Przedmiot niniejszego wynalazku sta¬ nowi przyrzad ido dzielenia kola na dowol¬ na liczbe czesci. Limje prosta mozna, jak wiadomo, dzielic na dowolna liczbe czesci; wedlug wynalazku kolo zostaje podzielone w ten, (Sposób, ze na, jego obwód sa prze¬ noszone punkty podzialu linji prostej.W tym celu sprzega sie kolo, które ma byc dzielone, np. okragla tarcza, z bryla obrotowa, np. z walcem, zaopatrzonym na powierzchni w linje srubowa. Prostolinijna podzialka jest równolegla do psi walca, a jej dlugosc jest równa wysokosci iskoku linji srubowej, umieszczonej na walcu. W czasie obracania tarczy, której obwód ma byc podzielony, kazdy punkt linji srubowej obraca sie wraz z walcem i ustawia 'sie na¬ przeciw pewnego punktu prostolinijnej po- dzialki. Przed rozpoczeciem obracania po¬ czatkowy punkt linji srubowej znajduje sie naprzeciw poczatkowego punktu prostoli¬ nijnej po dzialki, a po jednym obrocie kon¬ cowy punkt po dzialki znajduje sie naprze¬ ciw koncowego punktu linji srubowej. W czasie obracania przesuw od jednego punk¬ tu podzialki do nastepnego odpo-wiada pew¬ nemu katowi obrotu okraglej tarczy, wsku¬ tek czego przy jednoczesnem obracaniu tarczy i walca mozna przenosic dowolne punkty podzialki na obwód tarczy. Mozna uzyc równiez np. dwóch linij smibowych o skoku o polowe mniejszym, przyczem jed¬ na z tych linij jest prawoskretna, a druga— lewoskretna, w:kutek czego po obróceniuwalca o 180° jedna lin ja srubowa jest skie¬ rowana w kierunku, przeciwnym do kie- *VV^P podjialflei, dzifki czemu te same pro¬ dukty )p&|ziaflri moga byc (uzyte poraz dru¬ gi. Gdy podzialka jest podzielona na nie¬ parzysta liczbe czesci, to na jej koncu nie znajduje sie zaden punkt podzialu, ale ko¬ niec ten znajduje sie w tym przypadku w oddaleniu polowy odstepu od ostatniego punktu podzialu. W celu powiekszenia za¬ kresu dzialania przyrzadu mozna walec zaopatrzyc w kilka grup linfj srubowych o róznym 'skoku. W razie zastosowania ta¬ kich grup ilinij srubowych, z których kazda zajmuje cala dlugosc walca, podzialka przecina sie wielokrotnie z linjami srubo¬ wemi za kazdym obrotem walca.Przyrzad moze byc takze wykonany w ten sposób, ze poszczególne punkty prosto¬ linijnej podzialki tworza wraz z linja sru¬ bowa urzadzenie kontaktowe. Obwód pra¬ du, zamykany w ten sposdb, wlacza po¬ srednio Tub bezposrednio, np. obwód elek¬ tromagnesu albo elektrycznego sygnahi op¬ tycznego, który zaznacza dokonywany p'o- dzial na znaczonym przedmiocie. Linja sru¬ bowa jest w tym przypadku 'wyktanana np. z metalowej tasmy i umieszczona na wal¬ eni z materjalu, nie przewodzacego elek¬ trycznosci, natomiast w punktach podzialu umieszcza sie na podzialce kontakty sli¬ zgowe.W celu "dalszego powiekszenia zakresu dzialania /przyrzadu umieszcza sie na ob¬ wodzie oddzielnego cylindra kilka prosto¬ linijnych podzialek. Taki cylinder z po- dzialkami moze byc tiimieszczony obok wal¬ ca z linja srubowa. Mozna równiez umie¬ scic podzialki np. na tasmie bez konca lub na cylindrze, otaczajacym walec ,z linjami srdbowemi. W tym przypadku nalezy wy¬ konac cylinder z -materjalu przezroczyste¬ go albo tez podzialki nalezy umiescic na brzegach szczelin podluznych.Przyrzad mozna irówniez wykonac w ten sposób, ze Walec jest zlobek srubowy, przesuwajacy pierscien, zaopatrzony we wskazówke, która przesu¬ wa sie wzdluz podzialki. Naped moze byc dowolny.Zamiast walca z linjami srubowemi mozna równiez uzyc okraglej tarczy, a pro¬ stolinijna podzialke umiescic promieniowo; krzywa jest w tym przypadku nie linja srubowa, lecz spiralna. Takiego przyrzadu mozna uzyc jako cyrkla podzialowego.Na rysunku przedstawiono kilka przy¬ kladów Wykonania przedmiotu wynalazku.Fig. 1 przedstawia przyrzad wedlug wyna¬ lazku w pionowym przekroju podluznym; fig. 2 — widok przyrzadu .zgóry, fig. 3 — przekrój poprzeczny [wzdluz linji 3—3 na fig. 2, fig. 4 — widtok boczny przyrzadu z elektrycznemi kontaktami, fig. 5 i 6 — wi¬ doki walca z ^dwiema linjami srubowemi, fig, 7 — inne wykonanie przyrzadu w wi¬ doku zgóry, fig. 8 — przekrój poprzeczny wzdluz linji 8—8 na fig. 7; fig. 9 — rozwi¬ niecie powierzchni boczhej Walca, a fig, 10 — widok zgóry odmiany przyrzadu.Przyrzad, przedstawiony na fig. 1 — 3, posiada walec 6, umieszczony w oslonie a i •zaopatrzony na powierzchni bocznej w li- nje srubowa c. Do napedzania sluzy korba d, slimak e i slimacznica /. Na wale g wal¬ ca umocowany jest narzad, sprzegajacy walec z przedmiotem, którego obwód ma byc dzielony. Narzad taki istanowi np. za- bierak. Prostolinijna podzialka i wzglednie k jest osadzona wymiennie na oslonie w ten sposób, ze przylega do powierzchni walca, co umozliwia dokladne oznaczanie poloze¬ nia linji srubowej Wzgledem podzialki.Przedmiot znaczony jest obracany i kolej¬ no nastawiany w polozenia, odpowiadajace polozeniom linji srubowej wzgledem po¬ szczególnych kresek podzialki, poczerni na¬ znacza sie podzial na przedmiocie zapomo- ca nieruchomego rylca lub podobnego na¬ rzadu.Przyrzad, przedstawiony na fig. 4, jest wykonany tak, ze z podzialka i oraz z wa- — 2 —lem g sa polaczone przewody elektryczne / wzglednie m, przyczem podzialka oraz walec b sa wykonane z materjalu, nie (prze¬ wodzacego pradu, natomiast linja srubowa na cylindrze b jest wykonana z metalowej tasmy, polaczonej z przewodem m. Po¬ szczególne punkty podzialu podzialki i sa zaopatrzone w szczotki kontaktowe, zatem przy obrocie walca b obwód pradu zamyka sie gdy jedna ze szczotek podzialki i styka sie z linja srubowa- Ten impuls pradu zo¬ staje uzyty do naznaczenia punktów po¬ dzialu na przedmiocie znaczonym.W przykladzie wykonania, przedsta¬ wionym na fig. 5 i 6, walec 6 jest zaopa¬ trzony w diwie lin je srubowe c1 i c2, z któ¬ rych jedna jest prawoskretna, a druga — lewoskretna. Dzidki temu walec 6 i po¬ dzialka sa odpowiednio krótsze, a kazdy punkt podzialu podzialki jest podwójnie u- zywany. Przy obracaniu cylindra w jed¬ nym kteruinku najpierw uzywa sie krzywej c11 oraz podzialki od 0 do * 12, a po obróce¬ niu walca o 180° uzywa sie krzywej c2, skierowanej w przeciwnym kierunku, oraz podzialki od 13 — 24.W przyrzadzie wedlug fig. 7 i 8 linja srubowa c7 znajduje sie na walcu 6, obra¬ cajacym sie na wale g. Do obracania wal¬ ca sluzy np. korba d, osadzone na wale ko¬ la .zebatego n, które zazebia sie z kolem ze- batem o walca 6. Szklany cylinder q jest umieszczony mimosrodowo wzgledem cy¬ lindra 6 pomiedzy scianami czolowemi p.Cylinder q jest zaopatrzony w podzialki r, r11, r2, r3, r4 i t. d. Na koncach cylindra znajduja sie pierscienie s, zaopatrzone w zewnetrzne uzebienie /, zazebiajace sie z kólkami zebaitemi n, obracanemi od ze¬ wnatrz zapomoca glówki v. Obracajac glówke v ustawia sie odpowiednia pfcdzial- ke linjowa pomiedzy znakami u£, w2, Wtó¬ re sa wykonane jako zapadki. Podzialki sa zaopatrzone w podluzne lin je, sluzace do ulatwienia wlasciwego ustawiania podzia- lek wzgledem zmakóty wl, W2.Zapomoca opisanego przyrzadu mozna zaznaczyc rozmaite podzialy na danym przedmiocie, poniewaz liczba podzialek r na cylindrze \moz6 byc dowolni Liczbe mozliwych podzialów mozna jeszcze znacz¬ nie powiekszyc wi ten sposób, ze walec b zostaje zaopatrzony w wieksza liczbe linij srubowych.Rozwiniecie bocznej powierzchni walca jest przedstawione na fig. 9. Na powierzch¬ ni walca znajduja sie oprócz linji srubo¬ wej c7 o jednym skoku równiez grupy x\y linij srubowych, przyczem grupa linij x po¬ siada trzy skoki na dlugosci walca, a gru¬ pa y — dwa skoki. Odcinek x zajmuje za¬ tem Ys dlugosci powierzchni walca b. Na tlej samej tworzacej, na której konczy sie linja x', zaczyna sie dnugi odcinek x2, któ¬ ry jesft przedluzeniem tej linji srubowej i 'zajmuje nastepna Vs czesc dlugosci walca, poczem nastepuje odcinek x3, tak ze za jednym obrotem walca linje te trzykrotnie przesuwaja sie wzdluz podzialki, wskutek czego otrzymuje sie trzy razy wiecej punk¬ tów podzialu, niz przy stosowaniu np. gwintu o jednym duzym skoku. Przy po¬ slugiwaniu sie odcinkami y otrzymuje sie analogicznie podwójna liczbe punktów po¬ dzialu.W przyrzadzie wedlug fig. 10 walec 1 posiada dwa srubowe .zlobki 2 i jest zaopa¬ trzony w przesuwny pierscien 3 z czopami, które siegaja W te zlobki. Wskazówka pier¬ scienia 3 przesuwa sie wzdluz podzialki 4.Przyrzad jest zaopatrzony w dwia wrzecio¬ na 5 i 6 z odpowiednim gwintem prawo- skretnym wzglednie lewoskretnym. Wrze¬ ciona sa wsrubowane w odpowiednie gwin¬ towane nasady boczne pierscienia 3. Oby¬ dwa wrzeciona sa polaczone ze soba zapo¬ moca kól zebatych 7 i 8, z których jedno jest zaopatrzone w korbe 9. Przy obraca¬ niu korby pierscien 3 przesuwa sie w jed¬ na ltob druga strone i obraca przytem wa¬ lec 1, na którego osi osadzona jest tarcza 10, przeznaczona do znaczenia. Poszcze- — 3 —gólne punkty podzialu zostaja naznaczone na tarczy 10 np. zapomoca ryka 11 PL