Wynalazek dotyczy urzadzenia, które sluzy do oczyszczania powierzchni krzy¬ wych zbiorników osadowych zapomoca zgrzebel, obracajacych sie bez przerwy i przesuwajacych przytem stale czastki do miejsc, z których zostaja one odprowa¬ dzane. Zbiorniki o czworokatnym przekro¬ ju poprzecznym nastreczaja w tym wypad¬ ku trudnosci przy odprowadzaniu stalych czastek z czesci naroznych zbiornika. Gra¬ ce zuzywaja sie bardzo szybko, a lozyska ich, znajdujace sie pod poziomem cieczy, sa powodem czestych przeszkód. Obraca¬ jace sie zgrzebla, uzywane dotychczas do tych celów, posiadaja przeguby, a przy sto¬ sowaniu ich dla pewnych materjalów, cze¬ sci, znajdujace sie pod poziomem cieczy, musza byc od czasu do czasu odnawiane.Urzadzenie, wedlug wynalazku, nie po¬ siada powierzchni i lozysk, znajdujacych sie pod poziomem cieczy, wobec czego na¬ daje sie zwlaszcza dla bardzo wielkich za¬ kladów, np. dla zbiorników oczyszczaja¬ cych, których srednice wynosza 50 m wzwyz.Przy wiekszych rozmiarach takich apa¬ ratów dziala korzystnie naped na jego ob¬ wodzie. Szybkosc na koncu ramienia zgrze¬ bla nie powinna przekraczac pewnej wiel¬ kosci, gdyz w przeciwnym wypadku ciecz otrzymuje silniejsze ruchy, co szkodzi prze¬ biegowi osadzania. Trudnem jest jednak o-siaganic odpowiedniej szybkosci obwodo¬ wej przy wielkich zbiornikach i centralnym napedzie zgrzebla. Dotychczas uwazano równiez za niemozliwe stosowanie przy zbiornikach krzywych napedu na ich ob¬ wodzie. Wynalazek (rozwiazuje to zadanie i umozliwia w ten sposób wykonywanie bardzo wielkich, czworograniastych zbior¬ ników, posiadajacych naped na obwodzie.Przy tern wykonaniu niezbednem jest za-^ stosowanie odpowiedniej podpory w srod¬ ku, jak tez polaczen elektrycznych, wycho¬ dzacych od tej podpory, celem ominiecia przewodów aa zewnetrznej powierzchni zbiornika. .Urzadzenie, wedlug wynalazku, sklada sie ze zgrzebla, podpieranego i prowadzo¬ nego na jednym koncu wzdluz obwodu zbiornika, przyczem zastosowuje sie ono do kazdego dowolnego ksztaltu tego obwo¬ du. Drugi koniec zgrzebla podparty jest wewnatrz zbiornika, najkorzystniej w je¬ go srodku tak, ze moze przesuwac sie tam i zpowrotem oraz obracac sie. Przy wiek¬ szych urzadzeniach sluzy do podpierania filar, umieszczony w srodku zbiornika.Zbiornik posiada równiez niezalezne urza¬ dzenie pomocnicze do skrobania, lecz uru¬ chomiane najstosowniej urzadzeniem glów- nssm.Na rysunku przedstawiony jest przy¬ klad wykonania wynalazku. Fig. 1 uwi¬ docznia urzadzenie oczyszczajace w wido¬ ku zgóry, fig. 2 — w przekroju pionowym, wedlug linji 2—2 na fig. 1, fig. 3 — naped w widoku zgóry, fig. 4 —w przekroju pio¬ nowym, wedlug linji 4—4 na fig. 3, fig. 5— urzadzenie podpierajace w widoku zgóry, a fig. 6 — w przekroju wedlug linji 6—6 na fi^ 5.Zbiornik osadowy urzadzenia oczy¬ szczajacego posiada w przekroju poprzecz¬ nym ksztalt kwadratu, którego katy naroz¬ ne sa zaokraglone. Ciecz doplywa przewo¬ dem lii otworami 12, a odplywa kanalem przelewowym 13, polaczonym z prz&Wó* dem 14.Urzadzenie zgrzeblowe, przesuwajace osadzone stale materjaly do miejsca, z któ¬ rego maja byc one odprowadzone, i otrzy¬ mujace ruchy powrotne, prowadzone jest na swym koncu zewnetrznym wzdluz ob¬ wodu zbiornika, bedac jednoczesnie w tern miejscu podparte, podczas gdy koniec we¬ wnetrzny podparty jest, najkorzystniej, w srodku zbiornika. Urzadzenie, podpieraja¬ ce koniec wewnetrzny, umozliwia ruch ob¬ rotowy urzadzenia zgrzeblowego orajz prze¬ suwanie go ku wewnatrz i nazewnatrz, od¬ powiednio do ruchów konca zewnetrznego.Podpora ta moze byc wykonana w sposób dowolny, sklada sie jednak naj stosowniej z filara 15, umieszczonego w srodku zbior¬ nika, z którym polaczone jest zgrzeblo po¬ mocnicze, obracajace sie ze zgrzeblem glównem i sluzace do oczyszczania srodko¬ wej czesci zbiornika. Obydwa zgrzebla do¬ prowadzaja materjaly stale do rynny zbiorowej 16, która znajduje sie wpoblizu srodka zbiornika przy filarze 15 i której dno polaczone jest z przewodem odply¬ wowym 17.Glówne urzadzenie zgrzeblowe sklada sie z kratownicy, na dole której zastoso¬ wane sa grace, z podpór na wewnetrznym i zewnetrznym ich koncu, oraz napedu.Kratownica utworzona jest z górnych 19 i dolnych 20 pasów usztywnionych ae soba. Z pasami dolnemi 20 polaczone .sa grace 21, skladajace sie z blach pionowych^ ustawionych skosnie do kierunku ruchu kratownicy 18, i przesuwajacych materialy stale, osadzone na dnie zbiornika, do jfcgo • srodkowej czesci. Grace te moga miec do¬ wolny ksztalt i ilosc ich moze byc dowolna.Sa one zastosowane wzdluz dolnej czesci kratownicy 18 od krawedzizbioffróka ai do jego srodka tak, ze przy obrocie zachodza na zgrzebla pomocnicze i odwrotnie.Urzadzenie podpierajace i napedom -~ 2 -(lig. 3 i 4) uimeszczooe jest na koncu lcra- townicy 18 i ulozyskowane na szynie 22, zastosowanej wzdluz obwodu zbiornika i (przeprowadzonej ponad otworami doply¬ wowemu i odplywowemi. Podstawa urza¬ dzenia napedowego sklada sie z plyty 23, polaczonej z kratownica zapomoca pasa 19, umocowanego do przeciwleglych konców tej plyty. Na plycie umieszczony jest sil¬ nik elektryczny 24, polaczony zapomoca pasa 25 iz krazkiem pasowym 26 slimaka 27, który napedza kolo slimakowe 28. Na dolnym: koncu walu 24 tego kola, naklino- wane jestkolo stozkowe 30, zazebiajace sie z kolem stozkowem 31, osadzonem na kole napedowean. Slimak 27, kolo slimakowe 28 i ich lozyska otoczone sa oslona 32, napel¬ niona smalcem. Czesci noszace i prowadza¬ ce umieszczone sa na wózku 33, obracaja¬ cym sie na plycie 32. W tym celu wózek 33 posiada na górnej stronie powierzchnie 34 dla walców, a plyta 32 — odpowiednia powierzchnie na stronie dolnej. Pomiedzy temi powierzchniami znajduja sie walce 35, ulozyskowane w pierscieniach 36 i obraca¬ jace sie przymusowo na stalej osi, ponie¬ waz kolnierz 37 plyty 32 wchodzi w wydra¬ zenie pierscieniowe 38 wózka 33.Piasta kola 31 tworzy walec napedowy 39* który zostaje napedzany i posiada wie¬ niec 40, poruszajacy sie na szynie 22. Wa¬ lec 39 i kolo 31 osadzone sa na wale 41, u- lozyskowanym w lozyskach 42 wózka 33.Wózek 33 posiada urzadzenie, zapobie¬ gajace ruchowi wbok, kiedy zbliza sie on przy ruchu wzdluz obwodu zbiornika do fi¬ lara 15 lub oddala sie od niego. Urzadzenie to sklada sie z krazków 43, poruszajacych sie na bocznych powierzchniach szyn 22.Na kazdym koncu wózka zastosowane sa dwa krazki, mianowicie, sa one tak dalece oddalone od szyny, ze moze ona byc wy¬ krzywiona, odpowiednio do zaokraglonych konców zbiornika.Urzadzenie, sluzace do ulozyskowania i fprowadzenia wewnetrznego konca kra¬ townicy 18 dla zgrzebla glównego, oraz U- rzadzenie sluzace do podpierania i obraca¬ nia zgrzebla pomocniczego (iig. 5 i 6) skla¬ da sie z lozyska przesuwanego, umozliwia¬ jacego przesuwanie kratownicy w jedaym i drugim kierunku, z lozyska obrotowego dla tej kratownicy, oraz z lozyska obrotowego dla zgrzebla pomocniczego i urzadzen, la¬ czacych to ulozyskowanie z czesciami obra¬ cajacemi kratownice 18 tak, ze przy obrocie tego ostatniego zgrzeblo pomocnicze obra¬ ca sie. Na górnym koncu filaru 15 zastoso¬ wana jest na ramionach 44 powierzchnia kolowa 45, na której spoczywa powierzch¬ nia 48 pierscienia 47 glowica 46. Pomiedzy powierzchnie 45 i 48 doprowadza sie smar.Kratownica 18 polaczona jest w -sposób odpowiedni, np. zapomoca krazków 42, na- klinowanych na waly 53, z czworograniasta rama 75, skladajaca sie z czesci 50 i 51 i posiadajaca taka wielkosc, ze glowica 46 moze sie wewnatrz niej swobodnie poru¬ szac. Rama 75 ulozyskowana jest obracal- nie w glowicy 46 na wale 49, przeprowa¬ dzonym przez lozyska pierscienia 47 i u- mocowanym w czesciach 50 ramy 75. Ko- rytówki 54, z których kazda spoczywa na jednej parze krazków 52, lezacych w tej sa¬ mej plaszczyznie, polaczone sa zapomoca katówek 56 i blach 57 z pasem górnym 19, przyczem kolnierze 58 krazków 52 opiera¬ ja sie o wewnetrzna powierzchnie korytó- wek. Kratownica 18 spoczywa wiec na gór¬ nej powierzchni pasa 19, a rama 75 musi obracac sie wraz z nia.Naped elektryczny, umieszczony w fila¬ rze 15 (fig. 5 i 6), sklada sie ze styków slizgowych, umieszczonych na filarze 15 pomiedzy stalymi przewodnikami i na glo¬ wicy 46 oraz z polaczen slizgowych pomie¬ dzy przewodnikami glowicy 46 a kratowni¬ cy 18, które przesuwaja sie wzgledem wy¬ zej wymienionych przewodników. Pier¬ scien 59, posiadajacy lozyska dla walu 49, — 3 —polaczony jest z pierscieniem 47 zapomoca plyty pierscieniowej 60, a na jego po¬ wierzchni wewnetrznej umieszczone sa pierscienie zbiorcze 61, izolowane pierscie¬ niem 62, i stykajace sie ze szczotkami 63, które polaczone sa z przewodnikami, prze¬ prowadzonymi przez kabel 64 filaru 15.Szczotki umocowane sa na plycie pierscie¬ niowej 65, opierajacej sie o ramiona 44 i siegajacej az do pierscienia 47 tak, ze za¬ myka ona przestrzen pomiedzy pierscienia¬ mi 47 a 59.Gietkie kable lacza pierscienie zbior¬ cze 61 ze szczotkami 67, umieszczonemi na izolujacej plycie 68, która przymocowana jest do czesci 50 iramy 75 zapomoca kató- wek 69. Szczotki 67, przykryte nakrywa 70, stykaja sie ze szynami zbiorczemi 71, umie¬ szczonemi na plycie izolujacej 72, przymo¬ cowanej do korytówki 54. Kabel 73, prze¬ prowadzony wzdluz pasa 19 kratownicy 18, laczy szyny 71 ze silnikiem 24.Do oczyszczania srodkowej czesci zbior¬ nika, w której zbieraja sie wieksze ilosci materjalów stalych oraz czesci nieoczy- szczanych dostatecznie zgrzeblami 21, slu¬ za zgrzebla pomocnicze, zastosowane na ramie 75 lub innej czesci, polaczonej z glo¬ wica 46, obracana zapomoca kratownicy 18.W przykladzie uwidocznionym na rysunku, zgrzebla pomocnicze umieszczone sa na czterech podporach, a mianowicie: na dlu¬ giej podporze 74, umieszczonej przeciwle¬ gle wzgledem kratownicy 18, na krótkiej podporze 76, znajdujacej sie pod kratowni¬ ca 18 i na bocznych podporach 77. Podpory te umocowane sa bezposrednio do czworo¬ katnej ramy 78, polaczonej z rama 75 zapo¬ moca drazków 79, a z podporami — zapo¬ moca drazków 80. Kazda podpora posiada pewna ilosc zgrzebel 2la, odprowadzaja¬ cych stale materjaly do rynny 16. Zamiast zgrzebel moze byc zastosowane dla tego ce¬ lu i wszelkie inne odpowiednie urzadzenie.W pewnych wypadkach, przestrzen, w której pracuja zgrzebla pomocnicze, po¬ winna posiadac pewna pochylosc ku ryn¬ nie 16 tak, ze powstaje pionowy stozek 81, polaczony z piaskiem dnem 82. Dno to jest pod dzialaniem zgrzebel glównych 20.Podpory 76 zgrzebel pomocniczych i czesc kratownicy 18, znajdujace sie przy tych podporach, umozliwiaja przytem przesu¬ wanie kratownicy ponad podpora 76 na we¬ wnatrz i zewnatrz. Jezeli nachylenie stoz¬ ka 81 odpowiada oczyszczanemu materja¬ lowi, mozna ominac zgrzebla pomocnicze.Chociaz stozek 81 tworzy tylko stosunko¬ wo mala czesc powierzchni zbiornika, ja- snem jest, ze moze on siegac ewentualnie az do scian zbiornika, poniewaz glówne dzialanie kratownicy 18 wraz z urzadze¬ niem, polaczonem z ta kratownica, polega na oczyszczaniu naroznych katów prze¬ strzeni, lezacych zewnatrz cylindra, stycz¬ nego do wewnetrznych powierzchni zbior¬ nika.Silnik, polaczony zapomoca kabla 64 ze zródlem elektrycznosci, napedza kolo lub walec 39 tak, ze wózek 33 porusza sie wzdluz szyny 32. Jezeli wózek oddala sie od filaru /5, krazek 43 prowadzi ten wó¬ zek, który ciagnie kratownice 18 naze- wnatrz, przyczem jego powierzchnia, utwo¬ rzona z korytówek 54, porusza sie na kraz¬ kach 52, a rama 75 i glowica 46 obracaja sie, poniewaz kolnierze 58 zachodza ponad powierzchnie 54. Podpory 74, 76, 77 obra¬ caja sie wraz z rama 75 ponad powierzch¬ nie stozkowa 81, podczas gdy zgrzeblo glówne oczyszcza bez przerwy powierzch¬ nie plaska 82. Jezeli wózek 33 dostanie sie do rogu, krazek 43 zmusza ruch tego wózka na szynie 22, a walce 35 przyjmuja na sie¬ bie wzgledny ruch obrotowy pomiedzy wóz¬ kiem 33 a plyta 23. Krazki 43 przylegaja do wewnetrznej strony szyny 22 i prowa¬ dza wózek przy pionowem zblizaniu sie te¬ goz do filaru 15, przyczem kratownica 18 przesuwa sie na krazkach 52 ku wewnatrz. — 4 —Zupelnie proste i poziome wykonanie szyny 22 jest bardzo trudne, bledy w kieru-nku poziomym nie maja jednak znaczenia, po¬ niewaz wózek musi dostosowac sie w ruchu do szyny, a kratownica 18 moze porurzac sie z wózkiem bez przeszkody w kierunku osi. Bledy w kierunku pionowym szyny wy¬ równuje obracalne ulozyskowanie ramy 75, noszacej kratownice 18. Poniewaz krazki 52 moga nie byc tak umieszczone, zeby zgrzebla 21 odbywaly w kierunku pozio¬ mym ruchy tam i zpowrotem, powierzch¬ nia 82 moze nie byc zupelnie pozioma, lecz moze posiadac pewna pochylosc ku srod¬ kowi.Urzadzenie pracuje w sposób zwykly bez przerwy. W przykladzie przedstawio¬ nym na rysunku materjal przeplywa przez zbiornik z jednej strony na druga, mozna jednak stosowac inne sposoby doprowadza¬ nia i odprowadzania. Zgrzeblo 21 przesu¬ wa stale czastki, osadzajace sie na dnie, do stozka 81, z którego dostaja sie one zapo- moca zgrzebla 2la do rynny 16, a wzgled¬ nie do rury 17. Dalsze odprowadzanie tych czastek ulatwiaja zgrzebla 83, polaczone z podporami zgrzebel pomocniczych i poru¬ szajace sie wzdluz scian rynny.Ksztalt zbiornika moze byc dowolny, a mechanizm opisany moze byc latwo umie¬ szczony w istniejacych czworograniastych zbiornikach, które posiadaja ksztalt w przyblizeniu kwadratowy. Urzadzenie to moze byc stosowane w wszelkich wypad¬ kach, w których chodzi o ciagle przeprowa¬ dzanie narzedzi ponad powierzchnia krzy¬ wa, oraz moze byc napedzane z taka szyb¬ koscia, ze dziala jako mieszadlo. PL