Niniejszy wynalazek moze miec zasto¬ sowanie w celu uzyskania dodatkowej sily ciagnacej, w kierunku poziomym lub pio¬ nowym, przez wykorzystanie energji ga¬ zów wylotowych, powstajacych przy pracy silników spalinowych lub wybuchowych.Dzialanie dyszy jest oparte na reakcji, powstajacej przy rozprezaniu sie gazu.Sila ciagnaca powstaje wskutek wy¬ twarzania, w sposób nizej opisany, na pew¬ nej czesci wewnetrznej powierzchni dyiszy wanstwy gazu sprezonego, zas na pewnej czesci jej zewnetrznej powierzchni niedo- preznosci w stosunku do stopnia sprezania gazów wewnatrz calosci instalacji, oraz wskutek odnawiania tego stanu w miare Jego zanikania.Gazy sprezone, niezbedne do funkcjo¬ nowania dyszy, uzyskuja sie badzto przez gromadzenie gazów wylotowych powsta¬ lych przy pracy silników, badzto przez odpowiednia reakcje chemiczna, badzto przez mechaniczne ich sprezanie, przy- czem w tym wypadku szczególnie nadaje sie do zastosowania sprezone powietrze.Na rysunku dla przykladu przedsta¬ wiono forme wykonania wynalazku.Fig. 1 przedstawia dysze od strony sil¬ nika, t. j. zewnetrzna jej powierzchnie; fig. 2 przedstawia pionowy przekrój po linji A—A na fig. 1, prtzyczem silnik (12) jest przedstawiony schematycznie; fig. 3 — powiekszony przekrój po linji B—B na fig. 1; fig. 4 przedstawia przekrój po linji C—C na fig. 2; fig. 5 przedstawia przekrój po linji #^Q^a f|g. 2tiig&6—9 przedstawia¬ ja czesciowe przekroje po linji 2?—B na fig. 1 przy czterech odmiennych poloze¬ niach otworów w tarczach 6 i 7 w stosunku do komórki 4, odpowiadajacych czterem fazom dzialania kazdej komórki.•W wykonaniu wedlug fig. 1—9 liczba 1 oznacza zbiornik, sluzacy do zetkniecia sie gazów sprezonych, doplywajacych przez przewód 2, z wewnetrzna powierzch¬ nia dysku 3. Dysk 3, przymocowany do zbiornika 1, tworzy jedna z jego scianek i posiada liczne (szpary) komórki 4, odgro¬ dzone od siebie przegródkami 5, prosto- padlemi do powierzchni dysku 3. Taircza wewnetrzna 6 i wewnetrzna 7 sa osadzone, w sposób znany, na wspólnej osi 8 obraca¬ jacej sie w lozyskach 9, umieszczonych w srodku dysku 3. Przy obracaniu sie osi 8 tarcze 6 i 7 slizgaja sie na dysku 3, do którego w czesci m — n (fig. 2) doklad¬ nie przylegaja.Tajrcza 6 posiada otwory wlotowe 10 (fig. 3), tarcza 7 — otwory wylotowe U.Powierzchnie tarcz 6 i 7, przylegajace do dysku 3, sa plaskie, powierzchnie odwró¬ cone od niego, w odstepach pomiedzy o- tworami, maja ksztalt uwidoczniony w przekroju na fig. 3, w celu zmniejszenia oporu gazów i zredukowania wirów pod¬ czas obracania sie tarcz.Przy obracaniu sie tarcz 6 i 7 poszcze¬ gólne komónki 4 zostaja odsloniete lub za¬ mkniete od strony zbiornika 1 lub od stro¬ ny przeciwleglej w zaleznosci od kazdo¬ razowego polozenia w stosunku do kazdej z nich otworów wlotowych 10 i wyloto¬ wych li.Polozenie otworów wlotowych 10 w sto^ sunku do otworów wylotowych 11 jest sta¬ le, a mianowicie: odslonieciu poszczególnej komórki 4 od strony zbiornika 1 odpowia¬ da zamkniecie jej od strony przeciwleglej i odwrotnie (fig. 3), przyczem odsloniecie komórki1 4 z jednej strony rozpoczyna sie dopiero pó zupelnem zamknieciu jej z dru¬ giej strony. W tym celu rozpietosc otwo¬ rów q—f, wzglednie g—h (fig. 3), jednej tarczy jest mniejsza od szerokosci odste¬ pów pomiedzy otworami h—r, wzglednie p—q drugiej co najmniej o podwójna sze¬ rokosc k—/ komórki 4, zas srodki otwo¬ rów jednej tarczy leza naprzeciwko srod¬ ków odstepów pomiedzy otworami drugiej (linja s—t fig. 3).Ruch obrotowy osi 8 i osadzonym na niej tarczom 6 i 7 nadaje silnik 12, przy¬ mocowany do zbiornika 1 lub innej nieru¬ chomej czesci zapomoca jednego ze zna¬ nych urzadzen, napnzyklad ramy 13 (fig. 1 i 2). Silnik moze byc elektryczny, spali¬ nowy, poruszany zapomoca gazów sprezo¬ nych lulb inny, o zmiennej ilosci obrotów i zapewnionej moznosci jej regulowania.Moc silnika jest dostateczna do nadania tarczom 6 i 7 najwiekszej dopuszczalnej ilosci obrotów, biorac pod uwage znaczne tarcie ich o dysk 3.Stosunek wzajemny rozmiarów (fig. 3) rozpietosci q—/. otworu wlotowego 10, rozpietosci g—h otworu wylotowego U, szerokosci k—/ i wysokosci v—r komórki 4 jest, wedlug wynalazku, obrany tak, iz prizy pelnym biegu silnika 12 oraz naj- wiekszem przewidzianem -dla danego u- rzadzenia cisnieniu gazów sprezonych czas trwania odsloniecia komórki 4 przez otwór wlotowy 10 odpowiada okresowi za¬ niku w niefj niedopreznosci w stosunku do stopnia sprezenia gazów wewnatrz zbior¬ nika 1, zas czas trwania odsloniecia ko¬ mórki 4 przecz otwór wylotowy U odpo¬ wiada okresowi rozprezania uprzednio wprowadzonych do niej gazów sprezonych, uwzgledniajac warunek nadania kazdej czesci skladowej, szczególnie zas prze¬ gródkom 5, dostatecznej wytrzymalosci, Urzadzenie wedlug fig. 1 — 9 dziala w nastepujacy sposób.W czasie biegu silnika 12 tarcze 6 i 7 wiruja z osia 8. Równoczesnie gaz sprezo- — 2 — iny doplywa przez przewód 2 do zbiornika /, uzupelniajac ubytek powstaly wskutek jego rozprezenia w komórkach 4 i utrzy¬ mujac stopien jego sprezenia w zbiorniku 1 na stalej przecietnej wysokosci. W za¬ leznosci od kazdorazowego polozenia o- tworów 10 i 11 vr stosunku do komórek 4 w dzialaniu kazdej z nich odróznia sie naste¬ pujace cztery ifazy, tworzace cykli.Pierwsza faza — wydmuch (fig. 6).Gaz sprezony, znajdujacy sie w komórce 4, po przesunieciu sie tarcz 6 i 7 w poloze¬ nie uwidocznione na fig. 6, uzyskuje wyj¬ scie nazewnatrz, wytwarzajac przez reak¬ cje sile w kierunku dzialania dyszy (kie¬ runek 0 — fig. 2 i 6). W okresie trwania fazy pierwszej sila ta jest zmienna, a mia¬ nowicie: w chwili odsloniecia komórki 4 (przypuszczajac momentalne jej otwarcie) równa sie ona sile cisnienia gazów na scianke, utworzona przez tarcze 6 przed odslonieciem komórki 4 przez tarcze 7; w chwili osiagniecia cisnienia w jedna at¬ mosfere spa*da ona do zera (w stosunku do calosci), oraz przy dalszem trwaniu odsloniecia osiaga ona wzgledna wartosc ujemna wskutek bezwladnosci gazów.Podczas trwania fazy pierwszej gazy w czasie rbzprezania tworza fale, wierzcho¬ lek której w chwili jej powstania znajdu¬ je sie bezposrednio przy powierzchni tar¬ czy 6, zamykajacej komórke 4 od strony zbiornika /. Bezwladnosc czasteczek po¬ wietrza, znajdujacych sie przy wylocie komórki 4, przedluza okres trwania roz¬ prezania. Ze wzgledu na kolejnosc odslo¬ niecia poszczególnych komórek 4, gazy sprezone w czasie rozprezania napotykaja czasteczki powietrza stosunkowo mniej u- ruchomione, co powoduje powstanie licz¬ nych fal w pradzie gazów wychodzacych i korzystnie wplywa na wydajnosc dyszy.Druga faza (fig. 7). Po przesunieciu sie tarcz 6 i 7 w polozenie uwidocznione na fig. 7 komórka 4 zostaje zamknieta z obu stron. Cisnienie zawartych w niej gazów zalezy od czasu trwania rozprezania ga~ zów podczas fazy pierwszej i przecietnie wynosi okolo jednej atmosfery.Trzecia faza — issanie (fig. 8). Po od¬ slonieciu komórki 4 od strony zbiornika 1, niedopreznosc zawartych w niej gazów w stosunku do stopnia sprezenia ich w zbior¬ niku 1 powoduje ssanie i doplyw do niej gazów sprezonych. Równoczesnie przeciw¬ legla, w stosunku do komórki 4, czesc zbiornika 1 wytrzymuje cisnienie wtla¬ czanych do niego gazów sprezonych. Cal¬ kowity wynik dzialania gazów wewnatrz urzadzenia, a mianowicie: elastyczne ude¬ rzenie gazów doplywajacych do komórki 4, cisnienie na przeciwlegla scianke zbior¬ nika 1 oraz powrotne fale gazów wytwa¬ rzaja impuls w kierunku dzialania dyszy (kierunek 0 — fig. 2 i 8).Czwarta faza (fig. 9). Po zamknieciu komórki 4 od strony zbiornika do chwili odsloniecia jej od strony przeciwleglej, t. j. rozpoczecia pierwszej fazy, zawiera ona gazy o stopniu sprezenia zblizonym do stopnia sprezenia ich wewnatrz zbiorni¬ ka 1.Podczas pracy dyszy w kazdej chwili jej sila ciagnaca jest wypadkowa sil po¬ wstalych wskutek dzialania gazów w ko¬ mórkach 4, znajdujacych sie w pierwszej i trzeciej fazach. Sily te podczas trwania kazdej fazy sa zmienne i w kazdej chwili maja wartosc niejednakowa w poszczegól¬ nych komórkach 4. Ze wzgledu jednak na znaczna liczbe cyklów, powtarzajacych sie w krótkim odstepie czasu, sila ciagnaca jest w przyblizeniu stala. Zalezy ona od stopnia sprezenia gazów w zbiorniku 1 oraz od ilosci obrotów silnika 12, t. j. od ilosci przeplywajacych gazów sprezonych.Regulacja sily ciagnacej osiaga sie przez zmiane, w sposób znany, stopnia sprezenia gazów doplywajacych do zbiornika 1 albo przez zmiane ilosci obrotów silnika 12 przy jednoczesnem utrzymaniu na stalej wysokosci stopnia sprezenia gazów, t. j. — 3 —przez regulacje ich doplywu zapomoca jednego ze znanych urzadzen nieprzedsta- wionych na rysunku, naprzyklad zapomo¬ ca klapy.Szereg wirów i fal powstajacych we¬ wnatrz urzadzenia powoduje równiez nie¬ jednolitosc sprezania i niedopreznosci w poszczególnych komórkach 4 przy rozpo¬ czeciu pierwszych i trzecich faz.Ujemne i dodatnie wplywy tych od¬ chylen wzajemnie sie kompensuja, nie wy¬ wierajac znaczniejszego wplywu na wy¬ dajnosc calosci. PL