Przedmiotem wynalazku jest sposób zabezpieczania przed zuzywaniem sie wspólpracuja¬ cej z szyna powierzchni kól pojazdów szynowych, zwlaszcza kolejowych, przez utwardzanie powierzchniowe.Znany jest sposób zabezpieczania pr2ed zuzywaniem sie wspólpracujacej z szyna powie¬ rzchni dzwignicowych kól biegowych, który polega na posuwowym hartowaniu powierzchniowym powierzchni tocznej i obrzezy kola* Sposób ten nie jest przydatny do zabezpieczania przed zuzywaniem sie wspólpracujacej z szyna powierzchni kól pojazdów szynowych kolejowych, po¬ niewaz uzyskana w ten sposób cienka warstwa materialu o duzej twardosci pod powierzchnia toczna kola nie jest odporna na przenoszenie duzych obciazen stykowych podczas jazdy po chropowatej, nierównej i stykowej jezdni kolejowej. Ponadto obciazenia cieplne od hamo¬ wania w czasie eksploatacji powoduja powstawanie w zahartowanej warstwie pekniec powie¬ rzchniowych, które prowadza do jej odprysków i wgniecen* Wgniecenia i odpryski na obwo¬ dzie powierzchni tocznej dyskwalifikuja kolo pojazdu szynowego kolejowego z dalszej eksploatacji i powierzchnia kola, wspólpracujaca z szyna wymaga naprawy przez przetocze¬ nie calego zarysu. Bezposrednie toczenie zarysu zewnetrznego obreczy i wienców kól bez- obreczowych z zahartowana w ten sposób warstwa powierzchniowa nie jest mozliwe bez uprze¬ dniego zeszlifowania lub odpuszczenia jej.Znany Jest równiez z czasplsma wStahl und Eisen" zeszyt nr 22 z 04.11.1976 r.f str. 1120-1121 sposób zabezpieczania przed zuzywaniem sie kól pojazdów szynowych, który polega na zahartowaniu na calym obwodzie kola czesci wierzcholka, boku i podstawy obrzeza oraz czesci wewnetrznej powierzchni tocznej. Sposób ten równiez wykazuje szereg niedogodnosci majacych niekorzystny wplyw na eksploatacje kola pojazdu szynowego kolejowego. Mianowicie na powierzchni tocznej zostaje utworzona strefa niebezpieczna zwana strefa poslizgu.W obszarze tej strefy zahartowana grubosc warstwy materialu zmniejsza sie stopniowo w kie¬ runku zewnetrznej powierzchni tocznej i przechodzi w niezahartowana powierzchnie. Równiez2 140 249 w tym przypadku wysokie obciazenia stykowe wraz z wplywem ciepla hamowania powoduja pow¬ stawanie w zahartowanej warstwie materialu przy powierzchni tocznej pekniec powierzchnio¬ wych, zgniecen i odprysków. Jednoczesnie szybsze zuzywanie sie powierzchni tocznej w sto¬ sunku do utwardzonej podstawy obrzeza kola powoduje powstawanie schodka pomiedzy powierz¬ chnia toczna a podstawa obrzeza. Powoduje to przyrost wymiaru szerokosci obrzeza, a to z kolei prowadzi do niewlasciwej wspólpracy kól z szynami oraz stwarza trudnosci przy po¬ miarze i okreslaniu parametrów charakterystycznych dla zarysu zewnetrznego kól i calego zestawu kolowego kolejowego. Usuwanie uszkodzonej w czasie eksploatacji warstwy zaharto¬ wanej wiaze sie z podobnymi trudnosciami jak w poprzednim znanym sposobie.Celem wynalazku jest sposób zabezpieczania przed zuzywaniem sie wspólpracujacej z szy¬ na powierzchni kól pojazdów szynowych zwlaszcza kolejowych, który zapewnilby uzyskanie ma¬ ksymalnego przebiegu kola, wynikajacego z pelnego zuzycia materialu na powferzchni tocznej, okreslonego maksymalna wysokoscia obrzeza wzgledem powierzchni tocznej.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze utwardzaniu powierzchniowemu poddaje sie na calym obwodzie kola tylko bok jego obrzeza. Korzystnie jest, jezeli bok obrzeza kola utwa¬ rdza sie powierzchniowo przez posuwowe hartowanie powierzchniowe na glebokosci 2*4 mm i twardosc 40f58 HRC. Korzystnie jest równiez, jezeli bok obrzeza kola utwardza sie powie¬ rzchniowo przez dogniatanie umacniajace.Dzieki utwardzaniu powierzchniowemu na calym obwodzie kola tylko boku jego obrzeza, bok obrzeza kola jest odporny na scieranie zwlaszcza przy jezdzie na trasach o duzej licz¬ bie luków o malym promieniu, a nieutwardzona powierzchniowo przez hartowanie podstawa ob¬ rzeza i powierzchnia toczna kola nie jest narazona na powstawanie pekniec, wgniecen i wy- kruszen. Uodpornienie boku obrzeza kola na zuzywanie sie przez scieranie eliminuje konie¬ cznosc uzupelniania ubytku materialu obrzeza przez napawanie 1 koniecznosc czestego prze¬ taczania zarysu oraz powoduje utrzymanie na jednakowym poziomie stabilnosci toczenia sie kola po szynie w kierunku poprzecznym do osi toru kolejowego, co korzystnie wplywa na po¬ lepszenie wspólpracy kola z szyna, eu tym samym powoduje równiez zmniejszenie zuzywania sie powierzchni tocznej kola. Sposób wedlug wynalazku umozliwia po osiagnieciu dopuszczal¬ nego zuzycia powierzchni tocznej przeprowadzenie ponownej regeneracji zarysu zewnetrznego kola na drodze obróbki mechanicznej i ponowne utwardzenie boku obrzeza. Uzyskuje sie przez to maksymalna zywotnosc obreczy lub kola bezobreczowego, wynikajaca z pelnego zuzycia ma¬ terialu na powierzchni tocznej. Sposób wedlug wynalazku charakteryzuje sie stosunkowo ma¬ lym zuzyciem energii i mala pracochlonnoscia. Przedmiot wynalazku Jest przedstawiony bli¬ zej w przykladach, które jednakze nie ograniczaja zakresu stosowania wynalazku.Przyklad I. Po ustaleniu w klach zestawu kolowego obreczowanego z przetoczo¬ nym zarysem zewnetrznym obreczy oraz dosunieciu do boku obrzeza induktora pradów nagrze¬ wajacych 1 urzadzenia do ochladzania nagrzewanej powierzchni zestaw kolowy wprowadza sie w jednostajny ruch obrotowy z predkoscia obwodowa na okregu tocznym, wynoszaca 350 mm na minute 1 hartuje sie powierzchniowo bok obrzeza na calym obwodzie kola na glebokosc okolo 3 mm i twardosc okolo 45 HRC.Przyklad II. Po ustaleniu w klach zestawu kolowego bezobreczowego z przeto¬ czonym zarysem zewnetrznym wienca kola zestaw kolowy wprowadza sie w ruch obrotowy z pre¬ dkoscia obrotowa wynoszaca 40 obrotów na minute, dociska sie do boku obrzeza rolke dognia- tajaca z sila okolo 20 kN i roluje sie w 10 przejsciach bok obrzeza na calym obwodzie ko¬ la z posuwem wzdluznym rolki dogniatajacej okolo 1 mm na obrót kola. Po dogniataniu uma¬ cniajacym boku obrzeza otrzymuje sie wzrost twardosci jego powierzchni o okolo 30 %.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób zabezpieczania przed zuzywaniem sie wspólpracujacej z szyna powierzchni kól pojazdów szynowych, zwlaszcza kolejowych przez utwardzanie powierzchniowe, znamien¬ ny tym, ze utwardzaniu powierzchniowemu poddaje sie na calym obwodzie kola tylko bok jego obrzeza.140 249 3 2# Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze bok obrzeza kola utwardza sie powierzchniowo przez posuwowe hartowanie powierzchniowe na glebokosc 2^4 mm i twar¬ dosc 40f58 HRC. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze bok obrzeza kola utwardza sie powierzchniowo przez dogniatanie umacniajace. PL