Przedmiotem wynalazku jest sposób i urzadzenie do sterowanego profilowania opornosci w odwiertach, majacy zastosowanie przy wyznaczaniu opornosci wlasciwej badanego osrodka.Znany jest sposób i urzadzenie do sterowanego profilowania opornosci w odwiertach z ksiazki S. Plewy „Geofizyka wiertnicza", Katowice, 1972 r., str. 133-136. Pomiaru opornosci wlasciwej dokonuje sie poprzez pomiar napiecia pomiedzy elektroda pomiarowa i elektroda ekranujaca przy zapewnieniu stabilizacji wartosci pradu elektrody centralnej.Znany jest tez powszechnie stosowany sposób profilowania opornosci w odwiertach polega¬ jacy na pomiarze pradu plynacego przez elektrode centralna i napiecia miedzy elektroda ekranu¬ jaca a elektroda pomiarowa. Pomierzony prad i napiecie, po modulacji czestotliwosciowej, trans¬ mitowane sa do apartury, przy czym kanal pradowy podzielony jest na dwa zakresy.Powyzsze rozwiazania cechuje ograniczona dynamika pomiarów i z zwiazku z tym uzyskuje sie mniej dokladny pomiar opornosci.Znany jest takze przyrzad do sterowanego profilowania ze swiadectwa autorskiego ZSRR nr 989 512, skladajacy sie z elektrody centralnej usytuowanej pomiedzy elektrodami ekranujacymi oraz z elektrody pradowej odwrotnej i elektrody pomiarowej. Pomiedzy elektroda centralna a elektroda ekranujaca umieszczony jest opornik pomiarowy. Przyrzad jest wyposazony w baterie kondensatorów przelaczanych automatycznie. Przyrzad ten jest przystosowany do analogowego przetwarzania wielkosci pomiarowych i w przypadku wyzszych temperatur w odwiertach, przetwa¬ rzanie to jest obarczone bledem.Znane jest równiez urzadzenie do sterowanego profilowania odwiertów ze swiadectwa autor¬ skiego ZSRR nr 983 621, skladajace sie z zestawu elektrod pomiarowych, kanalów pomiaru napiecia (U) i pradu (J) z odpowiednich elektrod oraz ukladu realizacji funkcji2 149 043 Rozwiazanie to nie zapewnia dokladnosci pomiaru opornosci, ze wzgledu na koniecznosc zmian zakresu pomiarowego w kanale pradowym.Sposób sterowania profilowania opornosci w odwiertach wedlug wynalazku, polega na tym, ze pomierzone wartosci napiecia i pradu na elektrodch przetwarza sie kolejno z sygnalów prze¬ miennych modulowanych amplitudowo na napiecie stale proporcjonalne do amplitudy, a nastep¬ nie przetwarza sieje na ciag impulsów o czestotliwosci proporcjonalnej do tego napiecia.Urzadzenie do sterowanego profilowania opornosci w odwiertach skladajace sie z przyrzadu wglebnego polaczonego kablem karotazowym z ukladem powierzchniowym, wedlug wynalazku charakteryzuje sie tym, ze przyrzad wglebny zawiera kolejno polaczone ze soba wzmacniacz dopasowujacy, prostownik liniowy i przetwornik napiecie-czestotliwosc usytuowane pomiedzy transformatorem a modulatorem oraz odpowiednio wzmacniacz dopasowujacy, prostownik liniowy i przetwornik napiecie-czestotliwosc usytuowane równiez pomiedzy transformatorem a modulatorem.Rozwiazanie wedlug wynalazku umozliwia poprzez przetworzenie mierzonych wartosci ana¬ logowych pradu i napiecia na postac impulsowa, uzyskanie wyzszej dynamki pomiaru oraz zapewnia wieksza niezaleznosc od zmian temperatury w odwiercie, a tym samym gwarantuje wieksza dokladnosc pomiaru opornosci.Urzadzenie do sterowania profilowania opornosci wedlug wynalazku jest przedstawione w przykladowym wykonaniu na rysunku w postaci schematu blokowego.Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie z przyrzadu wglebnego I polaczonego za pomoca kabla karotazowego II z ukladem powierzchniowym III.Przyrzad wglebnyI sklada sie z elektrod ekranujacych 1,2 polaczonych ze soba mechanicznie i elektrycznie i umieszczonej miedzy nimi elektrody centralnej 3 polaczonej z elektrodami 1, 2 rezystorem 4 oraz z elektrody pomiarowej 5. Elektroda ekranujacy 1 i elektroda pomiarowa 5 polaczone sa poprzez transformator 6 ze wzmacniaczem koncowym 7 za posrednictwem wzmac¬ niacza dopasowujacego 8, prostownika liniowego 9, przetwornika napiecie-czestotliwosc 10 i modulatora 11. Elektroda centralna 3 i elektroda ekranujaca 2 oraz rezystor 4 polaczone sa poprzez transformator 12 ze wzmacniaczem koncowym 7 za posrednictwem wzmacniacza dopasowujacego 13, prostownika liniowego 14 , przetwornika napiecie-czestotliwosc 15 i modulatora 16.Uklad powierzchniowy III sklada sie z selektora 17, z którym polaczone sa demodulator 18 oraz zespól liczników konwerteraC/A i filtrów 19, a ponadto selektor 17jest równoczesnie polaczony z demodulatorem 20 oraz z zespolem liczników, konwertera C/A i filtrów 21. Ponadto, uklad powierzchniowy III zawiera generator stabilizowany pradowo 22 polaczony do kabla karotazo¬ wego II.Sposób sterowanego profilowania opornosci oraz dzialanie urzadzenia do profilowania opor¬ nosci w odwiertach wedlug wynalazku jest nastepujace. Z generatora stabilizowanego pradowo 22 zasila sie elektrody ekranujace 1, 2 i elektroda centralna 3. Na pierwotnych uzwojeniach transfor¬ matorów 6 i 12 pojawiaja sie sygnaly o wartosciach proporcjonalnych do napiecia miedzy elektroda ekranujaca 1 i elektroda pomiarowa 5 oraz pradu elektrody centralnej 3. Po doprowadzeniu sygnalów do odpowiedniego poziomu we wzmacniaczach dopasowujacych 8,13 sygnaly przecho¬ dza przez prostowniki liniowe 9, 14 oraz przetworniki napiecie-czestotliwosc 10,15, na których wyjsciach pojawiaja sie ciagi impulsów proporcjonalnych do napiec na ich wejsciach. Ciagi impulsów po przetworzeniu w modulatorach 11, 16 sumuje sie i wzmacnia we wzmacniaczu koncowym 7, a nastepnie, po transmisji kablem karotazowym II rozdziela sieje w selektorze 17, po czym poddaje sie demodulacji w demodulatorach 18, 20. Na wyjsciach demodulatorów 18, 20 otrzymuje sie odtworzone ciagi impulsów w takiej postaci jak na wyjsciach przetworników napiecie-czestotliwosc 10, 15. Nastepnie, ciagi impulsów przetwarzane sa w zespolach liczników, konwerterów C/A i filtrów 19, 21, a otrzymany sygnal po odpowiednim przetworzeniu jest rejestrowany w rejestratorze analogowym.149 043 3 Zastrzezenia patentowe 1. Sposób sterowanego profilowania opornosci w odwiertach, polegajacy na niezaleznym pomiarze wartosci pradu plynacego przez elektrode centralna oraz napiecia wystepujacego pomie¬ dzy elektroda ekranujaca i elektroda pomiarowa, znamienny tym, ze pomierzone wartosci napiecia i pradu na elektrodach przetwarza sie kolejno z sygnalów przemiennych modulowanych amplitu¬ dowo na napiecia stale proporcjonalne do amplitudy, a nastepnie przetwarza sie je na ciag impulsów o czestotliwosci proporcjonalnej do tego napiecia. 2. Urzadzenie do sterowanego profilowania opornosci w odwiertach, skladajace sie z przy¬ rzadu wglebnego polaczonego kablem karotazowym z ukladem powierzchniowym, znamienne tym, ze przyrzad wglebny (I) zawiera kolejno polaczone ze soba wzmacniacz dopasowujacy (8), pro¬ stownik liniowy (9) i przetwornik napiecie-czestotliwosc (10) usytuowane pomiedzy transformato¬ rem (6) a modulatorem (11) oraz odpowiednio wzmacniacz dopasowujacy (13), prostownik liniowy (14) i przetwornik napiecie-czestotliwosc (15) usytuowane pomiedzy transformatorem (12) a modulatorem (16).149 043 r -Tr__rrr i 1 " 1 2 \ 1 1 1 [Ol 1 1^1 rsi h^1 fs 1 53 i -Lr_»_ rp _ _ . u L . i r^ Epl n ^ 1—t T f 1 U2] 0 l l < 1 lc wt 1 A < 0 CM M 0 \ 1 2] co 1 J H co '—' \D ^3 Pracownia Poligraficzna UP RP. Naklad 100 egz.Cena 1500 zl PL