Znane dotychczas sposoby kierowania lotem platowców, to jest wyznaczania li¬ nji kierunkowej maja te wade, ze przewi¬ duja jedynie tylko kierunkowe anteny ra¬ mowe. Wiadomo, ze dokladne okreslenie minimum odebranej mocy przy tego rodza¬ ju ukladach antenowych jest nadzwyczaj trudne, (poniewaz w wiekszosci przypad¬ ków nie da sie wyczuc zapomoca odbioru sluchowego malych odchylen katowych od wlasciwej linji lotu (linji kierunkowej).Pochodzi to stad, ze .ki"©runkowa chara_=^^. rystyka anteny ramowej sklada sie^/^&^i^ krzywych (górnej i dolnej), któwsli punk¬ ty srodkowe znajduja sie na ™&&$A\^y- stopadlej do linji kierunkowej)j ^alpmiatót. w aparatach odbiorczych sygnaly moga byc odbierane dopiero po przecieciu sie linji kierunkowej z temi dwiema krzywe- mi. Druga wada tego sposobu polega na tern, ze nie mozna bezposrednio ustalic kierunku lotu zapomoca aparatów wska¬ zówkowych. Jednak te sposoby ustalania linji kierunkowej maja wlasnie najwieksze zastosowanie, poniewaz nader szybki roz¬ wój komunikacji lotniczej wymaga rozbu¬ dowy rozleglej sieci stacyj nadawczych, okreslajacych kierunek lotu platowców.^O^Wedlug wynalazku mozna uniknac *Ws '"l^Aph. anten kierunkowych z jedna ante- } ,na ^kierunkowa i przez oddzialywanie ¦:s * s\!tjgimarycznej energji, otrzymanej z po¬ szczególnych anten kierunkowych i anteny niekierunkowei^ na\ftewien aparat wskazni¬ kowy. Uklad antenowy, zastosowany we¬ dlug wynalazku ma te zalete, ze wszystkie anteny Ustawione sa na stale i, ze wyzna¬ czanie linji kierunkowej umozliwione jest tak zapomoca bezposredniego odczytywa¬ nia na pomiajTowym aparacie wskazniko¬ wym, jak równiez i zapomoca sluchowego odbioru telefonicznego. Niezaleznie od te¬ go, uklad ten pracuje bez zarzutu równiez przy oslabionej energji odbieranej (wsku¬ tek wplywów atmosferycznych).Z kierunkowa antena U przez cewke indukcyjna L sprzezone sa zapomoca ce¬ wek L2—L3, dwie anteny ramowe z uzwo¬ jeniami, utmieszczonemi naprzeciw siebie.Kazda z cewek indukcyjnych L2 i L3 znaj¬ duje sie w obwodzie siatkowym lampy trój- elektrodowej, przyczem w pokazanym na rysunku przykladzie obie lampy umie¬ szczone sa we wspólnej szklanej bance R.Anody A1 i A2 tych lamp polaczone sa po¬ przez cewki indukcyjne L4 i I5 z plusem wspólnej baterji anodowej 5V Baterja za¬ rzenia B2 polaczona jest w znany sposób z obwodem siatkowym.Z cewkami indukcyjnemi L4 i L5 sprze¬ zone sa w sposób zmienny prostopadle do siebie ustawione cewki L6 i L7, które umo¬ cowane sa na obracajacej sie osi. Obie cewki, polaczone szeregowo, tworza ob¬ wód wejsciowy zwyklego, pokazanego na rysunku tylko schematycznie kierunkowe¬ go odbiornika E, którego zacisk wyjsciowy polaczony jest zapomoca trójbiegunowego przelacznika S ze sluchawka T. Punkt ob¬ rotu przelacznika polaczony jest z odbior¬ nikiem, natomiast obydwa wolne kontakty polaczone sa z dwoma oddzielnie wypro- wadzonemi koncami dwóch mogacych ob¬ racac sie polówek cewek Sp1 i Sp2 wskazni¬ kowego aparatu pomiarowego Y. Srodko¬ wy punkt tych polówek cewkowych moze byc polaczony ze sluchawka. Wskazówka aparatu wskazuje normalnie zero, to jest znajduje sie posrodku skali (polozenie wyjsciowe). Skala nacechowana jest prze¬ waznie od srodka nazewnatrz, chociaz znaj duj a|ce sie na wspólnej osi cewki in¬ dukcyjne Lq i L7, jak równiez i przelacz¬ nik S obracane sa wzglednie wlaczane za¬ pomoca wspólnego malego silnika.Na fig. 2 i 3 pokazany jest sposób dzia¬ lania calego ukladu. Charakterystyka kie¬ runkowa anteny ramowej, sprzezonej z antena bezkierunkowa, wyraza sie jako kardoida. W ukladzie wedlug wynalazku zastosowane sa dwie anteny ramowe, sprzezone z jedna antena niekierunkowa, tak ze otrzymuje sie charakterystyki kie¬ runkowe, przedstawione na fig. 2. Litera O oznaczony jest kierunek nadajnika, nato¬ miast obie kardoidy K± i K2 wyrazaja e- nergje odbierana. Jezeli platowiec znaj¬ duje sie w kierunku O (lot do celu) nadaj¬ nika, to energja przejeta, przez obydwie kombinacje anten {K1 wzglednie K2), jest jednakowa. Jezeli jednak platowiec zbo¬ czy o kat a od swego kierunku lotu, to odpowiedni promien K1A wyrazajacy od¬ bierana moc, bedzie mniejszy, a promien K2 wiekszy. Rzedne C1 i C2 oznaczaja mo¬ ce, przejete przez kombinacje atnten K1 lub K2. Aparat pomiarowy jest tak skonstruo¬ wany, ze wykazuje róznice tych mocy i zaleznie od tego, czy przewaza moc C1 (kombinacja anten K1)% czy tez moc C2 (kombinacja anten K2). Wskazówka apa¬ ratu odchyla sie w jednym lub drugim kie¬ runku.W czasie dzialania opisywanego urza¬ dzenia pojedyncze kombinacje antenowe wplywaja kolejno na aparat wskazujacy, przyczem maly silnik Af powoduje to, ze raz wywiera wplyw lewy uklad figury, dru¬ gi raz zas prawy uklad/ W chwilowem po¬ lozeniu, przedstawionem na fig. 1, cewka indukcyjna L6 sprzezona jest z L4, nato¬ miast cewki L5 i L7, jako stojace prosto¬ padle, nie dzialaja na siebie, wskutek cze- — 2 —go z prawej anteny ramowej nie doplywa energja do aparatu wskazujacego. Dopro¬ wadzona do odbiornika energje mozna przedstawic w. postaci wykresów wedlug fig. 3, gdzie dwa pierwsze wykresy przed¬ stawiaja obrazy energji przy nastawieniu aparatu na cel, a dwa ostatnie przedsta¬ wiaja to samo przy zboczeniu od celu.Krzywa 1 (fig. 3a) wyraza zaleznosc do¬ prowadzonej do odbiornika energji od stopnia sprzezenia cewki L6 z cewka L4.Krzywa // (ii|g. 3a) wyraza zaleznosc do¬ prowadzonej do odbiornika energji (w tym przypadku przez cewke L7) do stopnia sprzezenia cewki L7 z cewka L5. Jezeli zatem energja, doprowadzana do odbior¬ nika przez cewke L6, przekroczyla maxi- mum, to zaczyna sie coraz bardziej zwiek¬ szac energja, doprowadzana do tegoz od¬ biornika przez cewke L7 (a wiec z prawego ukladu), a nastepnie po osiagnieciu maxi- mum znów spada i t. d. Poniewaz wzrost i spadek energji stwarza w sluchawce nie¬ przyjemne tony, zastosowany jest w obwo¬ dzie wyjsciowym wylacznik S, który u- ksztaltowany jest jako komutator. Komu¬ tator ten pracuje synchronicznie z cewka¬ mi obwodu wejsciowego i momenty jego wlaczania sa tak dobrane, ze doprowa¬ dzenie energji do aparatu wskazujacego odbywa sie wedlug fig. 3b. Jezeli nato¬ miast kierunek lotu odchyla sie od kierun¬ ku wyznaczonego, to ilosci energji, prze¬ jete przez obydwie kombinacje anten, przestaja byc równe i daja obraz, jak na fig. 3o—d. Wskazówka aparatu wychyla sie wiec od polozenia zerowego. Szczegól¬ na zaleta wynalazku jest to, ze róznica w ilosci energij, otrzymywanych przez oby¬ dwie kombinacje antenowe, zawsze wywie¬ ra Wplyw na aparat wskazujacy. Jedynie tylko w ten sposób unika sie nieprawidlo¬ wych ujstalan linji kierunkowej, powsta¬ lych wskutek wplywów atmosferycznych (oslabienia energji odbieranej).Podczas normalnego dzialania nie po¬ winien byc wlaczony telefon, gdyz pilot moze sterowac swój platowiec, poslugujac sie jedynie wskazaniami aparatu wskazni¬ kowego. Jezeli jednak pilot ma watpliwo¬ sci co do dokladnych wskazan aparatu, to wlacza zapomoca przycisku swoja slu¬ chawke i w ten sposób .sprawdza wskazania aparatu.W mysl wynalazku mozna opisane do¬ tychczas urzadzenie specjalnie korzystnie zastosowac, jezeli przed aparatem wska¬ zujacym wlaczone sa obwody filtrujace, przepuszczajace tylko okreslana czestotli¬ wosc; zakres bowiem dlugosci fal, prze¬ znaczonych do kierowania platowcami, jest równiez tak samo ograniczony, jak i dla innych celów. Stosujac wiec owe fil¬ try, mozna bedzie do ustalania linji kie¬ runkowej platowców przeznaczyc tylko specjalna fale lub najwyzej mala ich licz¬ be. Wobec tego wszystkie stacje, kieruja¬ ce lotem platowców, zaopatrzone przed a- paratem wskazujacym w obwody filtruja¬ ce, pracuja na jednej i tej samej fali. Je¬ zeli nadajniki, przeznaczone do ustalania linji kierunkowej, maja rzeczywiscie spel¬ niac swe zadanie, to mujsza one bez prze¬ rwy, zarówno w idzien, jak i w nocy byc czynne, poniewaz aparaty lotnicze stale znajduja sie w drodze, a przez to i praca na jednej fali jest tern bardziej korzystna.Dlugosc fali, przeznaczonej do kierowa¬ nia platowcami, nie moze wiec byc czaso¬ wo zajmowana do innych celów. Aby jed¬ nak aparat lotniczy mógl wystartowac do zadanego celu, fala o wielkiej czestotliwo¬ sci, wypromieniowana przez nadajnik, u- stalajacy linje kierunkowa, musi byc zmo¬ dulowana inna czestotliwoscia. W celu wy¬ dzielenia zadanego nadajnika, nalezy wla¬ czyc odpowiednie obwody filtrujace do odbiornika, ustalajacego linje kierunkowa.Zasada ta wyjasniona jest na prak¬ tycznym przykladzie, który na fig. 4 po¬ kazany jest schematycznie w zastosowaniu do Panstwa Niemieckiego. Wszystkie na- — 3 —dajniki: Berlin R, Hamburg H, Kolon ja K, Frankfurt F, Monachjum M i Lipsk-Halle L pracuja np. na fali 900 metrów, wyzna¬ czonej pirzez pewna komisje normalizacyj¬ na. Prócz tego 900-metrowa fala dostraja¬ na jest do tonu danej stacji, Berlin mniej wiecej ido 1000, Lipsk do 1.200 i t. d., jak to pokazane jest na fig. 4. Na aparacie lot¬ niczym znajduje sie urzadzenie, wskazu¬ jace bezposrednio kierunek lotu (wedlug opisanego sposobu odbioru). Miedzy od¬ biornikiem i aparatem wskazujacym wla¬ czone sa obwody filtrujace, odpowiednio przystosowane do fali nadajników, znaj¬ dujacych sie w róznych miastach. Cale o- pisane dotychczas urzadzenie moze byc stale nastawione na zasadnicza dlugosc fa¬ li, to jest na 900 m. Zadanie pilota polega tylko na wlaczaniu aparatu wskaznikowe¬ go odpowiednio do kierunku lotu do tego lub innego obwodu zespolu filtrujacego.Jezeli znajduje sie on np. w locie z Ber¬ lina do Monachjum przez Lipsk, to w Berlinie wlacza on aparat wskaznikowy do obwodu filtrujacego, przepuszczajacego fale 1200 m i leci do Lipska. Po przyby¬ ciu do Lipska musi on przyjac kierunek na Monachjum i w tym celu wlacza aparat do zespolu filtrujacego na 2000 m, przez co u- stala swój kierunek na Monachjum. Wsku¬ tek zastosowania zespolu filtrujacego, wszystkie pozostale ustalacze kierunku zostaja wylaczone z tego aparatu odbior¬ czego, chociaz pracuja na tej samej dlu¬ gosci fali.Jezeli z miejsc, przez które przebiega marszruta lotnika, sygnalizowana jest bu¬ rza np. na linji Lipsk—Monachjum, to platowiec musi zboczyc na zachód, aby o- minac burze, czyli pilot leci przedewszyst- kiem w kierunku na Frankfurt n. M., na¬ stawiajac swój aparat wskaznikowy na czestotliwosc 1800, i skreca dopiero przez Turyngie na Mionachjum, jak to kreskami pokazane jest na figurze* Oczywiscie w Tturyngji musi wlaczyc ajarat na czesto¬ tliwosc 2000 m. O ile na obszarze danego panstwa bedzie zastosowana wieksza licz¬ ba stacyj nadawczych kierujacych lotem, to mozna bedzie, analogicznie z wyjasnio¬ nym przykladem, odpowiednio wykonac prawie kazdy niebezposredni kurs lotu.Wedlug wynalazku kierunkowe stacje nadawcze nie pracuja stale z jednakowa moca, lecz od czasu do czasu ja zmniej¬ szaja, aby i wtedy umozliwic pilotowi lot dokladnie ku stacji kresowej, w której znajduje sie stacja nadawcza, gdy znaj¬ duje sie juz on blisko stacji kresowej. W tym celu stacja nadawcza pracuje np. przez 45 sekund przy 300 Watach mocy, a w nastepnych 15 sekundach tylko przy 10 watach. Podczas 45 sekund platowiec u- stala kierunek, (gdy znajduje sie w dal¬ szej odleglosci od stacji nadawczej). Im blizej stacji nadawczej znajduje sie lotnik, tern niedokladniej wskazuje jego aparat, poniewaz z jednej strony zmniejsza sie wlasnosc kierunkowa anteny ramowej, a z drugiej z,nó,w strony energja, o wielkiej czestotliwosci, wypromieniowana przez sta¬ cje nadawcza, wplywa bezposrednio na obwody dostrajajace lotnika odbierajace¬ go. Zapobiec temu mozna przez zmniej¬ szenie energji wysylanej (w tym czasie u- stalany bedzie kierunek lotu). Pilot w tym czasie wlacza recznie urzadzenie odbior¬ cze hifo tez specjalny zegar, który samo¬ czynnie (na 15 sekund kazdej minuty) wlacza aparature odbiorcza wzglednie wlacza na 45 sekund przy dalszej odle¬ glosci od stacji nadawczej. Rzecz zrozu¬ miala, ze zamiast wyzej podanej modula¬ cji wypiromieniowanych fal nadajnika cze¬ stotliwoscia tonu danej stacji mozna rów¬ niez zastosowac kombinacje literowe, za- pomoca których moga byc wlaczone odpo¬ wiednie przyrzady odbiorcze. PL