Wynalazek dotyczy sposobu i przyrzadu do sporzadzania i przekluwania form z piasku dla odlewów, które zaopatrzone sa jedna lub kilkpma cienkiemi lub waskiemi czesciami jak np. kolcami, sztyftami, trzonami, zebami, wy¬ stepami lub t. p., gdzie przekluwanie ma to na celu, azeby wytworzyc otwory w formie od¬ lewniczej przez które moznaby wlac metal.Wynalazek ma za cel: 1) Dac pewnosc, ze przeklucie formy jest dokladne, 2) zerwac z dotychczasowa praktyka i wprowadzic narzedzia przekluwajace w pia¬ sek formierczy wtedy, gdy ten zostal ubity na silna, mniej lub wiecej stezala mase, to zn. wtedy, gdy forma jest juz gotowa. Ten prze¬ bieg ma te niekorzysc, ze piasek równiez w tych punktach t. j. naokolo utworzonych przez narzedzia przekluwajace otworów, zostaje silnie ubity, a powinien byc przewaznie rzad¬ szy, azeby uprzystepnic wydostawaniu sie pary i gazów, tworzacych sie podczas prze¬ biegu odlewania, 3) stworzyc te mozliwosc, azeby przeklu¬ wanie formy odbywalo sie juz podczas jej sporzadzania, przez co zaoszczedzaloby sie na czasie i robocie, bo formowanie i przekluwa* nie odbywaloby sie podczas jednego przebie¬ gu pracy, gdy dotychczas potrzeba bylo dwóch przebiegów, bo najpierw sporzadzano forme, a potem dopiero ja przekluwano, 4) uniknac tarcia, wywolanego przy prze¬ chodzeniu narzedzi klujacych przez twardy piasek formierczy, a zarazem ich szybkiego zuzywania sie, które zmuszalo do ciaglej ich wymiany.Wynalazek posluguje sie zarówno owa cze¬ scia znanych sprezynowych przyrzadów prze¬ kluwajacych, która sklada sie z jednego rzedu umocowanych na plycie narzedzi klujacychi przy 'której ta plyta moze sie poruszac ku innej plycie, do której jest ona przymocowana w ten sposób, ze narzedzia klujace moga prze¬ chodzic przez otwory, utworzone w tej plycie, w której w normalnych warunkach leza ich wolne konce. Ta plyta sklada sie przewaznie z jednej lub Kilku podobizn modelu lub z mo¬ deli, z których przyrzadzona jest forma a w tym celu,- azeby; forma z piasku i podobizna mogly lezec dokladnie ponad soba podczas przekluwania formy.Stosownie do wynalazku udalo sie zastoso¬ wac zamiast dotychczasowych podobizn mo¬ deli, odpowiednia modelowi, wzgl. modelom ,lub czesciom modeli odlewanego przedmiotu plyte, która wyrabia forme z piasku i równo¬ czesnie ja przekluwa, przyczem model, wzg!. modele, sa przedziurawione w tym celu, azeby umozliwic rzejscie narzedzi przekluwaja¬ cych. Po za tern plyta, na której umocowane sa narzedzia klujace, osadzona jest zapomoca dowolnych srodków, w celu wymiany, na ply¬ cie podstawowej lub t. p., która w kilku miej¬ scach, przewaznie w czterech, jest prze¬ dziurawiona. Przez te otwory plyty podsta¬ wowej lub t. p. przechodza zelazne prety.Plyta ta, trzymajaca model lub modele, któ¬ rych powierzchnie formowane skierowane sa zewnatrz, przymocowana jest na koncach tych pretów. Plyta modelowa jest tak urzadzona, ze wolne konce poszczególnych narzedzi, przekluwajacych z normalnej pozycji, leza w odpowiednich otworach plyty modelowej. Pre¬ ty zelazne moga sie slizgac w otworach plyty podstawowej lub t. p. a kazdy z nich otoczony jest sprezyniaj srubowa lub t. p., która opiera sie jednym koncem na plycie modelowej, a drugim na plycie podstawowej lub t. p. Te sprezyny mozna odpowiednio naciagac zapo¬ moca nasrubków, które znajduja sie na na¬ gwintowanych koncach zelaznych pretów, przechodzacych przez plyte podstawowa. Na- srubki te sluza takze do tego, azeby przytrzy¬ mywac plyte modelowa w jej polozeniu wzgl. narzedzi przekluwajacych.Na rysunkach przedstawiono, jako przyklad, sposób wykonania przedmiotu wynalazku, a mianowicie fig. 1 wskazuje przyrzad do for¬ mowania i przekluwania formy z piasku, z czescia skrzyni formierskiej w widoku zprzo- du; fig. 2 i 3—przyrzad w widoku zboku i zgó- ry; fig. 4—widok zdolu na plyte podstawowa; fig. 5—narzedzia przekluwajace i plyty mode¬ lowe w wiekszej podzialce i fig. 6—podobny widok, jak fig. 1, z przycisnieta plyta mode¬ lowa. / oznacza plyte podstawowa*, 2—plyte mo¬ delowa, 3—narzedzia przekluwajace. Na fig. b uwidoczniono tylko polowe skrzyni formfer- czej, przymocowanej na plycie modelowej 2.Jak widac plyta podstawowa / zaopatrzona jest w odpowiednich miejscach wpoblizu ro¬ gów w otwory 6, przez które przechodza ze¬ lazne prety 7, 8, 9, 10, przymocowane do ply¬ ty 2 przy 10 i 12. Wyrobione w plycie / otwo¬ ry 6 posiadaja nieco wieksza srednice niz pre¬ ty dlatego, aby te mogly sie przesuwac w o- tworach. Prety przymocowane sa do plyty 2 zapomoca kolnierzy 13 lub t. p., które wcho¬ dza w wyzlobienia na dolnej stronie plyty 2.Plyta 2 posiada otwory przez które przecho¬ dza trzony srubowe 15, wchodzace w otwory gwintowane pretów. Plyta 2 moze wykonywac ruchy tam i zpowrotem wzgl. plyty podsta¬ wowej /. Pomiedzy plyta podstawowa a plyta (2 nalozona jest na kazdy z pretów sprezyka srubowa 16 lub inna odpowiednia sprezyna, które to sprezyny utrzymuja plyte 2 w jej normalnem polozeniu. Prety jako tez plyty 2 przymocowane sa do plyty podstawowej / zapomoca nasrubków i nakretek 7, 8, 9 i 9'".Przez odpowiednie pokrecenie nasrubków i nakretek moze byc plyta 12 dowTolnie nasta¬ wiona wzgl. narzedzi przekluwajacych 3 i wzgledem plyty /.Fig. 3 wskazuje powierzchnie plyty 2 na której umieszczone sa modele odlewnicze 16'.Tak np. wybrane modele odlewnicze utworzo¬ ne sa z jednego kawalka z plyta 2 i sa tak ponad plyta rozdzielone, ze dookola modeli odlewniczych pozostaje brzeg na umieszcze¬ nie jednej polowy skrzyni formierczej 5.Otwory 17 w plycie 2 sa w ten sposób wyko-nane, ze sa otoczone wlasciwemi modelami odlewniczemi.Fig. 5 wskazuje, jak byly dotychczas pod¬ trzymywane w swojem polozeniu narzedzia przekluwajace. Ten rodzaj przymocowywania narzedzi przekluwajacych znajduje zastoso¬ wanie takze i przy niniejszym wynalazku, gdzie przy 18 przedstawiona plyta z metalu, a przy 19 druga plyta przedziurawiona w sto¬ sownych miejscach, przez które moga sie przedostawac narzedzia przekluwajace 3.Podkladki 20 sluza do tego, aby utrzymywac obie plytyj w okreslonej odleglosci od siebio, to jest azeby pomiedzy plytami stworzyc +a- ka przestrzen, w której pomiescilyby sie glów¬ ki narzedzi przekluwajacych. Plyty 18, 19 u- trzymywane sa w swojem polozeniu zapomo- ca srub 21 lub t. p. Do jednego, konca plyty 2 przymocowano 4 lub wiecej pretów 22, które moga sie slizgac w otworach plyt 18, 19. Po¬ lozenie plyt 18, 19 moze byc regulowane ze wzgledu na plyte 2 zapomoca nasrubków 23, które niedozwalaja na to, azeby plyty 18, 19 odchodzily od plyty 2. Prety 22 moga byc w razie potrzeby opuszczone, jednak wtedy ply¬ ta podstawowa 7 musi posiadac takie otwory, azeby prety 22 mogly sie w nich przesuwac.Narzedzia przekluwajace wraz z przynalez- nemi plytami 18, 19 sa przymocowane do ply¬ ty podstawowej / zapomoca odpowiednich srodków np. trzonami srubowemi 24 z na- srubami 25. Wolne konce narzedzi przeklu¬ wajacych 3 znajduja sie normalnie w otwc- rach [/ plyty 2 (fig. 1), przyczem te konce le¬ za na plaszczyznie górnej powierzchni plyty 2 lub w przyblizeniu; skoro zas ta plyta zosta¬ nie, przycisnieta ku dolowi, (fig. 6) konce te wychodza ponad powierzchnie plyty 2.Azeby móc dowolnie regulowac lub zmie¬ niac glebokpsc przekluwania w formie odlew¬ niczej, zastosowane sa urzadzenia, zapomo¬ ca których plyta 2 moze byc wiecej lub mniej przyciskana ku dolowi, przez co narzedzia przekluwajace przechodza glebiej lub plyciej przez plyte 2. W tym celu moze byc zastoso¬ wane kilka (najwiecej 4) trzpieni 26 lub t. p., które sa wsrubowane w plyte podstawowa.Przez pokrecenie trzpieni 26, np. zapomoca wprowadzonego przez szczeline 27 klucza, zo- ,staja te trzpienie przycisniete blizej lub odda¬ lone od glówek wzgl. wolnych konców tych trzpieni lub kolców plyty podstawowej /, a przez to zostaje uregulowana wielkosc poru¬ szania sie plyty 2, która przy przyciskaniu nadól wchodzi w zetkniecie z wolnemi kon¬ cami, wzgl. glówkami trzpienia 26 (fig. 6).Po ustawieniu trzpieni 26 w zadanem poloze¬ niu, zostaja one zamocowane w tern polozeniu zapomoca nasrubków 28.Oczywiscie, ze plyta 2 i modele odlewnicza muszia byc przedziurawione w ten sposób, aze¬ by odpowiadaly zadaniom zachodzacych pro¬ cesów przy odlewaniu, dalej, ze narzedzia przekluwajace sa w ten sposób urzadzone, ze moga wchodzic w otwory w plycie, wzgl. przez te otwory przechodzic. Widoczne na fig. 3 urzadzenie otworów 17 rozumie sie tyl¬ ko jako przyklad wykonania.W tych wypadkjach, gdzie zastosowuje sie przyrzad do sporzadzania form, wzgl. ukladu form wedlug jednego modelu tak, ze wymiana plyty 2 nie jest konieczna, mozna trzony 22 nie stosowac. Jesli, bedzie sie uzywalo stale pewnej oznaczonej plyty, niosacej jeden mo¬ del odlewniczy lub pewna ilosc takich modeli, wtedy moze byc plyta '2 i przynalezne narze¬ dzia przekluwajace, wraz z ich plytami przy¬ trzymuj acemi usunieta i zastapiona odpowied¬ nio zmienionemi czesciami, w celu sporzadze¬ nia innej formy odlewniczej, przyczem te cze¬ sci zastepcze przymocowane zostaja, w opi¬ sany sposób, do plyty podstawowej. W ten sposób moga byc wymieniane plyty modelowe i narzedzia przekluwajace, ze wzgledu na plyte podstawowa, na odpowiednie dla nich czesci.W tym wypadku zastosowane sa odpowiednie trzony 22, które przytrzymuja narzedzia prze¬ kluwajace i plyty modelowe, skoro te pozo¬ staly z plyty podstawowej usuniete.Sposób dzialania przyrzadu jest nastepuja¬ cy: jedna z polówek skrzyni formierskiej, do¬ wolnego rodzaju, zostaje ustawiona na plycie modelowej 2 i napelniona piaskiem. Wtlocze¬ nie lub ugniatanie piasku formierskiego odby-wa sie recznie lub droga mechaniczna. Cisnie¬ nie, powstale przez tloczenie lub ugniatania piasku sprawia, ze plyta modelowa ze skrzy¬ nia formierska i piaskiem zostaja posuniete ku plycie podstawowej, przez co narzedzia przekluwajace przeciskaja sie przez plyte mo¬ delowa. Forma odlewnicza zostaje wiec prze¬ kluta juz podczas jej sporzadzania. Jako ply¬ ta podstawowa moze sluzyc np. takze stól lub lawa robocza. W ostatnim wypadku rnoze byc urzadzone bezposrednio na lawie roboczej kilka plyt modelowych i ukladów narzedzi przekluwajacych, jak równiez wyzej wspom- mniane przynalezne czesci do plyt modelowych i podstawowych, podobnie jak przy pojedyn¬ czej plycie podstawowej tak, ze ta tworzy wspólna podstawe dla pewnej ilosci plyt mo¬ delowych i przynaleznych do nich czesci. PL