Elektromagnesem o kotwicy pokretnej nazywa sie elektromagnes, zaopatrzony w kotwice, umocowana obrotowo, która zalez¬ nie od wzbudzonego natezenia pola magne¬ tycznego zajmuje pewne okreslone polo¬ zenie. Elektromagnesy tego rodzaju stosu¬ je sie jako narzady nastawcze do kontak¬ tów elektrycznych lub oporników regula¬ cyjnych, albo tez do zaworów hydraulicz¬ nych lub pneumatycznych, do uruchomia¬ nia sygnalów optycznych lub akustycz¬ nych, jako narzady zwalniajace w przyrza¬ dach zabezpieczajacych oraz narzady wska¬ zujace w przyrzadach pomiarowych i reje¬ strujacych.Elektromagnes wedlug wynalazku od¬ znacza sie szczególna dokladnoscia nasta¬ wienia przy stosunkowo duzym momencie obrotowym, pomimo ze kotwica jego daje sie przestawiac o niewielkie tylko katy.Sklada sie on z cewki wzbudzajacej, której rdzen tworza cztery nasady biegunowe w ksztalcie odcinków pierscienia, umieszczo¬ ne parami symetrycznie na brzegach puste¬ go wnetrza cewki, przyczem kazda para nasad, znajdujacych sie po tej samej stro¬ nie osi cewki i oddzielonych od siebie szczelina powietrzna, polaczona jest ze so¬ ba magnetycznie zapomoca zelaznego od¬ cinka pierscienia, umocowanego na kotwi¬ cy.Na rysunku przedstawiono dwa przy-klady wykonania wynalazku. Fig. 1 uwi¬ docznia przekrój podluzny elektromagne¬ su o kotwicy pokretnej, fig. 2 —jeigo prze¬ krój poprzeczny wzdluz linji X—X na fig. 1, fig. 3 przedstawia schematycznie oby¬ dwa polozenia skrajne kotwicy wzgledem nasad biegunowych, fig. 4 — wykres kata odchylenia kotwicy w zaleznosci od pradu wzbudzajacego, fig. 5 i 6 przedstawiaja in¬ na postac wykonania wynalazku z dwoma elektromagnesami, W postaci wykonania, przedstawionej na fig. 1 i 2, cewka wzbudzajaca a elektro¬ magnesu jest zamknieta w pancerzu zelaz¬ nym 6, który, podobnie jak i obie plyty czolowe c, sluzy zarazem za ochrone i za jarzmo, zamykajace obwód magnetyczny.W pustem wnetrzu cewki znajduja sie cztery symetrycznie wzgledem osi podluz¬ nej i poprzecznej polozone nasady biegu¬ nowe d, e, f, g ksztaltu odcinków pierscie¬ nia, z pomiedzy których kazda para nasad na tym samym koncu cewki posiada te sama biegunowosc, np- nasady d i.e stanowia bie¬ guny pólnocne N, a nasady fig — bieguny poludniowe S. Pomiedzy nasadami róznej biegunowosci znajduje sie szczelina po¬ wietrzna h; nasady te polaczone sa ze soba magnetycznie zapomoca plytek zelaznych i oraz k w ksztalcie odcinków pierscienia lub wydrazonego walca, umocowanych na kotwicy, której niemagnetyczna czesc m o- sadzona jest na walku obrotowym n. Odcin¬ ki te sa dluzsze, niz rozstep biegunów h, lecz wezsze od poprzecznej szpary o mie¬ dzy nasadami biegunowemi na tym samym koncu cewki. Sila zwracajaca p ciagnie ko¬ twice i, k, m, n przy niewzbudzonem polu magnetycznem ku oporkowi q.Przy stalej szerokosci szczeliny po¬ wietrznej r w miare wzrostu wzbudzenia wzrasta równiez kat a wychylenia kotwi¬ cy (fig. 3); jezeli moment zwracajacy jest proporcjonalny do kata a, to kat ten wzrasta od polozenia zerowego kotwicy az do po¬ sredniego jej polozenia, przedstawionego tla fig. 2, wiecej niz proporcjonalnie do iiaj tezenia pradu wzbudzajacego, natomiast przy silniejszem wzbudzeniu przyrost kata a obrotu kolwicy maleje coraz bardziej.Przez nadanie niejednostajnej szeroko¬ sci szczelinie powietrznej r lub niejedno¬ stajnej wielkosci momentowi zwracajace¬ mu mozna w sposób znany nadac wy¬ kresowi a = f (I) dowolna postac, np. ksztalt linji prostej.W postaci wykonania wedlug fig. 5 i 6, z których pierwsza przedstawia przekrój podluzny, a druga — przekrój poprzeczny wzdluz Y — Y na fig. 5 sila zwracajaca p nie jest konieczna. Przyrzad sklada sie z dwóch elektromagnesów, umocowanych po obu stronach tarczy izolujacej S1( W tym przypadku ma sie do czynienia z przyrza¬ dem, którego walek ruchomy n przestawia sie w zaleznosci od sumy lub róznicy albo nawet iloczynu, czy ilorazu dwóch wielko¬ sci. Cewke ax zasila sie np. pradem propor¬ cjonalnym do pradu, przeplywajacego przez pewien okreslony punkt sieci, cewke natomiast a^ — pradem proporcjonalnym do napiecia, panujacego w tymze punkcie sieci. Wskutek tego elektromagnes staje sie narzadem nadzwyczaj czulym, który wy¬ chyla sie to w te, to w owa strone, zaleznie od drobnych nawet zmian mierzonej opor¬ nosci pozornej. PL