Przedmiotem wynalazku jest sposób ciaglego, wielostopniowego wyciskania metali przy wspóludziale cieczy pod wysokim cisnieniem, umozliwiajacy wyciskanie drutu i pretów ksztalto¬ wych, zwlaszcza z metali i stopów niezelaznych.Znany jest szereg sposobów wyciskania metali, wsród nich dwa sposoby ciaglego wyciskania metali, tzn. Conform i Extrolling oraz tzw. wyciskanie hydromechaniczne, które nie jest wyciska¬ niem ciaglym.Conform jest znanym z angielskiego patentu nr 1 434201 procesem, w którym material w postaci preta podaje sie w sposób ciagly do komory wyciskania utworzonej przez bruzde walca obwodowo zamknieta slizgaczem, a promieniowo zamknieta matryca, nastepnie material specza sie i wypelnia nim komore, z której wyciska sie go w sposób ciagly przez matryce.Extrolling-ciagly proces wyciskania metali, znany z amerykanskiego opisu patentowego nr 3 934446, polega na tym, ze material w postaci preta podaje sie w sposób ciagly do komory wyciskania, utworzonej przez bruzde walca zamknieta drugim walcem, a promieniowo zamknieta matryca, w której material zgniata sie i prawie zawsze specza, po czym wyciska go przez matryce w sposób ciagly.Powszechnie znane wyciskanie hydromechaniczne nie jest procesem ciaglym. W procesie tym material w postaci preta lub wlewka wyciska sie przez matryce z zamknietego pojemnika, w którym znajduje sie ciecz smarujaca i którego srednica jest wieksza od srednicy materialu, naciskajac tloczyskiem na material i ciecz smarujaca. W sposobie tym ciecz zostaje wyciskana z pojemnika wraz z materialem i nie jest uzupelniana w trakcie procesu.Niedogodnoscia znanych sposobów ciaglego wyciskania metali z wykorzystaniem bezposred¬ niego tarcia miedzy materialem a narzedziami jest utrudnione smarowanie matrycy i zwiazane z tym wieksze sily wyciskania przy stosunkowo duzej niejednorodnosci odksztalcen materialu wyciskanego. Ponadto przy duzych wspólczynnikach wydluzen praca odksztalcenia plastycznego2 145 121 jest skoncentrowana w jednej strefie materialu, co powoduje, ze przy wyciskaniu metali wrazliwych na temperature wyciskania wystepuje niekorzystny, duzy przyrost temperatury wyciskanego mate¬ rialu, gdyz dodatkowo utrudnione jest chlodzenie matrycy.Zgodnie z wynalazkiem, sposób ciaglego wyciskania metali polega na tym, ze material w postaci preta podaje sie w sposób ciagly do komory wyciskania utworzonej przez bruzde walca zamknieta obwodowo slizgaczem lub drugim walcem, a promieniowo zamknieta przez matryce, nastepnie material ten w komorze wyciskania zgniata sie i specza, po czym wyciska sie go wielostopniowo w sposób ciagly przez matryce polaczone komorami cisnien. W komorach cisnien znajduje sie ciecz smarujaca, pod wysokim cisnieniem, która to ciecz podaje sie do komory cisnien usytuowanej bezposrednio za matryca zamykajaca promieniowo komore wyciskania. Wyciskanie .wielostopniowe prowadzi sie w ten sposób, ze w pierwszym stopniu material wyciska sie przez matryce zamykajaca promieniowo komore wyciskania, do komory cisnien usytuowanej bezpos¬ rednio za ta matryca, z wykorzystaniem tarcia miedzy narzedziami pchajacymi a materialem, natomiast w dalszych stopniach wyciskania material wyciska sie kolejno z komory cisnien do komory cisnien wraz z ciecza smarujaca przez kolejne matryce.Zaleta sposobu wedlug wynalazku jest uzyskiwanie plynnego smarowania matryc przy wyci¬ skaniu, co prowadzi do uzyskania duzej ich trwalosci przy jednoczesnym zmniejszeniu sily potrzebnej do wyciskania. Ponadto w procesie tym mozna uzyskac obnizenie temperatury mate¬ rialu przez zastosowanie chlodzenia cieczy w wielostopniowej komorze cisnienia.Przedmiot wynalazku jest objasniony w przykladach wykonania.Przyklad I. Material wsadowy w postaci prostokatnego preta z lutowia cynowego, o szerokosci 24 mm i wysokosci 36 mm, wprowadzony jest do komory wyciskania, pomiedzy walce, do wykroju zamknietego prostokatnego, z predkoscia 0,1 m/s. Nastepnie material ten zgniata sie i specza, po czym wyciska sie go przez matryce zamykajaca promieniowo komore wyciskania do komory cisnien o srednicy 10 mm, z której wyciskany jest w postaci drutu o srednicy 3,2 mm przez kolejna matryce. Do komory cisnien podaje sie ciecz w postaci wodnej emulsji pod cisnieniem okolo 10000 MPa, w ilosci 0,1 cm3/s, która wyplywa z komory cisnien wraz z materialem.W procesie tym uzyskuje sie plynne smarowanie matryc oraz stosujac chlodzenie komory cisnienia mozna uzyskac obnizenie sie temperatury narzedzi i materialu o kilkadziesiat stopni.Przyklad II. Material wsadowy w postaci okraglego preta o srednicy 25 mm, wykonanego z czystego aluminium, wprowadza sie z predkoscia 0,2 m/s w sposób ciagly do komory wyciskania utworzonej przez bruzde walca zamknieta obwodowo slizgaczem, a promieniowo zamknieta przez matryce. W komorze wyciskania material zgniata sie i specza, po czym wyciska sie go przez matryce do komory cisnien, w postaci preta o srednicy 10 mm. Z pierwszej komory cisnien material wyciska sie przez matryce do drugiej komory cisnien, zmniejszajac jego srednice do 5 mm, a z drugiej komory cisnien wyciska sie go, przez kolejna matryce, do srednicy 2,5 mm. Wyciskanie prowadzi sie przy wspóldziale emulsji wodnej podawanej do pierwszej komory pod cisnieniem 50000 MPa,w ilosci 0,2 cm /s, przy czym przeplywa przez matryce miedzy komorami cisnien wydostajac sie z materialem na zewnatrz przez ostatnia matryce.Zastrzezenie patentowe Sposób ciaglego wyciskania metali polegajacy na tym, ze material w postaci preta podaje sie w sposób ciagly do komory wyciskania utworzonej przez bruzde walca zamknieta obwodowo slizga¬ czem lub drugim walcem, a promieniowo zamknieta przez matryce, nastepnie material ten w komorze wyciskania zgniata sie i specza, po czym wyciska sie go przez matryce, znamienny tym, ze material znajdujacy sie w komorze wyciskania, wyciska sie wielostopniowo w sposób ciagly, przez matryce polaczone komorami cisnien, w których znajduje sie ciecz smarujaca pod wysokim cisnieniem, która to ciecz podaje sie do komory cisnien usytuowanej bezposrednio za matryca zamykajaca promieniowo komore wyciskania, przy czym w pierwszym stopniu material wyciska145121 3 sie przez matryce zamykajaca promieniowo komore wyciskania do komory cisnien usytuowanej bezposrednio za ta matryca, z wykorzystaniem tarcia miedzy narzedziami pchajacymi a materia¬ lem, natomiast w dalszych stopniach wyciskania material wyciska sie kolejno z komory cisnien do komory cisnien wraz z ciecza smarujaca, przez kolejne matryce. PL