Wynalazek niniejszy dotyczy mechanicz¬ nych krosien tkackich, sluzacych do sporza¬ dzania pewnych gatunków materji, których wyglad zalezy bezwzglednie od nastepuja¬ cego warunku: celem wyrównania ewen¬ tualnej nierównomiernosci materjalu uzyte¬ go na watek, nalezy przez przesmyk prze¬ rzucac naprzemian nie jedno lecz kilka czó¬ lenek zaopatrzonych w tego samego gatun¬ ku watek.Krosna tkackie, dzialajace w ten sposób, nazywaja sie zwykle krosnami o obustron¬ nej zmianie czólenek. Wymagaja one obu¬ stronnej zmiany czólenek, gdyz inaczej nie byloby mozliwem zupelne wyrównanie watku; przy jednostronnej zmianie czólenek kazde czólenko musi byc ze skrzynki prze¬ rzucane na druga strone, a nastepnie zpo- wrotem do skrzynki, a wiec dwa razy musi przebyc droge przez przesmyk.Wynalazek niniejszy o tyle udoskonala krosna o obustronnej zmianie czólenek, ze umozliwia wyposazenie tych krosien w u- rzadzenie do samoczynnej wymiany cewek i w ten sposób poteguje ich wydajnosc. Wy¬ nalazek ulepsza i upraszcza zarazem w wy¬ sokim stopniu sluzace do tego celu mecha¬ nizmy.Przyklad wykonania wynalazku przed¬ stawiony jest na zalaczonych rysunkach, amianowicie fig, 1 daje widok boczny krosna z mechanizmami uruchomiaj acemi zbijadlo i wymiane czólenek, 'jak równiez z urzadze¬ niem do wyczuwania i wymiany cewek.Zbijadlo przedstawione jest wswem najda¬ lej ku tylowi wysunietem polozeniu w chwili wyczuwania cewek. Ze wzgledu na przej¬ rzystosc obrazu opuszczono urzadzenie do wytwarzania przesmyku, do spuszczania osnowy, do nawijania materjalu i urzadze¬ nie udarowe.Fig. 2 uwidocznia czesc mechanizmów przedstawionych na fig. 1 w chwili wymia¬ ny cewek.Fig. 3 daje widok zgóry na czólenko z cewka i pokazuje sposób, w jaki odbywa sie wyczuwanie cewki w razie prawidlowego wejiscia czólenka do skrzynki.Fig. 4 wreszcie przedstawia widok zgó- ry, podobny jak na fig. 3, i pokazuje w jaki sposób czujnik cewek uzywany jest zara¬ zem jako czujnik czólenek w wypadku, gdy czólenko wchodzi nieprawidlowo.Przedstawiony na rysunku przyklad od¬ powiada budowie automatu o obustronnej zmianie czólenek z dwiema skrzynkami na czólenka na kazdym koncu zbijadla, w któ¬ rym kolejno naprzemian tuzy czólenka przerzucane sa przez przesmyk.Przy takiej obustronnej zmianie trzech czólenek skrzynki na czólenka sa stale z kazdej strony naprzemian dwa razy podno¬ szone i dwa razy opuszczane, przyczem jedna strona jest w stosunku do drugiej przesunieta o jeden takt roboczy. Trzy czó¬ lenka dositaja sie w okreslonej kolejnosci jedno po drugiem do kazdej z 4 istniejacych skrzynek, a po 12 taktach roboczych, czyli po 4-krotnym przebiegu kazdego czólenka osiaga sie zpowrotem polozenie poczatko¬ we; kazde czólenko pozostaje poza tem na przeciag dwóch taktów roboczych w kazdej skrzynce czólenkowej.Te wlasciwosci obustronnej zmiany trzech czólenek wykorzystuje niniejszy wy¬ nalazek.Cyfra 1 oznacza rame krosna a 2 zbija¬ dlo, które otrzymuje w znany sposób ruch od walu korbowego 3 zapomoca korbowodu 4 i ramienia 5 zbijadla.. Uruchomianie skrzynek S czólenek od¬ bywa sie zapomoca drazka 6, lacznika 7, dzwigni katowej 8, ciegla 9 i dzwigni 10 przez urzadzenie zmianowe znanej kon¬ strukcji, przedstawione na fig. 1. To urza¬ dzenie zmianowe otrzymuje naped od walu korbowego 3 zapomoca kola zebatego 11, pracujacego z kolem .12, które znów pracu¬ je z kolem zebatem 13. Kola zebate 12 i 13 odlane sa wraz.z bebnami 14 i 15, posiada- jacemi na czesci swego plaszcza zeby z jednej sztuki. Pomiedzy bebnami 14 i 15 o- sadzone sa na dzwigniach 17 przestawialiie kólka 16 w ten sposób, ze moga pracowac zarówno z bebnem zebatym 14, jak i 15. To zazebianie sie odbywa sie przy pomocy pta¬ szek 18, które polaczone sa przegubowo z dzwignia 17, a za posrednictwem ciezarków wahadlowych 19, 20 i laczników 21 kiero¬ wane sa przez karte, niezaznaczona na ry¬ sunku co do swego polozenia wzgledem no¬ za podnoszacego 22, poruszanego do góry i nadól przez mimosród 23 zapomoca dzwi¬ gni 24 i ciegla 25. Mimosród 26 uruchomia naciskacz 27 dzwigni 17. Przestawialne kól¬ ka 16 zaopatrzone sa w czopy 28, na które nasadzone sa konce laczników 29, polaczo¬ nych na drugich koncach z dzwigniami 10.Zaleznie od tego czy kólka 16 pracuja z bebnem zebatym 14 czy 15, zostaja one od¬ powiednio w przeciwnym kierunku do obro¬ tu bebnów obrócone o 180°, wskutek czego dzwignie 10 zostaja wychylone w jednym lub drugim kierunku. Urzadzenia te sa zna¬ ne a podane sa jedynie dla lepszego obja¬ snienia wlasciwego wynalazku.Przyrzad do wymiany cewek przymoco¬ wany jest do ramy 1 w ten sposób, ze wy¬ miana cewek moze sie odbywac w tylnem polozeniu zbijadla, Przyrzad ten sklada sie z magazynu M, w którym umieszczono pelne cewki i zmlotka H. Z mlotkiem H polaczony jest przegubowo tloczek St, który przy opu¬ szczaniu sie nadól zaczepia o wystep s na zbijadle 2. Normalnie jednak tloczek St po¬ zostaje w górnem polozeniu zapomoca pal¬ ca g, który swoim zagietym pod katem kon¬ cem g' opiera sie o dzwignie h, która dru¬ gim swoim koncem K przylega do suwaka b. Poniewaz wal w, na którym osadzona jest dzwignia h, h\ obracany jest przez nie- stanowiace przedmiotu wynalazku mecha¬ nizmy w kierunku ruchu wskazówek zegara, przeto zwykle czesci te zajmuja polozenie, uwidocznione na fig. 1.Suwalk b slizga sie w prowadnicy, umo¬ cowanej w ramie 1 i dzwiga zapadke k z kotwica a. Na prowadnicy umieszczona jest oslona G magnesu, w której znajduja sie dwie cewki magnetyczne p\ p2, wlaczone w obwód slabego pradu, który konczy sie w precikach kontaktowych k\ k2 elektryczne¬ go czujnika cewek / (fig. 3 i 4) i tamze jest przerwany. Preciki kontaktowe k\ k2 sa tak osadzone w czujniku cewek /, ze daja sie w kierunku osiowym przesuwac i poddaja sie jak sprezyny, natomiast sam czujnik cewek / przymocowany jest do sanek c slizgajacych sie w prowadnicy F* na ramie /. Cieglo z laczy sanki c z dzwignia h.W ramie jest obrotowo osadzona dwu- ramienna dzwignia hP, h3, podobna do mlot¬ ka kontrolujacego watek. Na dolnym koncu h3 powyzszej dzwigni jest osadzona rolka, która przylega do mimosrodu E. Mimosród E jest napedzany przez wal korbowy 3 za¬ pomoca pary kól zebatych r1, r2 pozostaja¬ cych w stosunku 1:2.Skrzynka S dla czólenek posiada po stronie zmiany czólenek pomiedzy dwoma przedzialami Z\ Z2, przeznaczonemi do po¬ mieszczenia czdlenek, przedzial wyrzutowy A, zaopatrzony w powierzchnie wodzace /.Przedzial ten jest przy zmianie czólenek stale pomijany, nie sluzy zatem do ich po¬ mieszczenia.Zastosowane tutaj czólenka Sch (fig. 3 i 4) odpowiadaja naogól typowi uzywane¬ mu w krosnach automatycznych i opatrzo¬ ne sa w glówke do nawlekania. Maja one jednak w tylnej sciance stosunkowo krótka szczeline sch, przez która preciki kontakto¬ we k\ k2 czujnika cewek f (fig. 3 i 4) wcho¬ dza w czólenko i moga sie zetknac z cewka Sp, Dlugosc szczeliny sch w tylnej scianie czólenka jest nieco tylko wieksza, niz to jest bezwzglednie konieczne dla przepu¬ szczania precików kontaktowych V, k1.Cewka Sp jest typu normalnego u auto¬ matów. Posiada ona tuleje kontaktowa K z materjalu przewodzacego elektrycznosc.Tuleja K zamyka obwód pradu przez pola¬ czenie V i k2 gdy po odwinieciu sie cewki Sp pozostana na niej jedynie zapasowe zwoje przedzy v.Urzadzenie dziala w sposób nastepujacy.Skoro czólenko nadchodzace z lewej strony wejdzie do górnego przedzialu Z1 skrzynki S ipo stronie zmiany, skrzynka S podnosi sie celem zamkniecia czólenka, które znajduje sie w dolnym przedziale Z2 skrzynki. Przy wychyleniu sie w tym celu zbijadla 2 ku ty¬ lowi, cewka znajdujaca sie w przedziale Z' skrzynki czólenkowej natrafia na preciki kontaktowe k\ k2 (fig. 3) czujnika cewek / (fig. 1). Jezeli na cewce znajduje sie je¬ szcze dostateczna ilosc watiku, to preciki k\ k2 ustepuja elastycznie ku tylowi, a tkanie postepuje dalej w normalny sposób.Jezeli natomiast watek w chwili wyczu¬ wania (fig. 1) odwinie sie z wyjatkiem za¬ pasowych zwojów przedzy v (fig. 3), wsku¬ tek czego przewodzaca elektrycznosc tuleja kontaktowa K cewki Sp zetknie sie z oby¬ dwoma precikami kontaktowemi k\ k2, to obwód pradu zostaje zamkniety. Wskutek tego do cewek magnesowych p\ p2 dtoply- wa prad; cewki te przyciagaja kotwice a, dzieki czemu zapadka k na suwaku b opu¬ szcza sie wdól i dostaje sie w zakres dzia¬ lania dzwigni h2. Ta ostatnia zostaje w na¬ stepnej chwili wychylona na prawo przez mimosród E, zaczepia przytem o zapadke ki przesuwa suwak 6 na1 prawo. Wskutek te¬ go dzwignia dwuramienna K, h porusza w kierunku przeciwnym do ruchu wskazó¬ wek zegara. Palecg\ g lraci przez to oparcie i obniza tloczek Sl, a jednoczesnie cieglo z przesuwa sanki c w prowadnicy Ff ku tylo¬ wi, odciagajac tern samem czujnik cewek /.Jezeli zbijadlo 2 wychyli sie teraz zno¬ wu do tylu, to umieszczony na niem wystep s trafia na tloczek St. Polaczony z tym ostatnim mlotek H do cewek opuszcza sie szybko wdól i wciska od góry w czólenko (fig. 2) zapasowa cewke, znajdujaca sie na samym dole w magazynie M w stanie goto¬ wym do wymiany, wypychajac przytem pu¬ sta tuleje cewki z czólenka ku dolowi. Tu¬ leja ta dostaje sie do przedzialu wyrzuto¬ wego A, zostaje odprowadzona nazewnatrz przez powierzchnie wodzace / i wpada do niezaznaczonego na rysunku zbiornika na puste cewki. Przez ten czas czólenko z dol¬ nego przedzialu skrzynki czólenkowej we¬ szlo od lewej strony do prawego dolnego przedzialu Z2.Poniewaz czujnik f zostal odciagniety jednoczesnie z opuszczaniem wdól tloczka Si, przeto otwiera sie wolna droga dla cewki, która ma byc wymieniona wzglednie na nowo wstawiona, oraz zapobiega sie uszkodzeniu czujnika cewek przy ich wy¬ mianie.Przy koncu procesu wymiany cewek mi- mosród E wykonal pelny obrót. Dzwignia A3, ff odchyla sie zpowrotem i zwalnia za¬ padke k. Wszystkie czesci skladowe powra¬ caja do polozenia poczatkowego wedlug fig. 1.Skrzynka czólenkowa S opuszcza isie wdól, a czólenko zostaje poraz pierwszy z wepchnieta wlasnie cewka przerzucone przez przesmyk.Podczas wyczuwania (fig. 1) czujnik f cewek dziala zarazem w nieznany dotad sposób jako czujnik czólenek. Dzieki temu spelnia on ezynnosó, która dotychczas wy¬ magal* osobnego narzadu, którego zada¬ niem bylo kontrolowanie czy czólenko Sch weszlo do skrzynki czólenkowej w sposób prawidlowy. W razie niespelnienia tego wa¬ runku narzad ten zapobiegal w ostatniej chwili wymianie cewek celem unikniecia uszkodzenia mechanizmu wymiennego czó¬ lenka lub cewki.W niniejszym wypadku ten osobny na¬ rzad staje sie zbyteczny.Poniewaz szczelina sch w tylnej sciance czólenka (fig. 3 i 4) jest tylko niewiele dluzsza, niz to jest konieczne dla przepu¬ szczenia precików kontaktowych k\ k2, przeto obydwa preciki kontaktowe tylko wtedy docieraja do cewek Sp, gdy czólenko wejdzie w sposób prawidlowy do skrzynki czólenkowej. Jezeli czólenko sch nie zajmie polozenia, koniecznego dla prawidlowej zmiany cewek (fig. 4), to zetknieciu sie jednego lub obu precików kontaktowych k\ k2 z tuleja kontaktowa K staje na przeszko¬ dzie ta okolicznosc, iz trafiaja one na tylna nieprzewodzaca elektrycznosci scianke czó¬ lenka i zostaja od niej odepchniete. W tym przypadku wymiana cewek nie rozpoczyna sie wogóle, nawet w razie calkowitego od¬ winiecia sie tulei kontaktowej K. Czólenko z pusta prawie cewka biegnie dalej, az cewka pozbedzie sie calkowicie watku, po- czem przyrzad do kontrolowania watku w znany sposób zatrzymuje krosno.Czujnik f cewek dziala zatem zarazem jako czujnik czólenek. Osobny czujnik czó¬ lenek staje sie zbedny, co stanowi znaczne uproszczenie calego urzadzenia do zmiany cewek z watkiem.Zasade te mozna oczywiscie w odpo¬ wiedni sposób spozytkowac, równiez w ra¬ zie zastosowania mechanicznego czujnika cewek.Wymiana cewek watkowych moze sie równiez odbywac w kierunku od dolu do góry. W tym przypadku przedzial wyrzu¬ towy znajdowalby sie ponad przedzialem skrzynki czólenkowej, zawierajacym czó¬ lenko wraz z przeznaczona do wymiany — 4 —cewka, wyniiatla ta moze sie ewentualnie takze odbywac, jak dotychczas, w przedniem polozeniu zbijadla, jednakze szczególnie dobrze nadaje sie do tego celu tylne polo¬ zenie zbijadla, poniewaz w tern polozeniu ruch jego jest opózniony.W razie zastosowania skrzynki na cewki z watkiem wielobarwnym, sterowanej np. z karty do wymiany czólenek znanego typu, mozna równiez uzyc do tkania watek o róznej grubosci, zabarwieniu lub gatunku.Azeby krosna wyposazone w urzadzenie wedlug wynalazku nie byly skazane na bez¬ czynnosc w okresach czasu, gdy moda przy¬ padkowo przepisuje gatunki tkanin, nieda- jace sie wykonywac z korzyscia sposobem automatycznym, mozna po kazdej sttonie krosna umiescic dowolna ilosc przedzialów :krzynki czólenkowej i po usunieciu samoi- czynnego urzadzenia do wymiany cewek prowadzic tkanie w dotychczasowy sposób. PL