Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do tloczenia zwlaszcza na prasie pojedynczego dzia¬ lania majace zastosowanie w obróbce metali do wykrawania metoda hydrauliczno mechaniczna.Znane jest urzadzenie dokladnego wykrawania metoda hydrauliczno-mechaniczna wedlug patentu tymczasowego PRL nr 88 180 posiadajace komore cisnieniowa umiejscowiona bezposred¬ nio w obudowie matrycy przesuwajacej sie w czasie wykrawania razem z matryca, przy czym w obudowie tej matrycy umiejscowiony jest tlok uplastyczniajacy, na który samoczynnie, równo¬ czesnie z matryca wykrawajaca dziala cisnienie cieczy pochodzace z tej samej komory cisnieniowej.Niedogodnoscia opisanego rozwiazania jest obnizenie maksymalnej sily cisnienia w stosunku do maksymalnej sily prasy mimo znacznego nawet zapasu energii w kole zamachowym prasy.Pewna niedogodnoscia eksploatacyjna jest koniecznosc sprawdzania ilosci czynnika hydrauli¬ cznego, którego ubytki nie sa uzupelnione samoczynnie.W celu wyeliminowania wspomnianych niedogodnosci wytyczono zadanie opracowania urzadzenia do dokladnego tloczenia umozliwiajacego rozszerzenie zakresu stosowania pras mechanicznych pojedynczego dzialania do operacji wielozabiegowych, wymagajacych sil przewyz¬ szajacych sile nacisku prasy, a przy tym kontrolowanych co do wielkosci oraz przykladanych do narzadzi roboczych w okreslonej kolejnosci.Urzadzenie do tloczenia wedlug wynalazku charakteryzuje sie tym, ze ma wielostopniowa komore cisnieniowa, w której usytuowanyjest tlok roboczy o wiekszej powierzchni czolowej, oraz co najmniej jeden tlok o mniejszej powierzchni czolowej osadzony przesuwnie w tloku roboczym, przy czym komora cisnieniowa polaczonajest z komora wyrównawcza a obie komory cisnieniowa i wyrównawcza wraz z tlokami usytuowane sa w plycie górnej, osadzonej przesuwnie wzgledem plyty podstawy i powiazanej z ta plyta za pomoca czterech kolumn, plyty nosnej przeciwstempla i elementów sprezystych. Do tloka roboczego umocowany jest stempel zewnetrzny, wewnatrz którego oznaczony jest przesuwnie stempel wewnetrzny przymocowany do tloka wewnetrznego, przy czym do stempla zewnetrznego przytwierdzonyjest zrywacz. Nadto na plycie nosnej osadzony jest przeciwstempel, przy czym plyta nosna przeciwstempla umocowana jest na koncach kolumn prowadzacych i polaczona z plyta podstawy za posrednictwem sprezystych elementów regu¬ lacyjnych.2 145 761 Zaleta urzadzenia wedlug wynalazku jest mozliwosc regulacji, stosunku sily zacisku do oporów tloczenia poprzez symulowanie wzrostu oporów przez przylozenie regulowanej co do wartosci sily w elementach sprezystych. Sila ta zwieksza stosunek sily zacisku do sily oporów tloczenia w proporcji równej przelozeniu hydraulicznemu urzadzenia.Wynalazek jest pokazany w przykladzie wykonania na rysunku, który przedstawia pólprzek- rój wzdluzny urzadzenia. Urzadzenie to zbudowane jest z plyty podstawy 27, w której osadzone sa przesuwnie w tulejach 26 cztery kolumny 21 prowadzace. Od góry na kolumnach 21 osadzona jest plyta 28 górna,, w której wykonana jest komora 6 cisnieniowa w postaci cylindra o róznych srednicach-wiekszej w czesci dolnej i mniejszej w czesci górnej-polaczona ze zbiornkiem 25 wyrów¬ nawczym. W cylindrze o wiekszej srednicy umieszczony jest tlok 7 roboczy, wewnetrzny osadzony w tloku 9 roboczym zewnetrznym. Do tloków 7, 9 roboczych umocowane sa stemple 10,11, przy czym na stemplu 11 zewnetrznym osadzonyjest zrywacz 13 za sprezynami 12. W plycie 27 podstawy osadzona jest matryca 22. Od dolu na kolumnach 21 osadzona jest plyta 19 przeciwstempla przytwierdzona za pomoca czterech nakretek znajdujacych sie na gwintowanych koncach kolumn 21. Na plycie 19 oparty jest przeciwstempel 18 umieszczony w otworze centralnym plyty 27 i matrycy 22. Plyta 28 górna utrzymywanajest w pozycji wyjsciowej /górnej / w stosunku do plyty 27 podstawy za pomoca sprezyn elementów 20,23. Dzialanie urzadzenia do tloczeniajest nastepujace: Znajdujacy sie w polozeniu wyjsciowym tlok napedowy 3 polaczony z suwakiem 1 prasy mechani¬ cznej pojedynczego dzialania za pomoca czopa 2, w ksztalcie wycinka kuli, krawedzia 4 sterujaca otwiera polaczenie komory 25 wyrównawczego z komora 6 wysokocisnieniowa. W komorze 25 i komorze 6 cisnienie cieczy jest jednakowe. Uklad utrzymywany jest w polozeniu wyjsciowym za pomoca elementów 8, 20,23 sprezystych. Ruch suwaka 1 prasy w dól po zrównaniu sie krawedzi 4 sterujacej tloka z krawedzia 5 cylindra powoduje odciecie okreslonej porcji czynnika hydrauli¬ cznego i wytworzenie w nim cisnienia wstepnego, równowazacego poczatkowo opory ruchu tloków 7, 9, do których przytwierdzone sa stemple 10, 11. Przesuwajace sie stemple 10,11 od momentu styku z materialem obrabianym natrafiaja na opór wywolany silami spójnosci tego materialu. W wyniku postepujacego ruchu tloka 3 napedowego wzrasta cisnienie czynnika w komorze 6, a wraz z nim sila parcia na tloki 7, 9 oraz powierzchnie wewnetrzna 24 komory 6. W wyniku sztywnego polaczenia plyty 28 górnej za pomoca kolumn 21 z plyta 19 nastepuje zacisniecie wykrawanego materialu miedzy stemplem 11 a przeciwstemplem 18. Po przekroczeniu cisnienia granicznego nastepuje ciecie wzdluz linii 15 miedzy krawedziami tnacymi stempla 10 i przeciwstempla 18, przy czym zacisk materialu trwa nadal. Odpady 14 sa usuwane przez otwór w przeciwstemplu 18, zas tlok 7 dociskany jest do tloka 9 az do chwili ciecia materialu wzdluz linii 17. Po krótkim wybiegu narzadzi tnacych suwak 1 przechodzi przez dolne martwe polozenie, zawraca i uklad powraca do polozenia wyjsciowego pod wplywem elementów 20, 23 sprezystych. Wykrawany element 16 zostaje wypchniety z matrycy 22 przez przeciwstempel 18 a nastepnie usuniety za pomoca sprezo¬ nego powietrza. Po osiagnieciu przez suwak 1 prasy górnego polozenia cykl zostaje zakonczony a urzadzenie tloczace jest gotowe do wykonania kolejnego cyklu. Tlok 3 napedowy w ruchu powrot¬ nym za pomoca krawedzi 4 otwiera polaczenie komory 6 wysokocisnieniowej z komora 25 wyrównawcza uzupelniajac w ten sposób straty plynu w kazdym cyklu. Stosunek sily zacisku przeciwstempla 18 do sily oporów tloczenia /wykrawania /jest staly i zdeterminowany konstruk¬ cyjnie przez odpowiednie proporcje powierzchni roboczych tloków 7, 9. Zmiana tego stosunku odbywa sie poprzez symulowanie wzrostu oporów tloczenia za pomoca elementów 20, 23 sprezy¬ stych, przy czym zmiana sily napiecia elementów 20,23 o k jednostek wywoluje zmiane sily zacisku o m jednostek, gdzie m/k^ 1 jest przelozeniem hyraulicznym urzadzenia.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do tloczenia zwlaszcza na prasie mechanicznej pojedynczego dzialania W7posa- zone w ruchoma komore cisnieniowa, w której umiejscowiony jest tlok cisnieniowy powiazany z suwakiem prasy, znamienne tym, ze ma wielostopniowa komore (6) cisnieniowa, w której usytuo¬ wany jest tlok (9) roboczy o wiekszej powierzchni czolowej oraz co najmniej jeden tlok (7) o mniejszej powierzchni czolowej osadzony przesuwnie w tloku (9), przy czym komora (6) cisnie-145 761 3 niowa polaczona jest z komora (25) wyrównawcza, a obie komory (6, 25) wraz z tlokami (7, 9) usytuowane sa w plycie (28) górnej, osadzonej przesuwnie wzgledem plyty (27) podstawy i zwiaza¬ nej z ta plyta (27) za pomoca kolumn (21) z elementami (23) sprezystymi oraz plyty (19) nosnej z elementami (20) sprezystymi. 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze do tloka (9) umocowany jest stempel (11), zewnetrzny, wewnatrz którego osadzony jest przesuwnie stempel (10) wewnetrzny przymocowany do tloka (7), przy czym do stempla (11) przytwierdzony jest zrywacz (13). 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze na plycie (19) nosnej osadzonyjest przeciw- stempel (18), przy czym plyta (19) umocowana jest na koncach kolumn (21) i polaczona z plyta podstawy za posrednictweem sprezystych elementów (20) regulacyjnych.145 761 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 400 zl PL