PL148975B1 - Method for manufacturing new nucleoside derivatives - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nowych pochodnych nukleozydowych o ogólnym wzorze 1, w którym R*1, i R* oznaczaja atom wodoru lub grupe acetylowe, a R oznacza atom wodoru, grupe acetylowe, alkilowe, ketalowe albo lecznie z grupe R2 stanowi funkcje ortoestrowe.Zgodnie z wynalazkiem nowe zwiezki o ogólnym wzorze 1, w którym R1 , R2 i R3 maje wyzej podane znaczenie wytwarza sie w ten sposób, ze rozpuszczony w roztworach wodnych o pH 6,5 do 7,5 zwiezek o ogólnym wzorze 2, w którym R*, R2 i R3 maje wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji fotochemicznej przez naswietlanie go w zakresie dlugosci fal swiatla slonecznego. Nastepnie z roztworu poreakcyjnego wyodrebnia sie produkt przez ekstrakcje i chromatografie, po czym ewentualnie usuwa sie reszty acetylowe dzialaniem trójetyloaminy w bezwodnym nizszym alkoholu alifatycznym.Zwiezki o ogólnym wzorze 1, w którym R1, R2 i R3 maje wyzej podane znaczenie, wytwo¬ rzone sposobem wedlug wynalazku, fluoryzuje barwe zólto - zielone i stanowie barwniki lase¬ rowe* Zablokowane w pierscieniu furanozydowym neukleozydy o ogólnym wzorze 1, w którym co 12 3 najmniej jeden z podstawników R , R i R oznacza grupe acetylowe, mozna przeprowadzic w od¬ powiednie nukleozydy czesciowo odblokowane /R1 albo R2 albo R3« H/ lub calkowicie odblokowane /R1aR2«R3«H/ przez usuniecie grupy acetylowej za pomoce roztworu trójetanoloaminy w nizszym alkoholu alifatycznym.Wynalazek ilustruje ponizsze przyklady.Przyklad I. Synteza nukleozydu o wzorze 1, w którym R1, R2 i R3 se równe i oznaczaje grupy acetylowe. a/ Otrzymanie chlorku N-/"9-/2#, 3#, S^-tri-O-acetylo-^-O-ribofuranozylo/puryn-e-ylo^ PirY" dyniowego /zwiezek o wzorze 2, w którym R1, R2 i R3 se równe i oznaczaje grupy acetylowe/. 148 9752 148 975 Postepowano zgodnie z procedure opisane w pracy R.W.Adamiak, E.Biala, B.Skalski, Nucleic Acids Res.13 /8/, 2589 /1985/, w mysl której suszone nad pieciotlenkiem fosforu 2*f 3#, 5*- trój-O-acetyloinozyne /l eqv/ rozpuszczono w absolutnej pirydynie /5 cm3/l mol/ i mieszajac wkroplono w temperaturze 5 do 10°C 4-chlorofenylofosforodwuchlorek /1,5 eqv/# Po 15 minutach laznie chlodzece usunieto i roztwór pozostawiono w ciemnosci przez 18 godzin. Po tym czasie roztwór .poddano analizie za pomoce chromatografii cienkowarstwowej /TLC/# która wykazala cal¬ kowite przereagowanie substratu z wytworzeniem niebiesko fluoryzujacego produktu. Roztwór pirydynowy zageszczono do oleju, oziebiono do okolo 0 C i dodano lodu w ilosci okolo lg/1 mmol.Nastepnie mieszanine rozcienczono zimna wode destylowane /uzyte w ilosci 5 CD17I mmol/, dodano male porcje wegla aktywnego, przeseczono, a roztwór zobojetniono dodajec porcjami jonit Dowex 1 w formie wodoroweglanowej /HCC^-/* do uzyskania calkowitego rozkladu chlorowodorku pirydynio- wego. Kontrole zakonczenia reakcji przeprowadzono spektrofotometrycznie, pH roztworu wzroslo do wartosci 6,5* Jonit odseczono, przemyto go wode, a roztwór zageszczono pod próznie w tempera¬ turze nie przekraczajecej 35°C. Po odparowaniu pirydyny roztwór przepuszczono przez kolumne wypelnione jonitem Oowex 1 /Cl"/ uzytym w ilosci 4 cm3/l mmol* Oddzielono frakcje roztworu zawierajece fluoryzujecy produkt, którym jest chlorek N-/~9-/2*, 3*, S^-tri-O-acetylo-yS-D- ribofuranozylo/ puryn-6-ylo^7-pirydyniowy. Produkt ten przechowywany byl w postaci roztworu wodnego zageszczonego do stezenia 0,2 mol.dm" , w temperaturze 5°C, lub w postaci liofilizowa¬ nej • b/Otrzymywanie nukleozydu o wzorze 1f w którym R1, R2 i R3 se grupami acetylowymi. Wodny roztwór 12 3 otrzymanej jak wyzej soli pirydyniowej o ogólnym wzorze 2, w którym R , R i R se grupami ace¬ tylowymi, o stezeniu 10~4 mol.dm" potraktowano wodoroweglanem sodowym w ilosci 5 ekwiwalentów, dzieki czemu uzyskano pH 7,0. Nastepnie roztwór soli pirydyniowej naswietlono w sposób ciegly w chlodzonym reaktorze przeplywowym ze szkla Pyrex, wyposazonym w zanurzeniowe lampe rteciowe emitujace swiatlo widzialne* Reaktor pozwalal na eliminacje promieniowania o dlugosci fali mniejszej niz 290 nm /B.Skalski, R.W.Adamiak, S.Paszyc. Nucleic Acids Symp.Ser.14, 293 /1984/.Szybkosc przeplywu roztworu w reaktorze wynosila 4 do 8 ml/min. Naswietlanie przerwano w momen¬ cie calkowitego zaniku pasma X - 299 nm, odpowiadajecego soli pirydyniowej stanowiecej substrat reakcji fotochemicznej. Naswietlony roztwór wodny ekstrahowano dwukrotnie chloroformem, war¬ stwy chloroformowe poleczono, przemyto je wode destylowane, wysuszono bezwodnym siarczanem sodowym i odparowano. Stale pozostalosc oczyszczono droge chromatografii absorbcyjnej na zelu krzemionkowym H60 firmy Merck w ukladzie chloroform - metanol. Frakcja zawierajeca fluoryzuje¬ cy zwiezek eluowala sie przy zawartosci 7% metanolu w chloroformie. Eluat odparowano pod próz¬ nie. Pozostalosc rozpuszczono w malej ilosci chloroformu i wkroplono do intensywnie mieszanego heksanu. Wytrecony precypitat po wysuszeniu pod próznie stanowil chromatograficznie czysty nukleozyd o wzorze 1, w którym R , R2 i R3 stanowie grupy acetylowe. Wydajnosc reakcji wynio¬ sla 30$. Otrzymany produkt badano metodami spektrometrycznymi i spektrofotometrycznymi.FD-MS 470/1/ UV /H20, pH 7/: Amin = 243 nm / t = 10200/; 300 nm / £ = 16400/ j( sn = 344 nm / £ = 3700/; A max = 265 nm / £ = 15500/; 422 nm / £ = 9900/ Fluorescencja: A«ax /h2°/ = 422 nn; ^m /»2°/ ' 529 nm max wydajnosc kwantowa ^ = 0,63 wedlug fluoresceiny /-P= 0,92/ *H NMR /D20/ ppm: 10.19 /d,l/, 9.88 /d,l/, 8.50 /t,l/, 8.33 /s,l/, 8.15 /t,l/, 7.66 /d,l/, 6.17 /dd,l/, 5.44 /m,2/, 4,36 /m,4/, 2.22 /s,3/, 2.13 /s,3/, 2.11 /s,3/.Analiza elementarna dla C21H21N5°8 Obliczono: C 53,48; H 4,49; N 14,86% Znaleziono: C 53,10; H 4,44; N 14,12% Przyklad II. Synteza nukleozydu o ogólnym wzorze 1, w którym R*, R2 i R3 se równe i oznaczaje grupy acetylowe. 10 dm° roztworu soli pirydynowej o ogólnym wzorze 2, w którym R , R2 i R3 oznaczaje grupy acetylowe, otrzymanej analogicznie jak w przykladzie I148 975 3 a —3 punkt a/ o stezeniu 10"* mol.dm , umieszczono w zamknietym naczyniu szklanym ze szkla sodo¬ wego i poddano dzialaniu naturalnego swiatla slonecznego w ciagu 3 dób. Naswietlanie przerwa¬ no w momencie calkowitego zaniku pasma j[ max c 299 nm. Wyodrebnianie uzyskanego produktu prowadzono analogicznie jak w przykladzie I punkt b/. Produkt mial wlasciwosci identyczne z produktem otrzymanym jak w przykladzie I w reaktorze przeplywowym.Przyklad III. Synteza nukleozydu o wzorze 1, w którym R* oznacza grupe acetylowe, a R2 i R3 lecznie grupe metoksymetylidenowe. a/Otrzymywanie wodnego roztworu chlorku N-/S-/2*,3*-0-metoksymetylid3no, s^-O-acetylo-yS-D- rybofuranozylo/-puryn-6-ylo7 pirydyniowego o wzorze 2, w którym R1 oznacza acetylen, a R2 i R3 lacznie - grupe metoksymetylidenowe. 5#-0-acetylo-2#, 3*-metoksymetylidenoizyne przeprowadzono w chlorek N/9-/2*, 3#-O-metoksymetylideno-5-O-acetylo-/0 -D-rybofuranozylo/puryn-6-ylo/ pirydy- niowy o wzorze 2, w którym R oznacza acetylen, a R i R3 lecznie grupe metoksymetylidenowe, zgodnie z procedure opisana w przykladzie I punkt a/« b/ Otrzymywanie nukleozydu o wzorze 1, w którym R1 oznacza acetylen, a R2 i R3 lecznie grupe metoksymetylidenowe. Wodny roztwór wymienionej soli pirydyniowej o stezeniu 10~4mol.dm pod¬ dano w reaktorze przeplywowym naswietleniu w warunkach analogicznych jak w przykladzie I punkt b/. Tak samo równiez przeprowadzono wyodrebnienie produktu w postaci precypitetu. Wydaj¬ nosc reakcji wyniosla 30SS» Otrzymany produkt badano metodami spektrometrycznymi i spektrofotometrycznymi.UV /H20/, pH 7/: J^min B 243 nm /£ 3 10200/; 300 nm /£ » 16400/ 9n * 344 nm /£ = 3700/ jlmax - 265 nm /£ = 15500/; 422 nm /£ « 9900/ Fluorescencja: 3 Exc /Ho0/ = 422 nm; Mmax 2 vmax I Em /H20/ * 529 nm ^•max *H NMR /C0C13/ ppm: 10.20 /d,l/, 9.07 /d,l/, 8.49 /t,l/, 8.13 /t,i/, 8.35 /s,l/, 7.99 /d.l, exch.020/, 6.2 /m,l/, 6,07 5.97 /2s,l/, 4.99 - 4.87 /n,2/, 4.53 /m,l/, 4.26 /m,2/, 3.44-3.35 /s,l/, 2.22 /s,3/.Analiza elementarna dla C H N 0 . 19 iy 5 / Obliczono: C 53,14; H 4,45; N 16,31$ Znaleziono: C 52,90; H 4,35; N 15,98* P r zy k l a d IV. Synteza nukleozydu o wzorze 1, w którym R*, R2 i R3 oznaczaje wodór. 200 mg produktu o wzorze 1, w którym R*, R2 i R3 oznaczaje reszty acetylowe otrzymanego jak w przykladzie I. rozpuszczono w 70 cm bezwodnego metanolu i dodano 3 dm3 bezwodnej trój- etyloaminy, a nastepnie mieszanine te pozostawiono na 72 godziny w temperaturze pokojowej. W tych warunkach wypadaje krysztaly chromatograficznie czystego produktu o wzorze 1, w którym R^, R2 i r3 Se wodorem. Wydajnosc procesu wyniosla 45%. Otrzymany produkt badano metodami spektrometrycznymi i spektrofotometrycznymi.UV /H20/, pH l/i Amin " 243 nm /£ s 10200/; 300 nm /£ = 16400/ ^ sh = 344 nm /£ = 3700/ Amax = 265 nm /£ c 15500/; 422 nm /£ = 9900/ Fluorescencja: j^*^ y^O/ = 422 nm; ^mx /H20/ = 529 nm XH NMR /DMSO-dg/ ppm: 10.10 /d,l/, 8.80-8.55 /m,2/f 8.38-8.20 /t.l/ 8.24 /s,l/, 8.10 /d,l, exch, D20/, 5.82 /dd,l/, 5.12 /d,l/, 4.98-4.86 /m,2/, 4.24-3.87 /m,2/, 3.79 /q,l/.Analiza elementarna dla ^i5Hi5Nc05« Obliczono: C 52,17; H 4,37; N 20,28% Znaleziono: C 51,95; H 4,20; N 19,98% Temperatura topnienia: 200°C z rozkladem.4 148 975 Przyklad V* Badanie przydatnosci zwiezku o ogólnym wzorze 1, w którym R , R^ i r3 sa resztami acetylowymi* Etanolowy roztwór zwiazku o ogólnym wzorze 1, w którym R , R2 i R^ oznaczaja grupy acetylowi o stezeniu 6*10~3mol/dm~3 badano w typowym ukladzie do po¬ miarów emisji laserowej* W ukladzie tym zródlem wzbudzenia byl impulsowy laser azotowy /typ KB 6211, firmy COBRABID produkcji polskiej/, pracujecy na dlugosci fali A ¦ 337 nm. Wiazke lasera formowano za pomoce soczewki cylindrycznej, której ognisko ustawiono na kuwecie z bada¬ nym roztworem* Wydajnosc kwantowa fluorescencji badanego zwiazku byla duza tak, ze akcje laserowa uzyskano bez dodatkowego umieszczania tego zwiezku w zewnetrznym rezonatorze /rezo¬ nator stanowily bezposrednio scianki kuwety/* Uzyskano akcje laserowe w zakresie 540 do 590 nm, z mozliwoscie selektywnego wyboru jednej z dlugosci fal* Widmo emisji badano za pomoca spekto- grafu typu STE-1 firmy LOMO - ZSRR* Stwierdzono takze doswiadczalnie, ze akcje laserowe mozna uzyskac stosujec inne zródla wzbudzenia, na przyklad druga harmoniczne lasera rubinowego o dlugosci fali A = 347,1 nm lub impulsowe lampe blyskowe* Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania nowych pochodnych nukleozydowych o ogólnym wzorze 1, w którym R1 i R2 oznaczaje atom wodoru lub grupe acetylowe, a R oznacza atom wodoru, grupe acetylowe, alki¬ lowe, ketalowa, albo lecznie z grupe R stanowi funkcje ortoestrowa, znamienny tym, ze rozpuszczony w wodnych roztworach o pH 6,5 do 7,5 zwiazek o ogólnym wzorze 2, w którym R1, R2 i R3 maje wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji fotochemicznej przez naswietlenie go swiatlem w zakresie dlugosci fal swiatla slonecznego, a nastepnie z roztworu poreakcyjnego wyodrebnia sie produkt przez ekstrakcje i chromatografie, po czym ewentualnie usuwa sie reszty acetylowe dzialaniem trójetyloaminy w nizszym alkoholu alifatycznym* R'0-,V N< R20 OR3 uzór A uzór 2 Pracownia Poligraficzna UP RP. Naklad 100 egz.Cena 1500 zl PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania nowych pochodnych nukleozydowych o ogólnym wzorze 1, w którym R1 i R2 oznaczaje atom wodoru lub grupe acetylowe, a R oznacza atom wodoru, grupe acetylowe, alki¬ lowe, ketalowa, albo lecznie z grupe R stanowi funkcje ortoestrowa, znamienny tym, ze rozpuszczony w wodnych roztworach o pH 6,5 do 7,5 zwiazek o ogólnym wzorze 2, w którym R1, R2 i R3 maje wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji fotochemicznej przez naswietlenie go swiatlem w zakresie dlugosci fal swiatla slonecznego, a nastepnie z roztworu poreakcyjnego wyodrebnia sie produkt przez ekstrakcje i chromatografie, po czym ewentualnie usuwa sie reszty acetylowe dzialaniem trójetyloaminy w nizszym alkoholu alifatycznym* R'0-,V N< R20 OR3 uzór A uzór 2 Pracownia Poligraficzna UP RP. Naklad 100 egz. Cena 1500 zl PL