Przedmiotem wynalazku jest miniaturowy odgromnik wyladowczy przeznaczony do stosowa¬ nia w telekomunikacji jako zabezpieczenie urzedzen przed przepieciami powstajacymi w liniach telekomunikacyjnych w wyniku wyladowan atmosferycznych* Znany miniaturowy odgromnik francuskiej firmy Cloude stanowi rurkowe banke szklana o srednicy 5 mm 1 dlugosci 15 mm wypelnione gazem szlachetnym z wtopionymi próznioszczelnie elektrodami na obu koncach rurki tak, ze odleglosc miedzy elektrodami jest mniejsza niz 1 mm.Elektrody maje jednakowy ksztalt i sa wykonywane jako metalowe preciki znajdujece 6ie w osi symetrii banki.Czesci metalowych precików wystajece na zewnetrz stanowie doprowadniki predowe od¬ gromnika wleczanego równolegle do zabezpieczanych urzedzen telekomunikacyjnych. Opisany od¬ gromnik pozwala na skuteczne likwidacje lawinowo' narastajecych przepiec Indukowanych w li¬ niach telekomunikacyjnych w czasie wyladowan atmosferycznych dzieki powstaniu wyladowania lukowego pomiedzy elektrodami. Wyladowanie to zostaje zapoczetkowane w warunkach, gdy na¬ piecie indukowane oslegnie wartosc napiecia zaplonu odgromnika* Przez odgromnik przeplywa pred o wartosci zaleznej od wielkosci napiecia indukowanego w linii, przy czym spadek na¬ piecia miedzy elektrodami w czasie wyladowania pozostaje staly i wynosi okolo 15 - 20 V, co chroni urzedzenle przed uszkodzeniami* Opisany miniaturowy odgromnik wyladowczy dopuszcza przeplyw predu udarowego o war¬ tosci okolo 1 KA. Przekroczenie tej wartosci moze spowodowac uszkodzenie odgromnika na sku¬ tek pekniecia w obszarze próznioszczelnych przepustów lub w obszarze wyladowania lukowego, spowodowanego gwaltownym nagrzewaniem sie precików elektrod, bedz powstaniem fali uderze¬ niowej w gazie wypelniajecym odgromnik w poleczenlu z termicznym oddzialywaniem luku na szklo* 145 7062 145 706 Odgromnik miniaturowy o ulepszonej konstrukcji jest przedstawiony we francuskim o- pisie patentowym nr 2 303 371* Oedna z elektrod odgromnika ma postac metalowego precika, którego czesc o wiekszej srednicy przechodzi przez wnetrze odgromnika, a wezsza czesc jest próznloszczelnie osadzona w elemencie mocujacym wykonanym w ksztalcie tulejki z kryze z materialu izolacyjnego. Druga elektrode stanowi metalowy cylinder przylegajacy do kryzy wspomnianej tulejki i poleczony z nie próznloszczelnie. Dno cylindra ma zakonczenie w po¬ staci precika usytuowanego na zewnetrz, wspólosiowo z precikiem pierwszej elektrody.Od strony wnetrza odgromnika cylinder ma wneke, w której jest umieszczony material emisyjny w postaci mieszaniny Ba, Zr i Al. Cylinder jest wykonany z metalu o dobrym prze¬ wodnictwie elektrycznym 1 termicznym np. mosiadzu lub stopu zelazo-nikiel-kowar. Scianki cylindra stanowie jednoczesnie scianki banki rurkowej ograniczajecej przestrzen wyladow¬ cze. Wnetrze banki jest wypelnione mieszanine argonu 1 helu o cisnieniu 33 . 10* Pa. Od¬ leglosc pomiedzy elektrodami wynosi 0,3 mm.Konstrukcja odgromnika zgodnie z opisem patentowym pozwala na zabezpieczenie urze- dzen przed ciaglymi przeciezeniami rzedu 5 - 10 A przy spadku napiecia 8 - 12 V i dopusz¬ cza przeplyw pradu udarowego /50 Hz/ w zakresie 10 - 20 A. Wykonanie takiego odgromnika na¬ strecza jednak wiele trudnosci z technologicznego punktu widzenia i nie znajduje szerokie¬ go zastosowania w produkcji seryjnej.Miniaturowy odgromnik wedlug wynalazku sklada sie z rurkowej banki szklanej napel¬ nionej gazem szlachetnym z wtopionymi próznloszczelnie na obu koncach elektrodami, których wystajece na zewnetrz konce stanowie doprowadniki predu oraz ekranu oddzielajecego przes¬ trzen wyladowcze od wewnetrznej scianki banki. Ekran ma ksztalt pobocznlcy walca wspólosio¬ wego z banke. Najczesciej ekran stanowi blaszka z materialu sprezystego, korzystnie molib¬ denu wygieta tak, ze styka sie z wewnetrzne powierzchnie banki, do której jest dociskana przez sily sprezystosci.Korzystne jest rozwiezanie, w którym ekran stanowi jedne z elektrod odgromnika i jest wykonany w postaci cylindrycznej rurki przypawanej do doprowadnika predu i otaczajecej druge elektrode w ksztalcie precika, której wystajecy na zewnetrz koniec stanowi drugi do- prowadnik predu. Oba doprowadniki se próznloszczelnie wtopione na jednym koncu banki. Opi¬ sane odgromniki se wleczane równolegle do chronionych urzedzen.Wyladowanie atmosferyczne indukuje w linii telekomunikacyjnej napiecie, którego wartosc narasta gwaltownie i w ciegu kilkunastu mikrosekund moze osiegnec liczbe tysiecy woltów. Dzieki wleczeniu odgromnika indukowane napiecie w linii po osiegnieclu napiecia zaplonu powoduje jonizacje przestrzeni miedzyelektrodowej odgromnika i gwaltlwny przeplyw predu do kilku KA, w zaleznosci od indukowanego napiecia. W czasie przeplywu predu napie¬ cia na elektrodach odgromnika, a zatem na poleczonym z nim równolegle urzedzeniu jest sta¬ le 1 mniejsze od napiecia zaplonu. Ustalajec wielkosc napiecia zaplonu odgromnika ponizej wartosci napiecia powodujecego uszkodzenie urzedzen telekomunikacyjnych mozna skutecznie chronic te urzedzenla przed przepieciami. Skutecznosc tego rodzaju zabezpieczen zwiezana jest z maksymalne wartoscie predu dopuszczalne dla danego odgromnika.Zgodnie z wynalazkiem stosuje sie równiez rozwiezanie, w którym ekran odgromnika, stanowiecy jedne z elektrod lampy jest wykonany w postaci wygietej w ksztalcie pobocznlcy walca termobimetalowej blaszki o krawedziach zachodzecych na siebie, umieszczonej wspól¬ osiowo w bance i zamocowanej do doprowadnika predu. Ekran otacza druge elektrode w postaci metalowego precika umieszczonego w osi banki i zamocowanego do drugiego doprowadnika predu* W odgromnikach tego typu przeplyw predu w czasie wyladowania wywolanego napieciem induko¬ wanym w linii powoduje nagrzanie 1 odgiecie elektrody termobimetalowej, a nastepnie jej zwar¬ cie z elektrode wewnetrzne. W miejscu styku elektrod opornosc osiega wartosc kilkudziesie¬ ciu milionów ohmów, dzieki czemu moc wydzielane w odgromniku zostaje znacznie zredukowana nawet przy wystepowaniu predów o wartosci kilkunastu amperów.Istotnymi zaletami odgromnika wedlug wynalazku jest zwiekszenie wytrzymalosci pre- dowej odgromników na przeplyw zarówno predów udarowych, jak 1 przemiennych o parusekundowym145 706 3 czasie trwania, dzieki zastosowaniu ekranu oddzielajacego przestrzen wyladowcze od wewnetrz¬ nej scianki banki. Ekran skutecznie zmniejeza oddzialywanie fali uderzeniowejf powstajacej w chwili udarowego przeplywu pradu przez odgromnik oraz bezposrednie termiczne oddzialywa¬ nie luku na banke lampy. Zastosowanie elektrody termobimetalowej dodatkowo wprowadza znacz¬ ne zmniejszenie mocy wydzielanej w odgromniku i chroni odgromnik przed nierównomiernym nagrzewaniem jego elementów przy przeplywie pradów przemiennych o czasie trwania 1 sekun¬ dy i dluzszych* Rozwiazanie wedlug wynalazku jest blizej wyjsnione w trzech przykladach wykonania i na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia odgromnik, w którym ekran styka sie z wewnetrz¬ na powierzchnia banki, w widoku ogólnym z czesciowym przekrojem wzdluz osi banki* fig* 2 - - odgromnik, w którym ekran w postaci cylindrycznej rurki stanowi jedna z elektrod i jest przypawany do doprowadnika pradu, w widoku ogólnym z czesciowym przekrojem wzdluz osi ban¬ ki; fig. 3 - odgromnik, w którym ekran w postaci wygietej termobimetalowej blaszki stanowi jedna z elektrod i jest przypawany do doprowadnika pradu, w widoku ogólnym; fig. 4 - od¬ gromnik, w którym ekran w postaci wygietej termobimetalowej blaszki stanowi jedna z elek¬ trod odgromnika i jest przypawany do doprowadnika pradu, w widoku z góry.Przyklad 1. Odgromnik wedlug wynalazku zgodnie z fig. 1 sklada sie z rur¬ kowej szklanej banki 1 o srednicy 5 mm i dlugosci 20 mm, napelnionej argonem o cisnieniu kilkudziesieciu mm Hg, dwóch jednoczesciowych doprowadników pradu 2 o srednicy okolo 1,1 mm wtopionych próznioszczelnie na obu koncach banki 1 oraz ekranu 3 oddzielajacego przestrzen wyladowcza od wewnetrznej scianki banki 1. Ekran 3 ma ksztalt pobocznicy walca o srednicy 3 mm i dlugosci 5 mm. Jest umieszczony w osi 4 banki 1 i wykonany w postaci molibdenowej blaszki wygietej tak, ze styka sie z wewnetrzna powierzchnia banki 1, do której jest do¬ ciskana przez sily sprezystosci. Ekran 3 otacza konce 5 doprowadników 2 spelniajacych ro¬ le elektrod umieszczonych w osi 4 banki 1.Przyklad II. Odgromnik wedlug wynalazku przedstawiony na fig. 2 sklada sie z banki szklanej 5' o srednicy 6 mm i dlugosci 20 mm napelnionej argonem o cisnieniu kilkudziesieciu mm Hg zaopatrzonej na jednym koncu w próznioszczelnie wtopione dwa dopro- wadnikl pradu 6 i 7 o srednicy 0,6 mm oraz ekranu 8. Ekran 8 stanowi jedna z elektrod od¬ gromnika i jest wykonany w postaci cylindrycznej rurki o srednicy okolo 3 mm i dlugosci 8 mm przypawanej do doprowadnika pradu 6. Drugi doprowadnik pradu 7 znajdujacy sie w osi banki 5* jest wykonany w postaci metalowego precika, którego wolny koniec 9 spelnia role drugiej elektrody. Ekran 8 otacza doprowadnik 7 i jest umieszczony wspólosiowo wzgledem niego.Przyk lad III. Odgromnik wedlug wynalazku przedstawiony na fig. 3 i fig. 4 sklada sie ze szklanej benki 10 o srednicy 8 mm 1 dlugosci 20 mm napelnionej argonem o cis¬ nieniu kilkudziesieciu mm Hg, zaopatrzonej na jednym koncu w próznioszczelnie wtopione dwa doprowadniki pradu 11 i 12 o srednicy 1,0 mm oraz ekranu 13. Ekran 13 w ksztalcie pobocz¬ nicy walca o srednicy 3,5 mm 1 dlugosci 8 mm jest wykonany w postaci wygietej termobimeta¬ lowej blaszki o krawedziach zachodzacych na siebie. Ekran 13 umieszczony w osi 14 banki 10 stanowi jedna z elektrod odgromnika i jest zamocowany do doprowadnika pradu 11. Wspólosio¬ wo z osia 14 banki 10 jest umieszczona elektroda 15 w postaci metalowego precika o sredni¬ cy 3 mm i dlugosci 5 mm zamocowanego do drugiego doprowadnika pradu 12.Zastrzezenia patentowe 1. Miniaturowy odgromnik wyladowczy w bance szklanej napelnionej gazem szlachet¬ nym z wtopionymi próznioszczelnie elektrodami, znamienny tym, ze zawiera ekran /3, 8, 13/ oddzielajacy przestrzen wyladowcza od wewnetrznej scianki banki /l, 51, 10/. 2. Miniaturowy odgromnik wedlug zaetrz. 1, znamienny tym, ze ekran /3, 8, 13/ ograniczajacy przestrzen wyladowcza ma ksztalt pobocznicy walca wspólosiowego z banka /l, 5*, 10/.4 145 706 3* Miniaturowy odgromnik wedlug zastrz. 29 znamienny tym, ze ekran /3/ stanowi blaszka z aaterialu sprezystego, korzystnie z Molibdenu wygieta tak, ze styka sie z wewnetrzne powierzchnie banki /l/, do której jest dociskana przez sily odginajace blaszke. 4. Miniaturowy odgromnik wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze ekran /8, 13/ stanowi jedne z elektrod odgromnika. 5* Miniaturowy odgromnik wedlug zastrz. 4V znamienny tym, ze ekran /8, 13/ w postaci cylindrycznej rurki jest przypawany do jednego doprowadnika pradu /6, 12/. 6. Miniaturowy odgromnik wedlug zastrz. 4. znanienny tym, ze ekran /13/ stanowi wygieta termobimetalowa blaszka przypawana do jednego doprowadnika pradu /li/ i otaczajaca wspólosiowo umieszczone wzgledem osi banki druga elektrode /15/ w postaci me¬ talowego precika zamocowane do drugiego doprowadnika predu /12/. {igl146 706 fi$.Z146 706 ft-3 to-i fracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 220zl PL