Przedmiotem wynalazku jest material cierny na okladziny hamulców tarczowych pojazdów samochodowych. Eksploatacyjna temperatura materialu ciernego ograniczona jest temperatu¬ ra destrukcji termicznej spoiwa organicznego w tym materiale. Ciekle produkty destrukcji termicznej powoduja spadek wspólczynnika tarcia, który jest tym wiekszy, im wieksza jest intensywnosc procesu teraodeetrukoji. Znane sa napelniacze, które droga reakcji chemioz- nyoh wiaza produkty termodestrukcji. Sa to przewaznie substancje o odozynie alkalioznym, np. tlenek magnezu, wapno hydratyzowane, kreda czy kurz azbestowy, dzialanie któryoh po¬ lega na chemicznym wiazaniu kwasnych produktów rozkladu. Intensywnosc procesu termode¬ strukcji jest jednak znaoznie wieksza od szybkosci chemicznej reakcji wiazania, dodatko¬ wo spowalnianej procesami dyfuzyjnymi. Z tego powodu czesto dodawane do materialu cierne¬ go dodatki alkaliczne sa malo skuteczne.W oelu kompensaoji spadku wspólczynnika tarcia w wyzszych temperaturach uzywa sie rów¬ niez dodatków sciernych. Skutecznosc ich dzialania jest bardzo duza, jednak powoduja one nadmierne zuzycie wspólpracujacych czesoi metalowych. Zuzycie tych czesoi jest tym mniej¬ sze, im mniejsza jest srednioa uzytych czastek materialu sciernego, im lepsza jest przy¬ czepnosc tych czastek do spoiwa organicznego, im mniejsza jest zawartosc abrazywu w ma¬ teriale oraz im mniejsza jest jego twardosc. la wiekszy jest nacisk eksploatacyjny okla¬ dzin tarczowych, tym kompozycja cierna z dodatkami sciernymi jest gorsza. Jezeli np. w materiale na okladziny bebnowe przy stosowaniu malych nacisków - mozna stosowac korund w ilosci 1-2% wagowych, to w jiateriale na okladziny tarczowe, praoujaoe przy naciskach do 10 MPa, juz przy dziewieciomikronowych wielkosciach ziarna materialu sciernego nie mo¬ zna przekroozyc ilosci 0,3 - 0,4* wagowych.Stosowany obecnie material ciemy na okladziny hamulców tarczowych zawiera 30 - 50% przedmieszki, skladajacej sie z 9 - 12% wagowyoh kauczuku, 20 - 30% wagowych azbestu, 10 - 20% wagowych napelniaczy wlóknistych, 10 - 60% wagowych proszków metali, 2-91 wago¬ wych zywicy nowolakowej, 1-5% wagowych tlenków metali i z 2 - 5% wagowych grafitu, oraz2 140 201 dodane w pózniejszej fazie zywice nowolakowa lub rezolowa w ilosoi 5-9% wagowych, prosz¬ ki metali w ilosci 6-10% wagowych, tlenki metali w ilosci 5 - 10% wagowych, Modyfikatory tarcia w ilosci 10 - 30% wagowych oraz napelniacze obojetne w ilosci 10 - 20% wagowych.Istota rozwiazania wedlug wynalazku polega na dodaniu do materialu ciernego ukladu syner- getycznego , skladajaoego sie z 1 - 6 czesoi wagowych proszku metalu ciezkiego, 2-15 «C- sci wagowych siarczku tego metalu oraz 5-25 czesci wagowych barytu mielonego. Mieszanina ta zwiazana jest za pornooa zywicy nowolakowej o czasie wiazania 90 - 170 sekund. Material oierny wedlug wynalazku, mimo braku ziaren sciernych charakteryzuje sie znacznym przyro¬ stem wspólczynnika tarcia w wyzszych temperaturach oraz dobrymi wlasciwosciami zapobiega¬ jacymi fadingowi.Material cierny na okladziny hamuloów tarczowych obok skladników znanych, tj. kauczuku butadienowo-styrenowego lub butadienowo-nitrylowego, zywicy fenolowo-aldehydowej, azbestu, grafitu i dodatków metali, zawiera uklad synergetyczny skladajacy sie z 1 - 6 czesci wago¬ wych metalu ciezkiego, np. miedzi, cynku, kadmu, cyny, olowiu, antymonu, zelaza, kobaltu czy niklu, 2-15 czesci wagowych siarczku tego metalu oraz 2-25 czesci wagowych barytu mielonego. Optymalny stosunek metalu do jego siarczku w materiale ciernym wynosi od 1,2 do 2,5* Przy takim stosunku metalu i jego siarczku material cierny charakteryzuje sie sta¬ bilnym wspólczynnikiem taroia. Dzialanie ukladu synergetycznego w materiale ciernym jest trzyetapowe. W etapie pierwszym zachodzi proces usuniecia warstwy tlenkowej z powierzchni metalowej, co powoduje wzrost wspólczynnika tarcia. Obecnosc czystego metalu na powierzch¬ ni kontaktu oiernego powoduje powstawanie sczepien adhezyjnych pomiedzy metalem tarczy ha- muloowej a skladnikami metalowymi okladziny, które musza osiagnac odpowiednio niski poziom.Otrzymuje sie to przez dodanie do kompozycji ciernej duzych ilosci komponentu blokujacego te sczepienia, np. barytu mielonego.W drugim etapie prowadzi sie proces nasiarczania powierzchni tarczy, co sprzyja pod¬ niesieniu odpornosci na scieranie calej pary ciernej. Im wieksza jest zatem zawartosc siarczku metalu w kompozycji synergetyoznej, tym lepsza jest odpornosc na scieranie za¬ równo tarczy jak i okladziny hamulcowej. W trzecim etapie procesu zachodzi redukcja pow¬ stalego tlenku metalu do czystego metalu.Przyklad. Material cierny na okladziny hamulców tarczowych sklada sie z 6,5 czesci wagowych lateksu butadienowo-styrenowego, 2,5 czesci wagowych tlenku zelaza, 2 cze¬ sci wagowych grafitu, 0,75 czesci wagowych siarki, 0,5 czesci wagowych bieli cynkowej, 15 czesci wagowych proszku mosiadzu, 3 czesci wagowy oh proszku miedzi, 11,5 czesci wago¬ wych zywioy nowolakowej, 13 czesci wagowych azbestu oraz ukladu synerge tycznego, w sklad którego wchodza 3 czesci wagowe olowiu, 5,5 czesci wagowych siarczku olowiu i 20 czesci wagowych barytu mielonego.Zastrzezenie patentowe Material cierny na okladziny hamulców tarczowyoh, zawierajacy kauozuk butadienowo-sty¬ renowy lub butadienowo-nitrylowy, zywice fenolowo-aldehydowa, azbest, grafi i dodatki me¬ tali, znamienny tym, ze zawiera uklad synergetyczny skladajacy sie z 1-6 cze¬ soi wagowych proszku metalu ciezkiego, 2-15 czesci wagowych siarczku tego metalu oraz 5-25 czesci wagowych barytu mielonego, przy czym mieszanina ta zwiazana jest za pomoca zywioy nowolakowej o czasie wiazania 90 - 170 sekund.Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz Cena 130 zl PL