Przedmiotem wynalazku jest sposób sterowania praca aparatów w produkcji emulsji fotogra¬ ficznej metoda dwustrumieniowa.Znane jest wytwarzanie emulsji fotograficznej metoda jednostrumieniowa, polegajaca na mieszaniu dwóch reagentów cieklych, z których jeden jest przygotowany wczesniej, a drugi doda¬ wany do niego. Emulsje wytworzone w ten sposób wykazuja nierównomierne wlasnosci ziarn halogenków srebra i znaczne zadymienie. Takieemulsje nie moga byc wykorzystywane np. w fizyce jadrowej do utrwalania sladów czastek elementarnych. Do tych celów emulsje fotograficzna wytwarza sie metoda dwustrumieniowa, polegajaca na równoczesnym dodaniu dwóch reagentów cieklych do wczesniej przygotowanego rozcienczonego roztworu zelatyny. Wazne dla tej metody jest okreslone w czasie dozowanie odpowiednich ilosci reagentów, pozwalajace na uzyskanie stalego badz zmieniajacego sie w zadanym zakresie stezeniajonów halogenowych. Jednakze znane sposoby nie zapewniaja tych wymagan w dostatecznym stopniu. Wynalazek rozwiazuje to zagad¬ nienie przez zastosowanie odpowiedniego ukladu sterowania procesem produkcyjnym.Wedlug wynalazku, sposób sterowania praca aparatów w produkcji emulsji fotograficznej metoda dwustrumieniowa polega na tym, ze w ukladzie sterujacym zamknietym sygnal wytwo¬ rzony w czesci pomiarowej, skladajacej sie z elektrody pomiarowej i elektrody odniesienia, kieruje sie do zespolu wzmacniania, skad po wzmocnieniu i przetworzeniu na znormalizowany sygnal elektryczny, doprowadza sie do zespolu regulujacego, w którym powoduje wytworzenie sygnalu nastawiajacego silowniki sprzezone z elementami mechanicznymi, które nastawiaja przeplywy dwóch strumieni reagentów tak, ze stosunek tych przeplywów jest wielkoscia stala.Istota wynalazku polega na sterowaniu strumieniami reagentów w oparciu o pomiar stezenia jonów halogenowych za pomoca elektrody jonoselektywnej, której potencjal proporcjonalny do stezenia danego jonu porównywany jest z potencjalem elektrody odniesienia. Róznica tych poten¬ cjalów w postaci sygnalu odpowiednio wzmocnionego i przetworzonego na znormalizowany sygnal elektryczny uruchamia silowniki i elementy mechaniczne, które ustawiaja przeplywy obu strumieni na zadanym poziomie i w zadanym stalym stosunku.2 145 195 Obecny uklad sterowania rózni sie od znanych ukladów tym, ze ustawiane sa równoczesnie obydwa strumienie, natomiast znane uklady oparte sa o zasade nadazania: jeden strumien jest ustawiony na stalym poziomie, a drugi nadaza za nim do osiagniecia zadanego stosunku ich przeplywów.Uklad sterowania stosowany w sposobie wedlug wynalazku blizej objasniono w oparciu o zalaczony rysunek: Sygnal wytworzony w czesci pomiarowej 1 kierowany jest do zespolu wzmacniania 2. Po wzmocnieniu i przetworzeniu sygnal kierowawny jest nastepnie do zespolu regulujacego 3, w którym powoduje, poprzez elementy przelaczajace 4 sterowane zespolem przekazników czasowych lub komputer 5, wytworzenie sygnalu nastawiajacego odpowiednie silowniki 6 sprzezone z elemen¬ tami mechanicznymi 7, które w efekcie powoduja ustawienie przeplywu dwóch strumieni reagen¬ tów cieklych na zadanym poziomie i w zadanym stalym stosunku. Zespól przekazników czasowych lub komputer 5 realizuje algorytm sterowania odpowiadajacy aktualnie wymaganej technologii wytwarzania emulsji fotograficznej metoda dwustrumieniowa.Wyzej opisany uklad zamkniety, to jest ze sprzezeniem zwrotnym, sluzy do sterowania procesem. Na podobnej zasadzie pracujacy uklad lecz bez sprzezenia zwrotnego, czyli uklad otwarty, mozna stosowac do rejestracji przebiegu procesu. Wówczas sygnal wytworzony w czesci pomiarowej i nastepnie wzmocniony i przetworzony kierowany jest do rejestratora, w którym zostaje zapisany przebieg danego procesu. Wynalazek obejmuje swym zakresem równiez i ten drugi wariant.Wedlug wynalazku, sposób sterowania praca aparatów w produkcji emulsji fotograficznej metoda dwustrumieniowa polega na tym, ze w ukladzie sterujacym otwartym sygnal wytworzony w czesci pomiarowej, skladajacej sie z elektrody pomiarowej i elektrody odniesienia, kieruje sie do zespolu wzmacniania, skad po wzmocnieniu i przetworzeniu na znormalizowany sygnal elektry¬ czny doprowadza sie do zespolu rejestrujacego.W produkcji emulsji fotograficznej metoda dwustrumieniowa w aparacie produkcyjnym utrzymywana jest dokladna temperatura za pomoca specjalnego ukladu regulacji temperatury.Uklad ten sklada sie z przetwornika pomiarowego temperatury 11, dwóch sprzezonych ze soba regulatorów 12, przekaznika róznicy cisnien 13, zaworów regulacyjnych 14 i sterowanych zdalnie zaworów trójdrogowych 15. Zawory regulacyjne 14 nastawiaja przeplywy dwóch mediów: chlo¬ dzacych lub grzejnego. Zawory te sa wysterowane za pomoca tego samego sygnalu, bedacego sygnalem wyjsciowym z pierwszego regulatora 12 polaczonego z przetwornikiem pomiarowym 11.Przelaczenie ukladu na chlodzenie lub grzanie odbywa sie za pomoca zadajnika 16. Media grzejne 17 i chlodzace 18 wplywaja do elementu wymieniajacego cieplo w aparacie produkcyjnym niejed¬ noczesnie, poprzez zdalnie sterowany zawór trójdrogowy i wyplywaja niejednoczesnie przez zdal¬ nie sterowany zawór trójdrogowy, kazde do swojej sieci. Obydwa zawory trójdrogowe wystero¬ wane sa tym samym sygnalem, pochodzacym od drugiego regulatora 12. Sygnal ten przechodzi przez przekaznik róznicy cisnien 13, w którym róznice cisnien tworza: sygnal wyjsciowy z regula¬ tora i odpowiedni sygnal nastawiony recznie.W wyzej opisanym ukladzie regulacji temperatury pierwszy regulator pracuje w bloku regula¬ cyjnym, w sklad którego wchodzi ponadto stacyjka operacyjna i miernik temperatury. Wartosc zadana w wymienionym bloku pochodzaca ze stacyjki operacyjnej jest porównywana z wartoscia mierzona wytworzona przez przetwornik pomiarowy temperatury.Wartosczadana pochodzaca ze stacyjki operacyjnej bloku regulatora pierwszego doprowadzana jest do regulatora drugiego i porównywana w nim z wartoscia mierzona wytwarzana przez przetwornik pomiarowy tempera¬ tury. Sygnal wyjsciowy z regulatora drugiego doprowadzony jest do przekaznika róznicy cisnien, którego sygnal wyjsciowy wysterowuje zawory trójdrogowe. Wynalazek ilustruje ponizszy przy¬ klad otrzymywania emulsji fotograficznej metoda dwustrumieniowa.Przyklad . Stracanie zawiesiny halogenków srebra w roztworach zelatynowych zachodzi wedlug reakcji: AgN03 +X" AgX + N03- gdzie: X" jon Cl~ lub Br" Stracanie to przeprowadza sie poprzez jednoczesne dozowanie roztworów azotanu srebra i halogenków do wczesniej przygotowanego roztworu zelatynowego halogenków.145 195 3 W reaktorze z mieszadlem o pojemnosci 150 1 sporzadzono zelatynowy roztwór wodny halogenków zawierajacy 1,5% zelatyny i 0,5% chlorku sodu. Roztwór podgrzano do temperatury 50°C i zmierzono za pomoca selektywnej elektrody stezenie jonów halogenowych pCl. Dodajac rozcienczony kwas solny doprowadzono pCl do zalozonej wartosci, w tym przypadku wynoszacej 0,4. Do zbiornika rozpoczetojednoczesnie dozowanie z zalozona predkoscia 10 l/h dwóch reagen¬ tów: zelatynowego roztworu wodnego halogenków zawierajacego 4% zelatyny i 13,75% chlorku sodu oraz 40% roztworu wodnego azotanu srebra, przygotowanych uprzednio i ogrzanych równiez do temperatury 50°C.Dodawanie obu reagentów bylo regulowane za pomoca ukladu sterujacego wedlug wyna¬ lazku. Przez caly czas procesu stezenie jonów halogenowych nie ulegalo zmianie i do konca stracania pCl wynosilo 0,8.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób sterowania praca aparatów w produkcji emulsji fotograficznej metoda dwustru- mieniowa, znamienny tym, ze w ukladzie sterujacym zamknietym sygnal wytworzony w czesci pomiarowej, skladajacej sie z elektrody pomiarowej i elektrody odniesienia, kieruje sie do zespolu wzmacniania, skad po wzmocnieniu i przetworzeniu na znormalizowany sygnal elektryczny do¬ prowadza sie do zespolu regulujacego, w którym powoduje sie wytworzenie sygnalu nastawiaja¬ cego silowniki sprzezone z elementami mechanicznymi, które nastawiaja przeplywy dwóch stru¬ mieni reagentów tak, ze stosunek tych przeplywów jest wartoscia stala. 2. Sposób sterowania praca aparatów w produkcji emulsji fotograficznej metoda dwustru- mieniowa, znamienny tym, ze w ukladzie sterujacym otwartym, sygnal wytworzony w czesci pomiarowej, skladajacej sie z elektrody pomiarowej i elektrody odniesienia, kieruje sie do zespolu wzmacniania, skad po wzmocnieniu i przetworzeniu na znormalizowany sygnal elektryczny do¬ prowadza sie do zespolu rejestrujacego.145195 Pracownia Poligraficzna UPPRL. Naklad 100 egz.Cena 400 zl PL