Wynalazek niniejszy dotyczy samo¬ czynnych i pólsamoczynnych urzadzen te¬ lefonicznych.Przedmiotem wynalazku jest tanie i wydajne urzadzenie telefoniczne, obslugu¬ jace oddalone od siebie miejscowosci slabo zaludnionych obszarów. Wynalazek dotyczy w szczególnosci sieci telefonicznej, w której zastosowane sa tak zwane ,,omnibusowe" lin je lacznikowe, laczace i obslugujace pewna liczbe samoczynnych central pro¬ wincjonalnych, rozmieszczonych wzdluz tych linij i posiadajacych stosunkowo nie¬ wielka pojemnosc, np. pojemnosc do 50 linij.Poza tern wynalazek ma na celu utwo¬ rzenie takiej sieci telefonicznej, w której polaczenia w tej samej lub w oddzielnych lacznicach automatycznych moga byc do¬ konane calkowicie automatycznie w odpo¬ wiedzi na wezwanie abonenta, który nasta¬ wi prawidlowy numer kierunkowy abonen¬ ta zadanego.Istota wynalazku jest uklad telefonicz¬ ny, zawierajacy szereg telefonicznych cen¬ tral samoczynnych, które sa przylaczone równolegle do jednej lub kilku wspólnych linij lacznikowych, które lacza te lacznice i sa przez nie obslugiwane. Kazda centrala wyposazona jest w lacznice, tak wykonane, ze podczas wywolywania z którejkolwiek centrali lacznice, nalezace do innych cen¬ tral, reaguja na jedna lub kilka cyfr, wy¬ slanych do wspólnej linji lacznikowej, w celu wyznaczenia, czy polaczenie w lacz¬ nicy sasiedniej moze byc dokonane. Jedno-czesnie inne lacznice centrali wolajacej moga równiez reagowac na dana cyfre lub cyfry, w celu wyznaczenia, czy ma byc u- skutecznione polaczenie lokalne* W zrealizowaniu wynalazku, opisanem ponizej, uklad numerów jest taki, iz umie¬ szczony w spisie numer kazdego abonenta sklada sie z trzech cyfr, z których pierwsza oznacza dana podcentrale prowincjonalna, do której nalezy ów abonent, a dwie pozo* stale sa liczbami jednostek i dziesiatek nu¬ meru aparatu tego abonenta. Przy linjach abonentowych potrzebna jest czwarta cy¬ fra, t. j. cyfra znaku wydzwaniajacego.W celu unikniecia wytarczowywania tej cyfry dodatkowej podczas wywolania, skierowanego z jednej do drugiej podcen- trali prowincjonalnej, obwody sa .poprowa¬ dzone w ten sposób, iz z chwila rozpocze¬ cia wytarczowywania numeru zajeta zosta¬ je wolna linja omnibusowa oraz pierwsza cyfra nadana zostaje jednoczesnie do wszystkich central. Po wlaczeniu pierwszej linji omnibusowej natychmiast wykazuje ona stan zajetosci wzgledem wszystkich central. Po przyjeciu pierwszej cyfry, gdy wywolanie jest lokalne wzgledem centrali, zapoczatkowujacej to wywolanie, linja a- bonenta natychmiast zostaje wylaczona.Jezeli jednak wywolanie jest przeznaczo¬ ne do innej centrali, to wtedy dalsze wy- tarczowanie numeru wplywa jedynie na lacznice tej centrali.Aby uniknac sygnalizowania telefonist¬ ki centrali glównej podczas kazdorazowe¬ go uzycia linji omnibusowej, centrala glów¬ na posiada lacznice rejestrujaca pierwsza wytarczowana cyfre, przyczem telefonistka jest tylko wtedy o tern zawiadomiona, gdy cyfra ta jest zerem.Aby zapobiec zajeciu linij omnibuso¬ wych przez stale uziemienie, linja ta moze byc zajeta dopiero po wytarczowaniu dwóch impulsów. Aby zas dac czas przekaznikom linjowym i zwalniajacym wejsciowych ob¬ wodów sznurowych na nalezyte nasycenie rdzeni, uskutecznia sie wyslanie impul¬ sów do linji omnibusowej dopiero po uply¬ wie okresu czasu, odpowiadajacego jedne¬ mu lub kilku impulsom pradu. Wejsciowe obwody sznurowe dostaja zawsze o piec impulsów mniej od liczby impulsów, odpo¬ wiadajacych pierwszej cyfrze numeru w spisie abonentów.Na rysunku fig. 1 przedstawia linje a- bonentowa, obwód rozruchowy i lacznice rozdzielcza D, wybierajaca wolny lokalny obwód sznurowy, fig. 2 — lokalny obwód sznurowy, przyczem kazda prowincjonalna podcentrala samoczynna zaopatrzona jest w pewna liczbe takich lokalnych obwodów sznurowych, liczba zas tych obwodów za¬ lezy od natezenia ruchu telefonicznego, fig. 3 — wejsciowy obwód sznurowy, przy¬ czem kazda prowincjonalna podcentrala samoczynna posiada taki obwód sznurowy dla kazdej linji omnibusowej, fig. 4 — u- rzadzenie polaczeniowe w centrali glównej, skladajace sie z grupy przekazników i z lacznicy cyfrowej DS, fig. 5 — uklad sche¬ matyczny typowej sieci telefonicznej, na której uwidoczniono równiez wzajemna za¬ leznosc figur 1 — 4.Opisany teraz bedzie w krótkosci (w zwiazku z fig. 5) sposób uskutecznienia wywolania.Gdy abonent LI, nalezacy do podcen- trali prowincjonalne} Nr 1, rozpoczyna wywolanie, to wtedy wyszukiwacz linjowy F wolnego lokalnego obwodu sznurowego LC, wybrany wstepnie przez lacznice roz¬ dzielcza D, szuka wolnej linji wywolujacej, a po znalezieniu jej przygotowuje lokalny obwód sznurowy LC do przyjecia impul¬ sów cyfrowych. Pierwsza cyfra nadana zo¬ staje do odpowiedniej lacznicy kierujacej P, (na 3 i 4-em kontakcie), której odpo¬ wiednia lacznica wybierajaca S szuka wol¬ nej linji omnibusowej. Przyjeto, ze w da¬ nym przypadku jest piec linij omnibuso¬ wych, dolaczonych do pierwszych pieciu kontaktów lacznic wybierajacych S, nale- - 2 -iacych do lokalnych obwodów sznuro¬ wych. Po znalezieniu wolnej linji omnibu¬ sowej, np. OL, linja ta wykazuje natych¬ miast stan zajecia wzgledem innych pod- central. Przy 3, 4, 5-em polozeniu lacznicy P wzbudzony zostaje przekaznik, zwiera¬ jacy kontakty impulsowe przekaznika li- njowego, zapobiegajac przez to przesyla¬ niu impulsów po linji omnibusowej.Jezeli wywolanie dotyczy drugiej pod- centrali prowincjonalnej, to po przyjeciu pierwszej cyfry impulsy od dalszych cyfr nie wplywaja na lokalny obwód sznurowy LC, poniewaz obwód elektromagnesu lacz¬ nicy kierujacej P nie je6t ponownie za¬ mkniety. Lokalny obwód sznurowy sluzy w tym przypadku jedynie do przesylania wtórnych impulsów po zajetej linji omni¬ busowej do wyjsciowych obwodów sznu~ rowych JCl w innych podcentralach pro¬ wincjonalnych i do lacznicy cyfrowej DS w urzadzeniu polaczeniowem centrali glów¬ nej.Jezeli jednak wywolanie jest lokalne, to lacznica kierujaca P zatrzymuje sie na tym kontakcie, na którym jej przekaznik rozmagnesowuje sie, dzieki czemu linja omnibusowa zostaje odlaczona, a lacznica P przesunieta na drugi okreslony kontakt.Lacznica P przyjmuje teraz druga cyfre i po przesunieciu sie jej o d!wa stopnie na¬ przód zaczyna dzialac odpowiednia lacz¬ nica wybierajaca S, która pod kontrola lacznicy kierujacej P przesuwa sie w za¬ danej grupie dziesiatek. Impulsy pradowe, odpowiadajac liczbie jednostek, zostaja przeslane do elektromagnesu, przesuwaja¬ cego stopniowo lacznice wybierajaca S, w celu przesuniecia jej szczoteczek na zadana linje. Linja ta jest nastepnie próbowana i w przypadku jej zajecia zostaje wyslany sygnal zajecia do linji wywolujacej. Jeze¬ li zas linja zadana jest wolna, przyczem nie jest ona linja abonentowa, to wtedy zamkniety zostaje obwód, przechodzacy przez szereg kontaktów lacznicy kierujacej P i przez kontrolny szereg kontaktów lacznicy wybierajacej S; ma to na celu przesuniecie lacznicy kierujacej na taki kontakt, na którym odpowiedni prad dzwonkowy zostaje wlaczony do linji wy¬ wolywanej. Jezeli linja zadana jest linja abonentowa, wtedy prad dzwonkowy jest wysylany dopiero po wytarczowaniu cyfry dodatkowej, co powoduje przesuniecie lacz¬ nicy kierujacej w celu przeslania zadanego znaku wydzwaniajacego.W przypadku wywolan z zewnatrz wyj¬ sciowy obwód sznurowy IC jest kontrolo¬ wany w podobny sposób, w celu przesu¬ niecia odpowiadajacej mu lacznicy wybie¬ rajacej $1, pozostajacej pod kontrola lacz¬ nicy kierujacej PI, do linji zadanej. Ob¬ wód ten sluzy równiez do rejestrowania wywolania lokalnego, co uskutecznia sie po otrzymaniu pierwszej cyfry, posiadajacej o piec impulsów mniej od liczby impulsów, odpowiadajacych danemu numerowi w spi¬ sie.Centrala glówna jest zaopatrzona w lacznice cyfrowa DS, która normalnie od¬ cina pierwsze piec impulsów cyfry, ozna¬ czajacej centrale, przyczem lacznica tylko wtedy sygnalizuje telefonistke, gdy cyfra ta jest zero. Telefonistka centrali glównej moze calkowicie wyslac pierwsza cyfre za- pomoca przerzucania specjalnego klucza.W przypadku wiec np. centrali, posiada¬ jacej jako znak cyfre 7, wejsciowy obwód sznurowy zostaje wlaczony zarówno pod wplywem siedmiu jak i 4wóch impulsów pradu, jednak pod wplywem siedmiu im¬ pulsów zaczyna dzialac specjalny prze¬ kaznik, umozliwiajacy wlaczenie sie tele¬ fonistki do istniejacego polaczenia i zaofia¬ rowania przez nia rozmowy.Teraz beda opisane szczególowo w zwiazku z fig. 1—4 przebiegi typowych wy¬ wolan.Po podniesieniu przez abonenta swej sluchawki (fig- 1) wzbudza sie przekaznik linjowy L wedlug obwodu, przechodzacego .— 3 —przez kontakty KI i K2 i przez linje Si abonenta wywolujacego. Przekaznik L za¬ myka wtedy na swych kontaktach L2 ob¬ wód przekaznika wlaczajacego Y lacznicy rozdzielczej D, a na kontaktach Li laczy za posrednictwem cewki przekaznika K baterje z przewodem próbnym T, w celu wyznaczenia linji wywolujacej w kablu wyszukiwacza. Przekaznik Y zamyka na kontakcie Yl obwód elektromagnesu Pi, przesuwajacego stopniowo wyszukiwacz F (fig. 2), a wiec ten wyszukiwacz polaczony jest w tej chwili z lacznica rozdzielcza D.Jednoczesnie przekaznik Y uziemia na kon¬ takcie Y2 jeden koniec cewki przekaznika próbujacego T. Wyszukiwacz F przesuwa teraz swe szczoteczki. Po dojsciu ich do kontaktów linji wywolujacej wzbudza sie przekaznik T za posrednictwem szczotecz¬ ki próbujacej, polaczonej szeregowo z przekaznikiem wylaczajacym K (fig. 1), który przerywa wtedy na kontakcie K3 obwód swego dolnego uzwojenia i na kon¬ takcie KI wylacza przekaznik linjowy L.Przekaznik T przerywa na kontakcie T5 obwód elektromagnesu Rl, a na kontak¬ tach Tl i T2 — przylacza linje wywoluja¬ ca do przekaznika linjowego A, który wzbudza sie wtedy i na kontakcie A2 za¬ myka obwód przekaznika B. Przekaznik B przygotowuje na kontakcie B8 nastepne u- ziemienie dla przekaznika T, to jest jeszcze przed zupelnem rozmagnesowaniem sie zwalniajacego sie powoli przekaznika li¬ njowego L i przed rozmagnesowaniem sie przekaznika Y; dalej przekaznik B uziemia na kontakcie B9 kontakt szeregu kontakto¬ wego lacznicy rozdzielczej D, w celu prze¬ suniecia jej na nastepny wolny wyszuki¬ wacz.Lokalny obwód sznurowy moze teraz przyjac impulsy wytarczowane, a otrzy¬ mywane w zwykly sposób przez przekaz¬ nik A. Przy pierwszym impulsie pierwszej cyfry zamkniety zostaje obwód elektroma¬ gnesu R2 stopniujacego lacznicy kieruja¬ cej P, biegnacy od ziemi przez kontakty A3, BI, cewke przekaznika C, kontakt K7, kontakt i szczoteczke 4 szeregu kontakto¬ wego lacznicy P, uzwojenie elektromagnesu R2, do baterji i ziemi.Elektromagnes R2 i przekaznik C wzbu¬ dzaja sie w polaczeniu szeregowem, przy- czem przekaznik C na swym kontakcie ro¬ boczym C4 otrzymuje obwód dla pozosta¬ lych impulsów cyfry. Po wykonaniu przez lacznice kierujaca drugiego skoku przekaz¬ nik G wzbudza sie przez swa dblna cewke za posrednictwem szeregu kontaktowego 3.Jednoczesnie za posrednictwem szeregu kontaktowego 1 przylaczono zostaje uzie¬ mienie do cewki przekaznika X, a przez nia do szczoteczki próbujacej T wybieracza S.Na kontakcie G4 zamkniety zostaje obwód elektromagnesu R3 wybieracza S, przecho¬ dzacy przez kontakty mloteczkowe tego wybieracza, kontakty J2, B2, G4, X6, F8, B8 i do ziemi. Lacznica wybierajaca S wy¬ szukuje wtedy wolna linje omnibusowa, odznaczajaca si^ potencjalem baterji na przewodzie próbnym, dzieki któremu to potencjalowi wzbudza sie przekaznik K.Ten potencjal baterji doprowadzony zosta¬ je Ó!ó kontaktu próbnego przez przekaznik próbujacy T (fig. 3) i kontakty G2, PI, UL Przekaznik X przerywa na kontakcie X6 obwód napedzajacy wybieracza, a jedno¬ czesnie zamyka na kontakcie X5 przez kon¬ takty F8 i B8 swój wlasny obwód przytrzy¬ mujacy, niezalezny od lacznicy kierujacej.Przekaznik X dziala w polaczeniu szerego¬ wem z przekaznikiem T w wejsciowym ob¬ wodzie sznura lacznikowego. Pirzekaznik T (fig. 3) zamyka na kontakcie T6 obwód przekaznika U, który przerywa na kontak¬ cie Ul obwód próbujacy i sprawia to, ze li- nja omnibusowa staje sie zajeta dla innych lokalnych obwodów sznurowych podcentral prowincjonalnych. Jednoczesnie przekaznik X, w celu zajecia linji omnibusowej, zamy¬ ka obwód, biegnacy od szczoteczki ve przez kontakty Xl, Al i Gl i równolegle — 4 —przez kontakt Dl do baterji przez opór zabezpieczajacy. Dzieki przylaczeniu bate¬ rji do linji ujemnej wywoluje sie wzbudze¬ nie przekazników A, B i U w wejsciowych obwodach sznurowych wszystkich podcen- tral prowincjonalnych, wskutek czego ta linja omnibusowa staje sie zajeta wzgle¬ dem lokalnych obwodów sznurowych w tych podcentralach. Jednoczesnie wzbu¬ dzaja sie przekazniki A i B (fig- 4), naleza¬ ce do urzadzenia laczacego w recznej cen¬ trali glównej, przyczem przekaznik B u- mieszcza za posrednictwem kontaktów S7, B3 i TOKL — 2 potencjal zajecia na po¬ chwie gniazda wywolawczego CJ. Powra¬ cajac teraz do lokalnego obwodu sznuro¬ wego (fig. 2), widac, ze dopóki przekaznik B jest czynny, dopóty kontakty przednie Al przekaznika A sa zamkniete i do linji nie dochodza impulsy. Obwód przekaznika J jest utrzymywany teraz na szeregu kon¬ taktowym 3 lacznicy kierujacej F, to jest az do chwili wykonania przez te lacznice pieciu skoków, a wiec pierwsze piec impul¬ sów nie moga dojsc do linji omnibusowe].Poczatkowy obwód roboczy przekaznika X zostaje przerwany po wyjsciu lacznicy P z jej czwartego polozenia. Przerwa miedzy u- ruchomieniem przekaznika X (fig. 2) i prze¬ kazników A i B (fig. 3) a wyslaniem pier¬ wszego impulsu do linji winna trwac co najmniej tyle, ile wynosi czas trwania pól¬ tora impulsu. W czasie tej przerwy prze¬ kaznik B, nalezacy do wejsciowych obwo¬ dów sznurowych lacznic, bedzie mial dosc czasu na calkowite wzbudzenie sie pod wplywem pierwszego impulsu pradu, Jezeli niema wolnej linji omnibusowej, to po dojsciu lacznicy do piatego kontaktu zamkniety zostaje na szczoteczce C wy- bieracza obwód przekaznika J, biegnacy przez kontakt H13, szczoteczke C i kon¬ takty G5, G4, X6, F8, B8. Przekaznik J przerywa na kontakcie J2 obwód, nape¬ dzajacy lacznice wybierajaca, zapobiega¬ jac dzieki temu dalszemu szukaniu linji przez te lacznice. Wi zalozeniu, ze linja wolna zostala znaleziona i zajeta w sposób wyjasniony wyzej, impulsy nadmiarowe pierwszej cyfry w liczbie pieciu powtórzo¬ ne zostaja na kontakcie A1 po stronie u- jemnej linji omnibusowej i przeslane do wejsciowych obwodów sznurowych w in¬ nych podcentralach prowincjonalnych oraz do urzadzenia laczacego podcentrali recz¬ nej. Czynnosci tych podcentral beda opi¬ sane nastepnie. Obecnie nalezy rozpatrzyc dzialanie wywolujacej podcentrali prowin¬ cjonalnej. Po calkowitem otrzymaniu pier¬ wszej cyfry pozadane jest odróznienie wy¬ wolania lokalnego od wywolania, wycho¬ dzacego nazewnatrz. Do tego sluzy prze¬ kaznik F. Jezeli wywolanie wychodzi na¬ zewnatrz, to wtedy przekaznik C rozma- gnesowuje sie przy koncowych impulsach przeslanej cyfry, przerywajac na kontakcie C4 obwód elektromagnesu lacznicy kieru¬ jacej P, który to obwód nie moze byc po¬ nownie wlaczony przed dojsciem tej lacz¬ nicy do polozenia normalnego. Wobec tego jedynie tylko w obwodzie sznurowym po¬ wtarzane sa na kontakcie Al cyfry wytar- czowane i majace byc przeslane do centrali po liriji o!!mnibu'sowej poprzez linje, ujemna i kontakt Xl. Po calkowitem wykonaniu po¬ laczenia lacznica wejsciowa odleglej cen¬ trali, liib telefonistka przylacza zapomoca sznura potencjal baterji do linjii plusowej, co bedzie opisane pózniej. Dzieki temu przekaznik D wzbudza sie poprzez swa cewke dolna i kontakt X2, laczac szerego¬ wo swa cewke górna z uzwojeniem prze¬ kaznika A w odleglym wejsciowym obwo¬ dzie sznurowym (fig. 3) lub z przekazni¬ kiem SK w obwodzie sznurowym urzadze¬ nia laczacego (fig. 4). Jednoczesnie prze¬ kaznik D wylacza z obwodu opór, który tam byl wlaczony przy tarczowaniu, i umozli¬ wia rozmowe.Powracajac teraz do konca tarczowa- nia pierwszej cyfry, nalezy zauwazyc, ze jezeli oznacza ona podcentrale lokalna — 5 —(wedlug przykladu podcentrala odpowiada cyfrze 8), to wtedy zamkniety zostaje ob¬ wód, przechodzacy przez szereg kontakto¬ wy 2 lacznicy P, kontakt C3, cewke prze¬ kaznika F, kontakty FI, H2, opór zabezpie¬ czajacy i do baterji. Przekaznik F zamyka wtedy obwód swojej dolnej cewki, prze¬ biegajacy poprzez swój kontakt F i 10 i szereig kontaktowy 1 lacznicy kierujacej P.Przekaznik F zamyka obwód, przecho¬ dzacy przez szereg kontaktowy 3 lacznicy P i kontakt P6, w celu przesuniecia tej lacznicy do drugiego polozenia, przy któ- rem ponownie zamkniety zostaje poczatko¬ wy obwód elektromagnesu lacznicy kieru¬ jacej.Przekaznik F przerywa równiez na kon¬ takcie F8 obwód przekaznika X, odlacza¬ jac linje omnibusowa. Obwód otrzymuje teraz przebieg, odpowiadajacy podcentrali lokalnej, poczem odbywaja sie nastepuja¬ ce dzialania.Wskutek ponownego zamkniecia obwo¬ du impulsowego, na szeregu kontaktowym 4, lacznica kierujaca f przyjmuje impulsy, odpowiadajace drugiej cyfrze, a podczas wykonywania dlrugiego skoku zamyka ona obwód elektromagnesu, napedzajacego wy- bieracz, przyczem obwód ten przechodzi poprzez szereg kontaktowy 3. Zadany kon¬ takt szeregu C wybieracza zostaje wyzna¬ czony w szeregu kontaktowym 1 lacznicy P, mianowicie dlatego, aby lacznica ta przesunela sie jedynie tylko do poczatku zadanej grupy. Po dojsciu wybieracza do tego kontaktu zamkniety zostaje obwód przekaznika «/, przechodzacy przez: kon¬ takt H13, szczoteczke i szereg kontaktowy wybieracza, szczoteczke, szereg kontakto¬ wy 1 lacznicy kierujacej i do ziemi. Wtedy wzbudza sie przekaznik J, przerywajac na kontakcie 32 obwód elektromagnesu R3< napedzajacego wybieracz.W koncu tarczowania pierwszej cyfry zaczyna dzialac przekaznik F, którego dol¬ ne uzwojenie laczy sie z ziemia poprzez szereg kontaktowy lacznicy P, a wiec dzie¬ ki temu zamyka sie obwód tego uzwojenia.Obwód ten pozostaje zamkniety do chwili pierwszego impulsu drugiej cyfry, poczem obwód ten jest zamkniety na kontaktach Cl i B12, az do konca tarczowania tej cy¬ fry. Przekaznik C rozmagnesowuje sie, za¬ mykajac na kontakcie C2 obwód przytrzy¬ mujacy juz przedtem wzbudzonego prze¬ kaznika J, przechodzacy przez kontakty J4, C2, B4 i przez uzwojenie przekaznika zwalniajacego F. Gdy przekaznik F zosta¬ je rozmagnesowany, przekaznik J moze dzialac lub nie; w kazdym jednak razie lacznica kierujaca nie przesunie sie dalej, t }. az do do chwili wzbudzenia sie prze¬ kaznika J i rozmagnesowania sie przekaz¬ nika. F. Przekaznik K wzbudza sie potem w obwodzie, biegnacym przez kontakty J3, F9 i B4. Zamkniety zostaje równiez obwód, biegnacy od szeregu kontaktowego 3 lacz¬ nicy P przez kontakty Jl, G3, F7% sprezy¬ ny kontaktowe i elektromagnes R2 laczni¬ cy P, która przesuwa sie wtedy do trzecie¬ go polozenia. W tern polozeniu lacznica P gotowa jest do przejecia trzeciej cyfry.Impulsy trzeciej cyfry przeslane zostaja poprzez kontakty A3, BI, cewke przekaz¬ nika C i kontakty K6 elektromagnesu R3 wybieracza S, który dochodzi stopniowo do zadanego zespolu kontaktów wybranej grupy, a jednoczesnie przekaznik C prze¬ rywa na kontaktach C2 obwód przekazni¬ ka J, utrzymujac wzbudzenie przekaznika K na kontaktach K5 i Cl.W koncu tarczowtania cyfry przekaznik C rozmagnesowuje sie i na kontakcie Cl przerwany zostaje obwód zwalniajacego sie powoli przekaznika K. Zamkniety zostaje wtedy obwód, biegnacy przez kontakty B12, C2, J5, cewke górna przekaznika H, kontakt K4 (który pozostaje jeszcze za¬ mkniety, poniewaz nalezy do przekaznika K o powolnem dzialaniu) i do szczoteczki pró¬ bujacej T. Jezeli linja jest wolna, wtedy na szczoteczce próbujacej znajduje sie po-tencjal baterji, a wiec przekaznik H zamy* ka swój kontakt H5; przekaznik ten wzbu¬ dza sie potem calkowicie wedlug obwodu, biegnacego od baterji przez dolna cewke tego przekaznika, kontakty H5, K4, cewke górna i kontakty J5, C2 i B12. Przekaznik H po wzbudzeniu sie zapomoca kontaktu H9 przenosi uziemienie z kontaktu B4 na przewód próbny T, przyczem dzieki temu wlacza sie równiez obwód dolnej cewki przekaznika H.Dalszy przebieg dzialania urzadzenia zalezy od typu linji, a mianowicie czy jest to linja abonentowa, czy tez nie, przyczem lacznica kierujaca pozostaje wówczas w trzeciem polozeniu spoczynkowem, np. na 19-ym szeregu kontaktów, a jej szczotecz¬ ka 2 spoczywa na slepym kontakcie, wobec czego, jak normalnie, wydzwanianie nie nastepuje do chwili otrzymania impulsów dalszej cyfry. Impulsy te uruchomiaja lacznice P i powoduja, wybory danego znaku dzwonkowego na szeregu kontakto¬ wym 2. Po rozmagnesowaniu sie przekaz¬ nika C zamkniety zostaje obwód dzwonko¬ wy, przebiegajacy przez kontakt C3, cewke górna przekaznika F, kontakty FI, H3, szczoteczke ujemna i dodatnia i kontakty H4 i F4. Do linji wywolujacej doprowadzo¬ ny zostaje wskaznikowy sygnal dzwonko¬ wy, przechodzacy przez kontakt HI i kon¬ densator MF.Jezeli jednak linja nie jest abonentowa, to odpowiedni kontakt szeregu C wybiera- cza polaczony zostaje z kontaktem H6 prze¬ kaznika. H, na którym to kontakcie prze¬ kaznik ten poprzez kontakty G3 i FI wla¬ cza obwód elektromagnesu R2, napedzaja¬ cego lacznice P. Jednoczesnie szczoteczka szeregu kontaktowego C zostaje polaczona za posrednictwem kontaktu H12 z kontak¬ tem szeregu 1, na którym zatrzymala sie lacznica P, czyli ze lacznica ta przesuwa sie samoczynnie dalej bez dalszego tar- czowania do pierwszego lub przepisowego kontaktu wydzwaniajacego, Przebieg dzwonienia odbywa sie w zna¬ ny sposób, przyczem mikrofon abonenta wywolujacego otrzymuje prad za posred¬ nictwem przekaznika D. Przebieg zwolnie¬ nia polaczenia po ukonczeniu rozmowy od¬ bywa sie w sposób, opisany ponizej.Jezeli linja zadana jest zajeta, to prze¬ kaznik K rozmagnesowuje sie bez wzbudze¬ nia sie przekaznika H. Wtedy zamkniety zostaje obwód, biegnacy od szeregu kon¬ taktowego 3 lacznicy kierujacej przez kon¬ takty Hll i Ki do cewki dolnej przekazni¬ ka G. Przekaznik ten przesyla wtedy prad dzwieku zajecia do linji wywolujacej po przewodniku BT i przez kontakt G2.W zwiazku z tym obwodem nalezy te¬ raz rozpatrzyc przebieg wywolania zwrot¬ nego linji abonentowej, np. wywolywania innego abonenta, przylaczonego do tejze li¬ nji abonentowej. Wywolanie tego rodzaju odbywa sie w ten sposób, iz abonent wytar- czowuje numer swej wlasnej linji oraz znak wydzwaniajacy zadanego abonenta, a na¬ stepnie zawiesza sluchawke. Tu wykorzy¬ stana jest ta okolicznosc, ze linja staje sie wolna po rozmagnesowaniu sie przekazni-' ka B.Przekaznik K zamyka podczas próbo¬ wania linji obwód przekaznika R, przecho¬ dzacy przez kontakt K2. Jezeli teraz prze¬ kaznik K rozmagnesuje sie, gdy linja jest zajeta, wtedy zamkniety zostaje obwód przytrzymujacy przekaznika R, biegnacy przez kontakty K3, G6 1 BU i równole¬ gle przez kontakty R3, H8, B6 do szczo¬ teczki próbujacej T, która jest uziemiona w czasie zajecia linji.Gdy podczas wywolywania tego rodlza- ja abonent wywolujacy zawiesza swa slu¬ chawke, wtedy przekazniki A i B rozma- gnesowuja sie, przyczem przekaznik B przerywa obwód przekaznika R, który, ja¬ ko zwalniajacy sie powoli, nie rozmagne¬ sowuje sie odrazu, lecz dopiero po ponow- nem rozmagnesowaniu sie przekaznika G.Wtedy zamkniety zostaje obwód, biegjia- - 7 —cy przez kontakty R7, C2, J5, cewke gór¬ na przekaznika H i kontakty R4 i B7 do szczoteczki próbujacej. Poniewaz przekaz¬ nik B rozmagnesowal sie, wiec linja stala sie wolna i przekaznik H wzbudzil sie tak, jak poprzednio i przerwal przytem obwód przekaznika G. Pociaga to za soba za¬ mkniecie obwodu przekaznika R, biegnace¬ go przez kontakty K3, Bil, R3, H7, Rl i B5, dzieki czemu zapobiega sie przerwaniu obwodu sznurowego, a wiec dzwonki dzwo¬ nia u abonentów.Po wylaczeniu dzwonków wzbudza sie przekaznik F, który zamyka obwód prze¬ kaznika D, przechodzacy przez kontakty F3, H4, szczoteczke dodatnia i zpowrotem przez azczoteczke ujemna oraz kontakty H3 i FI. Przekaznik D zamyka wtedy na kontakcie D3 poprzez kontakt X3 obwód, wywolujacy ponowne wzbudzenie sie prze¬ kaznika B, który przerywa wtedy obwód przekaznika R, wskutek czego po ukoncze¬ niu rozmowy nastepuje normalne zwol¬ nienie polaczenia.Nalezy zauwazyc, ze jezeli wywolywa¬ nie nie odnosi sie do abonenta, przylaczo¬ nego do tejze linji abonentowej, wtedy kazda linja staje sie wolna zbyt wczesnie, zwalniajac zbyt wczesnie lub zbyt pózno przekaznik R i zapobiegajac tern samem dzialaniu przekaznika H, przyczem mozli¬ wosc wspólczesnosci tych zwolnien, umoz¬ liwiajaca wlaczenie wybieracza i wydzwo¬ nienie wywolania innego rodzaju jest mi¬ nimalna.Po ukonczeniu wywolania zwolnione zostaje polaczenie w sposób nastepujacy: przekazniki A, Bf H i T rozmagnesowuja sie, przyczem zamkniety zostaje obwód e- lektromagnesów, sprowadzajacych wybiera- cze do ich polozen wyjsciowych, av prze¬ chodzacy przdz elektromagnes R3, spre¬ zyny kontaktowe, kontakt 32, listwe kon¬ taktowa szeregu 5, szczoteczke lacznicy P, kontakty R2, B5 i do ziemi, Wybieracz ob¬ raca sie, dopóki szcizoteczki nie osiagna po¬ lozenia normalnego, jak przedstawiono n& rysunku; wtedy zamkniety zostaje obwód przekaznika J, biegnacy przez kontakt H13, szczoteczke i kontakt szeregu kon¬ taktowego C, kontakt B3 i do ziemi. Prze¬ kaznik J wzbudza sie wtedy i przez kon¬ takty Jl, T3 i F7 przenosi uziemienie z elektromagnesu R3 wybieracza do elektro¬ magnesu R2 lacznicy kierujacej. Lacznica kierujaca P powraca wiec do polozenia wyjsciowego i po dojsciu do kontaktu ma¬ cierzystego przerywa swój obwód napedo¬ wy, opisany powyzej, przekaznik zas J rozmagnesowuje sie. W miedzyczasie prze¬ kaznik G wzbudza sie w obwodzie swej górnej cewki, przechodizacym przez kon¬ takty T4 i B3. Przekaznik ten wskutek u- ziemienia poczatkowego kontaktu próbne¬ go, przebiegajacego poprzez kontakty B, 10, R6 i G7, powoduje to, ze obwód sznu¬ rowy jest zajety wzgledem rozdzielacza az do chwili calkowitego powrotu wszystkich lacznic do polozenia wyjsciowego.Powracajac teraz do wejsciowego obwo¬ du sznurowego (fig. 3), nalezy rozpatrzyc jego dzialanie przy wywolaniach roz¬ maitych rodzajów.Obwód ten rózni sie od opisanych po¬ przednio tern, iz jest zwiazany bezposred¬ nio z linja omnibusowa i wobec latwosci wyszukiwania linji omnibusowej na kon¬ taktach poczatkowych wybieracza SI jest pominiety. Inne róznice polegaja na za¬ stosowaniu urzadzenia, zapomoca którego telefonistka zawiadamia o majacem nasta¬ pic polaczeniu.Gdy linja omnibusowa jest wlaczona z centrali glównej lub podcentralL prowin¬ cjonalnej, wtedy linja ujemna zostaje po¬ laczona z baterja, a przekaznik A wzbu¬ dza sie na kontakcie Tl, wzbudzajac prze¬ kaznik B w obwodzie biegnacym przez kon¬ takt Al, szczoteczke i szereg kontaktowy 5 lacznicy kierujacej Pi oraz kontakt B6.Przekaznik B utrzymuje sie w stanie wzbu¬ dzonym na swych lekko sprezynujacych — 8 —kontaktach B4, wskutek czego lacznica PI otrzymuje pierwsza cyfre podobnie, jak w sznurze lokalnym. Odróznienie wywolania lokalnego od innych wywolan odbywa sie tak samo, lecz uklad przewodów jest taki, iz wlaczenie nastepuje wtedy, gdy liczba otrzymanych impulsów jest o piec mniejsza od liczby impulsów, odpowiadajacych zna¬ kowi centrali lokalnej.Jezeli jest wywolywana centrala lo¬ kalna, to przebieg nastepnych wywolan jest prawie taki sam, jak w przypadku sznura lokalnego, wobec czego opisano po¬ nizej szczególowo jedynie tylko róznice w tych dzialaniach.W koncu pierwszej cyfry zamkniety zo¬ staje obwód przekaznika F, który wzbudza sie wtedy i przesuwa lacznice kierujaca do drugiego polozenia, w którem lacznica ta otrzymuje impulsy drugiej cyfry, przesu¬ wajac dziejki temu wybieracz Si do zada¬ nej grapy. Wybieracz ten otrzymuje impul¬ sy trzeciej cyfry oraz przekaznik K wzbu¬ dza sie. Linja próbowana jest w sposób normalny i jezeli jest zajeta, to prad za¬ jecia zostaje skierowany do linji wywolu¬ jacej, jezeli zas jest wolna, to abonent za¬ dany jest wezwany po otrzymaniu cyfry wydzwaniajacej, gdy linja ta jest linja a- bonentowa. Po odezwaniu sie abonenta wy¬ wolywanego, przekazniki F i D zaczynaja dzialac, przyczem przekaznik D zamyka na kontakcie Dl przewód, laczacy baterje z linja plusowa poprzez cewke opózniajaca S. Sygnalizuje to telefonistke w przypadku wyjscia wywolania z centrali glównej lub wywoluje dzialanie przekaznika D, w celu zapoczatkowania obwodu sznurowego i wy¬ tworzenia warunków rozmowy, gdy wywo¬ lanie pochodzi z innej podcentrali prowin¬ cjonalnej. Zwolnienie polaczenia odbywa sie w sposób zwykly z tym wyjatkiem, ze przekaznik U, jako zwalniajacy sie powoli, zostaje wzbudzony w obwodzie, biegnacym od kontaktów przednich B2 przekaznika B lub kontaktów przednich T6 przekaznika T.Ma to na celu przerwanie obwodu próbne¬ go, biegnacego od przekaznika T do kon¬ taktów szeregowych wybieraczy, naleza¬ cych do lokalnego obwodu szeregowego oraz zapobiezenia zajecia linji omnibusowej przez wybieracz lokalny. Rozmagnesowy- wanie sie tego przekaznika U odbywa sie powoli, w celu umozliwienia rozmagneso¬ wania sie innych, przekazników wejscio¬ wych obwodów sznurowych linji omnibu¬ sowej, t. j. jeszcze przed zajeciem linji przez dalsze wywolanie.Jezeli wywolanie nie jest przeznaczone dla centrali lokalnej i gdy przekaznik C rozmagnesowuje sie w koncu nadawania pierwszej cyfry, wtedy przekaznik F nie znajduje dla siebie obwodu, obwód zas elek¬ tromagnesu R2 lacznicy kierujacej PI zo¬ staje przerwany na kontakcie Cl i nie mo¬ ze byc wznowiony przed dojsciem tej lacz¬ nicy do polozenia normalnego. Impulsy dalszych cyfr nie wplywaja na obwód sznu¬ ra wejsciowego, który jednak nie zostaje zwolniony az do chwili zwolnienia linji omnibusowej.Co sie tyczy sposobu przylaczania ka¬ bla przez telefonistke, to jezeli ona wy¬ twarza wywolanie pierwszenstwa, wtedy przerzucenie klucza wywoluje (co bedzie wyjasnione nastepnie) calkowite wywola¬ nie pierwszej cyfry. W tym przypadku lacznica kierujaca w danym ukladzie nu¬ merycznym zamiast dojsc do kontaktu 4 dochodzi do kontaktu 9, wywolujac podob¬ nie, jak poprzednio, zamkniecie obwodu przekaznika Ff który to obwód biegnie od uziemionego kontaktu B5 przez cewke przekaznika O. Przekaznik ten W2budza sie wtedy, przylaczajac sie do baterji po¬ przez kontakty 03 i opór. Próbowana jest teraz linja zadanego abonenta i jezeli jest ona wolna, to przekaznik H dziala tak, jak w sznurze lokalnym* t. j. poprzez kontakt K5; gdy zas linja jest zajela, to dziala w sposób zwykly przekaznik G, wskutek cze¬ go przekaznik R zostaje wzbudzony w ob^ — 9 —wodzie, biegnacym od uziemionej szczo¬ teczki próbujacej poprzez kontakty G3, 02 i G8.Przekaznik R zwiera na kontaktach Rl i R2 kontakty linjowe przekazników H i F, umozliwiajac telefonistce wlaczenie sie w istniejace polaczenie i zaofiarowanie wy¬ wolania* Jezeli wywolanie to jest przyjete, to o- baj abonenci zawieszaja swoje sluchawki i gdy linja staje sie wolna, przekaznik R rozmagnesowuje sie i zamyka obwód wzbudzajacy przekaznika H, biegnacy od ziemi przez kontaJkty C4, J3, cewke górna przekaznika H, kontakty 04, R3, Gi i do szczoteczki próbujacej J. Prze¬ kaznik H uzupelnia polaczenie w zwykly sposób.Dzialanie urzadzenia lacznikowego (fig- 4) mozna rozpatrzec w zwiazku z trzema glównemi rodzajami wywolan, które musi wykonac to urzadzenie, a mianowicie: wy¬ wolanie, wychodzace z centrali glównej, wywolanie, skierowane z podcentrali pro¬ wincjonalnej do centrali glównej i wywo¬ lanie pomiedzy podcentralajmi prowincjo¬ nalnemu W pierwszym przypadku telefonistka wsuwa wtyczke obwodu sznurowego (fig. 4) do gniazda wywolawczego CJ, zamykajac obwód przekaznika S, przechodzacy przez pochwe, tej wtyczki, sprezyny 2—1 klucza TOK i kontaikt B4. Przekaznik ten dziala wtedy i laczy linje omnibusowa, zapomoca polaczenia, zasilanego przez baterje prze¬ kaznika BF obwodu sznurowego, z linja — ve poprzez kontakty pierscieniowe gniazda CJ i kontakty D2, S3. Telefonistka wsuwa Wtyczke DP sznura tarczujaceigo w gniazdo tarczujace DJ i porusza tarcza DD. Prze¬ kaznik A wzbudza sie poprzez szeregowe sprezyny tarczy i zamyka obwód prze¬ kaznika B, przechodzacy przez kontakt A2, szczoteczke i kontakt normalny szeregu 2 lacznicy cyfrowej DS. Przekaznik B wla¬ cza na kontakcie BI swój wlasny obwód przytrzymujacy. Impulsy, biegnace od przekaznika A, nie dochodza poczatkowo do linji omnibusowej, poniewaz przekaznik D nie dziala. Impulsy zostaja jednak wy¬ slane poprzez kontakt B2 i przekaznik C do elektromagnesu R4 lacznicy DS, przy- czem pierwszy impuls przechodzi przez szczoteczke i kontakt normalny szeregu 1, a impulsy nastepne przez kontakt Cl. Po wykonaniu przez te lacznice pieciu sko¬ ków wzbudzony zostaje przekaznik D w obwodzie, biegnacym od ziemi przez kon¬ takt B5, szczoteczke i kontakt szeregowy 3 lacznicy DS, cewke przekaznika D i do ba- terji, poprzez pochwe wtyczki DP.Przekaznik D, który wlacza na kontak¬ cie D3 swój wlasny obwód przytrzymuja¬ cy, odlacza przekaznik BF obwodto sznuro¬ wego od linji — ve, a na kontakcie D2 u- mozliwia pozostalym impulsom oddzialy¬ wanie na linje omnibusowa, przyczem ob¬ wód impulsujacy biegnie przez kontakty Al, Dl i linje — ve.Podczas wytarczowywania pierwszej cyfry obwód przekaznika C utrzymywany jest na jego kontakcie Cl. Po ukonczeniu tarczowania tej cyfry przekaznik C rozma¬ gnesowuje sie, t. j. jego obwód jest prze¬ rwany az do chwili powrotu lacznicy do polozenia wyjsciowego, wobec czego dal¬ sze tarczowanie nie wplywa na lacznice DS.Przekaznik D, gdy jest wzbudzony, za¬ myka na swym kontakcie przednim swój wlasny obwód przytrzymujacy w sposób opisany, wskutek czego impulsy pozosta¬ lych cyfr zostaja calkowicie przeslane do linji omnibusowej, uskuteczniajac polacze¬ nie z wyjsciowym obwodem sznurowym w zadanej podcentrali prowincjonalnej w sposób juz opisany. Po odezwaniu sie abo¬ nenta wywolywanego baterja zostaje pola¬ czona z linja dodatnia, a wiec wzbudza sie przekaznik SR, nadzorujacy obwód sznu¬ rowy. — 10 —Je'zeli wywolanie, które telefonistka pragnie wykonac, ma otrzymac pierwszen¬ stwo przed polaczeniami juz istniejacemi, to nalezy, jak to juz wskazano powyzej, wyslac pierwsza cyfre do centrali prowin¬ cjonalnej, celem wytworzenia warunków, umozliwiajacych zaofiarowanie kabla. W tym przypadku telefonistka przerzuca klucz TOKA sluzacy do zaofiarowywania kabla, jeszcze przed tarczowaniem.Po wlozeniu wtyczki tarczujacej DP do gniazdka DJ i po przelozeniu klucza TOK j zostaje zamkniety nastepujacy obwód przy¬ trzymujacy przekaznika D: baterja, opor¬ nik, DP, DJ, uzwojenie przekaznika D, sprezynki kontaktowe 4 i 5 klucza TOK, * . uziemienie. Na linje ujemna zostaja wiec niezwlocznie wyslane impulsy z prze¬ kaznika A.Cewka opózniajaca IS tworzy równowa¬ ge dla przekaznika A, gdy linja lacznikowa jest uzyta w wywolaniu pomiedzy dwiema podcentralami prowincjonalnemi.W przypadku wywolania, nadchodzace¬ go z innej centrali, linja omnibusowa zo¬ staje zajeta z podcentrali wywolujacej, jak juz bylo opisane, i przekaznik A wzbudza sie w obwodzie, przechodzacym przez linje ujemna i kontakt S4. Przekaznik A wzbu¬ dza przekaznik B, natomiast impulsy z podcentrali prowincjonalnej przesuwaja stopniowo lacznice cyfrowa DS w sposób juz opisany.Podcentrala prowincjonalna zatrzymuje i piec pierwszych impulsów pierwszej cyfry, wskutek czego przy wywolywaniu centrali glównej wytarczowuje sie cyfre „0" i lacz¬ nica cyfrowa DS wykonywa piec skoków.Zamkniety zostaje wtedy obwód lampy wywolujacej LL, przebiegajacy przez kon¬ takt S61 kontakt i szczoteczke szeregu 3 lacznicy DS oraz przez kontakt B5.Po wsunieciu przez telefonistke wtycz¬ ki w gniazdo AJ przekaznik S wzbudza sie na styku pochwy. Podczas rozlaczania po¬ laczenia obwód, przyjmujacy impulsy, przedluza linje dodatnia i ujemna poprzez kontakty S2 i S3 do obwodu sznurowego.Zasilanie pradem przekaznika D w centra¬ li, rozpoczynajacej wywolanie, odbywa sie dzieki umieszczeniu potencjalu baterji na linji -\-ve. Sygnal przeslany zostaje z od¬ leglej centrali po linji —ue. Po zawiesze¬ niu przez abonenta wywolujacego swej slu¬ chawki odlacza sie baterja od tej linji w lokalnym obwodzie sznurowym odleglej podcentrali prowincjonalnej, co wywoluje rozmagnesowanie sie przekaznika nadzor¬ czego SR.W przypadku wywolania, odbywajacego sie pomiedzy dwiema podcentralami pro¬ wincjonalnemi po linji omnibusowej, wzbu¬ dza sie przekaznik A, a wiec i przekaznik B, podobnie jak w przypadku wywolania, skierowanego do centrali glównej. Pod wplywem odebranych impulsów pradu lacznica cyfrowa nie przesuwa sie db pia¬ tego kontaktu, wobec czego lampa wywo¬ lujaca nie zaswieci. Jak to juz bylo po¬ wiedziane, nastepne cyfry nie powoduja dzialania w lacznicy cyfrowej DS, przekaz¬ niki zas A i B utrzymuja sie nadal w stanic wzbudzonym, przyczem przekaznik B od¬ lacza przekaznik S od gniazda wywolaw¬ czego i za posrednictwem kontaktów S7 i ;B3 umieszcza na pochwie tego gniazda odpowiedni potencjal, wykazujacy zaje¬ cie.Gdy telefonistka próbuje linje, wtedy znajduje, ze ilinja ta jest zajeta. Jednak wprowadzenie wtyczki w linje nie wplywa na istniejace wywolanie, przyczem dzieki nieczynnosci przekaznika S, na wierzchol¬ ku gniazda umieszczony zostaje dzwiek za¬ jecia za posrednictwem przewodnika BT i kontaktów S3. Gdyby telefonistka zapra¬ gnela wykonac wywolanie przy pomocy kabla, gdy wszystkie linje omnibusowe wy¬ kazuja stan zajecia, wtedy moze wsunac wtyczke w gniazdo wywolawcze i przerzu¬ cic klucz TOK, zamykajac tern samem po¬ nownie obwód przekaznika S i umozliwia- — 11 —jac wlaczanie sie do istniejacego polacze¬ nia w celu odlaczenia linji.Nalezy zauwazyc, ze przebieg polaczen i obwodów jest opisany jako typowy, jed- naJk mozna go odpowiednio zmienic, w ce¬ lu dostosowania sie do warunków miejsco¬ wych, bez wykraczania jednak poza obreb niniejszego wynalazku. Urzadzenie wedlug wynalazku moze wspólpracowac zadowala¬ jaco z istniejacemi tablicami recznemi. PL