Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu i urzadzenia do fotograficznego utrwalania i odtwarzania dzwieków na filmie.W jednym ze znanych sposobów utrwa¬ lania dzwieków na filmie, znanym ogólnie pod nazwa systemu poprzecznego, zapisy¬ wanie dzwieków uskutecznia sie zapomoca projekcji swiatla przez waska szczeline, tak ze obraz jednej krawedzi szczeliny pada na fikn fotograficzny. Szczelina wibruje z cze¬ stotliwoscia akustyczna, a film porusza sie stale w kierunku prostopadlym do kierunku wibracji szczeliny, w rezultacie wiec na fil¬ mie fotografuje sie swiatlo róznej szeroko¬ sci wiazek, w zaleznosci od dzwieku zapisy¬ wanego, przyczem obwiednia (linja granicz¬ na) naswietlonych i nienaswietlonych czesci filmu tworzy linje falista. Z filmu tegorodza¬ ju 'dzwieki moga byc odtwarzane przez rzu¬ canie przez film wiazki swiatla, podobnej do wiazki, stosowanej .przy rejestracji dzwieków, przyczem swiatlo to przechodzi przez film w mniejszym lub wiekszym stop¬ niu, w zaleznosci od wielkosci plaszczyzny wyswietlonych czesci filmu.Jezeli na filmie niema zapisanych dzwie¬ ków, to polowa wiazki swiatla jest zakryta przez czarne miejsca filmu. Jest rzecza o- czywista, ze kazdy czysty ton utrwalony na filmie stworzy obwiednie w postaci linji si¬ nusoidalnej, przyczem linja sinusoidalna bedzie wyciagnieta tern bardziej, im wiek-sza bedzie szybkosc poruszania filmu., o- -czywiscie przy okreslonej czestotliwosci." "* Trzfiytn. sp wstaje niepozadane jego znieksztalcenie z powodu grubosci wiazki swiatla, t. j, z po¬ wodu tego, ze swiatlo, uzywane do zapisy¬ wania dzwieku, nie moze tworzyc doklad¬ nie idealnej linji, lecz posiada pewna okre¬ slona grubosc. Jezeli wiec np. chce sie u- trwalic dzwieki o akustycznej czestotliwo¬ sci 6000 okresów na sekunde zapomoca wiazki swiatla o grubosci 0, 025 mm na fil¬ mie, poruszajacym sie z szybkoscia 153 mm na sek., to zapisanie dzwieku nie nastapi, a srednia linja podstawowa, t. j. linja prze¬ chodzaca miedzy obwiednia wyswietlonej i niewyswietlonej czesci filmu jest przesunie¬ ta. Jezeli czestotliwosc, która ma byc utrwa¬ lona, jest nizsza, np. wynosi 3000 okresów na sek., to wiazka swiatla o szerokosci 0,025 mm rejestruje dzwiek na filmie, po¬ ruszajacym sie z ta sama szybkoscia 153 mm na sek., obwiednia jednak miedzy wyswie¬ tlona a niewyswietlona czescia filmu, za¬ miast linji sinusoidalnej utworzy znieksztal¬ cona krzywa, t. j. podstawowa linja znowu przesunie sie w tym kierunku, w którym jest mniej swiatla.Powyzsze znieksztalcenie nie jest rze¬ cza powazna przy tonach czystych, jednak¬ ze w przypadkach tonów modulowanych (np, dla dzwieków „s", wymawianych przez ludzi), w rezultacie utrwala sie nietylko ton muzyczny, ale i skladowy prad' tonu modta- lacyjnego wedlug powyzszego wyjasnienia.Powyzsze znieksztalcenie teoretycznie ma miejsce zawsze, jakkolwiek znieksztalcenie to jest minimalne, jezeli grubosc wiazki swiatla jest rzedu Vs lub % dlugosci fali; Znieksztalcenie to jednak gwaltownie wzra¬ sta przy powiekszeniu czestotliwosci i o- prócz tego silnie sie powieksza przy zbyt dlugiej ekspozycji filmu lub zbyt dlugiem wywolywaniu; czynniki te równowazne sa zwiekszeniu sie grubosci wiazki swiatla.Teoretycznie byloby mozliwe unikniecie powyzszych trudnosci przez zmniejszenie grubosci wiazki swiatla, jednakze w prak¬ tyce jest bardzo trudno stosowac swiatlo o grubosci wiazki ponizej 0,025 IM, jezeli sie chce miec swiatlo dostatecznej sily dla u- skuteczniania utrwalania dzwieku. W re- - ,zultacie wiec z powyzszych wzgledów da¬ zono dotychczas do zwiekszenia szybkosci filmu, zwiekszajac przez to i jego koszt.Wynalazek niniejszy ma na celu usunie¬ cie wspomnianych niedogodnosci w .sposób prosty i praktyczny.Wedlug niniejszego wynalazku dzwieki sa zapisywane na poruszajacym sie filmie fotograficznym zapomoca waskiej; szczeliny lub szczelin, wibrujacych z czestotliwoscia¬ mi akustycznemi w kierunku prostopadlym do 'kierunku miichu filmu, w taki sposób, ze swietlny zapis dzwieku sklada sie z dwóch krzywych, biegnacych równolegle, zamiast uzywanej dotychczas jednej krzywej. W sposobie tym przy uzyciu jednej wiazki swiatla obraz obydwóch brzegów szczeliny rzucany jest na film, a zatem obraz calej szczeliny, a nie, jak to miallo miejsce do¬ tychczas, tylko jednej jej krawedzi. W ten sposób zarejestrowany na filmie dzwiek we¬ dlug niniejszego wynalazku bedzie sie skla¬ dal z dwóch krzywych, równoleglych wzgle¬ dem siebie, a czesc filmu, znajdujaca sie miedfcy krzywemi, bedzie przedstawiala te czesc filmu, która byla wystawiona na dzia¬ lanie swiatla. Inaczej mówiac, zapis bedzie sie sklad&l z czesci wyswietlonej, zawartej miedzy dwiema niewyswietlonemi czescia¬ mi. Odwrotnie, wspomniane krzywe moga zawierac miedzy soba te czesc filmu, która nie byla wystawiona na dzialanie swiatla, o ile przy zapisywaniu zastosowano dwie wiazki swiatla umieszczone na jednej linji prostej, stwarzajac zapis swietlny, sklada¬ jacy sie z niewyswietlonej czesci, umieszczo¬ nej miedzy dwiema wyswietlonemi czescia¬ mi.Przy reprodukcji dzwieków wedlug ni¬ niejszego wynalazku przy pomocy zwyklejaparatury, w której wiazka swiatla prze¬ swietla caly zapis, nie otrzyma sie w rezul¬ tacie zadnego dzwieku, a jednoczesnie nie¬ pozadana modulacja osiagnie maximum.Reprodukcje takiego filmu mozna jednak otrzymac przez zastosowanie dwóch komó¬ rek fotoelektrycznych lub równowaznych u- rzadzen, o ile na kazda dziala swiatlo, mo¬ dulowane polówka zapisu swietlnego na fil¬ mie. Odnosne komórki sa tak zalaczone przeciw sobie* ze otrzymuje sie zadane dzwieki, Rezultatem prawidlowego doboru wy¬ mianu szczeliny swietlnej lub szczelin swietlnych w kierunku ruchu filmu jest wy¬ wolanie przesuniecia Unij zerowych. We- dlujg niniejszego wynalazku, w zaleznosci od wymiarów szczeliny swietlnej w kierun¬ ku posuwania sie filmu beda istnialy ten¬ dencje przesuwania linij zerowych w prze¬ ciwnych kierunkach zapisu swietlnego, t, j. w kierunku od siebie w przypadku, gd*y za¬ pis swietlny (utrwalony dzwiek) sklada sie z czesci wyswietlonej miedzy dwiema cze¬ sciami niewyswietlomemi; w przypadku, gdy zapis swietlny sklada sie z czesci niewy- swietlonej miedzy dwiema czesciami wy- swietLotnemi, linje zerowe beda mialy ten¬ dencje zblizania sie ku sobie. W konse¬ kwencji przy reprodukcji dzwieku wedlug niniejszego wynalazku, z zastosowaniem ko¬ mórek fotoelektrycznych lub równowaznych urzadzen zalaczonych przeciw sobie, wspo¬ mniane wyzej znieksztalcenie dzwieku be¬ dzie mialo tendencje równowazenia sie.Na rysunku przedstawiono przyklad wy¬ konania urzadzenia wedlug wynalazku, a mianowicie fig. 1 przedstawia urywek filmu z zapisaniami 'dzwiekami, a fig. 2 — schemat urzadzenia dla reprodukcji dzwieków z fil¬ mu. Utrwalony na filmie dzwiek sklada sie z czesci wyswietlonej E miedzy dwiema nie¬ wyswietlonemi czesciami NE. Obwiednie miedzy czesciami wyswietlonemi i niewy¬ swietlonemi sa równolegje wzgledem siebie.Wiazka sws&ila, rzucana przez soczewke L poprzez film F z utrwalonemi nan dzwie¬ kami, rozdziela sie zapomoca dowolnego systemu optycznego, np. luster Af i soczewek L2. Swiatlo z kazdej strony, t. j. swiatlo przechodzace przez soczewke górna L2 i dolna L2, jest modulowane stosownie do krzywej obwiediii i trafia na komórki fotoe- lektryczne P1 lub P2 zlaczone przeciw sobie.Obwód elektryczny z fag. 2, dfohrze znany nie wymaga blizszych wyjasnien.Nalezy zauwazyc, ze dzwiek zarejestro¬ wany na filmie sposobem wedlug niniejsze¬ go wynalazku moze byc równiez reproduko¬ wany zapomoca dotychczas stosowanych zwyklych aparatów, z tern jednak, ze od¬ twarzana bedzie jedynie pollowa zapisu dzwieku. W tym przypadku naturalnie cel niniejszego wynalazku, t. j. usuniecie znie¬ ksztalcen dzwieku, nie bedzie osiagniety, ale taki film dzwiekowy moze byc wyswie¬ tlany np. w miejscach, w których podwój¬ nego urzadzenia reprodukcyjnego wedlug niniejszego wynalazku jeszcze niema. PL