Przedlmiotem wynalazku jest urzadze¬ nie do calkowitego zuzytkowania ciepla od¬ padkowego w jedniocylindrowych isiilnikach spalinowych, zaopatrzonych w dwucylin- dirowa spnezanke.Wynalazek polega na teim, ze cylindry sprezarki, ze skrzynek korbowych których pobierane jest zarówno' powietrze przedmu- chowe, jak i powietrze spalarnia, polaczone sa ze soba albo (szeregowo (dwustopniowe sprezanie) albo (równolegle (jednostopnio- we sprezanie), lub tez równolegle ze soba, lecz w szereg z cyiindreni roboczym (silni¬ ka. W pilerwiszym przypadku sprezarki do¬ starczaja male ilosci powietrza o wielkiej preznosci, w drugimi przypadku ilosci po¬ wietrza sa wieksze, jednakowoz jego prez¬ nosc jest mniejsza, podczas gdy w trzecim przypadku calkowita ilosc powietrza, po¬ bierana z cylindrów (sprezarek, plynie przez cylinder roboczy silnika jako powietrze pirzedmuichowe. Powietrze to* mieszajac sie nastepnie ze (Spalinami i ewentualnie z pa¬ ra, otrzymywana dzieki parowaniu wodychlójclKaioej, posiada mala preznosc, jednak¬ ze ilosc Hcjfe jie&t5^Nk3|vdielka, ze moze byc ziuzywane * d)o *dkwszego wyzysikiwanna za^ wartego w niem ciepla, w celu podniesienia sprawnosci silnika.Na rysunku przedstawiony jest przy¬ klad wykonania wynalazku. Fig. 1 przed¬ stawia pionowy przekrój wzdluz osi cylim* drów i czesciowy widok ziboku dwusowfowe- go silnika spalinowego na rope, wyposa¬ zonego w dwucylindlnowa sprezarke, której cylindry umieszczone sa po obu stroniach cylindra roboczego silnika na tej samej skrzynce korbowej, fig. 2 — przekrój wzdluz dinjii x—y na fig. 3, która przedsta¬ wia zespól .silnikowy w rzucie poziomym..Fig. 4 przedstawia w zwiekszonej podzial¬ ce przekrój dolnej czesci chlodnicy z u^ mieszczona w iniej wezownica, fig. 5 — rów¬ niez w zwiekszonej podzialce przekrój przez wezownice, a fig. 6 — w zwiekszo¬ nej podzialce przekrój podluzny przez we¬ zownice z zaznaczonym lin ja przerywana kierunkiem przeplywu spalin w wezow- nicy.Na ramie 1, której boczne sciany moga byc zaopatrzone w kola (zaznaczone na rysunku linja przerywana), umieszczona jest skrzynka korbowa silnika, której wne¬ trze jest podzielone dwiema sciankami na trzy przedzialy. Nad prawym przedzia¬ lem skrzynki korbowej umieszczony jest wiekszy cylinder 2b, a nad lewym prze¬ dzialem — mniejszy cylinder 2a spre¬ zarki powietrznej, zas nad srodkowym — cylinder roboczy 5 silnika, którego tlok jeszcze przed osiagnieciem kukorbowe- go dolnego martwego polozenia odslania nieco wczesniej otwór wylotowy 10, niz otwór wJlotowy 7 dla powietirtza przedmu- chowego, wzgjlednie dla mieszanki paliwo¬ wej.Na koncu |vispólneigo walu korbowego osadzone jest kolo zamachowe 4 z kolem pasowem 3, wykonanem jako sprzeglo, tak ze zespól silnikowy moze dostarczac oprócz (Sprezonego powietrza równiez energje e- lektryozna lub mechaniczna. Masa tloków i koribowodów kazdego cylindra sprezarki jest jednakowa, a suma tych mas odpowia¬ da masie poruszajacej sie czesci (silnika.Czopy korbowe icyilindrów 2a i 2b .spreza¬ rek sa wspólbiezne i przestawione wzgle¬ dem czopa korbowego cylindra 5 isilnika o kat równy 180°, wskutek czego kolo zama¬ chowe moze byc lekkie. Wobec tego nawet przy stosowaniu jednocylindtnowegp silni- wa otrzymuje sie dobre wyrównanie mas bedacych w iruchu* .umozliwiajace stosowa¬ nie wysokiej liczby obrotów silnika i lek¬ kich fuinidamenlów, przyczem staje sie zbed- nem umieszczanie przeowciezarów na ra¬ mionach koiliby. Równiez dzieki stosoiwianiu wyzszego cisnienia powietrza przedimucho- wego w -skrzynkach korbowych bieg zespo¬ lu jeist spokojny, gdyz ramiona korby sa zastapione tarczami 30, 31 i 32, które znacz¬ nie (lepiej wypelniaja w kierunku podluz¬ nym mozliwie waskie komory w skrzyn¬ kach obu sprezarek, niz zwykle stosowane przeciwciezary. Skutek objetosciowy zo¬ staje wiec znacznie polepszony w porówna¬ niu ze znanem przedmuchiwaniem komory w (skrzynce korbowej dwusuwowego silni¬ ka spalinowego, przyczem wyzsze cisnie¬ nie w komorach skrzynek korbowych spre¬ zarek umozliwia szybsze usuwanie spalin z cylindra. Przy normalnie stosowanych ci¬ snieniach powietrza czynna powierzchnia tloka isprezarki odpowiada wielokrotnosci powierzchni tloka silnika. Poza tern ilosc powietrza przedimuchowego zostaje powiek¬ szona przez powietrze, które doplywa z przestrzeni sprezania cylindrów z powodu nieszczelnosci tloków. Ramiona korby w postaci tarcz zwiekszaja ponadto moment rozruchowy kola zamachowego i powoduja male istraty wentylacyjne podczas tarcia o olej i powietnze.Przez zawory ssawcze 34 i 35, zastosor — 2 —warne na czolowych sciankach skrzynek korbowych sprezarek, jest zaisysajne powie¬ trze przedimiucihowe db komór skrzynek kor¬ bowych, które zostaje nastepnie przetla¬ czane ,do komory skrzynki korbowej cylin¬ dra silnika spalinoweigo przez zawory tlocz¬ ne 36, 37, umieszczone w sciankach prze¬ dzialowych skrzynki korbowej, które to za¬ wory fa równoczesnie zaworami ssawcze- mi silnika. Komoira skrzynki karbowej sil¬ nika moze sluzyc jako zbiornik powietrza i moze ibyc zwiekszana kosztem komór sa¬ siednich skirzymiek korbowych cyliirodirów sprezarek. Powietrze przedmuchowe do¬ plywa do cyftóodttia 5 silnika dopiero po uskutecznionym suwie wylotowym i napo¬ tyka w tym cyillndirzie podcisnienie, powsta¬ le iwiskuitek ibezwladlnosci wyplywajacych z cylindra gazów wylotowych. Do ochladza¬ nia powierzchni! gfladizi cylindra wielka ilo¬ scia powietrza przedknuahowegp przyczy¬ nia sie takze rozprezanie dbplywajaoego powieftrza, co umozliwia zmniejszenie ilosci wotdiy chlodzacej, .ailbo zwleksfcemie skutku uzytecznego silnika.Czynne powierzchnie tloków sprezarek sa tak obliczone, ze obiie sprezarki, polaczo¬ ne ichlodinica 38, tworza dwustopniowa spre¬ zarke. Wiekszy cylinder 26, pracujacy ja¬ ko cylinder niskopiezny, posiada po pra¬ wej stronie przetwód ssawczy 39, zaopatrzo¬ ny w znany regulator 40, np. obciazony cie¬ zarem, db którego idbplywa oiirfta fi po¬ wietrze regulacyjne, które przy zastosowa- niui odjpowieidmiiej przekladni dzwigniowej moze sluzyc równiez ido regulacji doplywa¬ jacego paliwa. Przewód tloczny 33, umie¬ szczony w srodku niskopreznietgo cylindra sprezairici, polaczony jest bezposrednio z chlodnica 38. Przewody ssawczy i tloczny wysokopreznego cyflinidra 2a sprezarki ma¬ ja równiez ujscie do chlodnicy 38, sa jed¬ nak polaczenie ze soba zapomoca oslony 42 trójidlroigowcigo kutka 43, który posiaida dlwa kanaly w ksztalcie litery T, powodu¬ jace przymusowy i równoczesny przeplyw powietrza przez przewody ssawczy i tlocz¬ ny. Przy nastawieniu trójdiroigoweigo kurka 43 na d!wu)3fe(p(nioiw(e sprezanie, praewód1 ssawczy, zaistosowany po lewej strolnie cy¬ lindra, polaczony jest z chlodnica 38, pod¬ czas igdy przewód tloczny, (umieszczony w srodku cyltwudlra, polaczony jest z ibocz- nem odjgialezieniem 44, db którego przyla¬ czona jietst alibo chlodnica 11, znaijidujajca sie wraz ze wspornikiem po 'drugiej stronie zespolu silnakoweigo i tworzaca zwykly zbiornik db (sprezonego powietrza, lub tez do iboczneigo odtgalezdemia 44 przytloczony jest inny dtowolny zbiornik db sprezonego powietrza. W pierwszym przypadku db przewodu wlotowego 14 chlodnicy // przy¬ laczony jest gjairaek wydhmifchowy.Przy przekreceniu trójdrogoweigo kurita 43 o 90° przewód tloczny wysokopreznieigo cylindra 2a sprezarki jest polapzony z chlodnica 38, a boczne odgalezienie 44 jest zamkniete, podczas gdy polaczenie prze¬ wodu ssawczegb z chloidnioa 38 zostaje przerwane, a powietrze zewnetrznie moze byc zasysane przez odwiezienie 45 prze¬ wodu ;ssawczeigb. Przy teim polozeniu cy¬ lindry 2a i 2b sprezarki pracuja równole- gjie, dostarczajac db cylimdra 5 silnika przez chlodnice 38 i przewód 46 wielkie ilosci przedmuchowego powietrza o niskiem ci¬ snieniu. Kurek trójdrogowy 47 umozliwia laczenie cylindra 5 silnika albo z chlodnica 38, ,aJlbo z komora skrzynki korbowej silni¬ ka (przy polozeniu kurka, przedistawionem na rysunku).Podczas ijednostopnioweigo sprezania re¬ gulator 40 ,nie miarkuje wprawdzie powie¬ trza zasysanego przeiz mniejszy cylinder 2a, które moze odplywac zaworem bezpie¬ czenstwa. W tym przypadku chlodnica 3*8 tworzy zbiornik sprezoneigo powietrza, kto* ry moze byc chlodzony woda, lub tez ogrze¬ wany spalinami wylotbweimi, zaleznie od potrzeby. W tym celu dolacza ,sie do zbaoc- — 3 —iiika 38 zamiast rury 46 bezposrednio prze¬ wód laczacy z aitmosfera.Urzadzenie do przestawipiia /sprezarki silnika na jednostopniowe lub wieloslopnio- we sprezanie, ulatwia równiez reczny roz¬ ruch sfflmiika spalinowego, a wzglednie u- mozliwia reczne uruchomianie wiekszych zespolów silnikowych. Jezeli, mianowicie, ustawic kurek 43 w polozenie bliskie srod¬ kowego polozenia pomiedzy kmncowemi polozeniami dla sprezania jednostopniowe- gp i dwustopniowego, przewód tloczny ni- skopreznegó cyliinidlra 2b jest polaczony z powietrzem zewnetrznem przez chlodnice 38 i odgalezienie 44, przyczem kurek 43 jest wówczas odpowiednio zamkniety, pod¬ czas gdy wysokoprezny cylinder 2a jest je¬ szcze przy zamknietym przewodzie tlocz¬ nym polaczony przez odgalezienie 45 wa¬ skim przelotem z powietrzem zewnetrznem.Poniewaz przy zwyklych cisnieniach po¬ wietrza calkowita czynna powierzchnia tloków sprezarek jest wielokrotnie wiek¬ sza, niz czynna powierzchnia tloka sil¬ nika, komory skrzynek korbowych spre¬ zarek dostarczaja o wiele wiecej powie¬ trza, niz tego wymaga zupelne prze¬ dmuchanie cylindra 5. Sprezarka moze wiec bez uszczerbku dla przebiegu prze¬ dmuchiwania polowe swej mocy zuzytko- wywiac na silnik, a reszite mocy oddac w po¬ staci enengji mechanicznej luib do napedki pradtaifcy.Znane jest stosowanie ciepla odpadko- wegp do pnzegjrzewaczy powietrza lub do kotlów parowych, ogrzewanych gazami wy- lotowemi, przyczem jednak z powodu nie- korzystinych warunków przenoszenia ciepla na sciane mettalowa (rure ogrzewalna) o- siaga sie stosulnkowio mala sprawnosc. Bar¬ dziej niekorzystnie przedstawia sie wyko¬ rzystanie ciepla odpadkowego wody chlo¬ dzacej z powodu malego spadku cieplika pirzy stosunkowo wielkiej ilosci wody.Wieksze wyzyskanie ciepla odpadkowego mozna .uzyskac przez zuzytkowanie miesza¬ niny spalin wylotowych z powietrzem, które (dostarczane jfcst! przez dlmuchawte lub sprezarke i uprzednio jest przeprowadzone przez cylinder silnika spalinowego w celu przedmuchania go. Mieszanine te zuzytko- wuje sie nastepnie jako srodek niapedowy w tlokowym silniku gazowym. Poniewaz wielkie ilosci powiefalza przedmuichowego ochladzaja scianke cylindra w tych miej¬ scach, w których wystepuje wysoka tempe¬ ratura spalania, zmniejsza sie item S-amem niezbedna ilosc wody chlodzacej, a wiec i trudna do zuzytkowania czesc ciepla od¬ padkowego, przypadajaca na te ilosc wody chlodzacej, zatem pnzy nadmiarze ilosci po¬ wietrza przedmuchowego i przy dostatecz¬ nie niskiem pirzeciwcisniieniiu te czesc wody chloidzacej mozna odparowac zupelnie, a pare te dodac do mieszaniny powietrza i gazów wylotowych.Osiaga sie to w oddzielnej chlodnicy U, w której spaliny wylotowe mieszaja sie z powietrzem przedmuchowem i ewentualnie z para wodna. Przebieg kolowy moie sie wiec odbywac przy wiekszych cisnieniach i wyzszych temperaturach z powodu wyzsze¬ go cisnienia przedmuchowego, dzieki cze¬ mu obok dfokladnegio przedmuchiwania, sprawnosc termiczna silnika spalinowego, napedzajacego sprezarke, zostaje ulepszo¬ na. Cisnienie przedmuchowe moze byc niz¬ sze, niz prizeciwoisnienie w gazowym sil¬ niku tlokowym, jezeli bezwladnosc mas spalin wylotowych zostanie zwiekszona przez szybkie i isilne ochladzanie spalin.Przebieg ten jest podobny do skraplania par w maszynie parowej z wykorzystaniem znacznych ilosci ciepla, które nie musi byc odlprowadzane.Z otworem wylotowym 10 cylindra sil¬ nika polaczona jest zapomoca krócca 14 chlodnica odjparowujaca (fig. 2 i 4), skla¬ dajaca sie z naczynia 11, wykonanego ja¬ ko jedna calosc lub zlozonego z kil- — 4 —ku czesci i zamknietego u góry i u dolu pokrywami 12 i 13. Koniec króc¬ ca 14, znajdujacy sie w naczyniu 11, polaczony jieisit z wezownica 15 chlodnicy, tak ze przy polaczeniu srubami tych obu czesci po odlaczeniu wezownicy powistaje ziwykly garnek wydmftichowy, podczas gdy przy polaczeniu krócca i wezownicy spa¬ waniem, zbiornik 11 wraz z wezownica two¬ rza garnek wydmuchowy, ochladzany wo¬ da. Garnki te stosuje sie wówczas, jezeli nie chodzi o zuizytkawajnie ciepla odpadko*- wego spalin, a ma byc (dostarczane czyste powietrze przedmjuohowe.Jezeli1 jednak zespól silnikowy pracuje przy wspóldzialaniu powietrza przedmu- ohowego, otrzymywanego z przestrzeni tlo¬ czacych sprezarki, i zuzytkowuje sie cie¬ plo odpadkowe spalin wylotowych, wów¬ czas, w celu umikiniecia zlbyft wysokiego stopnia sprezania, zwieksza sie przestrzen sprezania cylindra 5 (silnika, umieszczajac wkladki blaszane pod kolnierz cylindra 5 tego silnika.Posrodku wezowmicy 15 na wewnetrz¬ nej stronie (ifag. 2, 4 i 5) umieszczona jest zwinieta srobowo sprezynowa tasma meta¬ lowa 16, która wraz ze scianka rury we¬ zownicy tworzy (rynienke idUa wody chlo¬ dzacej, odplywajacej z plaszcza cylindra 5 rurka 17 i ogrzewanej cieplemi odpadko- wem spalin' isilnika. Woda ta zostaje ogirze^ wana górna wewnetrzna scianka cwiartki obwodu rury (fig, 5). Tasma 16 (umocowa¬ na jest mianowicie do rury 15 albo zapomo- ca spawania pudktowego1 lub tez przylega dlo niej jedynie wiskutek sprezynowania, tak ze drobno rozpylona woda chlodzaca przesiaka przez waska isizczelinie pomiedzy rura a tasma i nawilza dolna cwiartke ob¬ wodu irury wezownicy, a jezeli woda nie wyparowana zupelnie, wówczas dostaje isie kroplami 18 na sucha górna powierzchnie nastepnego zwoju rury i tasmy. W tern miejscu woda ta paanuje calkowicie lub splywa zpowrotem do rynienki, o ile prze¬ plywajaca para nie zdmuchnela jej uprzedz nio na zewnetrzna górna cwiartke obwodu rury. Poniewaz ogrzewana powierzchnia jest bardzo wielka, a woda drobno rozpy¬ lona, zas ilosc porwanej wody jest bardzo mala, otrzymuje sie wiec pare sucha, która osusza sie ponadto na zewnetrznej po¬ wierzchni tylko lekko nawilzonej rury.Jezeili woda wydziela latwo kamien ko¬ tlowy, nalezy stosowac sprezynujaca tasme (fig. 4 i 5) zamiast spawania punktowego.Oddalenie zwojów nienapietej tasmy me¬ talowej jest nieco mniejsze, niz oddalenie zwojów wezownicy 15, a srednica zwojów tasmy jest nieco wieksza niz srednica zwo¬ jów wezownicy. Zewnetrzna powierzchnia tasmy przylega sprezynujaco pod naci¬ skiem wstepnego napiecia do wezownicy, a dolna jej krawedz opiera sie sprezyniujapo o wystep 19, polaczony z wezownioa -spa¬ waniem, lub wykonany z nia z jednego ka¬ walka. Tenkoniec tasmy 16 moze byc rów¬ niez zaopatrzony w ciezarek lub szczegól¬ na .sprezyne, która ciagnie ja wdól tak, ze tasma przylega do wystepu zastosowanego na wezownicy.W niektórych miejscach styku, pomie¬ dzy tasma 16 a wezownica i wystepem, mo¬ ze ewentualnie przesiakac zbyt mala ilosc wody. Zapobiega sie temu zapomoca pew¬ nej ilosci waskich otworów 20, przez które woda moze równiez przeplywac. W tym przypadku równiez czesc wewnetrznej po¬ wierzchni tasmy tworzy powierzchnie o- grzewalna. W miejscach, w których z po¬ wodu niedokladnego przylegania tasmy do rury przenika idbstateczna ilosc wody, otwo¬ ry 20 moga byc zamkniete czopami, a wów¬ czas osiaga sie mozliwie równomierne na¬ wilzanie dolnej powierzchni wezownicy. Z tego powoduj przekrój poprzeczny wyste¬ pu 19 posiada w przyblizeniu ksztalt trój¬ kata, przylegajacego stycznie ido pmzieforo- }U rury 15, dzieki czemu krople wody 21,odplywajace ze szczeliny 20, nie spadaja natychmiast na wystep 19, Lecz splywaja wzdluz obwodu rury. Opisane wykonanie umozliwia szybkie odlaczenie tasmy 16 od wezowniicy, a wiec dogodne oczyszczanie obu czesci z kamiiemia kotlowego.Wezownica 15 zamknieta jest zaworem zwtrotnym, otwierajacym isie w kierunku nazewnatrz chlodnicy. Zawór ten sklada sie z oslony 22, w górny otwór której wpu¬ szczony jest luzno dolny koniec wezownicy 15, zaopatrzony w kolnierz 23. Sila napie- cliia sprezyny 24, opierajacej sie o dno oslo¬ ny, przyciska plytke 25 stale do otworu wyjsciowego wezownicy. Oslona 22 posiada zboku oitwory, przez które para, wyrównu¬ jaca wahania cisnienia, doplywa do (mie¬ szaniny powiietrza przedimuichowego i spa¬ lin wylotowych, poczem po przegrzaniu zo¬ staje idoprowadzona irura 26 do tlokowego silnika gaizowego. Wezownica 15 jeist luznie wsiunieta w oslone 22, dzieki czemu uszczel¬ nienie iruirek jest tu zupelnie zbyteczne.Urzadzenie dziala w sposób nastepu¬ jacy.Przy kukiorfbofwym ruchu tloika 6 (fig. 2) zostaje otwarty najpierw oitwór 10, przy- czem spaliny wylotowe doplywaja do we¬ zownicy 15 i usuwaja z niej pozostala mie- szamine powietrza i spalin przez zwrotny zawór 22. Gorace spaliny wylotowe, prze¬ plywajac przez wezownioe 15, zostaja bar¬ dzo szybko ochladzane woda, znajidiujaca sie przewaznie na wewnetrznych sciankach wezownicy, do czego przyczynia sie dziala¬ nie sily odsrodkowej z powodu srubowego przeplywu. Zimniejisze czastki gazu stara¬ ja ;sie mianowicie dostac nazewnatrz (fig. 6) i wypieraja czastki cieplejsze do ochla¬ dzajacej wewnetrznej powierzchni, a po rozgrzaniu snie na powietrzchni zewnetrznej zostaja kolejno wypiekane przez czastki zimniejisze do wewnetrznego obwodu drogi srubowej talk, ze do ruchu /wirowego docho¬ dzi ruch gazu w przyblizeniu wzdluz drogi oznaczonej na fig. 6 limja fereskowano- punkfaowana. PL