Wynalazek niniejszy dotyczy kólka, obracanego swobodnie na osi, zwlaszcza kólka do wózka kopalnianego, którego zlozone lozysko sklada sie co najmniej z jednego lozyska walkowego lub kulkowe¬ go, przejmujacego obciazenie osi kólka, oraz jednego lozyska walkowego lub kul¬ kowego, przejmujacego nacisk, skierowany wzdluz osi kólka, W znanych kólkach tego rodzaju, ob¬ racanych swobodnie na osi, w irazie uszko¬ dzenia lub zuzycia sie kólka lub jego lo¬ zyska trzeba bylo oddzielnie zdejmowac piaste kólka i lozysko walkowe, poczem nakladac na os w odwrotnej kolejnosci nowe lozysko wzglednie kólko. Wymiana powyzsza jest klopotliwa i zabiera duzo czasu, wskutek czego wózek jest zawsze wycofany z obiegu na dluzszy okres czasu, co zwlaszcza w kopalni stanowi dajaca sie odczuwac niedogodnosc. Równiez w razie wymiany czesci, uszkodzonych na dole w kopalni, poszczególne czesci lozyska, wsku¬ tek lezenia ma spodku ulegiaja bardzo latwo zanieczyszczeniu, co powoduje przy skladaniu lozyska zanieczyszczenie jego wnetrza unoszacym sie w powietrzu py¬ lem, wynikiem czego jest szybkie zuzywa¬ nie sie lozyska walkowego, szczególnie czulego na pyl, oraz ciezkie obracanie sie kólka.Powyzsze niedogodnosci sa usuniete wedlug wynalazku w ten siposób, ze zlozo¬ ne lozysko walkowe lub kulkowe jest u- raieszczone w piascie, podzielonej na dwie polowy i obejmujacej to lozysko, tak izkólko wraz z piasta moze byc zdejmowa¬ ne z^l^K^l^kiie nasuwane na nia, jako calosc. Wiym jj^ygpikdfiu zastosowane jest kóllko z piasta, podzielona w plaszczyznie pilomowiej na dlwie jeidlnakoiwe polówki, i za¬ opatrzone na powierzchni zewnetrznej w wystepy, tak ze kólko moze byc sciagniete z latwoscia z osi wraz z piasta zapomoca palaka, zahaczonego o wystepy piasty, oraz sruby, dociskanej do powierzchni czo¬ lowej konca osi. W miejscu polaczenia o- bydwóch polówek piasty jest umieszczona zaoptaittfzoma w przeigródki ikiomoira, stano¬ wiaca zbiornik smaru, przyczem przegród¬ ki sluza do centrowania walków pozio¬ mych, a z drugiej strony tworza kanaly, przez które smar doplywa do lozyska.Wymiana uszkodzonych kólek moze byc uskuteczniana w prosty sposób, przy¬ czem kólko wraz z piasta wymienia sie bezposrednio na takiez kólko, przygoto¬ wane w miejscu postoju wózka, bez ko¬ niecznosci wycofywania wózka z obiegu na dluzszy okres czasu.Przyklad wykonania wynalazku jest u- widoczniony na rysunku, mianowicie fig. 1 przedstawia przekrój kólka, umocowane¬ go na osi; fig. 2 — kólko z zalozonym na piascie palakiem w widoku zboku, a fig. 3— widok zprzodu samego palaka.Kólko do wózka kopalnianego jest o- sadzone obrotowo na zwezonym czopie 6 osi 1, pnzyczem tarcza 8 z obwodem 9 sta¬ nowia jedna calosc, a piasta druga jego czesc.Piasta kólka jest podzielona w pla¬ szczyznie pionowej posrodku i sklada sie z dwóch jednakowych polówek 10, 10'. W plaszczyznie podzialowej te polówki sa wyposazone na stykajacych sie krawe¬ dziach wewnetrznych w kolnierze 11, mie¬ dzy któremi jest zamocowana wspólsrod- kowo tarcza 8 zapomoca kilku srub 12, rozmieszczonych w kolnierzach piasty.Sruby 12 zabezpieczone sa przed odkre¬ ceniem zapomoca nakretek 13 z lenkami.Obydwie polówki 10, 10' piasty na ze¬ wnetrznych koncach zaopatrzone sa w obrzeza 14, 14', odgiete ku osi. Utworzona w ten sposób komora wewnetrzna w pia¬ scie sluzy do umieszczenia w niej lozysk walkowych 15, 16, 17. Obydwa lozyska ze¬ wnetrzne 15 i 17 posiadaja walki poziome, umieszczone zas miedzy niemi wewnetrz¬ ne lozysko 16 przejmuje nacisk osiowy. Os 1 jest obtoczona schodkowo na czopie 6 celem ulatwienia osadzania i centrowania na niej lozyska zlozonego. Lozyska 15, 16, 17 sa utworzone z wewnetrznych pierscie¬ ni 21, 18, 19 oraz zewnetrznych pierscieni 20, 18', 22, miedzy któremi sa umieszczone walki 23, 24, 25, przytrzymywane klatkami 26, 27, 28. Zewnetrzne pierscienie 20, 22 obydwóch lozysk 15, 17 sluza do utrzy¬ mywania w miejscu pierscierni 18, 18' lozy¬ ska 16, przejmujacego nacisk osiowy, i sa zaopatrzone w wykroje 29, 30 celem u- mozliwienia doplywu smaru, wtlaczanego do wnetrza piasty zapomoca np. smarow¬ nicy Stauffer'a 31, do wnetrza obydwóch lozysk 15 i 17. W lukowych wydrazeniach pierscieniowych 33, przeznaczonych na zbiornik smaru i wykonanych w po¬ wierzchniach czolowych zwróconych ku so¬ bie polówek 10, 10' piasty, znajduja sie przegródki 32, 32', które sluza do centro¬ wania lozyska 16, przejmujacego nacisk osiowy i umieszczonego pomiedzy lozy¬ skami 15 i 17, przyczem zapewniaja do¬ plyw smaru dookola pierscieni 18, 18* oraz przez wykroje 29 do wnetrza lozysk. Ce¬ lem nalezytego utrzymywania walków 24 pierscienie 18, 18' na zwróconych ku so¬ bie powierzchniach sa wyposazone w wy¬ stepy pierscieniowe 16', na których walki moga opierac sie, wskutek czego lozysko 16 wraz z walkami podczas zdejmowania kólka z osi zostaje przytrzymane w pia¬ scie.Wewnetrzny pierscien 19 wewnetrznego lozyska 17 jest stale osadzony na osi, pod¬ czas gdy wewnetrzny pierscien 21 ze- — 2 —Wnetrziiego lozyska Z5 jest osadzony na osi przesuwnie i jest dociskany do czolowej (powierzchni oporowej 37 zwezonego czopa 6 zapoimoca wkleslej pokrywki 34 i spre¬ zystej podkladki 35 oraz wkreconej sruby 36 i zabezpieczony jednoczesnie przed obra¬ caniem sie. Pierscien 21 sluzy do zamoco- wywania piasty 10 wzglednie calego kólka na osi. Zabezpieczenie piasty przed prze¬ suwaniem sie wzdluz osi z powodu nacisku osiowego uskutecznione jest w ten sposób, ze w razie np. nacisku w strone sruby 36 nacisk ten zostaje przekazany przez obrze¬ ze 14 za posrednictwem zewnetrznego pier¬ scienia 20, 18', a nastepnie przez walki 24 i pierscien 18 na wewnetrzny pierscien 19, który opiera sie zkolei na czolowej po¬ wierzchni osi 1. Odwrotny nacisk przeno¬ szony jest z obrzeza 14* za posrednictwem pierscieni 22, 18, 18', 21 na pokrywke 34, przytrzymywana na osi zapomoca sruby 36.Zagiete ku osi obrzeza 14, 14' obydwóch polówek 10, 10' piasty sa wyposazone na krawedziach w uszczelniajace pierscienie 38, 38', z których jeden styka sie z we¬ wnetrznymi pierscienieim 19, a dragi — z pokrywka 34, przez co wnetrze lozyska jest zabezpieczone od kurzu, mogacego do¬ stac siie do wnetrza, jednoczesnie zas unie¬ mozliwiony jest wyplyw smaru nazewnatrz.Polówka 10 piasty posiada na powierzchni zewnetrznej wystepy 39, za które moze za¬ haczac (fig.2) palak 41, wykonany z pla¬ skownika i zaopatrzony w srube 40, który to palajk sluzy do sdagania piasty z osi, co umozliwia spokojne bez uderzen zdejmo¬ wanie jej wraz ze zlozonem lozyskiem 15, 16, 17. Sruba 40 podczas zdejmowania kól¬ ka z osi opiera sie na czolowej (powierzchni czopa 6. Wymiana kólka uskutecznia sie w ten sposób, ze po wykreceniu sruby 36 zaklada sie palak 41, zahaczajacy swemi koncami za wystepy 39 piasty, poczem za¬ pomoca wkrecania sruby 40 sciaga sie pia¬ ste 10, 10' z czopa 6. Wraz z piasta zosta¬ ja zdjete z osi jednoczesnie lozyska walko¬ we 15, 16, 17 oprócz wewnetrznego pier¬ scienia 19, który musi byc zdejmowany osobno w razie potrzeby. Nastepnie na czop 6 moze byc nasuniete inne kólko, zao¬ patrzone w podobne lozysko zlozone.Wskutek umieszczenia lozyska 16, przejmujacego nacisk osiowy, miedzy oby¬ dwoma lozyskami 15, 17 osiaga sie nadzwy¬ czaj zwarty uklad.Pomiadlto otsiaga sie równiez zmiadzma po¬ wierzchnie oporu piasty, co umozliwia przeciwstawianie oporu nawet znacznemu momentowi, wychylajacemu kólko.Wreszcie jednakowe ksztalty i wymia¬ ry prawie wszystkich czesci skladowych u- mozliwiaja wytwarzanie tych czesci w spo¬ sób najwiecej korzystny.Zamiast wystepów, wystajacych z po¬ wierzchni piasty, powierzchnie te mozna zaopatrzyc we wglebienia, których scianki beda zastepowaly powyzsze wystepy.Wreszcie lozyska walkowe moga byc rów¬ niez zastapione przez lozyska kulkowe. PL