Wynalazek niniejszy dotyczy smigla no¬ snego o pionowej osi obrotu, obracanego pradem powietrza powstajacym w czasie lotu, zaopatrzonego w urzadzenia napedo¬ we nadajace smiglu poczatkowy ruch obro¬ towy, w celu ulatwienia wznoszenia sie sa¬ molotu.W mysl niniejszego wynalazku urza¬ dzenie napedowe sklada sie z jednej lub kilku dysz ireakcyjmych, dzialajacych sila odrzutowa wyplywajacych z nich stirumie- ni czynnika napedowego, jak np. sprezone¬ go powietrza, pary lub wody znajdujacej sie pod cisnieniem, które to dysze umie¬ szczone sa na koncach wspomnianych po¬ wierzchni nosnych smigla.Stosowano juz do stalego napedu smi¬ giel o osi1 pionowej urzadzenia analogiczne do urzadzen, wykonalnych w mysl niniej¬ szego wynalazku. Wynalazek niniejszy nie dotyczy jednakze urzadzen ido stalego na¬ pedzania smigiel, a obejmuje jedynie urza¬ dzenie do chwilowego naypedu swdbodnie obracajacego sie smigla o osi pionowej, któ¬ re normalnie obraca sie w czasie lotu jedy¬ nie wskutek dzialania pradu powietrza, po¬ wstajacego w czasie lotu.W celu zwiekszenia energji kinetycznej wyplywajacego czynnika napedowego za¬ stosowano w mysl wynalazku przyrzad do spalania odpowiedniego paliwa, np. parafi¬ ny, benzyny, którego cieplo spalania zosta¬ je zuzytkowane do wytwolrzenia pary lub innego czynnika pod odpowiedniem cisnie-niem, który wraz ze spalinami wyplywa z ^ ; c^z.reakcyjtnych, t Calkowita energja po- V-,% •* filtójadna ztóeszaJnyiph gazów zostaje za¬ mieniona na energje kinetyczna przez roz¬ prezanie isi-e gazów w dyszach reakcyjnych, któnych przekrój podluzny jest zblizony dio dysz -de Laval'a.Czynnik napedowy zawarty w zbiornir kach moze byc umieszczony w kadlubie samolotu, skad zostaje doprowadzany za- pomoca przewodów do dysz reakcyjnych, znajdujacych sie na koncach powierzchni nosnych smigla. Najlepiej jednak jest u- miescic zbiorniki z czynnikami napedowe-^ mi wewnatrz kazdego z kadlubów .po¬ wierzchni nosnych smigla, w celu ulatwie¬ nia zasilania dysz.* Na rysunku przedstawiony jest przy- kad wykonania1 wynalazku, Fig. 1 przedstawia przekrój podluzny przez urzadzenie napedowe, umieszczone wewnatrz kadluba powierzchni nosnych smigla, przyczem linja przerywana zazna¬ czono zarys jednej powierzchni nosnej smi¬ gla; fig. 2 — przekrój poprzeczny przez to urzadzenie wzdluz linji a—a na fig. 1.Glówne zebro kaidldba kazdej po¬ wierzchni nosnej wykonane jest z silnej cia¬ gnionej rury 1, której jedten koniec przy¬ mocowany jest do piasty 4 pionowego wal¬ ka obrotowego, osadzonego w srodku ka¬ dluba samolotu.Wewnatrz rury / znajduje se rurowa czesc piasty 4 zamknietej dnem i glowica 4af które przytwierdzone sa do rury / nita¬ mi 5. Piasta 4 posiada kolnierz, 4b, którym przymocowana jest dk walka obrotowego, osadzonego w srodku kadluba samolotu.Przestrzen wewnatrz rury 1, zawarta mie¬ dzy dnami piasty 4 i glowicy 4a, tworzy zbiornik do sprezonego powietrza, dopro¬ wadzanego do tej przestrzeni zapomoca rurki 39, zakonczonej gwintowym korkiem 40 wkreconym dk dna piasty 4. Wewnatrz tej przestrzeni panuje cisnienie wynoszace od 100 do 140 atm. Do glowicy 4a przy¬ twierdzona jest cylindryczna oslona 6 za¬ pomoca zamkniecia bagnetowego. Oslona ta posiada te sama srednice zewnetrzna, co ru¬ ra / i sklada sie z dwóch podluznych poló¬ wek, których podluzne kolnierze zmocowa- ne sa zapomoca srub. Na rurze 1 i oslonie 6 umieszczone sa dwa kablaki zamocowy- wujaoe 7 i 8, sluzace do umocowania dwóch metalowych butli 9 i 10, z których wieksza przeznaczona jest na wode, a mniejsza 10 na plynne paliwo. Wewnatrz oslony 6 znaj¬ duje sie zawór regulacyjny 11 nastawiany zapomoca dzwigni kolankowej 36 i zawór redukcyjny 12. Oslona 6 przytwierdzona jest zewnetrznym koncem ido korpusu 13, zawierajacego dysze mieszamkowe i prze- /strzen spalania, równiez zapomoca za¬ mkniecia bagnetowego. Do korpusu tego przytwierdzona jest cylindryczna komora 14 o podwójnych sciankach, której we¬ wnetrzna przestrzen stanowi komore spala¬ nia, podczas gdy pierscieniowa przestrzen 15 pomiedzy obydwiema sciankami tworzy komore parowania wody.Komora 14 i pierscieniowa przestrzen 15 lacza sie bezposrednio z ekspansyjna dysza, wykonana w postaci dyiszy de Lavalfa.Wspomniana dysza 16 skierowana jest swym wylotem w kierunku przeciwnym do kierunku obrotu smigla. Ze srodka dna glo¬ wicy 4ct prowadzi rurka 42, polaczona za¬ pomoca lacznika rurowego 41 z zaworem regulacyjnym 11, który ze swej strony la¬ czy sie poprzez zawór redukcyjny 12 z roz¬ galeziona ruiika 17, polaczona z dwiema ru¬ rami 1S i 22. Zawór redukcyjny 12 sluzy do obnizenia cisnienia powietrza, wynoszace¬ go od 20 do 30 atm. Do lacznika rurowego 19 rurki 18 przytwierdzona jest rurka (iweuwidoczniona na rysunku), której dru¬ gi koniec posiada dwa rozgalezienia 20 i 21 laczace sie odpowiednio z butla 9 na wode oraz z butla 10 na plynne paliwo. Rurka 22 polaczona jest z otworem w korpusie 13, zaopatrzonym w dlawik 23. Wspomniany otwór w korpusie 13 laczy sie z pierscienio- — 2 —wa komora 24, zaopatrzona w dysze mie¬ szankowa 25. Zewnetrzny koniec butli 10 na plynne paliwo przymocowany jest do korpusu 13 i pqprzez kanal 26 laczy sie z przestrzenia, w której znajduje sie filtr 27.Przestrzen, w której znajduje sie filtr 27, laczy sie zkolei za posredinictwem kanalu 28 z dysza 25, zakonczona dysza miieszan- kowia 29 do rozpylania plynnego paliwa.Zewnetrzny koniec butli 9 ma wode zapo- moca lacznika rurowego polaczony jest z rtulka 30, laczaca te butle z komora paro¬ wania 15. Korpus 13 posiada boczna komo¬ re 31, w której umieszczony jest narzad za¬ plonowy. Do nagwintowanego otworu wspomnianej komory 31 wkrecony jest gwintowy korek, zaopatrzony w iglice 32.Na wsporniku' korpusu 13 przymocowany jest mlotek 33 i zapadka 34, polaczone ze soba zapomoca sprezyny. Z ramieniem za¬ padki 34 polaczony jest drazek 37, który przytwierdzony jest równiez ido jednego ra¬ mienia dzwigni kolankowej 36, umieszczo¬ nej przegubowo na oslonie 6 i nastawiajacej zawór regulacyjny 11. Otwory ók napelnia¬ nia butli 9 i 10 sa zamkniete gwintowanemi korkami 43 i 44 (fig. 2).Sposób dzialania powyzszego urzadze- na jest nastepujacy. Butle 9 i 10 napelnia sie odpowiednio woda oraz plynnem pali¬ wem, mp. .parafina lub nafta. Przestrzen powietrzna w rurze 1 napelnia sie sprezo- nem powietrzem zapomoca przewodu 38, 39 i 40 o odpowiedmiilem cisnieniu, W komo¬ rze 31 umieszcza sie narzad zaplonowy; Mlotek 33 zostaje odciagniety wtyl, az je¬ go idrugie iramie zaczepi o zapadke 34, a wówczas urzadzenie udarowe do wywolania zaplonu ladunku zaplonowego, umieszczo¬ nego w komorze 31, jest gotowe do uzytku.W celiu uruchomienia urzadzenia napedo¬ wego smigla, drazek 37 (fig. 1) zostaje od¬ ciagniety w lewo, t. j. w kierunku osi obrotu smigla, przyoziem przesuw idirazka 37 moze byc uskuteczniony w dowolny sposób, np. przy pomocy urzadzen sprezynowych, u- trzymywanych w swem wyjsciowem polo¬ zeniu zapomoca zatyczki, która mozna wy¬ ciagac zapolmoca sznurów, lancuchów, li¬ nek, drazków lub dzwigni, uruchomianych przez pilota. Zespól tych narzadów, wyla¬ czajacych zatyczke urzadzen sprezyno¬ wych, nalezy tak zespolic ze soba, aby przez poruszenie tylko jednego narzadu przez pilota spowodowalo odciagniecie wszystkich czterech zatyczek czterech u- rzadizen napedowych smigla, powodujac w ten sposób jednoczesne pociagniecie wszyst¬ kich czterech drazków 37 przez urzadzenie sprezynowe w kierunku osi obrotu smigla.Drazek 37 po odbiagjnieciu w lewo powodu¬ je otwarcie zaworu 11 przy pomocy dzwi¬ gni kolankowej 36 i zmusza izapadke 34 do zwolnienia konca dzwigni mlotka 33, który z sila uderza o iglice 32 pod dzialaniem sprezyny 35. Uderzenie iglicy 32 powoduje zaplon naboju w komorze 31, który pali sie przez pewien dosc dlugi okres czasu.W tym samym czasie, wskutek otwarcia zaworu regulacyjnego 11, powietrze ze zbiornika powietrznego rury / przeplywa przez nwke 42 i lacznik rurowy 41, zawór regulacyjny 11 oraz zawór redukcyjny 12 do rurki 17, z której rurka 18, lacznikiem rurowym 19 i rozgalezieniami 20 i 21 do¬ staje sie do tylnej czesci butli 9 na wode i butli 10 z paliwem, wypierajac w ten spo¬ sób paliwo w kierunku dyszy mieszankowej 25 przez kanal 26, filtr 27, kanal 28 i dy¬ sze 29, a wode ido przestrzeni parowania 15 przez rurke 30. Pozostala zas czesc po¬ wietrza przeplywa przez rurke 17 i 22, o- twór w dlawiku 23 oraz komore pierscienio¬ wa 24 do wylotu dyszy mieszankowej 25, przyczem wskutek dlawienia powietrza w otworze dlawika' 23 preznosc powietrza wo¬ kolo dyszy jest nieco mniejsza od prezno¬ sci powietrza, przeplywajacego rurkami 20 i 21 doTutli z woda i materjalem palnym.Wskutek tego preznosc powietrza w dyszy 25 i komorze spalania 14 nie przewyzsza cisnienia w butlach, umozliwiajac swobod- — 3 —ny doplyw paliwa do dyszy 25 i wody do pierscieniowej komory parowania 15.Paliwo wyplywajace z wylotu dyszy rozpylajacej 29 ulega dokladnemu rozpyle¬ niu A miesza sie natychmiast z powietrzem, doplywajacem db wylotu dyszy mieszanko¬ wej 25, skad mieszanina paliwa z powie¬ trzem przedostaje sie do komory spalania 14, gdzie zapala sie od plonacego naboju w komorze 31. Woda, doplywajaca do prze¬ strzeni gazowania 15 rurka 30, gwaltownie zamienia sie w pare pod wplywem gora- cydh gazów w komorze spalania 14. Wytwo¬ rzona para wraz ze spalinami dostaje sie nastepnie do dyszy reakcyjnej 16, gdzie u- lega rozprezaniu, przetwarzajac swa po¬ tencjalna energje na energje kinetyczna, przyczem mieszanina tych gazów wyplywa z dyszy 16 lz bardzo wielka szybkoscia, wy¬ wierajac na przeciwlegla wylotowi dyszy scianke nacisk odporowy, stanowiacy sile popedowa urzadzenia napedowego. Dysze 16 skladalja sie z dwóch polówek, z których czesc wlotowa dyszy stanowi1 krótka wy¬ mienna dysza 16a, umozliwiajaca przez jej wymiane zmiane warunków wyplywu stru¬ mienia. Wymiane uskutecznia sie przez od¬ srubowanie -dyszy 16, wskutek czego czesci skladowe dyszy mozna latwo wymienic. Po dokonaniu wymiany obu czesci dyszy 16 i 16a zesrdbowuje sie ja zpowrotem.Pojemnosci zbiorników powietrznych oraz butli z paliwem i woda sa tak dobrane, aby reakcyjne dzialanie skruimieinia trwac moglo dbsc dlugo i moglo nadac dostatecz¬ nie trwaly poczatkowy ruch obrotowy smi¬ gla. Umozliwia to latwiejsze oderwanie sie samolotu od ziemi po przejechaniu w kie¬ runku poziomym bardzo krótkiej przestrze¬ ni. Pojemnosci poszczególnych zbiorników urzadzenia nalezy tak dobrac, aby butle z paliwem i woda juz sie opróznily, zanim za¬ pas isprezonego powietrza sie wyczerpie, tak aby woda i paliwo zupelnie nie pozosta¬ waly w butlach po ustaniu napedu tego smi¬ gla.Zbiornik z powietrzem sprezonem moze byc zpowtrotem napelniony powietrzem z jakiegokolwiek zródla zewnetrznego przed rozpoczeciem nastepnego lotu, jednak sa¬ molot moze byc zaopatrzony w sprezarke, napedzana od glównego silnika samolotu i polaczona ze zbiornikami na powietrze przewodami.Poniewaz smiiglo posiada zwykle cztery powierzchnie nosne, waznem jest, aby te o- statnie byly doskonale statycznie i dyna¬ micznie zrównowazone. Z tego powodu ko- rzystnem jest, aby urzadzenie wedlug ni^ niejiszego wynalazku skladalo sie z czte¬ rech jednakowych urzadzen napedowych stanowiacych zosobna jedna calosc tak, aby w kazdym z kadlubów powierzchni nosnych smigla znajdowalo sie jedno urzadzenie na¬ pedowe, którego poszczególne narzady re¬ gulacyjne bylyby sterowane przez jeden wspólny narzad sterowniczy, znajdujacy sie w kabinie pilota. PL