korzystniejszy uklad sil w nowem urzadzeniu tlumaczy sie na¬ stepujaca okolicznoscia. Przy obliczaniu plaszcza zbiornika wedlug dawnej kon¬ strukcji odnosnie do parcia wiatru trzeba wychodzic z zalozenia, ze tarcza zamykaja¬ ca znajduje sie w swem dolnem polozeniu, poniewaz wówczas panuja warunki najnie- pomyslniejsze. Jezeli bowiem tarcza za¬ mykajaca znajduje sie w swem górnem po¬ lozeniu, to prawie caly plaszcz znajduje sie pod dzialaniem cisnienia gazu i dzieki temu zostaje usztywniony w kierunku pro¬ mieniowym. Jezeli natomiast tarcza zamy¬ kajaca zajmuje polozenie dolne, to usztyw¬ nienie to odpada. Poniewaz zbiornik musi wytrzymac parcie wiatru przy wszelkich polozeniach tarczy, przeto przy obliczaniu nalezy brac za podstawe najnizsze jej po¬ lozenie. Usztywniajacego dzialania cisnie¬ nia gazu nie mozna zatem wcale wyzyskac.W zbiorniku wedlug wynalazku warunki te przedstawiaja sie nieporównanie pomysl¬ niej. W tym-bowiem przypadku górna czesc dzwonu, o ile on znajduje sie ponad dnem a, pozostaje stale pod dzialaniem dzialania gazu. Poza tern w kierunku usztywnienia dziala ciezar wlasny swobodnie zwisajace¬ go plaszcza, a ewentualnie obciazniki 1, które mozna umiescic na dolnym brzegu dzwonu celem dowolnego podniesienia ci¬ snienia gazu w zbiorniku. Usztywniajace dzialanie cisnienia gazu mozna dzieki temu w calosci wyzyskac przy obliczaniu wy¬ miarów dzwonu. Te czesci plaszcza, które przy opuszczonym dzwonie znajduja sie ponizej dna a i nie doznaja usztywnienia wskutek cisnienia gazu, znajduja podpore w rusztowaniu 6, które w tym celu mozna wyposazyc w szczeki slizgowe x, dajace sie ewentualnie nastawiac (fig 5). Dzieki tym warunkom wynikaja z obliczen kon¬ strukcji plaszcza znacznie mniejsze cieza¬ ry, niz w znanych zbiornikach dawnego typu.Na rusztowaniu b spoczywa sztywne dno a, które wszystkie sily wiatru rozdziela równomiernie na poszczególne podpory i pola rusztowania b, wskutek czego ruszto¬ wanie otrzymuje mozliwie najlzejsza kon¬ strukcje. Czesc dzwonu, która przesunela sie ponizej dna a, jest zabezpieczona od wewnatrz przed wplywami atmosferyczne- mi. Nie zachodzi równiez obawa, aby na tej wewnetrznej scianie dzwonu osadzaly sie skropliny i tworzyly w czasie mrozu lód, poniewaz przestrzen znajdujaca sie ponizej dna a pozostaje w stalem i bezposredniem polaczeniu z powietrzem zewnetrznem.Uproszczona postac zbiornika wedlug wynalazku bez rury kierowniczej / przed¬ stawia fig. 3. Aby mimo to dostatecznie za¬ bezpieczyc dzwon przed odchylaniem sie, plaszcz jego przedluza sie ku dolowi wzglednie zaopatruje w nasadki kierowni¬ cze, wobec czego dla prowadnic dzwonu pozostaje do rozporzadzenia jeszcze ramie kv Nie jest przytem koniecznoscia, aby od¬ cinek plaszcza na dlugosci ramienia kx stanowil jednolita z plaszczem scianke, jak to uwidocznia prawa strona fig. 3. Przeciw¬ nie, jak zaznaczono po lewej stronie tej fi¬ gury, mozna te dolna czesc plaszcza zasta¬ pic konstrukcja prowadnicza k2, zaopa¬ trzona na jej dolnym koncu w dodatkowe krazki prowadnicze m^ Rura kierownicza / moze byc, jak przed? stawia fig. 4, przeprowadzona az do pod¬ stawy zbiornika i sluzyc jako srodko¬ wa podpora dna a. Jezeli ma ona jedno¬ czesnie sluzyc jako rura upustowa, nalezy zaopatrzyc ja w odpowiedniem miejscu w otwory n. Fig. 5 przedstawia inna postac wykonania zbiornika, w której rura pro¬ wadnicza / siega tylko do spodu dna a i o- parta jest nie na wlasnym fundamencie, lecz na fundamencie rusztowania. Taki u- klad w porównaniu z ukladem, przedstaw — 3 —wionym na fig. 4, ma te wyzszosc, ze zbior¬ nik jest w wysokim stopniu niewrazliwy na zapadanie sie gruntu. Zbiornik wedlug wy¬ nalazku posiada caly szereg innych jeszcze zalet. Wlasciwy temu zbiornikowi rozklad obciazen pozwala na znaczne zmniejszenie fundamentów. W zwyklych instalacjach ci¬ snienie gazu dziala bezposrednio na grunt, natomiast wedlug niniejszego wynalazku cisnienie to zostaje za posrednictwem pod¬ wyzszonego dna a przeniesione na ruszto¬ wanie, a stamtad na fundamenty. Sily wia¬ tru sprawiaja, ze fundamenty po stronie nawietrznej narazone sa na podnoszenie.Dzialanie to zostaje wedlug niniejszego wynalazku calkowicie lub czesciowo znie¬ sione wskutek cisnienia gazu wewnatrz zbiornika; zjawisko to nie zachodzilo w znanych urzadzeniach tego rodzaju. Dzieki temu fundamenty moga byc o wiele lzejsze.W razie calkowitego opróznienia zbiornika dzwon c osiada bezposrednio na dnie a i ciezar jego zastepuje dzialanie cisnienia powietrza. To osiadanie daje ponadto te korzysc, ze plaszcz dzwonu swobodnie zwi¬ sa i dzieki temu nie jest on narazony na wyboczenie.Dalsza zaleta przedmiotu wynalazku polega na tern, ze ma sie moznosc rozbiera¬ nia zlaczy przewodów gazowych w miej¬ scach dostepnych i odpada potrzeba urza¬ dzania w tym celu specjalnych szybów. Ta okolicznosc posiada w praktyce, zwlaszcza przy ciezkich gazach, np. generatorowych, duze znaczenie.Przedmiot wynalazku moze miec jeszcze caly szereg innych postaci wykonania. Tak np. dno zamykajace a mozna umiescic na mniejszej wysokosci albo wogóle na pozio¬ mie ziemi, a ze wzgledu na opuszczanie dzwonu urzadzic kolisty dól, w który plaszcz dzwonu bedzie sie mógl zaglebiac.Jezeli natomiast chodzi o zapobiezenie przekrecaniu sie dzwonu, to mozna w tym celu zastosowac znane sposoby. Tak np. pionowe szwy nitpw plaszcza mozna wy¬ konac wedlug fig. 8. Litery r ir1 oznacza¬ ja na tej figurze przeznaczone do polacze¬ nia blachy w przekroju poziomym. Po stronie wewnetrznej i zewnetrznej nakla¬ da sie listwy s, slf z plaskiego zelaza. Nity t po stronie wewnetrznej zbiornika sa wpu¬ szczone, aby strona, zwrócona ku uszczelce zbiornika, pozostala gladka. Wewnetrzna listwa 5 stanowi zabezpieczenie przed skre¬ caniem sie dzwonu. Polaczenie blach pla¬ szcza w kierunku poziomym wskazane jest wykonywac zapomoca spawania.Obciazniki betonowe 1 (fig. 1) mozna w calosci lub czesciowo zastapic obciazeniem wodnem. W tym celu nakrywe dzwonu wy¬ konywa sie w postaci plaskiej lub w ksztal¬ cie miski i otacza sie wystajacym brzegiem, który zapobiega splywaniu z niej wody (fig. 6). Mozna przytem podzielic nakrywe przegrodami o i w ten sposób zapobiec nie¬ pozadanemu zbieraniu sie wody w jednem miejscu dzwonu.Jak przedstawia fig. 7, zbiornik do gazu mozna zbudowac równiez w postaci zbior¬ nika teleskopowego. W tym przypadku zy¬ skuje sie to, ze rusztowanie dzwigajace o- trzymuje sie nizsze, a zatem zmniejsza sie wysokosc calej budowli, dzieki czemu ra¬ mie momentu obrotu wywolywanego sila wiatru, dzialajacego na rusztowanie, jest mniejsze. W zbiornikach tych tylko jedno miejsce uszczelnienia d (fig. 7) pozostaje stale, natomiast wszystkie inne miejsca, np. p, staja sie zmienne. W celu zapobiezenia niedopuszczalnemu unoszeniu sie dzwonu do góry mozna w odpowiedniem miejscu, a wiec albo na rurze / albo na rusztowaniu b urzadzic zatrzymy, ograniczajace skok dzwonu w kierunku ku górze. Zatrzymy mozna umiescic w ten sposób, aby zatrzy¬ mywaly dzwon dopiero wtedy, gdy odsloni on niewielka szczeline ponad dnem a lub na rurze /, przez która nadmiar gazu bedzie mógl uchodzic. W tym przypadku gaz ucho¬ dzi w sposób zupelnie nieszkodliwy do at¬ mosfery. Zatrzymy mozna jednak umiescic - 4 -równiez w ten sposób^ zeby gaz nie mógl ujsc, lecz zeby w zbiorniku nastapila zwyz¬ ka cisnienia. Wystepujace przytem sily ciagnace wyrównywaja sie wewnatrz kon¬ strukcji. W celu nieprzekroczenia dopu¬ szczalnego cisnienia maksymalnego mozna w znany sposób zastosowac zawory bezpie¬ czenstwa.Ponadto zbiornik do gazu mozna wy¬ posazyc w osobne zewnetrzne rusztowanie kierownicze.Ustawienie zbiornika odbywa sie w ten sposób, ze najprzód wykonane zostaje rusztowanie dzwigajace b z dnem a. Na¬ stepnie sklada sie na dnie a nakrywe dzwo¬ nu, do której dolacza sie od góry ku dolo¬ wi blachy boczne, przyczem odpowiednio do postepu robót mozna stopniowo podno¬ sic dzwon do góry i ustalac go w pozada- nem polozeniu np. przy pomocy wsporni¬ ków w, w±.Podniesienie dzwonu zbiornika mozna uskutecznic przez napelnienie go gazem al¬ bo zapomoca przyrzadów mechanicznych.W tym przypadku zuzytkowuje sie rure kierownicza / jako narzad do podnoszenia.Fig. 9 wyjasnia te czynnosc. Litera a ozna¬ cza dno, b — rusztowanie dzwigajace, v— urzadzenie uszczelniajace, aq — nakrywe dzwonu, do którego przymocowany juz jest górny rzad blach c2. Do blach c2 przytwier¬ dza sie drugi rzad blach c3. W celu umozli¬ wienia tej pracy na rusztowaniu b umoco¬ wuje sie prowizorycznie pomost u. Po przy¬ laczeniu blach c3 do blach c2 podnosi sie skonczona czesc dzwonu o wysokosc jed¬ nego rzedu blach, poczem w ten sam spo¬ sób przystepuje sie do przymocowania na¬ stepnego rzedu blach. PL