Przedmiotem wynalazku jest uklad do przeksztalcania nocy predu stalego na pred przenienny i ewentualnie ponownie na pred staly o innych paranetrach, to Jest o zmienio¬ nym natezeniu i zmienionym napieciu. Istotna Jest przy tyo mozliwosc galwanicznego roz¬ dzielenia obwodów zasilania 1 odbioru. W ukladzie wedlug wynalazku niezbedne do przeksz¬ talcenia mocy cykliczne przelaczanie nastepuje bezpredowo, przez co unika sie strat komu¬ tacyjnych. Ponadto, wartosci napiecia lub predu po przeksztalceniu daje sie regulowac bez dodatkowych strat mocy, co pozwala przykladowo na budowe wysokosprawnych stabilizowanych urzedzen zasilajecych.Do przeksztalcania mocy predu stalego se powszechnie stosowane uklady, w których zachodzi cykliczne przelaczanie kierunku predu w pierwotnych uzwojeniach transformatora za pomoce bezstykowych urzedzen przeleczajecych, na przyklad tranzystorowych. Przeksztalcone co do parametrów moc odbiera sie z uzwojen wtórnych transformatora. Wade tych ukladów jest stala wartosc stosunków napiecia i predu po stronie wtórnej transformatora do napiecia i predu zasilania, przez co nie jest mozliwa regulacja napiecia lub predu w odbiorniku bez dodatkowych strat mocy.Do przeksztalcania mocy predu stalego se równiez stosowane uklady impulsowe, w któ¬ rych energia predu stalego jest cyklicznie gromadzona w dlawiku, a nastepnie przy zmienio¬ nych parametrach przekazywana do zespolu odbiorczego. W tak wykonanych przeksztaltnikach wartosc napiec lub predów wtórnych moze byc regulowana bez dodatkowych strat mocy droge zmiany stosunku czasu ladowania indukcyjnosci do czasu Jej rozladowywania. Wade takich przekszteltnikówjest jednak koniecznosc przerywania predu roboczego w pierwotnym obwodzie dlawika, czemu towarzyszy gwaltowne narastanie napiecia. W tych warunkach powstaje znacz-2 146 090 ne straty komutacyjne, nawet w przypadku zastosowania specjalnych impulsowych tranzysto¬ rów i impulsowych diod. Bez takich elementów przeksztaltniki impulsowe pracujace z du¬ za czestotliwoscie przeksztalcania, korzystne z punktu widzenia gabarytów i masy, w ogó¬ le nie moge byc budowane.Celem wynalazku jest uklad do przeksztalcania mocy pradu stalego, w którym komu¬ tacja odbywa sie w stanach bszpredowych, a równoczesnie mozliwa jest regulacja paramet¬ rów przeksztalconej mocy bez dodatkowych strat. Pozwala to na poprawe cech konstrukcyj¬ nych i uzytkowych przeksztaltników,glównie dzieki zwiekszeniu ich sprawnosci. W konsek¬ wencji, mozliwe staje sie zmniejszenie masy i gabarytów oraz obnizenie temperatury pra¬ cy elementów, a przez to zwiekszenie ich trwalosci i niezawodnosci.Uklad wedlug wynalazku charakteryzuje sie tym, ze szeregowo z zespolem odbior¬ czym jest wlaczony zespól rezonansowo-diodowy, skladajacy sie z dlawika szeregowo pola¬ czonego z kondensatorem oraz z diody poleczonej anode z punktem poleczenia dlawika z kondensatorem, a katoda z dodatnim biegunem zasilania i z diody polaczonej katode z pun¬ ktem polaczenia dlawika z kondensatorem, a anoda z ujemnym biegunem zasilania.Zalete ukladu wedlug wynalazku jest nie tylko mozliwosc dokonywania przeleczen w chwilach bezpredowych, lecz równiez rozpoczynania kolejnych pólokresów przeksztalcania z opóznieniem. W efekcie, eliminuje sie niemal calkowicie straty komutacyjne oraz umo¬ zliwia regulacje napiecia lub natezenia predu baz dodatkowych strat.W przeksztaltnikach zbudowanych na podstawie ukladu wedlug wynalazku moge byc stosowane zwykla tranzystory i diody, nie przydatne w znanych przeksztaltnikach impul¬ sowych, natomiast zastosowanie impulsowych tranzystorów i diod pozwala na uzyskanie nie¬ osiagalnych innymi metodami czestotliwosci i sprawnosci* Uklad wedlug wynalazku jest blizej wyjasniony na zaleczonym rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przykladowy schemat przeksztaltnika mocy predu stalego, fig. 2 - ze¬ spól odbiorczy z fig. 1, wykonany w znany sposób w postaci mostka prostowniczego 4, fig. 3 - odmiane zeapolu odbiorczego z fig. 2, rózniaca sie tym, iz w miejsce mostka prostowniczego zastosowano dwupolówkowy prostownik zasilany przez transformator. Nato¬ miast na fig. 4 przedstawiono wykres przebiegu pradów, a na fig. 5 - wykres przebiegu napiec w elementach ukladu z fig. 1. Na fig. 4 i 5 oznaczono przez: I - pred w zespole odbiorczym, I - skladowe magnesujece predu transformatora z fig. 3, U - napiecie zródla zasilania, U - napiecie kondensatora, U^ - napiecie dlawika i przez U ,. - spa¬ dek napiecia na zespole odbiorczym z fig. 2 lub 3.Jak uwidoczniono na rysunku, uklad do przeksztalcania mocy predu stalego sklada sie z przelecznika zlozonego z tranzystorów 112, sluzecego do zmiany kierunku predu w przyleczonym do niego zespole odbiorczym A i poleczonym szeregowo z zespolem rezonan- sowo-diodowym B, zlozonym z dlawika 9, kondensatora 10 i diod 7 18. Uklad zasilany jest z nie pokazanego na rysunku zródla predu stalego o napieciu U • Przeksztalcona moc za posrednictwem zespolu odbiorczego A przekazywana jest do odbiornika 3.Funkcjonowanie ukladu wedlug wynalazku wynika z jego budowy i ma przebieg naste¬ pujacy. Cykl przekaztalcenia mocy rozpoczyna sie przy zerowych wartosciach predu I w dlawiku 9 i napiecia UQ na kondensatorze 10 przez wysterowanie do pelnego nasycenia tran¬ zystora 1. W zespole odbiorczym pojawia sie pred 1, który do chwili t. ma przebieg si¬ nusoidalny /fig. 4/. Równoczesnie, napiecie U„ kondensatora 10 zmienia sie takze harmo- c nlcznie /cosinusoidalnie/ od zera do wartosci równej napieciu zasilania /U ¦ U /. Dal- c z szy wzrost napiecia UQ jest niemozliwy na skutek przeplywu predu dlawika 9 przez diode 7. Dzieki temu napiecie U^ dlawika 9 uzyskuje wartosc stale, równa napieciu UQ(jD zaspo- lu odbiorczego A, przez co dalszy spadek predu I zachodzi liniowo. Przyczyne tego jest stala wartosc napiecia U .b, wynikajeca z duzej wartosci pojemnosci kondensatora 6. W chwili t konczy 8ie takt roboczy, gdyz pred zespolu odbiorczego uzyskuje wartosc rów¬ ne zeru /w przypadku zespolu odbiorczego z fig. 2/ lub wartosc I predu mangesujecego transformatora 5 /w przypadku zespolu odbiorczego z fig. 3/. W efekcie, nastepuje obnize¬ nie do zera napiecia U., zespolu odbiorczego A. Tranzystor 1 pozostawia sie nadal w stanie nasycenia w celu umozliwienia przeplywu predu magnesujecego I transformatora 5. Po uply¬ wie czasu tQ, zaleznego od zapotrzebowania na moc, blokuje sie tranzyator 1 1 wyaterowu-146 090 3 je tranzystor 2, co powoduje przerzut predu magnesujecego z tranzystora 1 do tranzystora 2, a nastepnie zniane kierunku predu i rozpoczecie nowego taktu roboczego, konczecego sie stanen bezpredowym dlawika 9 i beznapieciowym kondensatora 10, czyli stanea wyjsciowym* Nowy cykl przeksztalcania rozpoczyna sie po czasie t , równiez wybranym z przeslanek re¬ gulacyjnych.Z powyzszego opisu wynika, ze przeksztaltniki nocy predu stalego, budowane wed¬ lug ukladu bedecego przedmiotem wynalazku, zachowuje glówne zalete przeksztaltników im¬ pulsowych, a mianowicie mozliwosci regulacyjne bez dodatkowych strat mocy* Maje one jed¬ nak nad mini te wyzszosc, ze nie wystepuje w nich praktycznie straty komutacyjne, W efe¬ kcie, przy zastosowaniu podzespolów pólprzewodnikowych o okreslonych zdolnosciach komu¬ tacyjnych, moge byc uzyskane znacznie wyzsze czestotliwosci robocze i sprawnosci niz w znanych przeksztaltnikach impulsowych, co decyduje korzystnie o gabarytach, masie, kosz¬ cie i wlasciwosciach uzytkowych przeksztaltników mocy predu stalego. W szczególnosci, wysoka sprawnosc zmniejsza nagrzewanie sie elementów pólprzewodnikowych i ich otoczenia, co ma istotny wplyw na trwalosc i niezawodnosc przeksztaltników* Zastrzezenie patentowe Uklad do przeksztalcania mocy predu stalego droga cyklicznego przeleczanla predu w zespole odbiorczym za pomoce jednego ze znanych ukladów przeleczajecych, na przyklad tranzystorowego, znamienny tym, ze szeregowo z zespolem odbiorczym A wleczo¬ ny jest zspól rezonensowo-diodowy /B/ skladajecy sie z dlawika /9/ szeregowo poleczonego z kondensatorem /10/ oraz z diody /7/, poleczonej anode z punktem poleczenia dlawika /9/ z kondensatorem /10/, a katode z dodatnim biegunem zasilania /?/ i z diody /8/, poleczo¬ nej katode z punktem poleczenia dlawika /9/ z kondensatorem /10/, a anode z ujemnym bie¬ gunem zasilania /-/•146 090 B Fio.-l 5 C d Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 cgz.Cena 400 zl PL