Wynalazek niniejszy dotyczy ekstrak- cyj lotnych i dajacych sie wyparowywac olejów z lupków oleistych, wegla i innych materjalów, zawierajacych wegiel. Przed¬ miotem jego jest po pierwsze: ulepszony sposób ekstrakcji, szybszy w wykonaniu, ekonomiczniejszy i dokladniejszy od spo¬ sobów, stosowanych dotychczas; wynala¬ zek ma na celu miedzy innemi rozsegrego- wanie produktów, sprowadzenie do mini¬ mum rozszczepienia, niewytwarzanie smól i zapobiezenie spiekaniu sie lub aglomera¬ cji pozostalosci. Po drugie, przedmiotem wynalazku jest ulepszone urzadzenie do wykonania powyzszego sposobu ekstrakcji metoda ciagla przy stosunkowo malym ka¬ pitale nakladowym oraz niskich kosztach pracy.Sposób powyzszy polega na powolnem prowadzeniu lupka oleistego, wegla lub in¬ nego materjalu, zawierajacegp wegiel i przeznaczonego do przeróbki, ciagla nie- gruba warstwa przez dluga retorte lub mu¬ fle, umieszczona poziomo lub z pewnem od¬ chyleniem od poziomu i zaopatrzona w przegrody poprzeczne lub zwezenia; dalej, wynalazek polega na ogrzewaniu retorty lub mufli tak, iz temperatura wzrasta od konca wpustowego do wypustowego, dzieki czemu osiaga sie obróbke stopniowa. Górna powierzchnia warstwy obrabianego mate- rjalii dotyka przegród, a boki stykaja sie zbokami retorty tak, iz posrednio odpo¬ wiednie przedzialy tworza komory próznio¬ we ponad/warstwa. * Lotne produkty; wy¬ tworzone i zebrane w tych komorach, usu¬ wa sie do odpowiednich zbiorników i skra¬ pla, a w razie potrzeby; skropliny obrabia sie ponownie znanemi sposobami w celu rozfrakcjonowania i oczyszczenia ich. Aby odseparowac, wzglednie uszczelnic wza¬ jemnie przedzialy, tworzace komory, jeden od drugiego i aby móc skutecznie rozdzie¬ lac produkty, tworzace sie w róznych tem¬ peraturach obróbki, obrabiany materjal na¬ lezy rozdrobic lub zemlec w odpowiednim stopniu, korzystnie do stanu ziarnistego.Kazdy z konców retorty, wpustowy i wy- pustowy, jest zanurzony w plynnem szcze¬ liwie. Glebokosc zanurzenia konców retor¬ ty zwieksza sie, jezeli proces trzeba prowa¬ dzic pod cisnieniem. Na jednym z konców retorty lub mufli umocowane jest urzadze¬ nie zasypcze, przyczem materjal obrabia¬ ny porusza sie w retorcie zapomoca paso¬ wego, lancuchowego lub skrobaczkowego przenosnika bez konca.Na zalaczonych rysunkach fig. 1 przed¬ stawia pólschematyczny widok boczny u- rzadzenia. Fig. 2 i 3, polaczone razem, sta¬ nowia przekrój podluzny urzadzenia. Fig. 4 przedstawia powiekszony pionowy prze¬ krój podluzny czesci retorty. Fig. 5 przed¬ stawia poprzeczny przekrój pionowy pary sypniów zasilczych. Fig. 6 — przekrój wzdluz linji 6—6 na fig. 5. Fig. 7 — cze¬ sciowy rzut z usunieta czescia pokrywy ka¬ nalu grzejnego w celu uwidocznienia re¬ tort, umieszczonych w tym przewodzie, Fig. 8 — pionowy przekrój podluzny od¬ cinka retorty. Fig. 9 — przekrój poprzecz¬ ny wzdluz linji 9—9 na fig. 8. Fig. 10 przedstawia widok perspektywiczny czesci przenosnika bez konca typu plytowego.Fig. 11 — widok czolowego czyli wpusto¬ wego konca urzadzenia. Fig. 12 — przekrój wzdluz linji 12—12 na fig. 2. Fig. 13 — przekrój wzdluz linji 13—13 na fig. 2. Fig. 14 — widok czolowy wypustowego konca urzadzenia. Fig. 15 — widok perspekty¬ wiczny odcinka retorty z komora zbiorcza ponad zwezeniem retorty. Zwezenie to czy¬ li obnizenie górnej scianki retorty, dotyka¬ jac przesuwajacego sie materjalu, dziala w retorcie jako przegroda lub uszczelnienie miedzy poszczególnemi odcinkami tej re¬ torty. Fig. 16 i 17 stanowia przekroje wzdluz linij 16—16 i 17—17 na fig. 15.Przedstawione urzadzenie zawiera pare retort lub mufli, umieszczonych pochylo, równolegle jedna do drugiej. Kazda retor¬ ta lub mufla podzielona jest na odcinki, po¬ laczone koncami, i w odpowiednich odste¬ pach zaopatrzona jest w przegrody lub zwezenia. Odcinki koncowe odgiete sa ku dolowi i umieszczone sa w komorach z cie¬ cza. Na wyzszym koncu retorty lub mufli znajduje sie lej zasypczy, a na dolnym jej koncu — zbiornik do pozostalosci; obie re¬ torty umieszczone sa w komorze piecowej.Ta komora piecowa zaopatrzona jest w o- twory wzierne oraz w kanaly ogniowe, od¬ powiednio rozmieszczone. W kazdej komo¬ rze znajduje sie przenosnik bez konca.Komora retorty zlozona jest z odcin¬ ków strefowych 21 odpowiedniej dlugosci z kanalem podluznym 22 (patrz fig. 9) o przekroju odpowiedniej wielkosci, z pia¬ skiem dnem 23, okraglemi sciankami bocz- nemi 24 i sklepiona powala 25. Kazdy ko¬ niec takiego odcinka zaopatrzony jest w kryze 26, która sklada sie w nastepna i ze- srubowuje, umieszczajac, w razie potrzeby, miedzy niemi materjal uszczelniajacy; o- prócz tego kazdy odcinek zaopatrzony jest w promieniowo skierowane uchwyty 27 w celu podnoszenia odcinka w piecu i w celu ulatwienia manipulacji z nim; otwory 28 w powale, umieszczone w zadanem po¬ lozeniu i korzystnie uzwojone srubowo, sluza do wkrecania przewodów parowych, gazowych lub powietrznych 29. Odcinki 21 zaopatrzone sa równiez w ogniwa termoe¬ lektryczne 30, sluzace do laczenia z pyro- — 2 -metrem w cclu wykazywania temperatury tej strefy w retorcie, na której ogniwo to jest umieszczone.W razie, jezeli pozadane sa dluzsze strefy w retorcie, mozna laczyc dwa lub wiecej odcinków krótszych, zamiast po¬ szczególnym odcinkom 21 nadawac zada¬ na dlugosc.Kazdy zwezony odcinek 31 retorty (fig. 15) posiada zwezony przelot srodkowy 32, utworzony przez stopniowe zwezenie re¬ torty od obu jej konców ku temu przejsciu 32, oraz jest zaopatrzony w wylot 33, do¬ pasowany ksztaltem do przelotu 22 w od¬ cinkach 21 i dostosowany do zlozenia i ze- srubowania z odcinkiem 21 zapomoca kol¬ nierza 34, w razie potrzeby, z zastosowa¬ niem materjalu uszczelniajacego. Odcinek ten tworzy ze scianka swa komore frakcjo¬ nujaca 35, zaopatrzona zprzodu w przelot 36, polaczona zapomoca otworu 37 z kana¬ lem 32 odcinka i zaopatrzona w górnej sciance w otwór wypustowy 38, dostosowa¬ ny do polaczenia z rura odprowadzajaca 39 do skraplacza (nieprzedstawionego na rysunku). Komora 35 posiada otwór 40 w sklepieniu (fig. 17) i pokrywe 41, umozli¬ wiajaca dostep do tej komory w celu usu¬ niecia z niej osadu, któryby sie mógl w niej zebrac; w pokrywie 41 znajduje sie wypust 38.W kazdej z koncowych skrzyn uszczel¬ niajacych 42, zaopatrzonych w odgalezie¬ nie 43, dostosowane do zabezpieczania wy¬ stajacych konców retorty, umocowany jest wal 44; prócz tego, kazda skrzynia posia¬ da pokrywe 45 oraz odgalezienie 46, które¬ go dolny koniec jest rozszerzony, aby za¬ pewnic wyrównywanie przenosnika bez konca, w razie ewentualnych ruchów, zwia¬ zanych z jego rozszerzaniem sie i kurcze¬ niem. Kazda skrzynia uszczelniajaca w górnym czyli zasilajacym koncu retorty zaopatrzona jest w lej zasypczy 47, osa¬ dzony nad nia i komunikujacy sie z odga¬ lezieniem 43, oraz w urzadzenie, regulujace zasilanie, jak, np. ohrotowy waiek zasilczy 48, zlobkowany podluznie albo tez podzie¬ lony na obwodzie; os tego walka polazona jest zapomoca lancucha 51 i kola zebatego 50 z osia walu 44.Pod kazda skrzynia uszczelniajaca 42 znajduje sie zbiornik 53 z woda, umieszczo¬ ny na odpowiedniej podstawie tak, ii zwi¬ sajace odgalezienie 46 wymienionej skrzy¬ ni zanurza sie w zawartosci zbiornika na odpowiednia glebokosc, zaleznie od cisnie¬ nia, pozadanego w retorcie. Zbiornik taki jest zaopatrzony w odejmowalna plyte za¬ mykajaca 54 lub inny odpowiedni srodek do oprózniania go lub sluzacy do usuwania osadu, mogacego sie w nim zebrac; oprócz tego w zbiorniku tym umieszczone sa po¬ przecznie waly 55, podtrzymujace i prowa¬ dzace przenosnik bez konca wewnatrz zbiornika oraz wewnatrz uszczelniajacego odgalezienia 46 skrzyni 42, znajdujacej sie przy zasilanym koncu retorty. Wal 55 w zbiorniku 53 pod odgalezieniem uszczelnia- jacem 46 na wypustowym koncu retorty zaopatrzony jest w uzebienie 67, dostoso¬ wane do zabierania (zazebiania sie) plyt przenosnika, przyczem os tego walu zao¬ patrzona jest w mechanizm 52 do nadawa¬ nia temu walowi ruchu z odpowiedniego zródla w celu przesuwania przenosnika wzdluz stref retorty z odpowiednia szyb¬ koscia, zaleznie od rodzaju obrabianego materjalu; taki napedny wal i inne waly 55 prowadza przenosnik bez konca z odga¬ lezienia skrzyni 46 przez zbiornik 53 oraz wyprowadzaja go z tego zbiornika na wy¬ pustowym koncu retorty.W razie potrzeby, zbiornik 53 na wypu¬ stowym koncu retorty, do którego spadaja pozostalosci, mozna zaopatrzyc zamiast w plyte blotna 54 w inne przyrzady, np. w kurki spustowe lub podnosniki kublowe w celu usuwania pozostalosci, zbierajacych sie lub odkladajacych na dnie zbiornika.Piec 59, otaczajacy retorte 21, zbudo¬ wany jest z odpowiedniego materjalu (^ak — 3 —np. z cegiel ogniotrwalych) na plycie 56, podtrzymywanej przez belki poprzeczne 57, oparte na podstawie odpowiednie} bu¬ dowy, jak, np. na podmurowaniu 58; piec ten zawiera przy wyzszym koncu retorty kanal wylotowy 60 i przeloty 61 w scianach bocznych; oprócz tego wzdluz kazdej scia¬ ny bocznej rozmieszczone sa w odpowied¬ nich odstepach wzierniki 62 i kanaly ognio¬ we 63; te ostatnie zaopatrzone sa w prze¬ grody 64 (fig. 13) poprzeczne; Gorace ga¬ zy piecowe przeplywaja naokolo i wzdluz retorty i przez przeloty 61 dostaja sie pod sklepienie pieca 59; nastepnie przeplywa¬ ja wzdluz kanalu 60 pod kotlem 65, albo przez ten kociol, jezeli sie stosuje kociol z rurami plomiennemi.Kociol zapomoca odpowiednich rurek i kurków kontrolujacych polaczony jest z ru¬ rami 29 retorty, aby umozliwic, w razie po¬ trzeby, zastosowanie pary do oczyszczania albo do doprowadzania pary wodnej do materjalu w retorcie lub do innych celów.Miedzy scianami podmurowania 58 umie¬ szczone sa osie 66 oraz waly nosne 55, pod¬ trzymujace przenosnik w jego ruchu po¬ wrotnym.Do retorty mozna doprowadzac cieplo w odpowiedni sposób przez kazdy z otworów ogniowych 63, lecz najlepiej sluza do tego celu palniki olejowe 68, dajace sie regulo¬ wac i polaczone rura 69 ze zródlem oleju lub innego cieklego paliwa, a zapomoca ru¬ ry 70 ze zródlem sprezonego powietrza lub pary; palnik jest zaopatrzony w zawory iglicowe, regulowane zapomoca kólek 71 i 72 tak, ii doprowadzanie paliwa i powie¬ trza, pary lub gazu pod odpowiedniem ci¬ snieniem moze byc regulowane, a dzieki te¬ mu mozna w kazdej strefie retort utrzymy¬ wac zadana temperature.Przenosnik bez konca sklada sie z du¬ zej ilosci oddzielnych plyt zgarniajacych 73 odpowiedniego ksztaltu, wezszych od przekroju zwezonych przelotów 32 w od¬ cinkach 31 retorty.Plyty 73 maja zaokraglone brzegi 74 i po kazdej stronie posiadaja kilka par (np. 3 pary) poprzecznie przedziurawionych u- szek 75; plyty te polaczone sa zapomoca laczników 76, umocowanych miedzy kazda para uszek 75 sworzniami 77.Zamiast stosowac pary uszek 75, mozna uzyc kilka osobno rozstawionych pojedyn¬ czych uszek, polaczonych parami laczni¬ ków 76.W praktyce sposób niniejszy wykonywa sie, jak nizej: Materjal, zawierajacy wegiel, rozciera sie lub w inny sposób doprowadza do po¬ staci ziarnistej; poczem korzystnie usuwa sie zen pyl. Podtrzymujac stale doprowa¬ dzanie tego materjalu do leja zasypczego 47, uszczelnia sie retorte 21. Przedzialo¬ wy walek zasilczy 48 w leju obraca sie z odpowiednia szybkoscia, doprowadzajac przygotowany materjal do retorty miedzy rozstawione plyty zgarniajace 73 przeno¬ snika. Przenosnik ten wprawia sie w ruch poprzez retorte z mala szybkoscia, przy- czem ruch ten jest skierowany od górnego do dolnego konca retorty. Plyty 73 prze¬ suwaja materjal po dnie wzdluz retorty, tarcie tego materjalu o dno i pecznienie jego pod wplywem ciepla powoduje jego gromadzenie sie przy tylnej plycie 73, jak to przedstawiono na fig. 4 tak, iz kazda na¬ gromadzona wyzej ilosc materjalu, prze¬ suwana jest przez zwezony przelot 32 kaz¬ dego odcinka 31, przyczem jest dociskana ku dolowi i nieco ku wewnatrz do plyty przez zwezone wejscie tego przelotu, two¬ rzac w ten sposób ruchome zamkniecie lub przegrode, których wieksza ilosc stale prze¬ suwa sie przez ten przelot, stale dzieki te¬ mu zamkniety czyli uszczelniony, pozwala¬ jacy jednak na stale przesuwanie sie mate¬ rjalu przez retorty. Po przejsciu materjalu przez zwezony przelot gromadzi sie on znowu i przesuwa przez nastepna strefe, ulegajac ponownie stloczeniu przy przej¬ sciu przez nastepne zwezenie. W ten spo- — 4 —sób otrzymuje sie w retorcie zamkniete lub uszczelnione strefy, przyczem jako za¬ mkniecie sluzy przerabiany materjal. Ma¬ terjal, przesuwajacy sie przez retorte, po¬ dlega dzialaniu stopniowo wzrastajacej temperatury. Kazda strefa jest ogrzewana, niezaleznie od innych, przyczem tempera¬ ture reguluje sie zapomoca palników.Gaz i para, wywiazane w kazdej stre¬ fie retorty, przechodza przez otwór 37 i przelot 36 do komory 35, skad przez otwór wypustowy 38 i przylaczona don rurke przechodza do skraplacza, gdzie sie otrzy¬ muje produkt w postaci cieklej; niedajace sie skroplic gazy odprowadza sie w celu dalszej ich przeróbki albo tez w celu bez¬ posredniego ich uzycia jako paliwo. Po przejsciu obrabianego materjalu przez o- statnie zwezenie retorty, przechodzi on do ostatniej strefy, a stad — przez skrzynie uszczelniajaca do zbiornika 53 z uszczel¬ nieniem wodnem, w którym zbiera sie po¬ zostalosc weglowa. Przenosnik przechodzi naokolo po walkach prowadniczych 55 w zbiornikach 53, a nastepnie po walkach podporowych 55 wzdluz az do wpustowe¬ go konca retorty.Urzadzenie chlodzace skraplaczów mo¬ ze byc polaczone ze zbiornikiem uszczel¬ niajacym przy wypustowym koncu retorty; zbiornik ten jest zaopatrzony w zawory wypustowe, zapomoca których mozna usu¬ wac pozostalosc.Temperatury reguluje sie odpowiednio, aby otrzymywac stopniowo produkty lotne.W pierwszej strefie utrzymuje sie tempe¬ rature taka, przy której odpedzone zostaja tylko produkty najlzejsze, nastepne zas strefy ogrzewa sie do temperatur stopnio¬ wo coraz wyzszych, przyczem temperatura ostatniej strefy jest dostatecznie wysoka, aby móc otrzymac najciezsze zadane frak¬ cje. Chociaz temperatury, w których weglo¬ wodory zostaja odparowane z lupków olei¬ stych, wegla lub innego materjalu, zawie¬ rajacego wegiel, sa dobrze ustalone przy znanym sposobie zweglania y/ niskiej tetó* peraturze, to jednak, poniewaz rozmaite materjaly zawieraja weglowodory o róz* iiych wlasciwosciach, w celu uwolnienia których nalezy poddac materjal dzialaniu i-óznych okreslonych temperatur na rózny przeciag czasu, wiec w celu ustalenia tych warunków czysta próbke wymienionego itoa- terjalu poddaje sie dzialaniu stopniowo wzrastajacych temperatur w zmiennych o- kresach czasu, lagodnie go poruszajac, w retorde probierczej, ustalajac w ten sposób temperature i czas jej dzialania, w ciagu którego weglowodory sie wywiaza i, majac te dane, mozna odlpowiednie strefy w u- lepszonym aparacie utrzymywac w odpo¬ wiednich temperaturach. PL