Przedmiotem wynalazku jest sposób bezpiecznej ciaglej wielowarstwowej eksploatacji zlóz siarki metoda otworowa, zwlaszcza zlóz o wysokiej zasobnosci, zmniejszajacy zagrozenia erupcyjne i umozliwiajacy osiagniecie pelnego wykorzystania zasobów operatywnych eksploato¬ wanego zloza w jednej fazie eksploatacji, stanowiacy ulepszenie sposobu wedlug patentu nr 133 408.Znane sposoby lagodzenia skutków osiadania nadkladu, którego deformacje, zwlaszcza przy eksploatacji zlóz o wysokiej zasobnosci powoduja powstanie erupcji, polegaja na wielo¬ fazowej warstwowej eksploatacji zloza w kolejnych rzutach eksploatacji.W korzystnym rozwiazaniu sposobu wielowarstwowej eksploatacji zloza o wysokiej zasobnosci wedlug opisu patentowego nr 133 408 polega na prowadzeniu eksploatacji w kie¬ runku zgodnym z kierunkiem uprzywilejowanej filtracji zloza frontem, którego ksztalt, gle¬ bokosc i szybkosc postepu dobiera sie tak, aby maksymalne nachylenie niecki osiadania te¬ renu nie przekroczyly wartosci 15 mm/m, prowadzac eksploatacje dwufazowa przy zasobnosci zloza powyzej 14 Mg/m . Wlaczenie kolejnych szeregów otworów zgodnie z uksztaltowanym fron¬ tem odbywa sie z utrzymaniem regularnosci postepu frontu eksploatacji polegajacej na za¬ chowaniu stalych odstepów czasowych. Podstawowa wada wymienionych wyzej sposobów eksplo¬ atacji jest nieprecyzyjne okreslenie rezimu wlaczania otworów do eksploatacji, nie uwzgled¬ niajace wytopu i sczerpywania siarki z eksploatowanego zloza. Sposoby te nie okreslaja kolejnosci wlaczania do eksploatacji otworów w szeregu. Inna niedogodnoscia jest brak kry¬ terium maksymalnych nachylen niecki osiadania przy kierunku postepu eksploatacji niezgod¬ nym z kierunkiem uprzywilejowanej filtracji zloza.2 148 902 W sposobie wedlug wynalazku, eksploatacje najkorzystniej prowadzi sie w kierunku zgodnym i kierunkiem uprzywilejowanej filtracji zloza, dobierajac ksztalt i glebokosc oraz szybkosc postepu frontu eksploatacji tak, aby maksymalne nachylenie czolowej dyna¬ micznej niecki osiadania terenu zblizalo sie do wartosci 15 mm/m, jednak nie przekroczylo 2$ mm/m, zwlaszcza przy innym kierunku postepu frontu eksploatacji. Kryterium 15 mm/m odpowiada maksymalnym nachyleniom niecki osiadania przy eksploatacji zloza o zasobnosci 6 Mg/m2, zalegajacego na glebokosci okolo 150 m i kacie wplywów glównych okolo 53°, pro¬ wadzonej jednoszeregowym prostoliniowym frontem otworów rozmieszczonych w regularnej siatce trójkatnej 45 x 45 m. Uzyskuje sie wówczas duze prawdopodobienstwo unikniecia erupcji bedacych wynikiem deformacji wewnetrznych nadkladu.Wieksze nachylenia powoduja wzrost prawdopodobienstwa wystepowania erupcji.Dlatego tez eksploatacja wedlug wynalazku prowadzona jest wieloszeregowym frontem pro¬ stoliniowym, z otworami rozmieszczonymi w regularnej sieci prostokatnej, kwadratowej lub trójkatnej, przemieszczajacym sie w kierunku prostopadlym do szeregów otworów.Glebokosc frontu eksploatacji /ilosc jednoczesnie eksploatujacych szeregów otwo¬ rów/, w zaleznosci od zasobnosci, geologiczno-górniczych warunków zalegania zloza, gestos¬ ci i ksztaltu siatki otworów eksploatacyjnych, dobiera sie tak, aby uzyskac mozliwie najwieksze zblizenie do dolnej kryterialnej 15 mm/m wartosci nachylen czolowej dynamicz¬ nej niecki osiadania, zapewniajac równoczesnie wykorzystanie zasobów operatywnych zloza w jednej fazie eksploatacji. Jest to sposób ciaglej wielowarstwowej eksploatacji zloza.Wlaczanie do eksploatacji kolejnego szeregu otworów odbywa sie w czasie nie dluzszym od dwóch tygodni, równoczesnie rozpoczynajac od srodka szeregu ku jego skrzydlom lub rozpo¬ czynajac od skrzydel do srodka szeregu otworów.Dopuszcza sie nierównoczesne wlaczanie otworów w szeregu do eksploatacji wlacza¬ jac co drugi otwór od srodka szeregu ku skrzydlom frontu lub od otworu o najwiekszej zasobnosci, z uzupelnieniem do pelnego szeregu, jednak w czasie nie dluzszym od dwóch tygodni. Wlaczanie do eksploatacji kolejnego szeregu otworów odbywa sie w sposób regular¬ ny, po osiagnieciu, przez czolowy szereg otworów we froncie, wskaznika wykorzystania zasobów operatywnych zloza, równego odwrotnosci glebokosci frontu, okreslonej iloscia równoczesnie eksploatujacych szeregów otworów /n/, wlasciwej dla danej zasobnosci i geolo¬ giczno-górniczych warunków zalegania zloza. Eksploatacje nowego pola rozpoczyna sie od drugiego szeregu otworów , a po sczerpaniu z niego -w-r zasobów operatywnych, gdzie /n/ jest docelowa iloscia szeregów otworów we froncie /glebokosc frontu eksploatacji/, wla¬ cza sie do eksploatacji pierwszy szereg otworów. Szereg trzeci i nastepne szeregi otwo¬ rów wlacza sie do sczerpaniu 1/n zasobów operatywnych szeregu czolowego otworu frontu.Ksztaltujac wartosci maksymalnych nachylen czolowej dynamicznej niecki osiadania terenu na poziomie zblizonym do wartosci kryterialnej poprzez odpowiednia glebokosc frontu eksploatacyjnego, regularnosc jego postepu i wskaznik wykorzystania zloza w poszczegól¬ nych szeregach otworów, mozliwe jest wiercenie i zbrojenie otworów równiez poza strefa wplywów glównych, wykorzystujac je jako otwory odprezania sterujacego, zwlaszcza, gdy kierunek uprzywilejowanej filtracji zloza nie jest zgodny z kierunkiem postepu frontu eksploatacji.Sposób eksploatacji zloza zostal pokazany w przykladzie wykonania na rysunku, w którym fig. 1 przedstawia moment rozpoczecia eksploatacji nowego pola górniczego od drugiego szeregu otworów. Figury 2 i 3 przedstawiaja kolejne etapy, kiedy wlacza sie do eksploatacji trzeci i czwarty szereg otworów, natomiast fig. 4 pokazuje wylaczanie trze¬ ciego szeregu otworów z eksploatacji po sczerpaniu i zasobów zloza.Przyklad. Eksploatacje zloza o zasobnosci mniejszej od 16 Mg/m2 prowadzi sie otworami rozmieszczonymi w sieci prostokatnej o wymiarach a x c « 45 x 60 m frontem o glebokosci trzech szeregów otworów /n = 3/ w kierunku /1/ prostopadlym do szeregów otworów, korzystnie zgodnie z kierunkiem uprzywilejowanej filtracji zloza. Eksploatacje148 902 3 nowego pola rozpoczyna sie od wlaczenia szeregu otworów, a po sczerpaniu z niego -jjj B 1/6 zasobów operatywnych wlacza sie do eksploatacji I szeregu otworów /fig. 1/. Jest to pierwszy etap rozwiniecia eksploatacji. Szereg III i nastepne szeregi otworów wlacza- sie do eksploatacji po sczerpaniu 1/n ¦ 1/3 zasobów operatywnych szeregu czolowego.Kolejne fazy rozwiniecia trzyszeregowego frontu eksploatacyjnego przedstawione na fig. 2, fig. 3f fig. 4 obrazuja rozwinieta faze eksploatacji trzema szeregami otwo¬ rów, przy czym przedstawiono w okreslonych szeregach otwory eksploatujace 3, otwory wylaczone z eksploatacji 2 oraz otwory wyczekujace na wlaczenie do eksploatacji 4.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób bezpiecznej, ciaglej, wielowarstwowej eksploatacji zloza siarki, me¬ toda otworowa, przy prowadzeniu eksploatacji w kierunku zgodnym z kierunkiem uprzywi¬ lejowanej filtracji zloza, wedlug opisu patentowego nr 133 408, znamienny tym, ze eksploatacje najkorzystniej prowadzi sie w kierunku zgodnym z kierunkiem uprzywilejowanej filtracji zloza, dobierajac ksztalt i glebokosc oraz szybkosc postepu frontu eksploatacji tak, aby maksymalne nachylenie czolowej dynamicznej niecki osiada¬ nia terenu zblizalo sie do wartosci 15 mm/m, jednak nie przekroczylo 25 mm/m, zwlaszcza przy innym kierunku postepu frontu eksploatacji, 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze ekplsoatacje pro¬ wadzi sie wieloszeregowym frontem prostoliniowym, z otworami rozmieszczonymi w sieci prostokatnej przemieszczajacym sie w kierunku prostopadlym do szeregów otworów, dobie¬ rajac ilosc szeregów otworów we froncie zaleznie od zasobnosci zloza tak, aby uzyskac najwieksze zblizenie maksymalnych nachylen, czolowej dynamicznej niecki osiadania, do dolnej wartosci kryterialnej i wlaczajac do eksploatacji otwory w kolejnych szeregach, w czasie nie dluzszym od dwóch tygodni, równoczesnie rozpoczynajac od srodka szeregu ku jego skrzydlom. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze eksploatacje pro¬ wadzi sie wieloszeregowym frontem prostoliniowym, z otworami rozmieszczonymi w sieci trójkatnej, przemieszczajacym sie w kierunku prostopadlym do szeregu otworów, dobiera¬ jac ilosc szeregów otworów we froncie zaleznie od zasobnosci zloza tak, aby uzyskac najwieksze zblizenie maksymalnych nachylen, czolowej dynamicznej niecki osiadania, do dolnej wartosci kryterialnej i wlaczajac do eksploatacji otwory w kolejnych szeregach, w czasie nie dluzszym od dwóch tygodni, równoczesnie rozpoczynajac od srodka szeregu ku jego skrzydlom. 4. Sposób wedlug zastrz. 2 albo 3, znamienny tym, ze eksplo¬ atacje prowadzi sie wieloszeregowyra frontem prostoliniowym rozpoczynajac od jego skrzy¬ del do srodka szeregu otworów. 5. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze wlaczenie do eksploatacji kolejnego szeregu otworów odbywa sie w sposób regularny, po osiagnieciu, przez czolowy szereg otworów we froncie, wskaznika wykorzystania zasobów operatywnych zloza, równego odwrotnosci glebokosci frontu, okreslonej iloscia równoczesnie eksplo¬ atujacych szeregów otworów /n/, wlasciwej dla danej zasobnosci i geologiczno-górniczych warunków zalegania zloza. 6. Sposób wedlug zastrz. 5, znamienny tym, ze eksploatacje no¬ wego pola górniczego rozpoczyna sie od drugiego szeregu otworów, a po sczerpaniu z niego ^jj zasobów operatywnych, wlacza sie do eksploatacji szereg pierwszy, natomiast trzeci szereg otworów i nastepne szeregi wlacza sie do eksploatacji po sczerpaniu 1/n zasobów operatywnych szeregu czolowego otworów frontu.148 902 o • o • IV O- *• i "T d J. $• f o o I *• *• __*•_ i *• i* *• i *• i. !• ii i/ 3 _i#_ u , 3 • !• !• n \J ix V /^m §• *• U U i* 2 U i.*• IV o o —V IV *• *• *• IV / < 7 3 • 4 V 0 o o V 0 o o 3 ^~v §• *• *• VI o 0 VI o o o VII 0 o Pracownia Poligraficzna UP RP. Naklad 100 egz.Cena 1500 zl PL