W instalacjach elektrycznych, np. ra¬ diotelegraficznych, nawet w tym przypad¬ ku, gdy w ruchu znajduje sie duza liczba przyrzadów okreslonego typu, zdarza sie koniecznosc pózniejszej zmiany lub uzu¬ pelnienia. Moze byc naprzyklad potrzebne przylaczenie grzejnika elektrycznego do u- stawionej na statku powietrznym stacji bezdrutowej. Równiez i przy nieruchomych stacjach iskrowych moze zdarzyc sie ko¬ niecznosc uzupelnienia pewnego rodzaju u- rzadzenia wysylajacego innym rodzajem takiego urzadzenia, w celu osiagniecia moz¬ nosci wykonywania pracy dowolnie przy pomocy pierwszego albo drugiego urzadze¬ nia wysylajacego. Ze wzgledów organiza¬ cyjnych przewaznie nie jest mozliwe, zwla¬ szcza przy urzadzeniach wojskowych, prze¬ niesienie calej instalacji, która ma ulec zmianie lub uzupelnieniu, na miejsce jej wykonywania, a z drugiej strony w miejscu uzycia, np, w polu, personel obslugujacy w zasadzie nie posiada dostatecznej znajomo¬ sci rzeczy do wykonania niezbednych do tego robót technicznych.Celem wynalazku jest umozliwienie ra¬ cjonalnego wlaczania nawet przez sily nie- wyszkolone do istniejacych instalacyj elek¬ trycznych, zwlaszcza do stacyj bezdruto- wych, na miejscu dzialania tych instalacyj (przyrzadów) dodatkowych tego rodzaju, jak elektryczny przyrzad grzejny albo dru¬ gi przyrzad wysylajacy. To zostaje osia¬ gniete, podlug wynalazku, w prosty sposóbprzez zastosowanie do wlaczenia dodatko¬ wego przyrzadu posredniej wtyczki, która moze byc dolaczona do kontaktu wtyczko¬ wego, sluzacego do elektrycznego polacze¬ nia np. bezdrutowej stacji ze zródlem pra¬ du, i która zawiera konce przewodów, pro¬ wadzacych do dodatkowego przyrzadu, np. grzejnika i przynaleznego wylacznika w u- rzadzeniu gotowem do przylaczenia. W ce¬ lu bezwzglednego zapobiezenia blednemu zastosowaniu przyrzadu majacego byc do¬ datkowo wlaczonym nietylko przy jego u- stawieniu, lecz takze i przy dzialaniu, wy¬ nalazek moze byc uksztaltowany tak, ze wylacznik dodatkowego przyrzadu, np. e- lektrycznego grzejnika, zostaje polaczony z przyrzadem do uruchomiania np. stacji bezdrutowej w ten sposób, ze niewlasciwe uzycie staje sie niembzliwem. W instalacji do telegrafji bez drutu, do której ma byc przylaczony grzejnik elektryczny, wylacz¬ nik grzejnika moze w tym celu byc przyla¬ czony do klawisza telegraficznego, przy- czem jest on urzadzony tak, ze w obu kran¬ cowych polozeniach wylacznik ten przesta¬ wia na dzialanie iskrowe, wzglednie na o- grzewanie, a ewentualnie w srodkowem po¬ lozeniu — na przerwe. Z tern moze byc po¬ laczone wzajemne zaryglowanie klawisza i wylacznika, poniewaz uchwyt wylacznika w polozeniu ,,ogrzewanie" usuwa klawisz przez nakrycie od nacisku, zas przy prze¬ stawieniu na ,,iskre" klawisz zostaje zwol¬ niony.Rysunek przedstawia nowosc w przy¬ kladzie wykonania, przyczem jest przyjete, ze do instalacji telegrafji bezdrutowej ma byc dodatkowo przylaczony transformator do ogrzewania.Na fig. 1 2 oznacza urzadzenie do te¬ legrafji bez drutu, a 4 — majacy byc przy¬ laczony transformator do ogrzewania.Przylaczenie transformatora do ogrzewania osiaga sie przez posrednia wtyczke 3, któ¬ ra moze byc wetknieta pomiedzy obie cze¬ sci wielobiegunowego gniazdka wtyczkowe¬ go lt sluzacego do polaczenia urzadzenia 2 z nieprzedstawionem na rysunku zródlem pradu. Od posredniej wtyczki 3 prowadza przewody do transformatora 4 do ogrzewa¬ nia i do wylacznika 5. Wylacznik ten jest w celu wygodnej pracy umieszczony na kla- wiszowem urzadzeniu 6 i posiada mozliwie male rozmiary. Posiada on dwa polozenia koncowe, z których w jednem (porównaj fig. 4) wszystko jest gotowe do dzialania iskrowego, podczas kiedy w drugietm polo¬ zeniu koncowem (porów. fig. 2) wszystko jest nastawione na ogrzewanie, a w polo¬ zeniu srodkowem (porównaj fig. 1) obwody pradu sa zupelnie przerwane.Rekojesc 7 wylacznika 5 zostaje celo¬ wo umieszczona tak, ze przy polozeniu ,,b- grzewania" (porów. fig. 2 i 3) nakrywa on uchwyt 8 klawiszów 6, zas przy polozeniu ,,iskry" i ,,przerwy" (porów. fig. 4 i 1) u- chwyt 8 klawisza zostaje zwolniony. Na skutek tego unika sie naciskania przez po¬ mylke przy nieprawidlowem polozeniu wy¬ lacznika uchwytu 8 klawisza i mozliwosci, by telegrafista sadzil, ze daje on sygnaly, gdy w rzeczywistosci polaczenie czyni dzia¬ lanie iskrowe albo prace iskrowa niemoz- liwemi.Zamiast nakrycia uchwytu 8 klawisza przez rekojesc wylacznika przy polozeniu wylacznika 5 na ,,ogrzewanie" moze takze nastapic zacisniecie uchwytu 8 w celu u- mozliwienia jego ruchu i wskazania na sku¬ tek tego telegrafiscie na koniecznosc po¬ przedniego przestawienia na „iskre". Za¬ bezpieczenie od przestawienia daje sie wy¬ konac takze w ten sposób, ze uchwyt 8 kla¬ wisza sam wykonywa przestawienie przez odrzucenie, obracanie lub podobny ruch, u- niemozliwiajacy dawanie znaków telegra¬ ficznych. Jednakze to jest mozliwe tylko wtedy, kiedy caly klawisz moze ulec prze¬ mianie. W tym przypadku usuwalny kla¬ wisz latwo moze byc zastapiony przez inny, posiadajacy nowe urzadzenie. Polaczenie urzadzenia podlug fig. 1 do 4 pokazuje fig. — 2 —5. Z przylaczonej do styków 9 maszyny, równiez tutaj nieprzedstawionej, plynie prad zmienny przez przewody 10 i 11, o- znaczone grubemi linjami, do wysylacza 2.Przewód 10 prowadzi przytem przez obie czesci gniazdka wtyczkowego 1 i przez wpuszczona w nie posrednia wtyczke 3 bezposrednio do wysylacza 2, podczas kie¬ dy przewód 11 biegnie przedewszystkiem do klawiszów 6, a stad do czesci gniazdka wtyczkowego 1 i do posredniej wtyczki 3.Stad biegnie on dalej do pokazanego sche¬ matycznie wylacznika 5, a potem znowu zpowrotem do posredniej wtyczki 3, aby nastepnie wplynac do gniazdka wtyczkowe¬ go /. Transformator 4 do ogrzewania jest polozony pierwotnie w odgalezieniu 12 przewodu 10 i moze byc tez polaczony z przewodem 11 przez wylacznik 5. Przy po¬ lozeniu wylacznika 5 na ,,wysylanie" styki 13 sa otwarte, zas styki 14 sa zamkniete tak, ze przewód 11 jest polaczony z wysy- laczem 2, a transformator 4 do ogrzewania jest wylaczony. Natomiast przy ustawieniu wylacznika na ,,ogrzewanie" ma miejsce zamykanie styków 13 i otwieranie styku 14 i transformator 4 do ogrzewania przy od¬ laczeniu wysylacza 2 jest przylaczony do przewodów 10, 11. W srodkowem polozeniu wylacznika 5 wszystkie styki 13, 14, 15 sa przerwane. Nakreslone cienkiemi linjami przewody oznaczaja przewody stalego pra¬ du, poprowadzone równiez do wylacznika 5 i ulegajace tutaj polaczeniu przez styk 15 przy nastawieniu tego wylacznika na ,,o- grzewanie", natomiast przy nastawieniu na ,,wysylanie" ulegajace przerwaniu, ponie¬ waz w tern polozeniu powstaje wzniecenie stalego pradu w samym wysylaczu.Urzadzenie, podlug wynalazku, zezwala naturalnie na to, aby dodatkowo umieszczo¬ ne przyrzady, np. wlaczony do wysylacza grzejnik elektryczny byl w lecie, kiedy o- grzewanie jest zbedne, usuwany w sposób równiez prosty, jak byl przylaczony. Rów¬ niez moga byc usuwane czesci przy pracy iskrowej z pozostawieniem tylko urzadze¬ nia grzejnego. PL