Wynalazek niniejszy dotyczy ulepszen wyrobów dzianych, sposobów dziania oraz maszyn sluzacych do tego celu i obejmuje tylko wyrób ponczoch i skarpetek, posiada¬ jacych wlasciwosc tak zwanego ,,niepu- szczania oczek".Pod wyrazeniem ,,niepuszczanie o- czek" nie nalezy rozumiec, ze puszczanie o- czek zostalo calkowicie usuniete, lecz gdy oczko w tkaninie pusci, to scieg lufo sciegi zwolnione przez spuszczone oczko nie be¬ da natychmiast puszczaly dalej, ani nie be¬ da obejmowaly znacznej dlugosci tkaniny.Pod wyrazeniem „skarpetki" nalezy rów¬ niez rozumiec ponczochy dziecinne.Wynalazek dotyczy dziania ponczoch i skarpetek z jedwabiu, jedwabiu sztuczne¬ go, meroeryzowanej welny lub innej prze¬ dzy, posiadajacej równa gladka powierzch¬ nie. Odnosi sie on. do towarów dzianych z takich nici, ze problem zapobiezenia pu¬ szczaniu oczek nabiera szczególnie duzego znaczenia, a jak sie okazalo, mechanizm we¬ dlug wynalazku spelnia w dostatecznej mierze swe zadanie.Jest rzecza oczywista, ze caly taki wy¬ rób jak ponczocha lub skarpetka moze byc dziany w jednolity sposób i \z tej samej nit¬ ki lub z calego szeregu nitek; ale wynala¬ zek'niniejszy nalezy rozumiec w ten spo¬ sób, ze obejmuje on ponczochy i skarpetki wówczas tylko, gdy z takich nici dziane sata metoda tyliko ie czesci, które winny byc zabezpieczone od puszczania oczek. Poleca sie wedlug wynalazku wykonywac nastepu¬ jace czesci, mianowicie napietki* palce i sto¬ py z obwódka lub obrzezem górnej ich cze¬ sci, a w niektórych przypadkach prócz wspomnianych gladkich nitek równiez nitki niekoniecznie posiadajace gjadkie po¬ wierzchnie; nietkóre czesci wyrobów moga byc dziane w ponizej opisany lub w jaki' kolwiek inny sposób. Dolna czesc ponczo¬ chy lub skarpetki, zawierajaca napietek, palce i cala stope, nie musi byc koniecznie wykonana na tej samej maszynie, co czesc obejmujaca lydke. Oddzielne wykonywanie i nastepne laczenie znane jest dobrze u bezszwowych skarpetek i ponczoch, pod¬ czas gdy na maszynach Cotton Patent moze byc wykonywana oddzielnie czesc stopowa i nastepnie zlaczona z czescia odpowiada¬ jaca lydce. Równiez i szlak od tylu wyrobu, który moze obejmowac dzianie falszywym szwem lub zastepczym (np. wyszywana ob¬ wódka), lub obwódki, na których maja byc wyszywane specjalne wzory, moga byc dziane w jakikolwiek inny sposób. Nastep¬ nie w przypadkach, gdzie paski maja byc kolejno wyszywane na materjale dzianym, wyzej wspomniane nitki obwódki moga byc opuszczone przez igly, wytwarzajace ob¬ wódki, na których maja byc dokonane wy¬ szywania.Wedlug niniejszego wynalazku bez¬ szwowe ponczochy i skarpetki wyrabia sie na ponczoszniczych masizynach okreznych.Nitki obwódki nawleka sie pojedynczo na jedna igle fah kilka igiel w jednym tyl¬ ko iigtelniku, albo tez poszczególne nitki ob¬ wódki mozna nawlec na jedna igle w obu igielnikach, hib tez, jako inna alternatywa, jedna nitka obwódki moze byc nawleczona na kazda pare igiel, obejmujac sasiednie igly w kazdym igielniku, pnzyczem jest dziana za kazdym suwem badz na jednej, badz na drugiej igle, badz tez na obu iglach swej pary. W pierwszych dwóch przykla¬ dach kazda nitka obwódki zawsze nawleka sie na swa wlasna igle, a w trzecim przy¬ kladzie kazda nitke obwódki nawleka sie na jej wlasna pare igiel i kazdej parze igiel odpowiada jedna nitka obwódki.Wynalazek daje sie równiez zastosowac do dziania calych ponczoch i skarpetek na maszynach plaskich, takich jak np. po¬ wszechnie znana w przemysle maszyna sy¬ stemu „Cotton Patent".Maszyna do dzialania wedlug niniejsze¬ go wynalazku obejmuje urzadzenie do na¬ wlekania i doprowadzania glównej nitki w zwykly sposób przez odnosna nitke po¬ przeczna, przechodzaca kolejno przez wszystkie igly, oraz urzadzenie do nawle¬ kania wiekszej ilosci nitek obwódkowych na igly, po jednej nitce na kazda igle, w ta¬ ki sposób, ze za kazdym ruchem jedna nit¬ ka zostaje nawleczona na jedna igle i za¬ wsze na igle wlasna.Celem ulatwienia zrozumienia niniejsze¬ go wynalazku szczególowo przedstawiono na rysunkach mechanizm do wykonywania tego sposobu przy wyrobie ponczoch i skar¬ petek.Fig. 1 przedstawia w znacznem powiek¬ szeniu odnosne polozenia nitek glównych i obwódkowych, wzglednie splot tkaniny; fig. 2 — przekrój wzdluz linji 2—2 na fig. 3, przedstawiajacy kilka nosków napedowych i regulatorów nawlekaczy nitek obwódko¬ wych; fig. 3 -u- przekrój wzdluz linji 3—3 na fig* 2 oraz przekrój pionowy przez glo¬ wice, w której znajduja sie nawlekacze ni¬ tek dla obwódek; fig. 4 i 5 — dwa rodzaje nawlekaczy nitek obwódkowych, zastoso¬ wanych w mechanizmie; fig. 6 — uklad no¬ sków poruszajacych nawlekacze nitek ob¬ wódkowych i igly, widziany od osi maszyny od wewnatrz ukladu; fig. 7 — igly uzyte w niniejszej maszynie, a fig. 8 — diagram odnosnych polozen noska obnizajacego o- raz nitki obwódkowe podczas pracy maszy¬ ny.Jak widac z fig. 1, przedstawiajacej ma- - 2 -ly kawalek dzianej tkaniny, kazda igla po¬ siada oddzielna nitke obwódkowa 10, za- dzierzgnieta wraz z nitka glówna 11 przez kazda igle przy kazdym jej ruchu. Kazda nitke obwódkowa zawsze zadzierzga sie na jej wlasna igle; gdy dwie nitki sa podawane w s^KJsób opijany, tworzy sie zadzierzgniete oczko, które zawsze dociagniete zostaje do prawej strony tkaniny wnaz z oczkiem nitki glównej.Fig. 2 i 3 przedstawiaja szczególy me¬ chanizmu, znajdujacego sie ponad cylin¬ drem igiel i obejmujacego glowice, na któ¬ rej umieszczone sa i regulowane nawlekacze nitek obwódkowych. Na fig. 3 przedstawio¬ no cylinder igiel i skrzynke noskowa w od- powiedniem polozeniu w stosunku do glo¬ wicy.Nad glowica znajduje sie srodkowy pod¬ pierajacy wal 20, umieszczony w zwykly sposób, zabezpieczony przeciw obrotowi i podparty kopulasta oslona 21. Wal ten swa dolna czescia podpiera pierscien 22, zaopa¬ trzony na zewnetrznym obwodzie w rowki, w które wchodza nawlekacze nitek obwód¬ kowych 50 i 51. Wewnetrzna sciana pier¬ scienia posiada pierscieniowy rowek w celu umozliwienia noskom wyrzucajacym nawie- kaczy nitek obwódkowych zaczepianie we¬ wnetrznych krawedzi tychze nawlekaczy.Nieruchomy cylinder igiel 23 otoczony jest skrzynka noskowa 24, która obraca sie i podpiera wystajace wgóre ramie 25. Ra¬ mie to laczy sie w znany sposób za posred¬ nictwem rozwidlonego konca górnego z lap¬ ka napedzajaca 26, umocowana na zebatym pierscieniu 27. Pierscien 27 tworzy glówny naped dla glowicy i zazebia sie ze stbzko- wem kólkiem zebatem 28, którego os 29 u- mocowana jest w nieruchomej oslonie 21.Drugie zebate kólko stozkowe 30, obraca¬ jace sie wraz z osia 29, pracuje z zebatym pierscieniem 31, który jest przymocowany do tulei 32 i1 wraz z ma sie obraca. Tuleja ta jest zamocowana zapomoca idina i rowka 33 {lvkh w jakikolwiek iiraty dogodny sposób} do nacady 34, przytwierdzonej do obraca¬ jacego sie pierscienia 35, na którym znaj¬ duje sie nosek. Nasada 34 w swej dolnej czesci przechodzi w ksztalt plytki 36. Od spodu do plytki 36 przytwierdzone sa wal¬ ki, na których sa zmontowane noski 37 i 38, pelniace role nosków napedowych dla na¬ wlekaczy nitek obwódkowych. Pod plytka i obracajaca sie cylindryczna nasada, wysta¬ jaca ponad plytke i tworzaca przedluzenie nasady 34, znajduje sie pierscien 39 z wy¬ stepami 40 i 41, które, jak to bedzie nizej o- pisane, tworza urzadzenie kontrolujace dla nosków 37 i 38. Dolny koniec walka 42 jest równiez przytwierdzony . do plytki 36, a górny jego koniec jest przymocowany do plytki 35. Ponad plytka 35 znajduje sie na nim zderzak 43. Na dolnym koncu wal¬ ka 42 pod plytka 36 znajduje sie kólko ze¬ bate 48, które zazebia sie z zebami 44 wy- cietemi w obwodzie pierscienia 39. W ply¬ cie 35 umocowany jest równiez inny zde¬ rzak 45, który wspóldziala ze zderzakiem 43 w sposób ponizej opisany.Nawlekacze 50 i 51 maja dwa odmienne ksztalty, przedstawione dokladnie na fig. 4 i 5. Te dwa rodzaje nawlekaczy róznia sie miedzy soba tern, ze posiadaja dwa odmien¬ nie rozmieszczone zlacza 52 i 53. Górna (czynna) powierzchnia zlacza 53 wystaje wgóre wiecej niz powierzchnia czynna zla¬ cza 52. Ponadto róznia sie one polozeniem wysokosci rowków 54 i 55, które wspóldzia¬ laja z noskami wyrzutowemi 37 i 38. Dolne konce wszystkich nawlekaczy sa bardzo podatne, t. j. moga byc wykonane z cien¬ szego materjalu niz ich górne czesci, wobec czego daja sie latwo nagiac celem nawinie¬ cia nitek naokolo igiel. Nachylenie nawleka¬ czy nitek uskuteczniaja noski nachylajace 46 i 47, obracajace sie wraz z pierscieniem trybowyrc 27.Z fig. ó, przedstawiajiacej rozwiniecie systemu roskowego dla igiel i dla nawleka¬ czy nitek, wynika, ze system nosków iglo¬ wych sklada sie z dawnego i znanego urza- — 3 —dzenia nosków dzierzgajacych 60, 61, 62 i 63, stosowanych zwykle u maszyn o obroto¬ wych skrzynkach noskowych do dziania bezszwowych ponczoch i skarpetek* Nosek nieruchomy .posiada wyciecie 64, w którem igly mozna wybierac zapomoca nosków wy- bieraczy 65 i 66, w zwiazku z noskiem do obnizania igiel 67 w nastepujacy sposób Igly wskazane na fig. 7 (a i b) umie¬ szczone sa naprzeniian naokolo cylindra.Igly a sa zwyklym rodzajem igiel, posiada¬ jacym zwykle noski 68, podczas gdy igly 6 posiadaja równiez i dolne noski 69. Noski 68 igiel u jednej polowy maszyny sa krót¬ kie, u drugiej dlugie, jak to ma miejsce u zwyklych maszyn ponczoszniczych i skar- pelkowych. Uzycie dwóch dlugosci nosków 68 spowodowane jest tern, ze przedstawio¬ na maszyna jest maszyna ponczosznicza lub skarpetkowa przystosowana tak do dziania zwrotnego jak równiez jednokierunkowego, lecz cecha ta nie wchodzi w zakres niniej¬ szego wynalazku.Wszystkie igly zanim dosiegna szpar 64 zostaja uniesione do zwyklego poziomu przez noski nieruchome, z chwila zas zbli¬ zenia sie do szpary nosek 65 chwyta dolny nosek 69 drugiej igly, celem pociagniecia jej wdól. W tym punkcie nawlekacze nitek przystosowuja sie do nienachylonych igiel i poruszaja sie przez polaczenie sie z niemi noska 38, przesuwajacego ich nitki naze- wnatrz od przodu igiel, które zanim zosta¬ na zwolnione przez nosek 38 ulegaja odchy¬ leniu nabok przez nosek 47 tak, aby nitka nawinela sie na igly, gdy nawlekacze posu¬ waja sie zpowrotem. Dalszy ruch skrzynki noskowej doprowadza nosek 67 w stycz¬ nosc z dzierzgajacemi noskami tych igiel, które przedtem nie zostaly nachylone, i po¬ chyla je wdól do poziomu igiel pochylonych przez nosek 65. Dalszy obrót powoduje, ze nosek podnoszacy 66 unosi igly, posiadaja¬ ce dolne zlacza, do wysokosci, w której ich nawlekacze nitek przy pomocy nosków 37 i 46 nawijaja nitki naokolo igiel.Celem takiego doboru igiel jest ulatwie¬ nie, zwlaszcza u maszyn precyzyjnych, przej¬ scia nawlekaczy nitek miedzy iglami. W ten sposób zwiekszajac szpare, przez która po¬ winny przechodzic nawlekacze, otrzymuje sie odpowiednio precyzyjna maszyne. No¬ ski 65, 66 'i 67 posiadaja odpowiadajace so¬ bie noski dzierzgajace. Obok srodkowej li- nji tego systemu umieszczony jest nawle- kacz nitki glównej w ten sposób, ze naloze¬ nie nitki glównej na igly nastepuje po na¬ lozeniu nitek obwódkowych przez pionowe nawlekacze nitek 50 i 51.Aby nawlekacze nitek 50 i 51 poruszaly sie stosownie do doboru igiel, dwa rodzaje nawlekaczy nitek ustawione sa naprzemian w rowkach w przytrzymywaczach nawleka^ cza. Nawlekacze w rowkach 54 na wyz¬ szym poziomie poruszane sa przez noski 38 i 47, podczas gdy nawlekacze w rowkach 55 na nizszym poziomie poruszaja noski 37 i 46. Noski wsteczne 70 i 71, przedstawione diagramowo na fig. 6, utworzone sa przez obnizenie powierzchni pierscienia 72, przy¬ mocowanego do plyty 35, na przeciwnych polowach w zaleznosci od jego grubosci. W ten sposób nosek 71 sluzy do przytrzymy¬ wania nawlekaczy 51 przez zaczepienie ich nosków 53, pozwalajac jednoczesnie nawle- kaozom 50 przesunac sie nazewnatrz. Cia¬ gly obrót pierscienia 72 doprowadza jedtoak pochylona powierzchnie noska 71 do zaha¬ czenia o noski 52, celem ich cofniecia. W podobny sposób nosek 70 wspóldziala z na- wlfekaczami celem umozliwienia nawleka- czom SI wykonywania ruchu wahadlowego, a co izatem idzie cofniecia ich i przytrzymy¬ wania jednoczesnie w miejscu nawlekaczy 50. Na fig. 6 wskazane sa wyraznie poloze¬ nia nosków wyrzutowych 37 i 38 oraz no¬ sków nachylajacych 46 i 47 w stosunku do nosków 70 i 71 dla wybierania igiel od 64 do 67.Fig. 8 przedstawia dzialanie nosków po¬ chylajacych 46 i 47, przyczem jeden, z nich 47 jest przedstawiony osobno. Jednakze tyl- - 4 —ko przeciwne nawlekacze nitek sa przedsta¬ wione i rozumie sie, ze jakkolwiek nosek 47 tak przedstawiono, ze zachodzi za kazdy nawlekacz, t. j. w rzeczywistosci nosek ten mija posrednie nawlekacze pomiedzy kaz¬ dym z .przedstawionych i ich nie odchyla/ Jak widac z rysunku, ksztalt noska pochy¬ lajacego jest taki, ze w swym najwyzszym punkcie jest wyzszy od normalnego pozio¬ mu krawedzi nawlekaczy nitek, o która po¬ winien zahaczyc. Wskutek tego, gdy nosek przesuwa sie za nawlekaczem, to nachyla go w jedna strone, co wyraznie zaznaczono na rysunku. Krawedz nawlekacza, stykaja¬ ca sie z noskiem pochylajacym, jest zakrzy¬ wiona lukowo od osi, okolo której poru¬ sza sie ruchem wahadlowym nawle¬ kacz.Gdy nawlekacze musza pozostawac w spoczynku, jak np. w czasie tkania naplet¬ ka lub palców, odpowiedni regulator poru¬ sza przesuwajacy sie ku koncowi drazek 80, celem posuniecia walka 8/ do linji ruchu zderzaka 43. Obrót maszyny powoduje za¬ czepienie zderzaka 43 o walek 81, obraca¬ jac w ten sposób zderzak 43, oraz o kólko zebate 48, celem wprawienia w taki ruch obrotowy pierscienia 39, aby wylaczal wy¬ stepy 40 i 41 z nosków 37 i 38. Te ostatnie wysuwaja sie do wewnatrz pod wplywem regulatorów sprezynowych (nie wskaza¬ nych na rysunku) z linji nawlekaczy nitek, przyczem te ostatnie pozostaja nieruchome az do chwili, gdy drazek 80 uniesie sie po¬ wtórnie celem zaczepienia swego walka 81 o zderzak 43. Gdy to nastapi, zderzak 43 obraca sie w przeciwnym kierunku celem przesuniecia wystepów 40 i 41 poza. noski 37 i 38 i poruszenia ich nazewnatrz. Jak wi¬ dac z powyzszego, celem dziania metoda wskazana na fig. 1, rózne regulujace czesci maszyny ustawia sie w polozeniu wskaza- nem na rysunku. W tern polozeniu otrzy¬ muje sie dobór igiel, który ulatwia przej¬ scie nitek obwódkowych naokolo nawleka¬ czy, a to w tym celu, aby te nawlekacze tak dzialaly, iz przy kazdym ruchu i na kaz¬ dej igle nitka obwódkowa zostaje zawsze zadzierzgnieta, mianowicie zawsze na tej samej igle. Celem przerwania nawlekania nitek obwódkowych na igly w tych cze¬ sciach ponczoch i iskaipetek, w których nit¬ ki obwódkowe sa niepotrzebne lub zbytecz¬ ne, nalezy jedynie puscic w ruch drazek 80 w sposób wyzej opisany, celem wylacze¬ nia nawlekaczy nitek obwódkowych. Dobór igiel bedzie oczywiscie trwal nadal, lecz na^ lezy zaznaczyc, ze noski 65, 66 i 67 posia* daja ksztalt umozliwiajacy i w czasie dziania napietka i palców.W maszynach dostosowanych do niniej¬ szego wynalazku lepiej jest zastosowac cewki typu motkowego, zamiast zwykle u- zywanego typu stozkowego. Cewki' typu motkowego, jakie nalezy zastosowac, obra¬ caja sie naokolo osi poziomej w czasie odr wijania z nich nitek. Zastosowanie takich cewek zajpobiega plataniu sie nitek i do¬ zwala na unikniecie trudnosci napotyka¬ nych czesto w zwiazku z cewkami stozko- wemi, wywolanych ocieraniem konca cewki przez odwijana z niej nitke.Trudnosci otrzymania potrzebnego jed¬ nolitego napiecia wszystkich nitek obwód¬ kowych redukuje sie do minimum przez u- zycie cewek motkowych.Poprzednio opisano konstrukcje nawle¬ kacza nitek obwódkowych, w której zasto¬ sowane jest gietkie zakonczenie prowadni¬ cy dla nitek. Zostala równiez opisana spe¬ cjalna metoda doboru igiel, polegajaca na tern, ze po nalozeniu nitek na igly przez na¬ wlekacze nitek obwódkowych nastepujace po sobie igly unosza sie naprzemian. Kon¬ strukcja nawlekacza nitek tworzy zasadni¬ cza czesc wynalazku wedlug patentu an¬ gielskiego Nr 337438. Sposób doboru igiel tworzy zasadnicza czesc wynalazku objete¬ go angielskim patentem Nr 331586. Nawle¬ kacze igiel i system doboru igiel nie tworza zasadniczo czesci niniejszego wynalazku, lecz sa tylko w nim zastosowane. — 5 — PL