Przedmiotem wynalazkujest glowica uchylna wagi, której zadaniem jest przetworzenie obcia¬ zenia szalki wagi na kat wychylenia proporcjonalny do obciazenia. Poprawnie wykonana glowica nie powinna wprowadzac bledów liniowosci przy przetwarzaniu masa — kat obrotu.Do wag mechanicznych, elektronicznych, badz z odczytem optycznym stosowane sa glowice mechaniczne, których zadaniemjest uzyskanie odpowiedniego kata obrotu glowicy, proporcjonal¬ nego do obciazenia szalki wagi. Ksztalt i konstrukcja glowic zalezy od przyjetego rozwiazania konstrukcyjno-technologicznego, dokladnosci przetwarzania i przyjetej metody regulacji. Dokla¬ dnosc przetwarzania zalezy nie tylko od poprawnosci obliczeniowo-konstrukcyjnej, ale równiez od dokladnosci wykonania i mozliwosci regulacji. Dlatego korzystne jest stosowanie najbardziej prostych glowic, które zapewniaja prostote konstrukcji, niski koszt wykonania i latwosc regulacji, przy czym posiadaja wysoka dokladnosc przetwarzania.Dotychczas najpowszechniej stosowane byly glowice uchylne o ksztalcie przedstawionym na fig. 1. Sila Q wywolana obciazeniem szalki wagi dziala na segment kola o promieniu R (sektor) osadzony mimosrodowo na mimosrodzie E. Poczatkowy kat mimosrodu wynosi A . Moment zwrotny równowazacy moment wywolany sila Q wytwarzany jest przez przeciwciezar P umie¬ szczony na ramieniu H. Poczatkowy kat wychylenia przeciwciezaru Q wynosi 0O. Glowice tego typu nazywane jednosektorowa posiadaja stosunkowo duza nieliniowosc, dlatego powstaly glo¬ wice dwusektorowe o dwu sektorach umieszczonych na pewnym mimosrodzie lecz sa to glowice, w których wielkoscia wyjsciowa jest przemieszczenie liniowe wybranego punktu glowicy, a nie obrót o pewien kat jak w przypadku glowic jednosektorowych. W glowicach jednosektorowych elemen¬ tami regulacyjnymi sa odleglosc H, kat 0O i kat A.Ze wzgledu na dokladnosc lepsze parametry posiadaja glowice dwusektorowe ale maja bar¬ dziej skomplikowana konstrukcje, a oprócz tego musza posiadac urzadzenie do przetwarzania wskazan na wychylenie wskazówki (np. zebnik — zebatka) lub tego typu urzadzenia elektroniczne (linial kodowy lub impulsowy).Celem wynalazku jest opracowanie glowicy uchylnej jednosektorowej o mozliwie prostej konstrukcji, która umozliwilaby uzyskanie funkcji przetwarzania z bledem liniowosci rzedu 0,01% zakresu przetwarzania.2 141 753 W wyniku prac optymalizacyjnych konstrukcji glowicy wspomaganych obliczeniami kompu¬ terowymi powstala konstrukcja, której schemat dzialaniowy przedstawiony zostal na fig. 2.W glowicy wedlug wynalazku zastosowano do wytwarzania momentu czynnego segment kola o promieniu R umocowanego na mimosrodzie E w stosunku do osi obrotu. Wprowadzenie sily M wytwarzajacej moment czynny na glowicy odbywa sie za pomoca elastycznego ciegna. Moment zwrotny wytwarzaja dwa przeciwciezary umieszczone w pewnej odleglosci od osi obrotu glowicy i pod pewnymi katami w stosunku do polozenia pionowego.Glowica uchylna jednosektorowa do wagi wykonana w postaci segmentu kola o promieniu R umieszczonego na mimosrodzie E i posiadajaca dwa przeciwciezary do wytwarzania momentu zwrotnego wedlug wynalazku charakteryzuje sie tym, ze stosunek promienia sektora kola R do mimosrodu E wynosi 1,3 przy kacie wychylenia B jednego z przeciwciezarów Q w chwili gdy szalka wagi nie jest obciazona równym zakresowi uchylnemu glowicy i wynoszacym 15°. Umozliwia to zastosowanie do regulacji glowicy dwóch parametrów regulacyjnych, a mianowicie kata wychyle¬ nia A drugiego z przeciwciezarów i regulacjijego odleglosci od osi obrotu glowicy, a kat wychylenia mimosrodu jest równy 90°. Mimosród gdy szalka wagi nie jest obciazona tworzy z kierunkiem dzialania sily M kat prosty. Rozwiazanie takie jest proste w wykonaniu i regulacji, gdyz kat mimosrodu wynosi 90° i glowica ma tylko dwa parametry regulacyjne. Rozwiazanie posiada duza dokladnosc przetwarzania wystarczajaca do budowy wag o rozdzielczosci do 2000 dzialek legali¬ zowanych dla IN klasy dokladnosci wedlug wymagan Miedzynarodowej Organizacji Metrologii Prawnej (OIML).Zastrzezenie patentowe Glowica uchylnajednosektorowa do wagi wykonana w postaci segmentu kola umieszczonego mimosrodowo w stosunku do osi obrotu i posiadajaca dwa przeciwciezary do wytwarzania momentu zwrotnego, znamienna tym, ze stosunek promienia sektora kola (R) do mimosrodu (E) wynosi 1,3 przy kacie wychylenia (B) jednego z przeciwciezarów (Q), w chwili gdy szalka wagi nie jest obciazona równym zakresowi pracy glowicy i wynoszacym 15°.141 753 figi x*m fig 2 PL