Przedmiotem wynalazku jest sposób pomiaru mrozoodpornosci porowatych materialów budowlanych, majacy zastosowanie w przemysle materialów budowlanych w celu okreslania trwalosci i przydatnosci materialów takich jak ceramika, kamien budowlany, beton.Znany sposób pomiaru mrozoodpornosci polega na tym, ze próbki materialów budowlanych nasyca sie woda przez okres nie krótszy niz 24 godziny, po czym zamraza przez 4 godziny. W zaleznosci od badanego materialu temperatura zamrazania waha sie w przedziale od -25°C do -15°C. Nastepnie próbki wklada sie do wody na ores 2-4 godzin celem rozmrozenia. Proces zamrozenia i rozmrozenia stanowi jeden cykl badawczy. Takich cykli nalezy przy ocenie odpor¬ nosci mrozowej materialu budowlanego wykonac kazdorazowo od 20 w przypadku betonu, cegly ceramicznej, do 50 w przypadku plytek kamionkowych elewacyjnych. Zatem caly okres badan trwa zgodnie z przedmiotowymi normami od 2 do 4 tygodni. Sa to badania bardzo pracochlonne, czaso- i energochlonne.Znany jest z literatury Fagerlund G. The international cooperative test ofthe critical degree of saturation method of assessing the freze thaw resistance of concrete, Materials and Structures vol. 10, nr 58, 1977, s. 231-253 sposób prognozowania odpornosci mrozowej betonu, który polega na wyznaczeniu róznicy miedzy krytycznym stopniem nasycenia kapilarnego badanej próbki, a funk¬ cja wyrazajaca zaleznosc podciagania kapilarnego od czasu t. Jezeli róznica ta przyjmuje wartosc ujemna dla t^336 godzin, to badany beton uznaje sie za niemrozoodporny. Sposób ten wymaga kazdorazowo badan w okresie 336 godzin oraz wielokrotnego zamrazania.Inny sposób znany z Maage M., Frostresistance and pore size distribution in bricks, Materials and Structures, vol. 17, N 101, 1984 polega na tym, ze na podstawie badan porowatosci próbki wyznacza sie wartosc odpornosci mrozowej przy zastosowaniu funkcji regresji. Sposób ten wymaga stosowania skomplikowanej aparatury - porozymetru rteciowego umozliwiajacego bada¬ nia calkowitej objetosci porów i rozkladu wielkosci porów, co nie moze byc realizowane powszech¬ nie, a zwlaszcza przez laboratoria zakladowe.Wynalazek dotyczy sposobu szybkiego pomiaru mrozoodpornosci porowatych materialów budowlanych na podstawie cech latwo dajacych sie zmierzyc i odzwierciedlajacych strukture, wlasnosci hydrauliczne i cechy mechaniczne tych materialów.2 147 759 Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze przeprowadza sie wstepne badania modelowe dla danego porowatego materialu budowlanego. Badania te polegaja na tym, ze mierzy sie podciaganie kapilarne próbek materialu, ich nasiagliwosc, dynamiczny wspólczynnik sprezystosci i wyznacza sie liczbe cykli zamrazania do zniszczenia próbek materialu, a nastepnie szacuje sie wspólczynnik funkcji regresji. Jej zmiennymi objasniajacymi sa: podciaganie kapilarne próbki po czasie przekra¬ czajacym moment zmniejszenia tempa podciagania kapilarnego oraz po ustalonym czasie obser¬ wacji procesu podciagania kapilarnego, nasiakliwosc próbki i jej dynamiczny wspólczynnik spre¬ zystosci, po czym na podstawie tej funkcji wyznacza sie liczbe cykli zamrazania do zniszczenia dla próbki materialu o nieznanej mrozoodpornosci, przy czym mierzy sie wartosci tych jej cech, które wystapily w funkcji regresji otrzymanej na podstawie wstepnych badan modelowych. Wstepne badania modelowe dla danego porowatego materialu budowlanego mozna przeprowadzic jedno¬ razowo. Nasiakliwosc próbek materialu mierzy sie metoda nasycania woda w prózni lub gotowania.Sposób wedlug wynalazku jest maloczasochlonny, prosty w realizacji, gdyz nie wymaga stosowania skomplikowanej aparatury. Tym samym umozliwia szybkie oznaczenie liczby cykli zamrazania do zniszczenia materialu.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony na przykladzie pomiaru mrozoodpornosci plytek kamionkowych elewacyjnych. Na etapie badan modelowych przeprowadzanych jednorazowo pobrane z toku produkcyjnego surowe plytki elewacyjne wypala sie w piecu laboratoryjnym w kilku róznych temperaturach uzyskujac tym sposobem zróznicowany material badawczy, na który w rozwazanym przykladzie skladalo sie 10 serii plytek. Dla wypalonych plytek mierzy sie podcia¬ ganie kapilarne (PK)t w okresie jednej doby dokonujac pomiarów w momentach t w odstepach 1 godziny, po czym mierzy sie ich nasiakliwosc Ng. Pomiar realizuje sie metoda gotowania w wodzie wedlug PN-70/B-12016, która nie wymaga stosowania specjalistycznej aparatury, a moze byc tu wykorzystana z uwagi na odpornosc plytek na dzialanie goracej wody. Nastepnie mierzy sie dynamiczny wspólczynnik sprezystosci Eo wedlug Brit. Stand. BS-1881. W kolejnym etapie mierzy sie mrozoodpornosc M plytek droga wielokrotnego zamrazania i rozmrazania wedlug PN-77/B- 12033. Mrozoodpornosc wyrazana jest liczba cykli do zniszczenia plytki.Wyniki badan modelowych zawarte w tabeli wykorzystuje sie do oszacowania funkcji regrersji opisujacej zaleznosc miedzy liczba cykli M, a zmiennymi objasniajacymi Ng, (PK)7, (PK)24, Eo.Funkcja ta ma postac M = -3,12 Ng - 3,59(PK)7 + 1,46 (PK)24 + 71,09 Uzyskana dla badanych plytek funkcja regresji nie zawiera zmiennej Eo, gdyz pozostaje ona w zwiazku liniowym z Ng. Dodatkowo upraszcza to praktyczne wykorzystanie sposobu pomiaru mrozoodpornosci elewacyjnych plytek kamionkowych, gdyz w dalszych badaniach nastepujacych po badaniach modelowych mierzy sie tylko (PK)y, (PK)24 i Ng.Tabela L.p. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.T°C 1100 1050 1000 900 800 1100 1050 1000 900 800 Ng [%] 8,7 13,2 15,23 16,07 16,66 10,43 13,33 16,48 15,63 17,19 (PK)7 [kg/m2] 10,1 13,07 15,34 16,45 14,04 13,13 13,20 12,68 16,00 13,27 (PK)24 [kg/m2] 15,3 20,12 25,60 26,68 23,30 27,06 20,02 20,38 27,82 21,94 Eo [GPa] 34,428 21,241 16,153 12,778 8,692 28,044 21,526 15,347 14,936 7,028 33 11 6 4 2 30 6 5 14,936 2147759 3 Zastrzezenia patentowe 1. Sposób pomiaru mrozoodpornosci porowatych materialów budowlanych, znamienny tym, ze przeprowadza sie wstepne badania modelowe dla danego porowatego materialu budowlanego polegajace na tym, ze mierzy sie podciaganie kapilarne próbek materialu, ich nasiakliwosc, dynamiczny wspólczynnik sprezystosci i wyznacza sie liczbe cykli zamrazania do zniszczenia próbek materialu, a nastepnie szacuje sie wspólczynniki funkcji regresji, której zmiennymi objas¬ niajacymi sa podciaganie kapilarne próbek po czasie przekraczajacym moment zmniejszenia tempa podciagania kapilarnego oraz po ustalonym czasie obserwacji procesu podciagania kapilarnego, nasiakliwosc próbki i jej dynamiczny wspólczynnik sprezystosci, po czym na podstawie tej funkcji wyznacza sie liczbe cykli zamrazania do zniszczenia dla próbki materialu o nieznanej mrozoodpor¬ nosci, przy czym mierzy sie wartosci tych jej cech, które wystapily w funkcji regresji otrzymanej na podstawie wstepnych badan modelowych. 2. Sposób pomiaru wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wstepne badania modelowe przepro¬ wadza sie jednorazowo. 3. Sposób pomiaru wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze nasiakliwosc próbek materialu mierzy sie metoda gotowania. 4. Sposób pomiaru wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze nasiakliwosc próbek materialu mierzy sie metoda nasycania woda w prózni. PL