Urzadzenie do nakrecania sprezyny ze¬ gara w przyrzadzie do mierzenia szybkosci jest juz znane. W takich urzadzeniach proponowano sprzeganie oslony sprezyny z walem zapomoca zapadki krazacej, któ¬ ra jest wlaczana i wylaczana przy pomocy ukladu, poruszanego wraz z oslona sprezy¬ ny. W tego rodzaju urzadzeniach sprzega¬ jacych znane jest równiez stosowanie dwu- ramiennej zapadki, osadzonej na kólku i rozrzadzanej zapomoca tarczy kciukowej, obracajacej sie z oslona sprezyny. W tych urzadzeniach wlaczanie i wylaczanie za-< padki ze wzgledu na ukosne plaszczyzny, ^ znajdujace sie na jej koncach, nie odbywa1 sie natychmiast, lecz wymaga pewnego cza¬ su az do wlaczenia lub wylaczenia. Oko¬ licznosc ta wplywa ujemnie na równomier¬ ne dzialanie zegara, gdyz przy wylaczaniu sprezyny sila, obracajaca os, zostaje przy¬ najmniej czesciowo dodana do sily spre¬ zyny, przez co zegar zostaje narazony na wstrzasy.W celu unieszkodliwienia w miare moznosci tych wstrzasów niezbedne jest wlaczenie posrednich kólek zebatych mie¬ dzy oslone sprezyny i kólko zapadkowe.W przeciwienstwie do tego urzadzenie do nakrecania sprezyny wedlug wynalazku uskutecznia natychmiast wlaczanie i wyla¬ czanie zapadki, co umozliwia bezposrednie napedzanie kólka zapadkowego zegara za-¦pamnca•..aaAmy:--!gprglartg, a zatem upro- v szczenie i pomimo to uzyskanie równo¬ miernego," czyli wolnego od wstrzasów dzialania zegara. Osiaga sie "to w ten spo¬ sób, ze zapadka zostaje wykonana w ksztalcie kotwicy, a kolo zapadkowe jako wieniec zebaty, przyczem kotwica jest zao¬ patrzona w wygiete ramie, siegajace az do promieniowo wzgledem osi zapadki prze¬ ciwleglej strony walu, na który jest nawi¬ nieta sprezyna,, które to ramie posiada te¬ py zab, wystajacy nazewnatrz. W pla¬ szczyznie tego zeba jest umieszczony po¬ ruszajacy sie poprzecznie do niego zab za¬ padki wychwytowej, tak ze przy przesta¬ wianiu tej ostatniej kotwica zostaje na¬ tychmiast ustalona lub zwolniona. W celu przyspieszenia tego ruchu przestawnego zapadki wychwytowej, tak aby maly obrót tarczy kciukowej, osadzonej na wspólnej osi do dzwigni wylaczajacej i sterujacej z ta sprzezona dzwignia wzgledem kólka za¬ padkowego, wystarczal do przestawienia zapadki wychwytowej wystep tej xapadki, dzialajacy wspólnie z tarcza kciukowa, jest przewidziany wpoblizu jej osi, tak ze nawet przy malym skoku wystepu tarczy kciukowej otrzymuje sie dostatecznie du¬ zy posuw konca w celu zwolnienia natych miast kotwicy. Wylaczenie napedu przy nakreconej sprezynie nie moze zatem po- siaflat ujemnego ^wplywu na dzialanie ze¬ gara.Na rysunku uwidoczniono przyklad wy¬ konania przedmiotu wynalazku. Fig. 1 przedstawia widok boczny z prawej strony fig. 2, fig. 2 — przekrój wzdluz lmji ¦// — 11 na fig. 1, fig. 3 — widok boczny z lewej strony fig. 2; fig. 4 i 5 przedstawiaja takie same przekroje, jak na fig. 2, jednakze przy rozmaitych polozeniach poszczegól¬ nych czesci, fig. *6i'7 — szczególy w roz¬ maitych polozeniach.W oslonie 2, olwacajacej sie luzno na wale 1, nawinieta fest ^sprezyna spiralna, która polaczona jest jednym koncem z wa¬ lem 1, a drugim koncem — z obwodem o- slony. Oslona 2 zaopatrzona jest w wieniec zebaty 3, który otrzymuje naped od walu zegara. -Na wale 1 sprezyny obraca sie luz¬ no kólko z^barte 4, otrzymujace naped od wallu przyrzadu do mierzenia szybkosci, i jest zaopatrzone w kólko 5 z czterema ze¬ bami. Kólko 5 tworzy wraz z kotwica 8, wahliwa na czopie 6 kólka zapadkowego 7, zabezpieczonego przed obracaniem sie wstecz i osadzonego nieruchomo na wale U obrotowa kcftwdce *wechwytowa. Kotwi¬ ca 8 posiada siegajace az do promieniowo wzgledem *oti zapadki przeciwleglej stro¬ ny walu ramie 8a% z zebem 8b na koncu.Kotwica 8 wraz z ramieniem 8a i zebem 8b stanowi obrotowa zapadke. Na kotwice 8 oddzialywa dwuramienna zapadka wy¬ chwytowa 10, wahliwa na czopie 9 kólka zapadkowago 7. Zapadka wychwytowa po¬ siada na jednym koncu zab 11, zwrócony do wewnatrz. Zamocowana na kólku za- padkowem 7 sprezyna 10* wywiera nacisk na zaopatrzona w zab U zapadke A0 w granicach zeba 86 kotwicy wechwytowej.Wewnetrzne polozenie krancowe zapadki 10 ograniczone jest zapomoca osadzonego w niej czopa 13, umieszczonego luzno w o- tworze 14 kólka zapadkowego 7 i zaczepia¬ jacego o zapadke wychwytowa 15, wahli¬ wa na czopie 9 z *lrugiej strony kólka 7, przyczem zapadka 15 znajduje sie pod dzialaniem zapadki opózniajacej 16, wad¬ liwej na czopie 16' kólka zapadkowego 7.Drugi koniec sprezyny 19l fest dociskany do czopa 17 zapadki 16 i trzyma ja z jej wolno odsadzonym koncem w zasiegu wy¬ stepu 21, tarczy 20. Zapadka 15 posiada wystep 15', zachodzacy za wystep 21. Je¬ zeli wskutek dostatecznego napiecia spre¬ zyny wystep 21 trafia na wystep 15' (po¬ lozenie I na fig. 7), wtedy zapadka 10 zo¬ staje "wylaczona, to znaczy z polozenia na fig. 2 odchyla sie do polozenia wedlug fig. 4 i 7. Pod wplywem, sprezyny W zapadka $6 przedhyla sie natychmiast -do wewnatrzi zachwytuje zapadke 1S, ttik "ze sprzegnie¬ ta z nia zapadka 10 nie moze wpasc w dro¬ ge kotwicy 8, gdy wystep 21 wskutek na¬ stepujacego wtedy odprezenia sprezyny od¬ suwa sie pod wystep 15'. Po wylaczeniu za¬ padki 10 kotwica 8 podczas dalszego obra¬ cania sie kólka 4 i kólka 5 nie napotyka o- poru, lecz waha sie swobodnie miedzy swe- mi krancowemi polozeniami. Sprzegniecie miedzy kólkiem 4 i oslona 2 sprezyny jest zatem wylaczone, dopóki sprezyna jest na tyle odprezona, £e wystep 21 odpycha do zewnatrz zapadke 16 (fig, 6 i polozenie II na fig. 7). Pod wplywem sprezyny 10* za¬ padka 10 powraca jod oddzialywanie ko¬ twicy 8, która, me mogac wtedy wahac sie zwrotnie, zabiera kólko zapadkowe 7 z wa¬ lem 1 wskutek napiecia sprezyny. Skoro kólko 7 obrócilo sie w stosunku do oslony prawie o caly obrót, a sprezyna osiagnela znowu swe najwieksze napiecie, wtedy wechwytowa kotwica zostaje na nowo ^wy¬ laczona -zapomoca wystepu 21.Przy pomocy niniejszego urzadzenia mozna zuzytkowac tylko zupelnie okreslo¬ ne napiecie spuezyny zegara, a dzieki te¬ mu, pomimo nierównomiernego -obracania sie kólka 4 odpowiednio do danych -szybko¬ sci pojazdu, na zegar moima wywierac zu¬ pelnie równomierna sile napedna. PL