Przedmiotem wynalazku jest sposób rejestracji polozenia elementów przestrzeni. Znany jest sposób rejestracji polozenia elementów przestrzeni polegajacy na fotogrametrycznym opracowaniu odczytu wielkosci katowych oraz odleglosciowych pomiedzy poszczególnymi elemen¬ tami przestrzeni.Wada znanego sposobu rejestracji jest koniecznosc stosowania precyzyjnego zespolu in¬ strumentów zarówno podczas rejestracji jak przy opracowaniu danych. Ponadto obsluga powyz¬ szych urzadzen wymaga personelu o wysokich kwalifikacjach specjalistycznych. Sposób reje¬ stracji polozenia elementów przestrzeni wedlug wynalazku polega na tym, ze wyznacza sie w te¬ renie cztery punkty i nad dwoma z nich umieszcza sie aparaty fotograficzne a dwa pozostale punkty leza na krawedziach bocznych teoretycznego prostopadloscianu, którego, sciany obejmu¬ ja wszystkie rejestrowane elementy przestrzeni, w których to punktach równiez umieszcza sie dwa urzadzenia do rejestracji polozenia elementów przestrzeni, tak aby dwie krawedzie urza¬ dzenia lezaly w plaszczyznie pionowej przechodzacej przez krawedzie prostopadloscianu a dwie inne krawedzie tego urzadzenia wyznaczaly plaszczyzne pionowa prostopadla do glównej celowej przechodzacej przez srodek optyczny aparatu. Nastepnie mierzy sie oddalenia kazde¬ go z punktów, w którym znajduje sie aparat, od najblizszej mu krawedzi pionowej prostopa¬ dloscianu oraz oddalenia tych krawedzi prostopadloscianu i wykonuje sie z kazdega stanowi¬ ska zdjecie fotograficzne przy wypoziomowanej osi a nastepnie jego powiekszenie w tej sa¬ mej skali, korzystnie dostosowane do przygotowanych uprzednio odpowiednich siatek perspe¬ ktywicznych. Na siatki perspektywiczne naklada sie wykonane zdjecia, tak, aby punkt glów¬ ny celowej na zdjeciu pokryl sie a przecieciem plaszczyzny glównej i linii horyzontu sia¬ tki, a obrazy prostych pionowych na zdjeciu byly równolegle do linii plaszczyzny glównej siatki. Przez kolejne perspektywy rejestrowanych punktów przestrzeni na kazdym ze zdjec2 147 665 wyznacza sie linie równolegle do plaszczyzny glównej, które przecinaja boki perspektywy obnizonej podstawy prostopadloscianu umieszczone na siatkach perspektywicznych w parze punktów.Nastepnie przenosi sie te punkty na boki kwadratu w ukladzie prostokatnym x,y dwu¬ krotnie, tak aby linie laczace pary odpowiednich punktów przeciely sie w punkcie, wyznacza¬ jac rzut poziomy rejestrowanego elementu przestrzeni w ukladzie x,y. Wysokosc punktu reje¬ strowany pod lub ponad otrzymanym rzutem odczytuje sie na drodze geometrycznej z wykorzy¬ staniem jednego zdjecia i odpowiadajacej mu siatki.Zaleta sposobu rejestracji polozenia elementów przestrzeni wedlug wynalazku jest stosowanie prostych i ogólnie dostepnych srodków technicznych oraz mozliwosc dokonywania rejestracji przez osoby nie posiadajace specjalistycznego przygotowania.Sposób rejestracji polozenia elementów przestrzeni wedlug wynalazku objasnia blizej przyklad wykonania pokazany na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia usytuowanie punktów- stanowisk aparatów fotograficznych i rzut poziomy teoretycznego prostopadloscianu, fig. 2 i 3 sposób nalozenia wykonanych zdjec na siatki perspektywiczne,a fig.4 sposób wyznacze¬ nia rzutu poziomego rejestrowanego punktu.W terenie, w którym dokonuje sie rejestracji elementów przestrzeni wyznacza sie cztery punkty 1, 2, 3t 4. Punkty 3 i 4 sa rzutami pionowych krawedzi bocznych prostopadlo¬ scianu, a punkty 1, 2 rzutami stanowisk aparatów fotograficznych. Zarys prostopadloscianu 5 obejmuje wszystkie rejestrowane elementy o zarysie 6 wsród których zaznaczono wybrany element 1. Przez element 7 z obu stanowisk aparatów fotograficznych nad punktami 1, 2 pro¬ wadzi sie plaszczyzny pionowe 8, 14 przecinajace sciany prostopadloscianu w krawedziach przecinajacych obnizona podstawe prostopadloscianu w parach punktów 9, 10 i 11, 12.Rzut prostokatny osi celowej ze stanowiska nad punktem 1 oznaczono na rysunku przez 13 a ze stanowiska nad punktem 2 przez 15. W punktach terenowych 3, 4 na krawedziach pro¬ stopadloscianu teoretycznego umieszcza sie tyczki pionowe urzadzenia do rejestracji polo¬ zenia elementów przestrzeni, nastepnie mierzy sie oddalenie punktów 1-3, 3-412-^ i wykonuje ze stanowisk nad punktami 1, 2 zdjecie fotograficzne, a nastepnie ich powie - kszenia 16, 17 i naklada sie je na siatki perspektywiczne 18, 19, tak aby punkt glówny 13.T5 celowych na zdjeciach pokryl sie z przecieciem plaszczyzny glównej i linii horyzontu siatki 18, 19, a obrazy prostych pionowych na zdjeciu byly równolegle do linii plaszczyzny glównej siatki 18, 19. Przez perspektywy punktu 7 prowadzi sie na obu zdjeciach linie pio¬ nowe przecinajace perspektywy obnizonych krawedzi podstawy prostopadloscianu w punktach 9, 10 i 11, 12. Nastepnie przenosi sie te punkty 9, 10 i 11, 12 na odpowiednie boki kwadra¬ tu 20 w ukladzie prostokatnym x,y. Pary prostych przechodzacych przez punkty 9, 10 i 11, 12 przecinaja sie w rzucie poziomym 7' punktu 7. Wysokosc punktu 7 wyznacza sie w sposób geometryczny.Zastrzezenie patentowe Sposób rejestracji polozenia elementów przestrzeni, znamienny tym, ze wyznacza sie w terenie cztery punkty i nad dwoma z nich umieszcza sie aparaty fotograficz¬ ne, a dwa pozostale punkty leza na krawedziach bocznych teoretycznego prostopadloscianu którego sciany obejmuja wszystkie rejestrowane elementy przestrzeni, w których to punktach równiez umieszcza sie dwa urzadzenia do rejestracji polozenia elementów przestrzeni, tak aby dwie krawedzie urzadzenia lezaly w plaszczyznie pionowej przechodzacej przez krawedzie prostopadloscianu a dwie inne krawedzie tego urzadzenia wyznaczaly plaszczyzne pionowa prostopadla do glównej celowej przechodzacej przez srodek optyczny aparatu, po czym mierzy sie oddalenia kazdego z punktów w którym znajduje sie aparat od najblizszej mu krawedzi pionowej prostopadloscianu oraz oddalenia tych krawedzi prostopadloscianu i wykonuje sie z kazdego stanowiska zdjecie fotograficzne przy wypozlomowanej osi, a nastepnie jego po¬ wiekszenie w tej samej skali, korzystnie dostosowane do przygotowanych uprzednio odpowie-147665 3 dnich siatek perspektywicznych, na które naklada sie wykonane zdjecie tak, aby punkt glówny celowej na zdjeciu pokryl sie z przecieciem plaszczyzny glównej i linii horyzontu siatki, a obrazy prostych pionowych na zdjeciu byly równolegle do linii plaszczyzny glównej siatki, ponadto przez kolejne perspektywy rejestrowanych punktów przestrzeni na kazdym ze zdjec wy¬ znacza sie linie równolegle do plaszczyzny glównej, które przecinaja boki perspektywy ob¬ nizonej podstawy prostopadloscianu umieszczone na siatkach perspektywicznych w parze pun¬ któw a nastepnie przenosi te punkty na boki kwadratu w ukladzie prostokatnym x,y dwukrot¬ nie, tak aby linie laczace pary odpowiednich punktów przeciely sie w punkcie wyznaczajac rzut poziomy rejestrowanego elementu przestrzeni w ukladzie x,y a wysokosc punktu rejestro¬ wana pod lub ponad otrzymanym rzutem odczytuje sie na drodze geometrycznej z wykorzysta - niem jednego zdjecia i odpowiadajacej mu siatki.147 665 12 1 10 20 FIG 4 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 400 zl PL