Przedmiotem wynalazku jest sposób optymalnego uodparniania obudowy wyrobisk korytarzowych zlokalizowanych w rejonach o wzmozonych naprezeniach górotworu i w rejo¬ nach zagrozonych tepaniami na obciezenia statyczne i dynamiczne.Wyrobiska korytarzowe, które w podziemiach kopaln spelniaje szereg bardzo iatotnych funkcji dla normalnego funkcjonowania kopalni, czesto sa narazone na wzmozo¬ ne cisnienia górotworu. Cisnienia te objawiaje sie wzmozonymi naciskami na obudowe wyrobiska, co powoduje znieksztalcenie zarówno elementów obudowy jak i przekroju po¬ przecznego wyrobiska. Wskutek tego wyrobisko takie przestaje spelniac swoje zadanie, a rytm pracy kopalni zostaje zaklócony.Znane sa rózne sposoby zabezpieczania wyrobisk korytarzowych przed obciezenia- mi statycznymi i dynamicznymi, miedzy innymi stosowanie rozpór stalowych do leczenia ze sobe poszczególnych odrzwi obudowy lukowej. Znany jest równiez 6posób wzmacniania odrzwi obudowy za pomoce podciagów usytuowanych równolegle do osi podluznej wyrobiska i roz¬ partych pomiedzy stropem i spegiem za pomoce stojaków ciernych lub hydraulicznych.Oeszcze inny sposób zabezpieczania wyrobisk korytarzowych przed obciezeniami statycznymi i dynamicznymi polegal na zwiercaniu calizny wokól wyrobiska otworami usytuowanymi prostopadle do osi podluznej wyrobiska. Opisane wyzej sposoby jakkolwiek spelnialy swoje zadanie nie zabezpieczaly w pelni wyrobiska korytarzowego przed skutkami wzmozonych naprezen górotworu, a zwlaszcza przed skutkami dzialan dynamicznych zwiazanych z tepaniami. Oak wynika z praktyki otwory wiercone prostopadle do plaszczyzny wyrobiska nie zapewniaje skutecznego rozladowywania wzmozonych naprezen górotworu, szczególnie gdy wyrobisko korytarzowe usytuowane jest skosnie do nachylenia pokladów i ich kliwazu.Okazalo sie niespodziewanie, ze mozna temu zapobiec przez odpowiedni sposób ukladu otworów wierconych skosnie do plaszczyzny wyrobiska korytarzowego. Taki wlasnie sposób uodparniania wyrobisk jest przedmiotem niniejszego wynalazku. 148 7512 148 751 Istota tego sposobu polega na tym, ze w odleglosci nie mniejszej niz 0,3 n od spegu wyrobiska w obu ociosach wierci sie parami skosne otwory o dlugosci nie mniejszej niz 1,5 nu Otwory te rozmieszcza sie w odstepach od 0,2 do 0,5 m od siebie, przy czym kazda kolejna para otworów przecina sie ze soba w ksztalcie litery "X*. Speg wyrobiska przy tym mozna pokryc siatke metalowa, na której umieszcza sie spegnice zamocowane koncami do luków ociosowych obudowy wyrobiska* Poza tym spegnice te kotwi sie w spagu za pomoce kotwi usytuo¬ wanych skosnie wzgledem siebie tak, aby tworzyly trapez mniejsze podstawe skierowane ku górze. Otwory wiercone w ociosach moge miec rózne dlugosc jednak nie mniejsze niz 1,5 m.W tym przypadku dluzsze otwory okolo 10 m wierci sie w przyblizeniu równolegle do siebie* Natomiast otwory o mniejszej dlugosci wierci sie pod ketem ostrym do otworów dluzszych tak, aby razem tworzyly one siatke trój ketów* Trójketny uklad otworów mozna równiez stosowac zarów¬ no w ociosach jak i w spegu oraz w stropie wyrobiska* W tym celu wierci sie otwory skosnie tak, aby tworzyly one nakladajece sie na siebie trój kety równoramienne i dodatkowo wierzchol¬ ki tych trój ketów leczy sie ze sobe za pomoce otworu wierconego prostopadle do plaszczyzn powierzchni wyrobiska* Taki sposób wiercenia otworów bardzo znacznie zwieksza odpornosc wyrobiska na dzialania statyczne i dynamiczne zwiekszajec tym samym wytrzymalosc mechaniczne odrzwi obudo¬ wy* Ponadto trójketny uklad otworów wierconych w ociosach wyrobiska skutecznie zmniejsza kumulacje energii w tych ociosach eliminujec calkowicie zagrozenie tepaniami.Przedmiot wynalazku jest dokladniej wyjasniony na rysunku, ma którym fig.1,3 i 5 przedstawiaje przekrój poprzeczny wyrobiska korytarzowego, fig* 2 i 4 - fragment wyrobiska w widoku z góry, a fig.6 - fragment wyrobiska w pionowym przekroju osiowym.Dak uwidoczniono na figurze 112 uodparnianie wyrobiska korytarzowego zgodnie z wynalazkiem wykonuje sie w nastepujecy sposób. Najpierw w odleglosci nie mniejszej niz 0,3 m od spegu wyrobiska w obu jego ociosach wierci sie otwory 1,2 rozmieszczone parami w odleglos¬ ci od 0,2 do 0,5 m od siebie* Otwory te se usytuowane równolegle do plaszczyzny spegu i skos¬ nie do plaszczyzny ociosu tak, ze kazda kolejna para otworów 1,2 przecina sie ze sobe w ksztalcie litery "X"* Nastepnie speg wyrobiska pokrywa sie siatke metalowe 3, na której umiesz¬ cza sie metalowe spegnice 4 zamocowane koncami do luków ociosowych 5 obudowy i ewentualnie konce te mocuje sie za pomoce kotwi 6 osadzonych w ociosach. Natomiast spegnice 4 mocuje sie w spegu za pomoce kotwi 7 usytuowanych skosnie wzgledem siebie tak, ze tworze one trapez mniejsze podstawe skierowany ku górze.Na figurze 3 14 uwidoczniony jest sposób uodparniania wyrobiska korytarzowego polegajecy na rozwiercaniu jego ociosów za pomoce skosnie usytuowanych otworów o róznej dlu¬ gosci, nie mniejszej jednak od 1,5 m, wierconych w odleglosci nie mniejszej niz 0,3 m,od spegu. Dluzsze otwory 8 o dlugosci okolo 10 m, w obu ociosach wierci sie w przyblizeniu równo¬ legle..Natomiast otwory krótsze 9 wierci sie pod ketem ostrym do otworów dluzszych 8 tak, aby razem tworzyly te otwory siatke trój ketów, których wierzcholki se usytuowane w róznych odle¬ glosciach od plaszczyzny ociosów wyrobiska.W rejonach o bardzo duzym zagrozeniu tepaniami korzystnie jest stosowac sposób uodparniania wyrobiska korytarzowego uwidoczniony na fig.5 i 6. Sposób ten zgodnie z wynalaz¬ kiem polega na rozwiercaniu calizny wokól wyrobiska, a wiec w spegu, ociosach i w stropie za pomoce otworów 10, 11 usytuowanych skosnie wzgledem siebie tak, ze tworze równoramienne, nakladajece sie na siebie trójkety. Poza tym wierzcholki tych trójketów leczy sie ze sobe dodatkowym otworem 12 usytuowanym prostopadle do plaszczyzn wyrobiska korytarzowego. Poszcze¬ gólne trójkety, utworzone z otworów 10, 11, w zaleznosci od zalegania skal wokól wyrobiska i ich kliwazu moge byc usytuowane prostopadle do powierzchni wyrobiska lub skosnie do tych powierzchni.Sposób uodparniania wyrobisk korytarzowych wedlug wynalazku nadaje sie do stosowa¬ nia wszedzie tam, gdzie dotychczas zawodzily inne sposoby uodparniania tych wyrobisk na dzia¬ lania statyczne i dynamiczne górotworu.148 751 3 Zastrzezenia patentowe 1* Sposób uodparniania wyrobisk korytarzowych na obciezenia statyczne i dyna¬ miczne, zwlaszcza wyrobisk zlokalizowanych w rejonach o wzmozonych naprezeniach górotworu i w rejonach zagrozonych tapaniami, znamienny t y m, ze w odleglosci nie mniej¬ szej niz 0,3 m od spagu w obu ociosach wyrobiska wierci sie parami otwory o dlugosci co najmniej 1,5 m rozmieszczone w odstepach od 0,2 do 0,5 m od siebie i usytuowane skosnie do plaszczyzny ociosu tak, aby kazda kolejna para otworów przecinala sie ze sobe w ksztalcie litery •X". 2. Sposób uodparniania wyrobisk wedlug zastrz.l, znamienny tym, ze speg wyrobiska pokrywa sie siatke metalowe, na której umieszcza sie spegnice zamocowane koncami do luków ociosowych obudowy, po czym spegnice te kotwi sie w spagu kotwiami usytuowa¬ nymi skosnie wzgledem siebie tak, aby tworzyly one trapez o mniejszej podstawie skierowanej ku górze* 3* Sposób uodparniania wyrobisk wedlug zastrzel, znamienny tym, ze w odleglosci nie mniejszej niz 0,3 m od spegu w obu ociosach wyrobiska wierci sie skosnie do plaszczyzny ociosu otwory o róznej dlugosci nie mniejszej jednak od 1,5 m, z których jedne otwory o dlugosci okolo 10 m wierci sie w przyblizeniu równolegle do siebie, a otwory o mniejszej dlugosci wierci sie pod ketem ostrym do otworów dluzszych tak, aby razem tworzyly one siatke trójketów* 4. Sposób uodparniania wyrobisk wedlug zastrz.l 13, znamienny tym, ze w ociosach, w spegu i w stropie wyrobiska wierci sie skosnie otwory usytuowane tak, aby tworzyly one równoramienne nakladajece sie na siebie trójkety, których wierzcholki leczy sie ze sobe dodatkowym otworem wierconym prostopadle do powierzchni wyrobiska* Fig.3148 751 ,*-• -— ¦L'-.ff-- PL