Wynalazek dotyczy ukladu polaczen elektrycznych w instalacjach transporto¬ wych, jak np. poczty pneumatyczne, lino¬ we lub elektryczne, w których stacje od¬ biorcze mozna nastawiac dowolnie na od¬ biór ze stacji nadawczych. Znane jest za¬ opatrywanie poczty pneumatycznej w u- rzadzenia nastawcze, umozliwiajace nasta¬ wienie zwrotnicy stacji przeznaczenia, dzie¬ ki zaopatrzeniu pojazdów w znaki wyróz¬ niajace. Wynalazek niniejszy zas umozli¬ wia stosowanie pojazdów nie rózniacych sie niczem od siebie, nastawienie bowiem zadanej stacji odbiorczej uskutecznia sie na drodze elektrycznej ze stacji nadawczej, równolegle do toru jezdnego. W pocztach pneumatycznych stosuje sie juz bezposred¬ nie nastawianie zwrotnicy stacji odbiorczej przez uruchomienie przycisku na stacji na¬ dawczej. Taki jednak ruch transportowy wymaga, aby wszystkie zwrotnice miedzy stacja nadawcza a odbiorcza byly tak dlu¬ go zaryglowane, dopóki pojazd nie minie zwrotnic posrednich stacji odbiorczych. To znaczy, ze w instalacjach, w których po¬ szczególne stacje sa odlegle od siebie na¬ lezy przeczekac dlugi czas zablokowania, zanim mozna bedzie wyslac nowy pojazd.Wynalazek niniejszy umozliwia nato¬ miast równoczesne wysylanie wiekszej liczby pojazdów do róznych stacyj prze¬ znaczenia. W mysl wynalazku dogodnosc te osiaga sie w ten sposób, ze nastawienie zwrotnicy odbywa sie nie bezposrednio zestacji nadawczej, lecz zapomoca specjal¬ nej rozdzielni! rejestrujacej, przynaleznej dwka^dej zwrotnicya Pod wyrazeniem roz¬ dzielnia rejestrujaca* nalezy rozumiec u- rzadzemie, w którem utrwala sie („zbiera sie") kolejno pewna liczba nakazanych czynnosci laczenia, np. przestawienie jed¬ nej ldb kilku okreslonych zwrotnic, przy- czem te nakazane i utrwalone czynnosci rozdzielnia rejestrujaca wykonywa nastep¬ nie w takiej samej kolejnosci, jak byly utrwalane. Taka rozdzielnia rejestrujaca posiada pewna liczbe narzadów rejestru¬ jacych, których ustawienie okresla dana czynnosc laczenia. Istota wynalazku pole¬ ga na tern, ze w chwili odjazdu pojazdu ze stacji nadawczej rozklad czynnosci pola¬ czeniowych, obejmujacy przestawienie o- kreslonych zwrotnic, wymagane dla osia¬ gniecia zadanego celu, zostaje przede- wszystkiem utrwalony w rozdzielni reje¬ strujacej pierwszej zwrotnicy, lezacej na drodze pojazdu i sprowadza wlasciwe na¬ stawienie tej zwrotnicy. Dla kazdego wy¬ slanego pojazdu ustawia sie w rozdzielni rejestrujacej narzad rejestrujacy, znamio¬ nujacy stacje przeznaczenia pojazdu. Pod¬ czas przejezdzania przez zwrotnice pojazd uruchomia kontakt poslizgowy, powodujac tym sposobem uniewaznienie nakazu (roz¬ kladu), utrwalanego w rozdzielni rejestru¬ jacej, oraz przekazanie tego nakazu do rozdzielni rejestrujacej nastepnej zwrotni¬ cy, znajdujacej sie na drodze pojazdu.Równoczesnie wykonywa sie nastepny na¬ kaz laczenia, utrwalony dla nastepnego po¬ jazdu, to znaczy zwrotnica ustawia sie na przejazd w kierunku badz prostym, badz tez odchylonym zaleznie od tego, gdzie sie znajduje stacja przeznaczenia dla tego dru¬ giego zkolei pojazdu. Tym sposobem istnie¬ je moznosc wypuszczania ze stacji nadaw¬ czej bezposrednio jeden po drugim kilku po¬ jazdów do róznych stacyj przeznaczenia, za¬ nim jeszcze pierwszy pojazd minie pierwsza zwrotnice. W jaki sposób mozna osiagnac taki ruch transportowy wyjasnia1 sie na na¬ stepujacym przykladzie wykonania. Fig. 1 przedstawia mala instalacje transportowa ze stacja wysylkowa S, linje glówna ze stacjami odbiorczemi Alf A2 i punktem wezlowym u, polaczonym ze stacja odbior¬ cza A2, z którego znowu wychodza odga¬ lezienia: jedno ze stacjami odbiorczemi A3, A4, A5, drugie ze stacjami odbiorczemi A6, A7. Zadanie polega na tern, ze na odcinku 5 — A± ma sie poruszac jednoczesnie kil¬ ka np. piec pojazdów. Urzednik wysylaja¬ cy nie potrzebuje zatem czekac, az pierwszy pojazd zwolni odcinek S — Ar Przytem powinna istniec moznosc przeznaczenia kazdego pojazdu do dowolnej stacji z po¬ miedzy Ax — A7. Stacje przeznaczenia kaz¬ dego pojazdu nalezy okreslic przez ,,wy- bór numerów". Co do wyboru numerów, to istnieja dwa rózne rozwiazania. Nastawie¬ nie numeru moze byc dokonane juzto fca pojezdzie samym, juzto nadaje sie na dro¬ dze elektrycznej wybór numerów, polozo¬ nych równolegle dlo drogi jazdy.Z warunków ruchu wynika naprzyklad, ze na odcinku S — A± powinno byc w ru¬ chu jednoczesnie najwyzej piec pojazdów. iNa odcinku u — A3 moga jednoczesnie kursowac trzy pojazdy, a na odcinku u — AQ — cztery. Otóz wynalazek polega na tem, ze wybory numerów dla pewnego po¬ jazdu nie zestawia sie odrazu od stacji wy¬ sylkowej az do stacji przeznaczenia, lecz jedynie dla pierwszego odcinka drogi prze- bywanej, t. j. w danym przypadku odcinka S — Ar Jezeli zas pojazd ma jechac da¬ lej poza stacje odbiorcza Av to wybór nu¬ merów dla tego pojazdu przekazuje sie dalej na odcinek A1 —¦ A2 i t. d. az do od^ cinka, na którego koncu lezy stacja prze¬ znaczenia. Korzysc z takiego ukladu pole¬ ga na tem, ze wybór numerów staje sie przejrzysty, jednoznaczny i prosty. Dalsze korzysci odnosza sie do liczby dróg nume¬ rowych. Jak to pózniej bedzie wyjasnione, jest przewidzianych tyle dróg numerowych, — 2 —ile pojazdów ma Jednoczesnie kursowac na pewnym odcinku. A zatem dla kazdego wyslanego pojazdu zajmuje sie osobna dro¬ ga numerowa. Droga numerowa moze miec za jednym razem np. za cel1 stacje odbiorcza !A2, a innym razem stacje odbiorcza A7t.Trzebaby zatem, gdyby nie wynalazek, " przebywac kazda droge numerowa az do ostatecznych stacyj przeznaczenia A5 i A7.Poniewaz jednak w mysl wynalazku wy¬ bór numerów przekazuje sie dalej tylko dla pojazdów, jadacych dalej, wiec tern mniej potrzeba dtróg numerowych, im bar¬ dziej sa one oddalone od stacji wysylko¬ wej. Przytem wynalazek daje równiez moznosc ograniczenia do minimum liczby niezbednych aparatów.Ponizszy opis przedstawia jedynie przy¬ rzady, które znalazly zastosowanie dzieki wynalazkowi. W instalacjach zupelnych znajduja zastosowanie prócz tego jeszcze urzadzenia do rozruchu ii zatrzymywania mechanizmu napedowego instalacji trans¬ portowej, nastepnie urzadzenia do odsy¬ lania zpowrotem pojazdów ze stacji prze¬ znaczenia do stacji wysylkowej, urzadze¬ nia kontrolne i t. d. Poniewaz wynalazek nie dotyczy samej instalacji transporto¬ wej, przeto opis tych czesci nie jest po¬ trzebny. Aparaty do wyboru numerów i zwiazane z tern stawidla sa w mysl wyna¬ lazku takie same, jakie do tego samego ce¬ lu sa stosowane w instalacjach telefonicz¬ nych z wybieraczami. W ponizszym opisie wystepuja t. zw. wybieracze znanego typu, obracajace sie skokami, jednakze z równym, skutkiem moglyby znalezc zastosowanie inne rodzaje wybieraczy, np. wybieracze przekaznikowe.Fig. 2 przedstawia zasady ukladu po¬ laczen dla calej instalacji, przedstawionej sna fig. 1. Fi&. 3 unaocznia szczególy pola¬ czen z dodatkiem niektórych detali urza¬ dzen, nie przedstawionych na fig. 2. Na 'fig. 2 litera S oznacza stacje wysylkowa, a litery A1 — A7 tory, sluzace do odbioru pojazdów na stacjach odbiorczych. Litera u oznacza miejsce przelaczania w punkcie wezlowym przy stacji A2, Kontakty po¬ slizgowe dlo do dl€ sa zamykane przej¬ sciowo przez poruszajacy sie pojazd. Kon¬ takty poslizgowe al do eff sa zamykane przejsciowo przez wyslane pojazdy przy wjezdzie ich na tory wyjazdowe. Litera N sa oznaczone wybieracze iwimerów, z któ¬ rych kazdy posiada na fig. 2 po trzy ra¬ miona a, b, c. Trzy ramiona wybieracza sa polaczone na fig. 2 linja kreskowana, któ¬ ra nie oznacza zadnego polaczenia elek¬ trycznego, lecz ma symbolizowac jedynie przynaleznosc do siebie tych trzech ramion.Literami podwójnemi ES i AS oznaczono nastawniki - liczniki, wyposazone równiez w wieksza liczbe ramion. Nastawnik- licznik ES na fig. 2 posiada tylko jedno ra¬ mie, na fig. 3 natomiast kilka. Nastawnik- licznik AS posiada na fig. 2 dwa ramiona, np. AS 111 i 12 mechanicznie ze soba sprze¬ zone. Literami W1 do W6 oznaczono elek¬ tromagnesy odbiorcze, podczas gdy litera U oznacza elektromagnes zwrotnicowy w miejscu rozgalezienia sie torów, który w stanie wzbudzenia przestawia zwrotnice Hol — w6. Literami 7\ do T7 oznaczono przyciski numerowe, umieszczone na stacji wysylkowej S. Przyciski te moga byc ozna¬ czone cyframi lub nazwami stacyj odbior¬ czych. Przypuscmy, ze w malych odste¬ pach czasu maja byc po sobie wyslane trzy pojazdy. Stacja przeznaczenia pierw¬ szego pojazdu ma byc A4, drugiego A2, trze¬ ciego A7. Niechaj wszystkie wybieracze beda w polozeniu, zaznaczonem na fig. 2.Ponizszy opis wykaze, ze moga one w po¬ lozeniu spoczynku zajmowac równiez inne polozenia. Urzednik wysylajacy stawia pierwszy pojazd na tor transportowy i na¬ ciska przycisk T'4, który zostaje przytem zaryglowany w pozycji roboczej w sposób, nie przedstawiony blizej na rysunku. Rów¬ niez nie jest zaznaczone, ze nacisniecie te¬ go przycisku powoduje uruchomienie me- — 3 —chanizmu napedowego, jak np. liny wycia¬ gowej lub dtemchawy poczty pneumatycz¬ nej* Pierwszy pojazd rozpoczyna jazde i zwiera przejsciowo kontakt poslizgowy dl 0, umieszczony na poczatku odcinka S— A 1. Z tego powodu nastawnik ES I zaj- iriuje polozenie ¦/. Poniewaz droga nume¬ rowi wybielacza Nil jest wolna, przeto ESI zatrzymuje sie w polozeniu 1. Podob¬ nie jak nastawiaja sie wybieraczse wyszu¬ kujace w instalacjach telefonicznych, tfeik ramie wybieracza N 11 a szuka nacisnie¬ tego przycisku T4. Ramie wybieracza N 11 a zatrzymuje sie na przewodzie wie¬ lokrotnym V 1/4. Prad próbny, który po¬ wstaje wskutek tego zatrzymania sie, zwal¬ nia przycisk T 4. Teraz zostaje wztedzony przekaznik B {fig. $), który utrzymuje na¬ dal naped w ruchu. Wyskoczenie przycisku T 4 jest znakiem dla urzednika wysylaja¬ cego, ze moze juz wypuscic drugi pojazd; wówczas naciska on przycisk T 2. Pojazd, który, jak wiadomo, moze odjechac dopie¬ ro wtedy, gdy zostanie nacisniety jeden z przycisków T, wjezdza na odcinek S — Al i zamyka przejsciowo kontakt poslizgowy dlU. To powoduje przesuniecie nastawni¬ ka ESI w polozenie 2, w którem ES I za¬ trzymuje sie. Wybieracz numerowy N12 natrafia na przycisk T 2. Nastepnie urzed¬ nik wysylajacy stawia trzeci! pojazd i na¬ ciska przycisk TT. Trzeci pojazd zamyka przejsciowo kontakt df 0, który powoduje przesuniecie nastawnika w polozenie 3.Wybieracz numerowy N13 otrzymuje przejsciowy rozruch i ustawia sie na T 7.Na odcinku S — A 1 przesuwaja sie zatem teraz jednoczesnie trzy pojazdy. Nastaw¬ nik ESI sluzy nietylko jako wejsciowy na¬ stawnik, lecz równiez jako wejsciowy licz¬ nik dla wszystkich pojazdów, które zosta¬ ly wyslane ze stacji S i wjechaly na odci¬ nek S —Al.Ponizej opisano przebieg pojazdu pierw¬ szego od stacji A 1 az do chwili, w której opuscil on tor u odbiorcy w A 4* Ramie kontaktowe NII b, sprzezone z ramieniem N 11 a, ustawia sie zgodnie t ustawieniem tego ramienia, czyli znajduje sie na prze¬ wodzie wielokrotnym V 2/4, a wiec nie na przewodzie odbiorczym V 2/1, poprzez któ¬ ry elektromagnes W1 zostalby wzbudzo¬ ny. A wiec elektromagnes Wl nie jest Wzbudzony. Pierwszy pojazd przejezdza zwrotnice w 1 i wchodzi na odcinek Al — A 2. Przy tej sposobnosci zwiera on przej¬ sciowo kontakt poslizgowy d f 1, wywolu- jac przez to uruchomienie róznydh przy¬ rzadów. Przedewszystkiem przechodzi w polozenie / nastawnik A S I, który sluzy zatem do liczenia pojazdów, przejezdzaja* cych zwrotnice W 1. Nastepnie df 1 po^ woduje przestawienie nastawnika ES 11 w polozenie 1, w którem tenze zatrzymuje sie. Wybieracz NII1 rozpoczyna ruch i po¬ rusza sie, az jego ramie kontaktowe NII lxi natrafi na przewód wielokrotny V 3/4. Prze¬ wód ten jest Uziemiony za posrednictwem N11 c, V 3/4 i AS 112 w polozeniu 1. Po¬ woduje to zatrzymanie sie wybieracza NII1. Przy wjezdzie pierwszego pojazdu na odcinek A1 — A2 wybór numerów zo~ stal przeniesiony z odcinka S — A1 na od¬ cinek A1 — A2 w drodze numerowej N// Z. Poniewaz ramie kontaktowe N II la poszukiwalo numeru, który w rozumieniu techniki laczenia lezy w kierunku do stacji wysylkowej S, wybór numerów, dokonany przez wybieracz Nil 1, nazywa sie wybo¬ rem wstecznym. Nalezy dalej zwazyc, ze nastawienie numerowe wybieracza NII1 opiewa równiez na 4, jak i wybieracza przekazujacego Nil. Taki wybór numero¬ wy nazywa sie równonumerowym. Ramie Nil Ib, ustawiajace sie zgodnie z ramie¬ niem NII la, znajduje sie na kontakcie wielokrotnym V 4/4, a wiec nie na dopro¬ wadzeniu do elektromagnesu odbiorczego W2. Pierwszy pojazd' przejezdza zatem przez zwrotnice w 2 i wstepuje na odcinek A 2 — u. Poniewaz zas ramie kontaktowe — 4 — INil Ib znajduje sie na przewodzie V 4/4, a nie na V 4/6 lub 7, za posrednictwem któ¬ rych elektromagnes zwrotnicowy U zostal¬ by wzbudzony, przeto zwrotnica u nie zo¬ staje przestawiona. Przy wjezdzie na od¬ cinek u A 3 pierwszy pojazd zamyka przej¬ sciowo kontakt poslizgowy dfu z tym skut¬ kiem, ze nastawnik A SII przechodzi w polozenie /. A zatem nastawnik A Sil no¬ tuje liczbe pojazdów, przejezdzajacych przez zwrotnice w2. Ramie ASII22 na¬ stawnika w polozeniu 2 uziemia ramie kon¬ taktowe NII1 c, które równiez jest sprze¬ zone z ramieniem NII1 a, a wiec tern san mem znajduje sie na V 5/4. Zwarcie kon¬ taktu poslizgowego dfu powoduje przejscie nastawnika ESIU w polozenie /. Nastaw¬ nik ESIII nadaje rozruch wybieraczowi N III 1. Przesuwa1 sie on ku przewodowi wielokrotnemu V 5/4, uziemianemu za po¬ srednictwem ramienia wybieracza NII1 c.Dla wybiieracza N III 1 polozenie to nie jest jednak czwarte, lecz drugie. Nastawie¬ nie numerowe wybieracza N III 1 jest za¬ tem rózne od1 nastawienia numerowego wy¬ bieracza NIIL Jezeli zas nastawienie nu¬ merowe przekazujace jest rózne od prze¬ kazanego, to wybór numerowy nazywa sie róznonumerowym. Ramie kontaktowe Nlltl b wybieracza, który wykonal tylko jeden skok, znajduje sie na kontakcie wie¬ lokrotnym V 6/2, wskutek czego elektroma¬ gnes zwrotnicy w 3 nie moze byc wzbudzo¬ ny. Pierwszy pojazd przejezdza przez zwrotnice w 3 i wstepujie na odcinek A 3 — A 4. Przy tey sposobnosci zamyka om przej¬ sciowo kdntakt poslizgowy df 3 i wskutek tego nastawnik A S III przechodzi w polo¬ zenie 1, a nastawnik E S IV przechodzi w polozenie 1. Nastawnik E SIV nadaje roz¬ ruch wybieraczowi NIV 1, który nastawia sie w sposób równonumerowy z wybiera- czem N III 1 na przewodzie wielokrotnym V7/2. Jego ramie konllaktowe NIV1 b znajduje sie teraz na przewodzie wielokrot¬ nym V 8/2, a uzwojenie elektromagnesu zwrotnicowego W4 zostaje wzbudione za posrednictwem obwodu': baterja, W 4, NIV1 b, ASIV 1 w polozeniu O, ziemia..Zwrottoica w 4 zostaje przelozona, a , pierwszy pojazd usuniety z toru na stacji odbiorczej A 4. Przy tej sposobnosci zamy¬ ka on przejsciowo kontakt poslizgowy a 4, a wskutek tego nastawnik ASIV przecho¬ dzi w polozenie /. W przykladzie z równo- czestoem kursowaniem trzech pojazdów przyjmowano, ze tylko jeden pojazd wjez¬ dzal na odgalezienie U — A 4. Obydwa na¬ stawniki E SIV i A SIV znajduja sie w polozeniu /. Stan ten oznacza, ze na odcin¬ ku A 3 — A 4 niema juz pojazdu. Pózniej zostalnie wyjasnione (fig. 3), ze stan ten wywoluje polozenie spoczynkowe wszyst¬ kich aparatów, czynnych na odcinku A 3 — A 4. Nalezy zauwazyc, ze nastawniki E SIV i A SIV zatrzymuja sie w polozeniu 1 jako polozeniu spoczytnkowem. Jezeli przy pózniejszem wysylaniu w droge jakis nowy pojazd wjedzie na odcinek A 3 — A 4, to kontakt poslizgowy df 3 zostanie zamknie¬ ty, a przez to przesunie nastawnik w polo¬ zenia 2 i nada rozruch wybieraczowi NIV 2, którego ramie kontaktowe NIV 2 b zosta¬ je uziemione poprzez nastawnik ASIV2b i nastawnik ASIV41 w polozeniu 1. Nie potrzeba zatem, aby na poczatku wysylki droga numerowa, Oznaczona liczba 1, a wiec (NIV 1), byla zajeta. Przy trzeciej ekspe¬ dycji' zajeloby sie droge NIV 3, pózniej znowu NIV1.Ponizej opisano przebieg drugiego po¬ jazdu przy wyborze numerowym 2. Skoro drugi pojazd wstapi na odcinek S — Al, to zamkniecie kontaktu poslizgowego dfO wywoluje przesuniecie nastawnika E SI w polozenie 2, co znów wywola nastawianie ramienia kontaktowego wybieracza N12 na przycisk 2. Ramie wybieracza NI2b znajduje sie zatem na kontakcie wielokrot¬ nym V 2/2, wskutek czego elektromagnes zwrbtnicowy W1 nie doznaje wzbudzenia.To tez drugi pojazd przejezdza zwrotnice — 5 —w 1 i wstepuje na odcinek Al — A 2, po¬ wodujac przejscie nastawników ASI i ES II w polozenie 2. Wybieracz N II2 zi¬ mnie polozenie 2, wskutek czego jego ra¬ mie kontaktowe NII2 b zatrzymuje sie na kontakcie wielokrotnym V 4/2, a wiec uzwo- jienie elektromagnesu odbiorczego W 2 do¬ znaje wzbudzenia za posrednictwem na¬ stawnika AS II21 w polozeniu 1. Wskutek tego drugi pojazd zostaje usuniety z liinji na stacji odbiorczej A 2. Przy tej sposobno¬ sci zwiera on przejsciowo kontakt poslizgo¬ wy a 2, który powodujie przejscie przyrza¬ du rozdzielczego AS/7 w polozenie 2.Przebieg trzeciego pojazdu z wyborem numerowym 7 jest nastepujacy. Przy wjez¬ dzie na odcinek S — Al kontakt poslizgo¬ wy di 0 przez zamkniecie obwodu pradu wywoluje przesuniecie obracajacego sie skokami (nastawnika ESI w polozenie 3.Wybieracz N13 ustawia sie w swem po¬ lozeniu 7. Z wyjasnionych powodów trzeci pojazd przejezdza zwrotnice w 1, a. za¬ mkniecie kontaktu df 1 powoduje przesu¬ niecie nastawnika ASI, jak równiez na¬ stawnika ESil w polozenie 3. Wybieracz NII3 przechodzi w swe polozenie 7, wsku¬ tek czego NII 3b natrafia na przewód wie¬ lokrotny V 4/7. Uzwojenie elektromagnesu, nastawiajacego zwrotnice u, doznaje wzbu¬ dzenia za posrednictwem obwodii: baterja, U, V4/7, NII3b, AS II21 w polozeniu 2, ziemia.Trzeci pojazd przejezdza zwrotnice w 2, poniewaz uzwojenie elektromagnesu odbior¬ czego W 2 nie jest wzbudzone, i .wjezdza na odcinek A 6 — A 7. Przy tej sposobno¬ sci zamyka on przejsciowo kontakt posli¬ zgowy df 6fi, który wywoluje przejscie na¬ stawnika E SVI w polozenie 1, a nastaw¬ nika ASII — w polozenie 3. Obwód wzbu¬ dzony, powyzej podany i zawierajacy uzwo¬ jenie elektromagnesu U, zostaje przerwa¬ ny a nastawnik AS II21 opuszcza poloze¬ nie 2. Nastawnik ES VI w polozeniu 1 na¬ daje rozruch wybieraczowi NVI1, który wraz ze swem ramieniem kontaktowem \NVIla nastawia sie na przewodzie wie¬ lokrotnym V 5/7, uziemionym za posrednic¬ twem ramienia N III 3 c i nastawnika A SII22 w polozeniu 3. To nastawienie numerowe jest róznonumerowe. Dalszy o- pis jazdy trzeciego pojazdu jest zbyteczny, poniewaz opisane juz zjawiska powtarzaja sie. Nastawniki ESI i ASI, jak równiez ESII i A Sil znajduja sie w polozeniu 3, to jest w polozeniu identycznem, co jest znakiem, ze wszystkie urzadzenia laczni¬ kowe, czynne na odcinkach S — A 1 — A 2, moga przejsc w polozenie spoczynkowe.Nastawniki ES i AS zatrzymuja sie w o- siagnietem polozeniu, wskutek czego przy nowej ekspedycji pojazdu drogi numerowe N 14 i NII4 zostaja przydzielone nowemu pierwszemu pojazdowi.Na fig. 3 uwidoczniono polaczenie tyl¬ ko dla jednego odcinka ukladu polaczen z fig. 2, poniewaz te same zjawiska powta¬ rzaja sie w innych miejscach. Fig. 3 posia¬ da te same oznaczenia, co fig. 2. Zapomoca VI oznaczono pole wielokrotne szczotki Na, przyjmujacej numery wybieracza nu¬ merowego. Zapomoca V2 oznaczono pole wielokrotne, wywolujace usuwanie poja¬ zdów i przeznaczane dla szczotki N b. Za¬ pomoca V3 oznaczono pole wielokrotne dla przekazujacej dalej szczotki Ne wy¬ bieracza numerowego. Literami E S ozna¬ czono licznik wjezdzajacych na dany odci¬ nek pojazdów^ literami AS — opuszczaja¬ cych dany odcinek pojazdów. Zapomoca dii (po lewej stronie u dolu) oznaczono kontakt poslizgowy na poczatku odcinka, który ma przyjac wybór numerowy. Zapo¬ moca df 2 (z prawej strony u dolu) ozna¬ czono kontakt poslizgowy na poczatku od¬ cinka, do którego podany wybór numerowy ma byc przekazany. Zapomoca W 3 ozna¬ czono elektromagnes odbiorczy, a na fig. 3 jest on przedstawiony w stanie polaczenia z V 2/3. Wreszcie zapomoca aII (na pra¬ wo u dolu) oznaczono kontakt poslizgowy - S -na drodze wyjazdowej. Pojazd, który jako pierwszy wjezdza na niniejszy odcinek, po¬ winien opuscic tor przy elektromagnesie odbiorczym W 3, uwidocznionym na fig. 3.Totez ramie kontaktowe N c wybieracza numerowego omawianego odcinka znajduje sie na swym przewodzie wielokrotnym V 3/3. Skoro pierwszy pojazd wjedzie na odcinek, prowadzacy do elektromagnesu odbiorczego W 3, to zwiera on przejsciowo kontakt poslizgowy df 1 (fig. 3 z lewej strony u dolu). Przekaznik D zostaje wzbu¬ dzony przez utworzenie obwodu: ziemia, uzwojenie 4 — 5 przekaznika D, sp I, df 1, baterja. Zamkniecie kontaktu dli wywo¬ luje wzbudzenie przekaznika B i DE przez utworzenie obwodu: ziemia, d II, uzwojenie 1 — 2 przekaznika B, baterja i równole¬ glego do poprzedniego obwodu: ziemia d II, DE, uzwojenie 1 — 2 przekaznika W)K, ba¬ terja. Wywolane wzbudzeniem przekaznika B przestawienie kontaktu bil wywoluje wzbudzenie przekaznika Sp przez utworze¬ nie obwodu: ziemia, bil, p III, uzwojenie 1 — 2 przekaznika Sp, baterja. Zamknie¬ cie kontaktów b III zamyka obwód przy¬ trzymujacy przekaznika B, zlozony z ba- terji, bezpiecznika Si, b III, uzwojenia 4 — 5 przekaznika B i ziemi. Przekaznik B pozo¬ staje w stanie wzbudzonym az do czasu, gdy ostatni pojazd opuisci odcinek, zakon¬ czony zwrotnica a. Przekaznik B utrzymu¬ je instalacje w ruchu zapomoca urzadze¬ nia, nieuwidócznionego na rysunku; kontakt bl przygotowuje obwód próbny dla szczot¬ ki Na. Elektromagnes obrotowy DE prze¬ stawia licznik wejsciowy ES w polozenie 1.Przekaznik Sp otwiera kontakty sp I, wskutek czego kotwica przekaznika D od¬ pada. Teraz wybieracz Na zaczyna doko¬ nywac wyboru numerowego w obwodzie: ziemia, przerywacz Un, bIV, dlii, pi, ES III, ramie // w polozeniu 1, uzwojenie elektromagnesu obrotowego D N wybieracza numerowego, baterja. Ramiona Na, Nb, Ne posuwaja sie o jeden skok. Poniewaz szczotka Na nie znajduje potencjalu prób¬ nego na przewodzie wielokrotnym Y l/U przeto D N obraca sie dalej, dopóki nie na¬ trafi na przewód wielokrotny V1/3. Ten ostatni jest polaczony przez szczotke Ne poprzedniego wybieracza numerowego (nie- przedstawionego na fig. 3) z baterja, wsku¬ tek czego przekaznik P doznaje wzbudze¬ nia za posrednictwem obwodu: batefja, szczotka New poprzednim wybieraczu nu¬ merowym, przewód wielokrotny V i/3, szczotka Na, E S III, ramie I w polozeniu 1, uzwojenie 1 — 2 przekaznika P, b I, d II, ziemia. W ten sposób wybór numerowy 3 zostal przyjety. Przekaznik P utrzymuje sie w obwodzie: baterja, Si, uzwojenie 4 — 5 przekaznika P, dl, pili, bil, ziemia* Kontakt p I przerywa obwód, laczacy dalej uzwojenie elektromagnesu obrotowego DN, którego kontakt dn podtrzymuje dzialanie rozpoczetego impulsu pradu U jeszcze do konca, aby nie dopuscic do skutków impul¬ su pradu szczatkowego, znanych w insta¬ lacjach telefonicznych z wybieraczami. Ce¬ lem ponownego podjecia opisu poprzednio podanego przykladu na równoczesny ruch trzech pojazdów na jednym odcinku drogi, przyjeto, ze na odcinek, zakonczony elek¬ tromagnesem W 3, wjezdzaja jeszcze dwa dalsze pojazdy. Drugi pojazd znowu za¬ mknie kontakt poslizgowy df, a elektroma¬ gnes obrotowy DE przesunie ES w poloze¬ nie 2. Uzwojenie 1—2 przekaznika P traci prad przy E S III (ramie /), a dI otwiera obwód1 uzwojenia 4—5 przytrzymujacego przekaznika P, wskutek czego przekaznik P przestaj e byc wzbudzany i moze obecnie rozpoczac wspólprace z inna droga nume¬ rowa (nieprzedstawiona na fig. 3) poprzez ES III ramie / w polozeniu 2. Trzeci po¬ jazd, wjezdzajac, powtarza ten przebieg, wskutek czego ramie I nastawnika E S III przechodzi w polozenie 3. Kontakt 6// za¬ mknal równiez nastepujacy obwód: ziemia, bil, hll, uzwojenie cieplne Th, &Y bate¬ rja. Z powodów, które pózniej zostana wy- — 7 —luszczone, uzwojenie cieplne wymaga kil¬ ku sekund, zanim zamknie kontakt th.Wówczap zostaje wzbudzony przekaznik H w obwodziie: ziemia, th, H, baterja. Prze¬ kaznik H utrzymuje sie za posrednictwem obwodu: baterja, H, HII, bil, ziemia, do¬ pótyf dopóki wszystkie pojazdy nie opu¬ szcza pmawi&nego odcinka. Zamkniecie kontaktu hi wywoluje wzbudzenie uzwo¬ jenia elektromagnesu odbiorczego W 3 za posrednictwem obwodu: baterja, W 3,V 2/3, ;-• Nbs zl, A,SIII31 w polozeniu 0, hi, zie-* mia^ Elektromagnes W 3 przeklada zwrot-,, nice w3 (fig. 2 )i pierwszy pojazd zostaje^ usuniety z linji. Przy wjezdzie na drogej wyjazdowa zamyka on przejsciowo kontakt", poslizgowy a 3 i wzbudza przekaznik A po¬ przez uzwojenie A4 — 5. Teraz licznik wyjsciowy A S III 31 przesuwa sie w polo¬ zenie 1 z powodu powstania obwodu: zie¬ mia, a II, elektromagnes obrotowy D A licz¬ nika wyjsciowego, uzwojenie 5 — 6 prze¬ kaznika WK, baterja.Poniewaz kontakt poslizgowy a 3 jest zamkniety tylko przejsciowo, przeto prze¬ kaznik A przestaje bezzwlocznie byc wzbu¬ dzamy. Skoro ASIU31 opusci polozenie 0 zostaje otwarty obwód wzbudzony, w któ¬ rego sklad wchodzi uzwojenie elektroma¬ gnesu, odbiorczego W 3, wskutek czego zwrotnica w 3 (fig. 2) powraca w poloze¬ nie, umozliwiajace przejazd. Wybór nume¬ rowy drugiego pojazdu zdaza do dalazej stacji przeznaczenia. Drugi pojazd przejez¬ dza przez zwrotnice w 3 i przy wjezdzie na nastepny odcinek zamyka przejsciowo kpn- takt poslizgowy df 2, którego zamkniecie wywoluje wzbudzenie uzwojenia D A przez utworzenie obwodu: baterja, WK uzwoje¬ nie 5 ¦— 6, uzwojenie Z) A, kontakt df 2, ziemia. Licznik A S przechodzi w poloze¬ nie 2. Ze kontakt df 2 licznika wejsciowe¬ go w nastepnym odcinku daje impuls i przez to zapoczatkowuje dalsze przekaza¬ nie wyboru numerowego, to o tern kilka¬ krotnie wspomniano przy wyjasnieniu fig. 2.Niechaj takze trzeci pojazd posiada dal¬ sza stacje przeznaczenia, wobec czego prze¬ jezdza równiez przez zwrotnice w 3. Kon¬ takt poslizgowy przesuwa przytem licznik AS w polozenie 3. Teraz juz wszystkie po¬ jazdy opuscily odcinek, konczacy sie przy w 3, i wszystkie urzadzenia, dzialajace na tym odcinku, moga wrócic w polozenie spoczynkowe. Zarówno licznik ES, jak i \licznik AS znajduja sie w pozycji 4. Po¬ lnadlo sa wzbudzone jeszcze przekazniki; B, H i.P. Przy wejsciu AS w polozenie 3 uzwojenie 4 — 5 przekaznika B zostaje Czwarte poprzez sp III, E SIII, ramie V w jjpolozeniu 3, AS III, ramie 35 w polozeniu J3, ziemia. Przekaznik B przestaje byc wzbu¬ dzany i kontakt b II otwiera obwody przy¬ trzymujace H i P. Wybieracz N z ramio¬ nami Na, Nb, Ne i liczniki E S i AS zatrzy¬ muja sie w polozeniu, w którem w danym momencie sie znajduja. W ten sposób wszystkie przyrzady przechodza w polo¬ zenie spoczynkowe. Uzwojenie cieplne T h ma na celu opóznienie zamkniecia „obwo¬ du próbnego", który dluzy do wzbudzania elektromagnesu odbiorczego W 3. Przyj¬ mijmy, ze pierwszy pojazd ma stacje prze¬ znaczenia A 7, polozona poza elektroma¬ gnesem odbiorczym W 3. Gdyby polozenie nastawnika A SIII 31 bylo 'bezposrednio uziemione, to szczotka N b podczas przyj¬ mowania wyboru numerowego 7 przesuwa¬ laby sie po kontakcie V 2/3 i przejsciowo wzbudzalaby W 3. Skoro szczotka N b, któ¬ ra przeciez trzeba nastawic na V 2/7',¦ opu¬ sci V 2/3, elektromagnes odbiorczy W 3 straci znów wzbudzenie. Poniewaz pierwszy pojazd nie predko jeszcze nadejdzie, nie wynikneloby z tego powodu nieprawidlowe dzialanie urzadzenia. Chodzi jednak o za¬ pobiezenie niepotrzebnemu przestawianiu zwrotnicy, a osiaga sie to przez to, ze kon¬ takt hi wskutek opóznienia, wywolanego przez uzwojenie cieplne, zamyka sie do¬ piero wtedy, kiedy N a przyjmie juz wybór — 8 —zadanie. Przy opisie fig. 2 zaznaczono, ze np. odcinek A 3 — 4 — 5 posiada tylko trzy drogi numerowe. Byc moze, ze urzed¬ nik wysylajacy nie pamieta o tern i moze w pewnym przypadku wyslac wiecej, niz trzy pojazdy na odcinek A 3 — 4 — 5. W takim razie na odcinku A 3 — 4 kursowa¬ loby za wiele pojazdów. Otóz celem prze¬ kaznika M jest usunac nadliczbowe po¬ jazdy na zwrotnicy, znajdujacej sie przed odcinkiem przeciazonym. Uklad wiec pola¬ czen, przedstawiony na fig. 3, jest przemy¬ slany dla jednoczesnego obciazenia nie trze¬ ma, lecz dziesiecioma pojazdami i niech wlasnie dziesiaty pojazd zamyka kontakt df 1 w zalozeniu, ze jeszcze zaden pojazd nie opuscil odcinka, zaczynajacego sie od df 2, a wiec AS III znajduje sie jeszcze w polozeniu 0. Dziesiaty impuls pradu, wy¬ wolany przez zamkniecie kontaktu df 1, sprowadza ES III z polozenia 9 znów w polozenie 0. Przy tej sposobnosci, jak opi¬ sano wyzej, przekaznik P traci wzbudzenie, a przekaznik Sp zostaje wzbudzony poprzez 6 //, p III, uzwojenie 1 — 2 Sp. Teraz zo¬ staje wzbudzony przekaznik M za posred¬ nictwem obwodu: baterja, Si, uzwojenie 1 — 2 przekaznika M, przycisk Sp, T N, h III, $pIII, ES III, ramie V w polozeniu 0, AS III 35, ziemia. Kontakt ml przekaz¬ nika M (fig. 3 z lewej strony) wywoluje sygnal, a zamkniecie kontaktu m III wywo¬ luje wzbudzenie elektromagnesu odbior¬ czego poprzedniej zwrotnicy. Poniewaz e- lektromagnes ten nie jest przedstawiony na fig. 3, przeto przyjmijmy, ze ten stan zaistnial na odcinku dalej posunietym w prawo od zaznaczonego na rysunku elek¬ tromagnesu W3. Wówczas kontakt mlIV (fig. 3 na prawo) jest zamkniety, a elektro¬ magnes W 3 zostaje wzbudzony w obwo¬ dzie: baterja, W3, mIIV, przewód wielo¬ krotny w polu V 2, zapomoca którego wy¬ znacza sie cel poza zwrotnica W3 w na¬ stepnym zkolei odcinku N b, AS III 31, h 1, ziemia/ Dopóki po odcinku jezdzi tyle poja¬ zdów, ile jest przewidzianych dróg numero¬ wych (i j. czynnych polozen E S),- prze¬ kaznik M jest wzbudzony i wszystkie nad¬ liczbowe pojazdy zostaja usiunietle z toru na zwrotnicy, lezacej na poczatku odcin¬ ka. Sa to ekspedycje omylkowe, których czestosc moze dac powód do wbudowania dalszych dróg numerowych dla danego od¬ cinka. W celu umozliwienia tego, liczniki E S i A$ otrzymuja przy zakladaniu insta¬ lacji wiecej polozen, niz wbudowano po¬ czatkowo dróg numerowych. Takie nadlicz¬ bowe polozenia liczników E S i AS musza byc oznaczone jako ,,zajete'1, a liczniki ES i AS musza je w dowolnym wyborze omi¬ jac. Stan ten jest zaznaczony na fig. 3 dla jednego kontaktu przy licznikach ES i AS.Szczotka E S III, ramie /// w swem polo¬ zeniu na prawym koncu laczy baterje z uzwojeniem 1 — 2 przekaznika D. Wsku¬ tek wzbudzenia przekaznika D wzbudza sie poprzez kontakt dli elektromagnes DE licznika ES. Z chwila wzbudzenia elektro¬ magnesu DE ustaje wzbudzenie przekazni¬ ka D dzieki zwarciu uzwojenia 1 — 2 tegoz przekaznika zapomoca kontaktu de elek¬ tromagnesu DE. Kontakt d II przerywa ob¬ wód elektromagnesu DE, wobec czego szczotki ES III/I, ES III/II, ES Illilll przesuwaja sie o nastepny zkolei skok. Po¬ dobnie szczotka ASIII 32 w skrajfiem po¬ lozeniu na prawo wzbudza uzwojenie 1 — 2 przekaznika A, którego kontakt a II powo¬ duje obrót elektromagnesu Da licznika wyj¬ sciowego AS poza zajete polozenie. W ra¬ zie powstaniaJ zaburzenia na pewnej dro¬ dze numerowej trzeba ja przy swobodnym wyborze, celem poszukiwania wolnej drogi numerowej, ominac. Do tego celu sluza przyciski zamykajace Sp T. Niech droga numerowa 1 wykazuje zaburzenie. Przekla¬ da sie przycisk zamykajacy Sp T 1, wypo¬ sazony w dwa zespoly sprezyn. Poprzez SpT 1 tworzy sie obwód: baterja, ES 111 ramie /// w polozeniu 1, SpT 1 (prze|o- — ? —zony), uzwojenie / — 2 przekaznika D, zie¬ mia. Gdy licznik- £ S przesunie sie w polo¬ zenie /, to przekaznik D doznaje wzbudze¬ nia. Przelozenie kontaktu dII wzbudza e- lektromagnes obrotowy D E, a jego kontakt de zwiera uzwojenie 1—2 przekaznika D, Wskutek czego ponowne przelozenie kon¬ taktu rfZ/wyprowadza elektromagnes ob¬ rotowy DE znowu ze stanu wzbudzenia.Licznik ES przeskoczyl zatem zamknieta dr*oge numerowa. Druga para sprezyn przy¬ ciska SpT 1 dziala tak samo i spowoduje przy pomocy uzwojenia / — 2 przekaznika A i kontaktu aII przeskoczenie przez licz¬ nik AS drogi numerowej /. Jezeli caly od¬ cinek np. wskutek zaburzenia w czesci na¬ pedzajacej nie jest zdolny do ruchu* to wszystkie przychodzace na ten odcinek po¬ jazdy nalezy przed tym odcinkiem usunac z toru. W tym celu zostanie wzbudzony przekaznik M poprzez przycisk ryglujacy SpTN, który nalezy przelozyc. Zamknie¬ cie kontaktu m III, jak wyzej powiedziano, wzbudza elektromagnes odbiorczy przed wejsciem na odcinek, w którym zdarzylo sie zaburzenie. Jezeli bezpiecznik Sr prze¬ pali sie, to odcinek nalezy oznaczyc jako odcinek, w którym nastapilo zaburzenie.Kontakt alarmowy zamyka obwód: ziemia, uzwojenie 4 — 5 przekaznika Af, kontakt si, przekaznik alarmowy EA, baterja. Prze¬ kaznik M dziala wedlug poprzedniego opi¬ su. Przekaznik alarmowy EA daje sygnal alarmowy. Jezeli wskutek ^zaburzenia pe¬ wien wybieracz otrzymuje wprawdzie roz¬ ruch, lecz nie przechodzi w polozenie spo¬ czynku, to przekaznik WK, polaczony sze¬ regowo z elektromagnesem obrotowym, po¬ zostaje przez dluzszy czas w stanie wzbu¬ dzenia, a kontakt cieplny thwk powoduje wzbudzenie przekaznika Af w obwodzie: ziemia, uzwojenie 4 — 5 przekaznika Af, kontakt cieplny thwk, przekaznik alarmowy DK, baterja, przez co wystepuje wyzej o- pisane dzialanie przyrzadów. Jezeli w pew¬ nej instalacji trzeba wybierac numerami bardzo wielka liczbe stacyj przeznaczenia, np. wiecej niz 10 stacyj odbiorczych, to wybieracze numerowe musza byc np. 20- dzielne. Wybieracze numerowe bylyby du¬ ze, a okresy ich biegu dlugie.Wedlug wynalazku przeprowadza sie podzial wyboru numerowego na dwile gru¬ py wybierajace. Jedna grupa oznacza pro¬ ces wybierania, zwany w technice telefo¬ nicznej, poslugujacej sie wybieraczami, „wyborem grupowym", podczas gdy druga nosi miano wyboru jednostkowego. * Fig. 3 przedstawia przekaznik Z i dwie szczotki Nb i Nb'. Jedna grupa stacyj przeznaczenia wymaga tylko wyboru jed- « nostkowego, którego elektromagnesy od¬ biorcze W sa przylaczone do kontaktów wielokrotnych V2 szczotek N b. Druga gru¬ pa stacyj przeznaczenia wymaga takze wy¬ boru grupowego. Jej elektromagnesy od¬ biorcze sa przylaczone do kontaktów wie¬ lokrotnych szczotki N b*. Gdy przekaznik Z nie jest wzbudzony, a wiec kontakt z / znajduje sie w stanie spoczynku, to szczot¬ ka N b zaczyna dzialac, w przeciwnym zas razie zaczyna dzialac szczotka Nb*. Niech przy nacisnieciu pewnego okreslonego przycisku przeznaczenia (fig. 2) przewód wielolifojowy V / zostal uziemiony, a poza tern uzwojenie / — 2 przekaznika Z (lijg. 3) doznalo wzbudzenia. Kontakt z I przesuwa polaczenie z AS III 31 na szczotke N b\ a kontakt z II zamyka obwód pradu, przy¬ trzymujacego przekaznik Z, który to obwód sklada sie z ziemi, kontaktu z II, uzwojenia 4 — 3, przekaznika Z i baterji. Kontakt z III jest w ten sposób urzadzony, ze zo¬ staje zamkniety pózniej, niz kontakt z II. . Kontakt z III zwiera uzwojenie / — 2 przekaznika Z. Wybór numerowy ma byc \ przeniesiony na nastepny odcinek na fig. 3.Przekazywanie dalej wyboru' jednostko¬ wego zapomoca szczotki N c zostalo juz o- pisane. Skoro pojazd wjedzie na odcinek, skierowany w prawo na fig. 3 i przejsciowo zamknie kontakt poslizgowy di2 (fig. 3 z — 10 —prawej strony u dolu), to wetllug opisu ASIU zostanie przesuniete w polozenie 1.Poprzez ramie kontaktowe ASIII 33 w po¬ lozeniu 1 zostaje zamkniety obwód': ziemia, z//f uzwojenie 4 — 5 przekaznika Z, AS III 33 w polozeniu 1 az do nastepnego odbinka, w którym obwód1 ma dalszy prze¬ bieg, jak wskazana© na fig. 3 (z lewej stro¬ ny u góry). Uzwojenia 4 — 5 i 4 — 3 prze¬ kaznika Z sa nawiniete róznicowo, a wiec przekaznik Z (fig. 3) przestaje byc wzbu¬ dzany, skoro przekaznik Z nastepnefo od¬ cinka zostanie wzbudzony. W ten sposób wybór grupowy zostaje przekazany najbliz¬ szemu odcinkowi. Nalezy zwazyc, ze wy¬ bór giropowy przekazuje sie równolegle do wyboru jednostkowego. Wszystkie wybie^ racze i liczniki sa scentralizowane i wbu¬ dowane w fednem miejscu, np. na stacji wysylkowej S. Poszczególne stacje lacza¬ ce sa polaczone z ta stacja centralna jedy¬ nie nielicznemi przewodami, np. przewoda¬ mi, pTowadzacemi od kontaktów poslizgo¬ wych df, jak równiez przewodami, prowa- dzacenn! do elektromagnesów odbiorczych W. Baterje przy elektromagnesach odbior¬ czych W sluza nietylko do wzbudzania e- lektrranagnesów W, lecz równiez do wywo¬ lywania rozruchu i zatrzymywania mecha¬ nizmu napedowego instalacji oraz do sy¬ gnalów, dotyczacych tegoz mechanizmu na¬ pedowego.Opid wykazuj* ralety wynalazku. Wy¬ bór numerowy jest przejrzysty. Instalacje nalezy oczywiscie czesto wypróbowywac.W tym celu urzeckmk wysyla pojazd na prfcbe i obserwuje przekazywanie wyboru numerowego z jednego odcinka na drugi.Zna on rozklad jazdy, a zatem wie doklad¬ nie, kiedy i jakie wybieracze numerowe maja sie zjawic. Wybór numerowy daje sie wiec latwo sledzic, czyli jest przejrzysty.Jest on jednoznaczny, gdyz dla jednego wypuszczonego pojazdu przekazuje sie je¬ den tylko wybór numerowy, który odbywa sie na jednej tylko drodze numerowej, przydzielonej wylacznie temu pojazdowi.Urzednik wysylajacy musi raz tylko naci¬ snac przycisk, a nigdzie indziej nie jest po¬ trzebna interwencja ewentualnie innego Ja¬ kiegos urzednika. Metoda wynalazku jest dalej prosta o tyle, ze do techniki transpor¬ towej wcrowadza metody rucha, Jak wy¬ bór numerów, swobodny wybór, próbowa¬ nie i ryglowanie, znane od dziesiatek lat w instalacjach telefonicznych, posluguja¬ cych sie wybieraczami, wskutek c&ego per¬ sonel, wyszkolony w mchu telefonicznym, latwo zrozumie nowo wprowadzona me¬ tode. PL