W hydraulicznych pochlaniaczach wstrzasów okazalb sie, ze stosowany w nich plyn posiada zaleznie od zmian tem¬ peratury, bardzo zmienna wisnosc, ta zas okolicznosc powoduje bardzo nieregularny przeplyw w kanalach laczacych komory pochlaniacza, skutkiem czego niedoklad¬ nosc dzialania urzadzenia prowadzi do katastrof.Proponowano juz zaopatrzanie kanalów w termostaty, któreby regulowaly przeplyw cieczy, stosownie do temperatury, przy- czem aparaty te mialy dzialac na zasadzie rozszerzalnosci ciala stalego, t. j. wydlu¬ zen lin jowych bardzo nieznacznych wobec stosunkowo wielkich zmian temperatury.Aparaty te sa przeto bardzo malo czule i nader wadliwie rozwiazuja zagadnienie regulowania przeplywu cieczy.Wynalazek niniejszy usuwa- wskazane niedogodnosci i dotyczy glównie przyrza¬ dów dozorujacych w kanalach obiegowych przeplyw cieczy zaleznie od jej wisnosci.Srodki te polegaja przedewszystkiem na wyzyskaniu zjawisk rozszerzalnosci objetosciowej zaleznie od zmiany tempe¬ ratury do kontroli miejsc przeplywu cie¬ czy.Y;~ Przyrzad termostatyczny umieszczony jest wzdluz osi tlok^. obrotowego tak, aby glówha^ydltfzehife " zachodzilo na dlugo¬ sci mozliwie jak najwiekszej.Pozyteczny srodek kontrolny stanowi narzad zamykajacy czesciowy przeplyw kontrolowanej cieczy i przesuwajacy sie proporcjonalnie do wisnosci cieczy; podle¬ ga on przytem najwlasciwiej obustronnemu cisnieniu ze strony komory z ciecza spre¬ zona, gdyz wówczas nie jest wrazliwy na zmiany cisnienia.Zalaczony rysunek przedstawia dla przykladu kilka postaci wykonania plyno¬ wego pochlaniacza wstrzasnien o tloku obrotowym, udoskonalonego w mysl wyna¬ lazku niniejszego.Fig. 1 wyobraza przekrój osiowy przy¬ rzadu wedlug przykladu pierwszego wyko¬ nania, fig. 2 — przekrój podluzny przy¬ rzadu wedlug drugiego przykladu wykona¬ nia wzdluz linji //—•// na fig. 3, fig. 3 — odpowiedni przekrój poprzeczny, fig. 4 — schemat odmiany przyrzadu kontrolnego, w której oddzialywanie na przeplyw cie¬ czy jest uzaleznione bezposrednio od zmian wisnosci, przyczem przyrzad ten dolaczo¬ ny jest do pochlaniacza o tloku obroto¬ wym, przedstawionego na fig. 2 i 3.Wedlug fig. 1 tlok obrotowy, zawiera¬ jacy komory do sprezania i rozprezania cieczy, oznaczony jest cyfra 1, zas cy¬ fra 2 — srodkowy jego wal o duzej sred¬ nicy.W mysl wynalazku w wydrazonej cze¬ sci osi mieszcza sie poszczególne narzady, które tworza termostat o rozszerzalnosci objetosciowej, ulozony podluznie i posia¬ dajacy mozliwie znaczna dlugosc.Ta srodkowa czesc sklada sie ze zna¬ nego kielicha 3 termostatu 9 oraz tloka 10.Kielich 3 wykonany jest z metalu spre¬ zystego, wydrazonego na pewnej czesci swej dlugosci, i posiada dno stozkowe, któ¬ re stanowi gniazdo dla kulki 4, przyczem cienka scianka 5 przecieta jest w ten spo¬ sób, ze umozliwia promieniowe rozwiera¬ nie sie kielicha proporcjonalnie do naci¬ sku kulki na gniazdo oraz wieksze lub mniejsze zamykanie przewodu 6, sluza¬ cego do przeplywu cieczy, a utworzonego miedzy kielichem 3 i osiowem wydraze¬ niem 6 walu 2 tloka 1; kulka 4 zamyka równiez otwór 7 w dnie kielicha, laczacy go z komorami tloka.Wlasciwy termostat objetosciowy sta¬ nowi dlugi cylinder 9, zamkniety na jed¬ nym koncu, zaopatrzonym w gwint ze¬ wnetrzny i wkrecony nastawialnie w wy¬ drazenie trzonu 2. Cylinder ten zawiera wazeline lub inne cialo plynne lub pól¬ plynne o znacznej rozszerzalnosci objeto¬ sciowej.Tlok 10 porusza sie w cylindrze pod wplywem zmian rozszerzania sie wazeliny, pokonywujacej opór sprezyny 11, umie¬ szczonej pomiedzy przeciwna strona tloka 10 a prowadnica 12, osadzona w wolnym koncu cylindra. Trzon tloka tego naciska na kulke 4 proporcjonalnie do rozszerza¬ nia sie i wywoluje tym sposobem wieksze lub mniejsze rozwarcie rozcietej czesci kie¬ licha 3.Rozumie sie, ze w tych warunkach wo¬ bec zwiazku miedzy lepkoscia plynu tlu¬ miacego i temperatura, a zatem i rozsze¬ rzalnoscia wazeliny istnieje moznosc regu¬ lowania przeplywu cieczy zaleznie od jej wisnosci, przyczem pierwotne ustawienie termostatu uskutecznia sie przez wkrece¬ nie cylindra 9 w otwór trzonu 2.Fig. 2 i 3 uwidoczniaja zastosowanie powyzej opisanego termostatu objetoscio¬ wego do innego znanego typu hydraulicz¬ nego amortyzatora wstrzasów z tlokiem obrotowym.W amortyzatorze tym kanal miedzy komorami 13 stanowi stosowana zwykle szczelina obwodowa 14 miedzy ciernemi powierzchniami tloka obrotowego 15 i cze¬ sci nieruchomej 16.W mysl wynalazku pomiedzy temi po- — 2 —wierzchniami ciernemi istnieje bezwzgled¬ na szczelnosc, a komory komunikuja sie ze soba przez otwory 17, uchodzace do srodkowego wydrazenia w osi 18 tloka.Otwory te sa nastawiane przesuniecia¬ mi trzona tloka 10 termostatu, umieszczo¬ nego podluznie w walku obrotowego tloka amortyzatora, celem otrzymania wyplywu cieczy proporcjonalnego do jej lepkosci.Fig. 4 wyobraza pewna odmiane przy¬ rzadu, w iktórej regulacja przeplywu cie¬ czy odbywa sie bezposrednio pod wply¬ wem zmian wisnosci cieczy.W mysl wynalazku polaczenie jednej komory z druga uskuteczniono zapomoca kanalu w ruchomej sciance tloka w miej¬ scu 19 oraz kanalu obwodowego 20, regu¬ lowanego tloczkiem 21, przesuwajacym sie wzdluz promienia w odpowiedmiem wy¬ drazeniu wykonanem w skrzydle 15a tlo¬ ka obrotowego, zaleznie od cisnienia cie¬ czy na odpowiednio nachylona powierzch¬ nie 22 na koncu tloczka, przyczem cisnie¬ nie to jest widocznie proporcjonalne do wisnosci cieczy.Trzon 23 tloczka 21 posiada na stosow¬ nej wysokosci otwór boczny 24, przypada¬ jacy mniej wiecej naprzeciw otworów 19 dla przeplywu cieczy. Odslania sie on tern bardziej, im wiekszy jest opór przeplywu, wywolywany wisnoscia. Przepust 19, nieko¬ nieczny bezwzglednie, obliczony jest w ten sposób, by przeplyw cieczy przez oba ka¬ naly mógl byc zupelnie regularny.Pomiedzy wolna powierzchnia tloczka 21 a wystepem 26 otworu w sciance, w któ¬ rym umieszczona jest sprezyna 26, utrzy¬ mujaca tloczek w polozeniu zamykajacem kanal 20, wyrobiony jest jednak maly o- twór, który umozliwia poczatkowy prze¬ plyw cieczy.Ciecz, znajdujaca sie w komorze do sprezania moze dzialac przez kanaly 27 i 27a na powierzchnie tloczka 21, na która dziala sprezyna oraz na powierzchnie trzonka 23. Ciecz w tej komorze jest spre¬ zana w ten sposób, ze cisnienia pó obu stronach tloka równowaza sie. Ruchy tlo¬ ka beda zatem wylacznie uzaleznione od lepkosci cieczy.Drugi podobny przyrzad kontroluje przeplyw cieczy z drugiej komory do pierwszej, przyczem kanal 20 zamyka sie wówczas samoczynnie, dzieki samej po¬ staci tloczka 21, która zapobiega przeply¬ wowi cieczy w kierunku przeciwnym temu. dla jakiego zbudowany jest dany tloczek. PL