Przedmiotem wynalazku jest sposób i urzadzenie do pomiaru momentu wtrysku paliwa z pompy wtryskowej do cylindra pracujacego silnika wysokopreznego, wykonywanego za pomoca ukladu rejestrujacego zjawisko Dopplera.Dotychczas do pomiaru momentu wtrysku paliwa z pompy wtryskowej do cylindra pracuja¬ cego silnika wysokopreznego stosuje sie element piezoelektryczny, który wbudowuje sie za pomoca specjalnego trójnika w przewód paliwa pomiedzy pompe wtryskowa i wtryskiwacz lub umieszcza sie w obejmie, zapinanej na zewnatrz na prostym odcinku przewodu paliwowego. W przypadku stosowania trójnika, zajmuje on minimum 40 mm, co przy malym silniku wysokopreznym samo¬ chodu osobowego uniemozliwia dokonanie pomiaru, ze wzgledu na szczuplosc miejsca pomiedzy pompa wtryskowa a wtryskiwaczem, a do stosowania obejmy, zakladanej na zewnatrz przewodu, dla uzyskania dokladnosci pomiaru, wymagany jest odcinek prostego przewodu paliwowego dlugosci okolo 60 mm. Pomiar momentu wtrysku za pomoca elementu piezoelektrycznego polega na pomiarze cisnienia w przewodzie paliwowym, pomiedzy pompa wtryskowa i wtryskiwaczem.Przyrost cisnienia w przewodzie paliwowym zamieniany jest na impuls elektryczny, który uruchamia lampe stroboskopowa, oswietlajaca kolo zamachowe silnika, na którym umieszczony jest znak, odpowiadajacy górnemu martwemu polozeniu tloka. W ten sposób mozna odczytac kiedy nastepuje moment wtrysku i z jakim wyprzedzeniem w stosunku do polozenia tloka. Ilosc impulsów elektrycznych w jednostce czasu daje predkosc obrotowa kontrolowanego silnika. Ten sposób pomiaru momentu wtrysku nie jest dokladny, poniewaz wtrysk paliwa przez wtryskiwacz do cylindra silnika nie nastepuje przy maksymalnym cisnieniu, które wyzwala impuls elektryczny, lecz nieco wczesniej i w praktyce nalezy uwzgledniac poprawki, odpowiednie do zastosowanej pompy wtryskowej i wtryskiwacza.URZAD PATENTOWY PRL Patent dodatkowy do patentunr Zgloszono: 85 05 17 (P.253467) Pierwszenstwo Zgloszenie ogloszono: 87 07 13 Opis patentowy opublikowano: 90 04 302 149 018 Celem wynalazku jest usuniecie powyzszych niedogodnosci. Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie do pomiaru momentu wtrysku ultradzwiekowego ukladu, rejestrujacego zjawisko Dopplera do uchwycenia poczatku ruchu paliwa w przewodzie poliwowym pomiedzy pompa wtryskowa i wtryskiwaczem. Glowice ultradzwiekowa ukladu przyklada sie do przewodu, lacza¬ cego pompe wtryskowa z cylindrem pracujacego silnika wysokopreznego i uruchamia sie ultra¬ dzwiekowy uklad rejestrujacy, który rejestruje moment zmiany czestotliwosci, odpowiadajacej momentom wtrysków paliwa do cylindra.Urzadzenie rejestrujace zjawisko Dopplera, posiada glowice ultradzwiekowa, w której za¬ mocowanyjest przetwornik nadawczy, zasilany z generatora wielkiej czestotliwosci oraz przetwor¬ nik odbiorczy, polaczony przewodem elektrycznym poprzez wzmacniacz wielkiej czestotliwosci z detektorem czestotliwosci dopplerowskiej, którego wyjscie polaczone jest z filtrem dolno- przepustowym. Do filtra dolno-przepustowego podlaczony jest przewodem elektrycznym uklad formowania impulsów, który dolaczany jest do licznika impulsów i wskaznika. Do ukladu formo¬ wania impulsów podlaczony jest regulowany uklad opózniania impulsów ze wskaznikiem i lampa stroboskopowa. Pomiar momentu wtrysku wykonuje sie bezposrednio z zewnatrz powierzchni przewodu paliwa i nie wymaga jego demontazu.Urzadzenie do stosowania sposobu wedlug wynalazku jest przedstawione w przykladowym wykonaniu na rysunku. Urzadzenie do stosowania sposobu wedlug wynalazku sklada sie z glowicy ultradzwiekowej 4, w której zamocowany jest ultradzwiekowy przetwornik nadawczy 2 zasilany z generatora wielkiej czestotliwosci 1 oraz przetwornik odbiorczy 3, polaczony przewodem elektry¬ cznym poprzez wzmacniacz wysokiej czestotliwosci 5 z detektorem czestotliwosci dopplerowskiej 6, którego wyjscie polaczone jest z filtrem dolnoprzepustowym 7. Do filtra dolno-przepustowego 7 podlaczony jest przewodem elektrycznym uklad formowania impulsów 8, który dolaczony jest do licznika impulsów 9 i wskaznika 10. Do ukladu formowania impulsów 8 podlaczony jest równiez regulowany uklad opóznienia impulsów 11 ze wskaznikiem 12 i lampa stroboskopowa 13.Generator wielkiej czestotliwosci 1 generuje sygnal elektryczny. Sygnal ten doprowadza sie do ultradzwiekowego przetwornika nadawczego 2, który przetwarza sygnal elektryczny na fale ultradzwiekowa, wypromieniowana nastepnie do przewodu paliwowego 15 laczacego pompe wtryskowa 14 i wtryskiwacz 16 pierwszego cylindra pracujacego silnika wysokopreznego, Fala ultradzwiekowa rozchodzac sie w przewodzie 15, ulega rozproszeniu na czasteczkach przeplywaja¬ cego paliwa i nastepnie powraca do przetwornika odbiorczego 3, gdzie sygnal ultradzwiekowy przetworzony zostaje z powrotem na sygnal elektryczny. Zgodnie ze zjawiskiem Dopplera, czesto¬ tliwosc odebranego sygnalu rózni sie od czestotliwosci sygnalu nadawanego w tych odcinkach czasu, w których w przewodzie przeplywa paliwo. Odebrany sygnal zostaje wzmocniony we wzmacniaczu wysokiej czestotliwosci 5, a nastepnie ulega demodulacji w detektorze czestotliwosci dopplerowskiej 6. Po odfiltrowaniu wyzszych skladowych czestotliwosci w filtrze dolno-prze- pustowym 7, zdetektowany sygnal zamieniony zostaje na ciag impulsów w ukladzie formowania impulsów 8. Liczba impulsów zliczona w liczniku impulsów 9 w jednostce czasu, jest równa czestosci z jaka nastepuje wtrysk paliwa, czyli odpowiada predkosci obrotowej silnika.Regulowany uklad opóznienia impulsów 11 sterujacy lampa stroboskopowa 13, oswietlajaca kolo zamachowe 17 silnika, pozwala na wyznaczenie czasu, jaki uplywa miedzy wtryskiem paliwa a górnym polozeniem tloka. Czas ten jest proporcjonalny do kata wyprzedzenia wtrysku. Odczyt predkosci obrotowej silnika dokonuje sie ze wskaznika 10 polaczonego z licznikiem impulsów 9, natomiast czas opóznienia, a wiec wielkosc odpowiadajaca katowi wyprzedzenia wtrysku, odczy¬ tuje sie ze wskaznika 12 polaczonego z ukladem opóznienia impulsów 11. Oba odczyty moga byc równiez zrealizowane na jednym, przelaczalnym wskazniku wychylowym lub cyfrowym.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób pomiaru momentu wtrysku paliwa z pompy wtryskowej do cylindra pracujacego silnika wysokopreznego wykonywanego za pomoca ultradzwiekowego ukladu, rejestrujacego149 018 3 zjawisko Dopplera, znamienny tym, ze glowice ultradzwiekowa ukladu przyklada sie do przewodu, laczacego pompe wtryskowa z cylindrem pracujacego silnika wysokopreznego i uruchamia sie ultradzwiekowy uklad rejestrujacy, który rejestruje moment zmiany czestotliwosci, odpowiadajacy momentom wtrysków paliwa do cylindra. 2. Urzadzenie do pomiaru momentu wtrysku paliwa z pompy wtryskowej do cylindra pracu¬ jacego silnika wysokopreznego, wykonywanego za pomoca ultradzwiekowego ukladu rejestruja¬ cego zjawisko Dopplera, skladajace sie z glowicy ultradzwiekowej, w której zamocowany jest przetwornik nadawczy, zasilany z generatora wielkiej czestotliwosci oraz przetwornik odbiorczy, polaczony przewodem elektrycznym poprzez wzmacniacz wielkiej czestotliwosci z detektorem czestotliwosci dopplerowskiej, którego wyjscie polaczone jest z filtrem dolno-przepustowym, znamienny tym, ze do filtra dolno-przepustowego (7) podlaczony jest przewodem elektrycznym uklad formowania impulsów (8), który dolaczony jest do licznika impulsów (9) i wskaznika (10), oraz ze do ukladu formowania impulsów (9) podlaczonyjest równiez regulowany uklad opózniania impulsów (11) ze wskaznikiem (12) i lampa stroboskopowa (13). PL