Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania materialu wybuchowego póldynamitowego skal¬ nego przeznaczonego do robót strzelniczych w kopalniach surowoów mineralnych* Znany sposób wytworzenia materialu wybuchowego póldynamitowego skalnego przebiega w ten sposóbt ze do ni¬ trogliceryny albo mieszaniny nitrogliceryny i nitroglikolu w ilosci 10 do 20% wagowych w sto¬ sunku do materialu wybuchowego wprowadza sie nitroceluloze i miesza• Po utworzeniu sie z tych skladników zelatyny wsypuje sie pozostale skladniki sypkie a na wierzch wlewa sie pozostale skladniki plynne9 którymi sa zazwyczaj stopione nitrotolueny• Calosc miesza sie az do uzyska¬ nia jednorodnej masy, która nabojuje sie w otoczki z papieru lub tworzywa sztuoznego. Zwykle stosuje sie mieszanine nitrogliceryny i nitroglikolu w stosunku wagowym jak 1 : 1 lub wiek¬ szym.Niedogodnoscia znanego sposobu jest brak plastycznosci materialu wybuchowego póldynamito- wego. Ilosc nitrogliceryny lub mieszaniny nitrogliceryny i nitroglikolu jest za mala aby po zzelowaniu jej nitroceluloza i wymieszaniu z pozostalymi skladnikami nadac materialowi odpo¬ wiednia plastycznosc. Z kolei pominiecie czynnosci zelowania i bezposrednie polaczenie ni¬ trogliceryny albo mieszaniny nitrogliceryny i nitroglikolu z pozostalymi skladnikami i wymie¬ szanie nadaje materialowi cechy plastycznosci ale równoczesnie powoduje w trakcie skladowa¬ nia wydzielanie sie nitroglioeryny z materialu zwane wypaoanienw Zjawisko wypacania dyskwali¬ fikuje material wybuchowy ze wzgledu na wzrost zagrozenia zycia osób poslugujacych sie tym materialem.Inna niedogodnoscia znanego sposobu sa trudnosci wystepujace przy produkcji materialów wybuchowych póldynamitowych zawierajacych w swoim skladzie nitroglikol lub mieszaniny nitro¬ gliceryny i nitroglikolu w stosunku mniejszym niz 1:1. Nitroglikol i mieszaniny nitrogli¬ ceryny i nitroglikolu w stosunku mniejszym niz 1 : 1 bardzo szybko zeluja z nitroceluloza dajac zel twardy i sztywny. Zel ten w czasie mieszania materialu wybuchowego trudno sie mie¬ sza z pozostalymi skladnikami materialu i sprawia, ze material wybuchowy przylepia sie i przywiera do metalowych ozesci roboczych nabojarek w czasie nabojowania. Z polskiego opisu 145 3592 145 359 patentowego nr 1 409 znany jest sposób rozrzedzania zelatyny wybuohowej, otrzymanej z nitro¬ gliceryny albo nitroglikolu i nitrocelulozy, polegajacy na dodaniu do zelatyny wybuchowej od 2,5 do Jf5* wagowych w przeliczeniu na material wybuohowy nasyconego roztworu azotanu wapniowego i wymieszaniu az do otrzymania jednorodnej pólplynnej masy. Do tak rozrzedzonej zelatyny dodaje sie pozostale skladniki materialu, miesza i nabojuje w otoczki. Podstawowa niedogodnoscia sposobu wedlug polskiego opisu patentowego nr 1 409 jest twardnienie materia¬ lu w nabojach w czasie ich skladowania. Naboje po miesiecznym skladowaniu sa tak twarde, ze nie daja sie uzbroic splonka.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu wytwarzania materialu wybuchowego póldynamito- wego skalnego, który nada materialowi plastyoznosc. Innym celem wynalazku jest opracowanie sposobu wytwarzania materialu wybuchowego póldynamitowego, który pozwoli na uzywanie nitro¬ glikolu albo mieszanek nitrogliceryny i nitroglikolu w stosunku mniejszym niz 1 : 1 jako skladnika materialu i sprawi, ze material wybuchowy zawierajacy ponizej 20* wagowych nitro¬ glikolu lub mieszaniny nitrogliceryny i nitroglikolu w stosunku mniejszym niz 1 t 1 nie be¬ dzie przywieral i nie bedzie przylepial sie do metalowych czesci roboczych nabojarek ani nie bedzie twardnial.Cel ten osiagnieto przez wykorzystanie niespodziewanego odkryoia, ze dodanie do nitro¬ gliceryny i/albo nitroglikolu, albo do mieszanki nitrogliceryny i nitroglikolu w stosunku wagowym mniejszym niz 1 i 1, do 2* wagowych, liczac w odniesieniu do skladu materialu wybu¬ chowego, stezonego wodnego roztworu azotanu wapniowego sprawia, iz zelatyna wybuchowa otrzy¬ mana z takiej nitrogliceryny i/albo nitroglikolu albo mieszaniny nitrogliceryny i nitrogli¬ kolu w stosunku wagowym mniejszym niz 1 : 1 jest bardziej miekka, dobrze sie miesza z pozo¬ stalymi skladnikami materialu wybuchowego oraz powoduje, ze material staje sie plastyczny i nie przylepia sie ani nie przywiera do stalowych czesci roboczych nabojarek, i nie tward¬ nieje w czasie skladowania. Korzystnie jest stosowac nasycony roztwór azotanu wapniowego o temperaturze nieco nizszej niz temperatura w czasie zelowania nitroglikolu lub mieszaniny nitrogliceryny i nitroglikolu, jezeli w sklad materialu wybuchowego wchodza dwunitrotolueny, to korzystnie jest najpierw zmieszac nitroglikol albo mieszanine nitrogliceryny i nitrogli¬ kolu z roztopionymi dwunitrotoluenami i do tak przygotowanego eutektyku dodac stezony roz¬ twór azotanu wapniowego i nitroceluloze oraz mieszac az do powstania miekkiej zelatyny.Sposób wytwarzania materialu wybuchowego póldynamitowego skalnego wedlug wynalazku prze¬ biega nastepujaco. Laczy sie ze soba nitrogliceryna i/albo nitroglikol albo korzystnie mie¬ szanine nitrogliceryny i nitroglikolu w stosunku wagowym mniejszym niz 1 : 1 w ilosci 6 do 20* wagowych z nitroceluloza w ilosci do 1,5* wagowych i ze stezonym wodnym roztworem azotanu wapniowego w ilosci do 2* wagowych w stosunku do ilosci materialu wybuchowego oraz miesza az do uzyskania zelatyny. Nastepnie otrzymana zelatyne laczy sie z pozostalymi sklad¬ nikami materialu wybuchowego, miesza i nabojuje w oslonki z papieru lub tworzywa sztuczne¬ go. Jezeli w sklad materialu wybuohowego wchodza dwunitrotolueny, to najpierw laozy sie 6 do 20* wagowych nitrogliceryny i/albo nitroglikol albo korzystnie mieszanine nitroglice¬ ryny i nitroglikolu o stosunku wagowym mniejszym niz 1 : 1 z roztopionymi dwunitrotoluenami i miesza az do otrzymania eutektyku. Nastepnie do otrzymanego eutektyku dodaje sie nitroce¬ luloze i stezony wodny roztwór azotanu wapniowego i miesza az do uzyskania zelatyny. Zela¬ tyne laczy sie z pozostalymi skladnikami materialu wybuohowego, miesza i nabojuje w otocz¬ ki papierowe lub z tworzywa sztucznego.Material wybuchowy póldynamitowy skalny zawierajacy nitrogliceryne i/albo nitroglikol albo korzystnie mieszanine nitrogliceryny i nitroglikolu w stosunku wagowym mniejszym niz 1 : 1 w ilosci 6 do 20* wagowych wytworzony sposobem wedlug wynalazku posiada dobra plastycznosc, nie przylepia sie i nie przylega do metalowych czesci roboczyoh nabojarek, bardzo dobrze sie nabojuje w otoczki papierowe lub z tworzywa sztucznego oraz nie twardnie¬ je w czasie skladowania. Sposób wedlug wynalazku w przykladach zastosowania podano ponizej.Przyklad I. Sporzadzono material wybuchowy w sposób nastepujacy: do 13 kg mie¬ szaniny nitrogliceryny i nitroglikolu w stosunku 1 t 1 wprowadzono 0,5 kg nitrocelulozy i 1,5 kg nasyconego roztworu azotanu wapniowego i mieszano. Otrzymany pólplynny zel polaczono z 80 kg saletry amonowej, 4 kg maczki drzewnej, 0,6 kg maczki guarowej i 0,4 kg stearynianu145 359 3 wapnia! wymieszano i nabojowano po 200 g w otoczki z papieru parafinowego o srednicy 36 mm.Otrzymany material wybuchowy byl plastyczny nie przylepial sie do roboczyoh czesci naboja- rek oraz posiadal nastepujace wlasnosci* wzgledna sila wybuchu 70%, wydecie w bloku olowia¬ nym 310 om^, przenoszenie detonaoji 10 om. Material nie stwardnial i byl piastyozny. Po 10 miesiacach skladowania w temperaturze 20°C i wilgotnosci wzglednej 7Q% material byl pla¬ styczny i posiadal nastepujace wlasnosci strzelnicze, wzgledna sila wybuchu 70% wydecie w bloku olowianym 300 om', przenoszenie detonacji 6 om. Dla porównania wykonano material o ta¬ kim samym skladzie ale sposobem przedstawionym w polskim opisie patentowym nr 1 409* swiezy material byl plastyczny i posiadal wlasnosci strzelnicze jak material wykonany sposobem we¬ dlug wynalazku. Po 4 tygodniaoh skladowania material byl twardy i bardzo trudno dal sie uzbroic splonka oraz posiadal nastepujace wlasnosci strzelniczej wzgledna sila wybuchu 40%, wydecie w bloku olowianym 205 ^ j przenoszenie 1 om. Po dalszych dwóoh tygodniaoh sklado¬ wania w temperaturze 20°C i wilgotnosci wzglednej 70% material byl skamienialy i nie dal sie uzbroic splonka.Przyklad II. Sporzadzono material wybuchowy w sposób nastepujacy: do 12 kg mieszaniny nitrogliceryny i nitroglikolu w stosunku 1s2 wlano 6 kg roztopionych dwunitroto- luenów i mieszano az do otrzymania jednorodnej mieszaniny, do której wprowadzono nastepnie 0,5 kg nitrooelulozy i 1,5 kg nasyoonego wodnego roztworu azotanu wapniowego, po czym mie¬ szano. Otrzymany zel polaczono z 75 kilogramami saletry amonowej, 2 kg maozki drzewnej, 0,6 kg maczki guarowej i 0,4 kg stearynianu wapnia, wymieszano i nabojówano w oslonki z pa¬ pieru parafinowanego o srednicy 36 mm i ciezarze 200 g» Otrzymany material wybuchowy byl plastyczny, nie przylepial sie i nie przywieral w czasie nabojówania do metalowych czesci roboczych nabójarki oraz posiadal nastepujaoe wlasnosoit wzgledna sila wybuchu 75%, wyde¬ cie w bloku olowianym 330 om*, przenoszenie detonacji 10 om, predkosc detonacji bez zam¬ kniecia 2500 m/s, bilans tlenowy +2,2%, objetosc gazów postrzalowych 0,960 Nnr, inicjacja od splonki 0,1 g. Zawartosc tlenku wegla i tlenków azotu w przeliczeniu na dwutlenek azotu w gazach postrzalowych wynosila odpowiednio 0,100 i 0,050 prooent objetosciowych. Po trzech miesiacach skladowania w temperaturze 20°C i wilgotnosci wzglednej 70% material byl pla¬ styczny 1 posiadal wlasnosci strzelnicze jak przed skladowaniem za wyjatkiem przenoszenia, które spadlo do 5 cm. Dla porównania wykonano material o takim samym skladzie ale sposobem podanym w polskim opisie patentowym nr 1 409* Swiezy material mial wlasnosci bardzo zblizo¬ ne do wlasnosci materialu wykonanego sposobem wedlug wynalazku. Po pieciu tygodniach skla¬ dowania w temperaturze 20 C i wilgotnosci wzglednej 70% material byl skamienialy i nie dal sie uzbroic splonka.Przyklad III. Sporzadzono material wybuchowy sposobem podanym w przykla¬ dzie II z ta róznica, ze uzyto mieszaniny nitrogliceryny i nitroglikolu w stosunku 1:4.Otrzymany material byl piastyozny, nie przylepial sie i nie przywieral do ozesci roboczyoh nabojarki w czasie nabojówania w otoczki papierowe o srednicy 36 mm i ciezarze 200 g oraz posiadal wlasnosci bardzo zblizone do tych podanych w przykladzie I. Po trzech miesiacach skladowania w temperaturze 20°C i wilgotnosci wzglednej 70% prawie nie zmienial wlasnosci strzelniczych za wyjatkiem przenoszenia, które spadlo do 4 cm. Dla porównania wykonano ma¬ terial o tym samym skladzie ale w sposób znany. Swiezy material posiadal wlasnosci zblizone do wlasnosci materialu wykonanego sposobem wedlug wynalazku. Po 5 tygodniach skladowania w temperaturze 20°C i wilgotnosci wzglednej 7Q% material byl skamienialy i nie dal sie uzbroic splonka.Przyklad IV. Sporzadzono material wybuchowy sposobem podanym w przykladzie II z ta róznica, ze uzyto nitrogliceryny. Otrzymany material byl prawie plastyczny, nie przy¬ wieral ani nie przylepial sie do metalowych czesci roboczyoh nabojarki. Zanabojowany w otoczki papierowe o srednioy 36 mm i ciezarze 200 g posiadal nastepujace wlasnosci: wzgled¬ na sila wybuchu 75%, wydecie w bloku olowianym 340 cm^, przenoszenie detonacji bez zamknie¬ cia 2500 m/s, bilans tlenowy +2,2%f objetosc gazów postrzalowych 0,980 Nm3. Zawartosc tlen¬ ków azotu w przeliczeniu na dwutlenek azotu i dwutlenku wegla w gazach postrzalowych wyno¬ sila odpowiednio 0,040 i 0,102 prooent objetosciowyoh. Po trzech miesiacach skladowania plastycznosc i wlasnosci strzelnicze materialu praktycznie nie ulegly zmianie za wyjatkiem4 145 359 przenoszenia, które spadlo do 5 cm. Dla porównania sporzadzono material o tym samym skla¬ dzie ale w sposób znany z polskiego opisu patentowego nr 1 409* Swiezy material posiadal wlasnosoi zblizone do wlasnosci materialu wykonanego sposobem wedlug wynalazku* Po pieciu tygodniach skladowania w temperaturze 20°C i wilgotnosci wzglednej 70* material byl twardy, bardzo trudno bylo go uzbroic splonka i posiadal nastepujace wlasnosoi strzelniozet wzgled¬ na sila wybuchu 49#, wydecie w bloku olowianym 220 om*, przenoszenie detonacji 1 cm. Po dalszych trzech tygodniach skladowania material byl skamienialy i nie mozna go bylo uzbroic splonka? Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania materialu wybuchowego póldynamitowego skalnego polegajacy na la¬ czeniu nitrogliceryny albo mieszaniny nitrogliceryny i nitroglikolu z nitroceluloza, mie¬ szaniu, dodaniu pozostalych skladników materialu wybuchowego, mieszaniu i nabojowaniu w otoczki, znamienny tym, ze laczy sie 6 do 2Q£ wagowych nitrogliceryny albo mieszaniny nitrogliceryny i nitroglikolu z nitroceluloza w ilosci do 1,5jC wagowych i ze stezonym wodnym roztworem azotanu wapniowego w ilosci do ^ w stosunku do ilosci materialu wybuchowego oraz miesza, laozy z pozostalymi skladnikami materialu wybuchowego, miesza i nabójuje w otoczki z papieru* 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w mieszaninie nitroglicery¬ ny i nitroglikolu stosunek nitrogliceryny do nitroglikolu jest mniejszy niz 1:1* 3. Sposób wytwarzania materialu wybuchowego póldynamitowego skalnego polegajacy na la¬ czeniu nitrogliceryny albo mieszaniny nitrogliceryny i nitroglikolu z nitroceluloza, nitro¬ toluenami, saletra amonowa, maczka drzewna, maczka guarowa, stearynianem wapnia, zna¬ mienny tym, ze laczy sie 6 do 2Q# wagowych nitrogliceryny albo mieszaniny nitro¬ gliceryny i nitroglikolu z nitrotoluenami, miesza, dodaje nitroceluloze oraz nasycony roz¬ twór azotanu wapniowego w ilosci do 3£ wagowych miesza az do zzelowania i otrzymana zela¬ tyne laczy sie z pozostalymi skladnikami materialu wybuchowego oraz miesza. *l • Sposób wedlug zastrz. 3t znamienny tym, ze w mieszaninie nitroglicery¬ ny i nitroglikolu stosunek nitrogliceryny do nitroglikolu jest mniejszy niz 1 t 1.Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 220 zl PL